Tôi xin gi§i thiŒu v§i quš bån tÆp thÖ nhåc M¶t Thoáng Trong MÖ cûa NguyÍn TÃn HÜng. ThÖ nhåc vÓn là nghŠ tay trái cûa anh trong lãnh v¿c væn h†c nghŒ thuÆt. NghŠ tay trái , Çó chÌ là m¶t cách nói, bªi vì anh ít sáng tác thÖ nhåc mà thÜ©ng vi‰t væn xuôi nhÜ truyŒn ng¡n, truyŒn dài, bút chi‰n, ti‹u luÆn, và vi‰t båt cho các tác phÄm cûa các væn h»u cûa anh.

     Dù vÆy, con ngÜ©i thÖ và con ngÜ©i nhåc cûa anh vÅn có nh»ng kë hª cûa th©i gian Ç‹ vÜÖn vai ÇÙng dÆy, ch»ng chåc và t¿ tin, tung ra các chiêu thÙc ngoån møc.

     TÆp thÖ nhåc M¶t Thoáng Trong MÖ ÇÜ®c nhà thÖ Hà HuyŠn Chi vi‰t l©i gi§i thiŒu, nhÆn xét rÃt cäm thông và cÛng rÃt ÇÙng Ç¡n nhÜ sau:

     Cäm tܪng nhÜ gi»a thÖ và væn cûa NguyÍn TÃn HÜng Çã có chung m¶t tâm th‹, m¶t lÓi nhìn, m¶t cách diÍn Çåt. DÜ©ng nhÜ thÖ, trong quan niŒm cûa HÜng chÌ là m¶t th‹ loåi væn vÀn. M‡i bài thÖ là m¶t ti‹u truyŒn, dàn träi theo khuôn n‰p riêng. Không có nh»ng câu thúc vŠ th‹ thÙc, ném Çi nh»ng quy luÆt âm ng», b¢ng tr¡c.

     TÆp thÖ có tám bän nhåc cûa NguyÍn TÃn HÜng ÇÜ®c nhåc sï dÜÖng cÀm Linh PhÜÖng soån hòa âm rÃt công phu nhÜ: Ch© (có thêm l©i Anh ng»), Hè Nh§, MÜa Thu, ñ°i ñ©i, Tình Mu¶n, TiÍn Anh VŠ Biên Khu, Biên Khu ChiŠu Gió L¶ng, Anh Ra ñi NÖi Này ñã Ch‰t và m¶t bän nhåc Hóa Thân , thÖ cûa tác giä ÇÜ®c Phan Ni TÃn ph° nhåc.

     Nhåc cûa HÜng không h£n liŒt vào nhåc thính phòng quš phái, nhÜng nó không nghèo nàn âm ÇiŒu nhÜ loåi nhåc dân ca Boléro Çã tØng làm say lòng l§p quÀn chúng có thÎ hi‰u thÃp kém. Dù có nh»ng bän theo th‹ ÇiŒu Valse , hay Tango , hay Fox Moderato , nhÜng chúng không l†t vào loåi nhåc vÛ trÜ©ng. Ý nhåc thanh thoát Çã làm cho chúng nó có dáng dÃp nhåc thính phòng, nhÃt là nh»ng bän theo th‹ ÇiŒu Boston .

     ThÖ cûa NguyÍn TÃn HÜng có nh»ng câu ÇÀy ngôn ng» rÃt thi ca, tÙc là nh»ng ngôn ng» chÌ dành Ç‹ cÃu trúc cho thÖ. Ch£ng hån:

     Tuy‰t thay mây phû lÜng Çèo
     Thoäng nghe ti‰ng suÓi chäy theo sÜ©n ÇÒi
     C¶i nguÒn m¶t chi‰c lá rÖi
     Chim bay vŠ xÙ ÇÙng ngÒi không yên

     (trích trong bài Cºa S° , trang 31)

     ho¥c:

     Môi tim êm ä l©i ru
     Nh¥t khoan ti‰ng v†ng sÜÖng mù bûa vây
     Môi Ça tình thoáng ngÃt ngây
     Nø hôn træng gió ch®t bay vào hÒn...

     (trích trong bài GiÃc M¶ng HÒng , trang 77)

     NguyÍn TÃn HÜng sº døng linh hÒn ca dao rÃt thiŒn nghŒ. Anh thÜ©ng ÇÜa tình š, nhåc ÇiŒu ca dao vào nh»ng câu løc bát m¶t cách hÒn nhiên, thi vÎ:

     Tܪng r¢ng rau s¡ng Chùa HÜÖng
     Ai dè mܧp Ç¡ng bên ÇÜ©ng gºi sang
     Tܪng Çâu là lÀu Ông Hoàng
     Ai dè m¶ng v« tan hoang mÃy tòa...

     (trích bài hát nói Tri Âm Th©i ñåi , trang 90)

     ho¥c:

     Xa em Ƕ v£ng ti‰ng ve
     Không th©i gian Çó ai dè là Çây
     PhÜ®ng xin em th¡m hè này
     Cho anh gºi nh§ vÖi ÇÀy ti‰ng thÖ
     Mây xanh lÖ, gió l£ng lÖ
     Ve than thª g†i nhŒn ch© mÓi ai
     Tình xÜa nghïa cÛ còn dài
     ThÜÖng em thÃy cänh nh§ hoài ngàn næm

     (trích bài Hè Nh§ , trang 31)

     M¶t Thoáng Trong MÖ ÇÓi v§i ngÜ©i thÖ, nhÜng låi gieo m¶t mÓi cäm hoài sâu s¡c, ÇÆm Çà, d¢ng d¥c vào tâm hÒn ngÜ©i džc qua rÃt nhiŠu bài hoài hÜÖng, qua nh»ng bài hoài cäm thân phÆn lÜu vong, qua nh»ng bài t¿ trào, qua nh»ng th¡c m¡c vŠ siêu hình vŠ cu¶c Ç©i phù äo. Hܧng Çi cûa thÖ anh có nhiŠu lÓi rë ngoån møc, v§i Çû m†i th‹ thÖ tØ løc bát, song thÃt løc bát, ngÛ ngôn, løc ngôn, thÃt ngôn, tám ch», thÃt ngôn bát cú, t¿ do, hát nói, hài cú và cä ti‰ng Anh, Çã Çem låi cõi thÖ anh nhiŠu màu s¡c và Ça dång.

     Nh»ng bài hoài hÜÖng Ç¥c s¡c là Hu‰ trang 53:

     Bån hÕi chiŠu nay dåo phÓ chæng?
     Phú Væn Lâu, Båch H°, Cºa Ngæn
     Tóc thŠ gió nhË vÜÖng vào m¡t
     Choàng tay khë vuÓt, em nói ræng?

     ThÖ quê hÜÖng cûa NguyÍn TÃn HÜng vÓn có nh»ng hình änh rÃt gÀn gÛi, rÃt thân thÜÖng, ch£ng hån nhÜ:

     Nh§ vŠ quê ngoåi mà thÜÖng
     Có cây mít ng†t nhÜ ÇÜ©ng thoäng thÖm
     Bên hè vung ng†n cây rÖm
     HÜÖng mùa lúa chín chén cÖm tr¡ng ngÀn

     (trích bài Tâm S¿ KÈ Ra ñi , trang 52)

     Bài thÖ VŠ MÏ Tho , trang 80 và trang 81 là m¶t bài truyŠn cäm nhÃt. Ÿ Çây có nhiŠu ÇÎa danh nhÜ Vòng NhÕ, Xóm Tre, Råch MiÍu, cÒn Phøng, ÇÜ©ng TrÜng Tr¡c, vÜ©n hoa Låc HÒng, cÒn RÒng, Çåi l¶ Hùng VÜÖng, trÜ©ng NguyÍn ñình Chi‹u, cÀu Quay, ch® CÛ, khu VÜ©n Lài, sông Bäo ñÎnh, dòng TiŠn Giang, b‰n Çò Ty Công An, chùa Vïnh Tràng. Tôi trích Çoån 6 và Çoån 7:

     Có ai vŠ MÏ Tho
     Nh§ theo sông Bäo ñÎnh
     Thä trôi ra tÆn vàm
     T¡m mát dòng TiŠn Giang

     Có ai vŠ MÏ Tho
     ñón Çò Ty Công An
     Hành hÜÖng chùa Vïnh Tràng
     Xin ÇÓt giùm nén nhang...

     ThÖ vi‰t vŠ quê hÜÖng ÇÜ®c tác giä sº døng b¢ng ngôn ng» m¶c måc, ÇÖn giãn, ch£ng nh»ng g®i cäm mà truyŠn cäm vô cùng. Khi làm thÖ loåi này, n‰u ai Çó dùng ngôn tØ ki‹u cách và hào nhoáng thì chÌ t° làm cho tâm tình giä dÓi màu mè. NguyÍn TÃn HÜng là m¶t nhà thÖ Çôn hÆu, anh không thích tô son giÒi phÃn cho tâm tình. Khi trܧc tác loåi thÖ Çó, tâm tình chân thành cûa anh tuôn chäy tØng Ç®t trong mát vào tØng câu thÖ, lai láng và hÒn nhiên bi‰t bao! Xin hãy džc Çoån chót:

     H«i ai vŠ MÏ Tho
     ñØng bäo tình tôi ch‰t
     M¶t niŠm yêu trót cho
     Muôn Ç©i sao vÅn tÕ

     VŠ th‹ loåi hoài cäm, chúng ta có th‹ tìm ª bài ñÀy VÖi V§i Bån , trang 8. Xin các bån hãy l¡ng nghe sáu Çoån thÖ, tÙc là nguyên bài tiêu bi‹u này:

     Nh¡p chén ÇÀy vÖi v§i hai mÜÖi
     Nܧc bi‰c non xanh m¶ng cûa Ç©i
     Nhåc lòng h§n hª muôn nÖi
     Ai thÜÖng ai nh§ chÖi vÖi phÆn mình

     Nh¡p chén ÇÀy vÖi v§i ba mÜÖi
     Nºa say nºa tÌnh bi‰t sao Ç©i
     Gió mÜa nghiêng Ç° gi»a tr©i
     Tìm Çâu tri k› Çâu ngÜ©i tình chung

     Nh¡p chén ÇÀy vÖi v§i bÓn mÜÖi
     Gi†t lŒ trÀn ai ÇÃy là Ç©i
     Tâm tình phän änh mù khÖi
     Mua vui chuÓc kh° ai m©i m†c ai

     Nh¡p chén ÇÀy vÖi v§i næm mÜÖi
     Say sÜa cÛng chÌ Ç‹ quên Ç©i
     HÒ trÜ©ng m¶t chén mÜ®n l©i
     XÜa nay ai dÍ quên th©i Çã qua

     Nh¡p chén ÇÀy vÖi v§i sáu mÜÖi
     Không say không tÌnh dÍ nhìn Ç©i
     ñ©i ngÜ©i nhÜ chi‰c lá rÖi
     Em Öi mãi nh§ ta ch© Ç®i nhau

     Tôi nghï r¢ng n‰u không có bÀu rÜ®u hÒ trÜ©ng, bài này vÅn ngÆm ngùi nhÜ thÜ©ng. Nh»ng ngÜ©i mÃt quê hÜÖng dù có thích Ùng v§i cu¶c sÓng lÜu vong, nhÜng vÅn không sao dÙt bÕ cái dï vãng trên ÇÃt cÛ ÇÜ®c, nhÃt là trên ÇÃt cÛ Ãy ÇÜÖng s¿ Çã tØng träi qua m¶t cu¶c sÓng hào hùng trong công cu¶c chÓng C¶ng cÙu nܧc. Chúng ta có th‹ g¥p tâm s¿ cûa tác giä rõ hÖn qua bài Bån , trang 40. Bån ª Çây chính là chi‰n h»u cûa anh vÆy:

     Quê hÜÖng ngÜ©i câu thác vŠ sÓng gºi
     CÛng lênh Çênh mài miŒt bóng con tàu
     Ngày ngày qua không b‰n LJ lao Çao
     Lš tܪng mÃt Çåi dÜÖng thành bi‹n tÓi

     Trong M¶t Thoáng Trong MÖ , chúng ta b¡t g¥p rÃt nhiŠu š tܪng vŠ PhÆt giáo, trܧc h‰t là bài Hóa Thân , trang 10 v§i 4 câu:

     Bóng chiŠu thÃp thoáng lÜng ÇÒi
     Ti‰ng chuông giøc ki‰p luân hÒi thoäng ngân
     Tܪng xa mà hóa ra gÀn
     ChÜa chi låi muÓn hóa thân sÓng Ç©i

     ho¥c 4 câu ª bài Qua Yellow Stone , trang 19:

     Thiên thai tìm ch£ng Çâu xa
     ñá vàng ngoån cänh cÛng là cõi tiên
     Không tu b‡ng t¿a thánh hiŠn
     Núi sông gÃm vóc m¶t miŠn ngao du

     ho¥c 5 câu ª bài ñÜ©ng Vào B‰n Mê , trang 43:

     Bóng mây
     Nhân änh
     ChÆp chùng
     ThÜÖng ngÜ©i l« bܧc
     Gi»a vùng giao duyên

     hay ª bài VŠ Núi , trang 107:

     Chim bay vŠ núi bóng hoàng hôn
     NgÜ©i tìm vŠ núi phút ÇÜa hÒn
     LÀn qua cºa tº con thuyŠn giác
     Ng¶ chÓn trÀm luân cõi PhÆt môn

     TrÀn th‰ tu di Ç©i ÇÓi cänh
     Vô minh chân ngã mÓi càn khôn
     Ôi thôi th‰ s¿ hÜ danh l®i
     Gác låi trÀn ai bu°i d†n hÒn

     * * *

     NguyÍn TÃn HÜng là m¶t nhà væn nhà thÖ b¡t ÇÀu dÃn thân vào væn Çàn ª tu°i tÙ tuÀn. NhÜng ai cÃm huy‰t quän anh vÅn còn luân lÜu dòng máu nóng. Ai dám bäo trái tim anh không còn mÖn mªn xanh tÜÖi nhÃt là qua nh»ng bài thÖ tình yêu. ThÖ tình yêu cûa anh có nh»ng câu trau chuÓt, có nh»ng câu hÖi thô tháp tr¶n lÅn nhau. Cái trau chuÓt Çó làm cho chúng ta nghï t§i ngÜ©i yêu sºa soån quÀn áo Çi‹m trang t§i ch‡ hËn hò, cái thô tháp Çó khi‰n chúng ta nghï ljn nh»ng vøng dåi cûa tình yêu. Cä hai ÇŠu Çem låi cho ngÜ©i trong cu¶c yêu ÇÜÖng nh»ng tình cäm dåt dào, nh»ng cäm hÙng tÓt tÜÖi h§n hª nhÜ nh»ng loåi men thäo g¥p sÜÖng mÜa tܧi mát:

     TØ em thÀm nói yêu anh
     Chút tình mu¶n vÅn làm xanh tháng ngày
     Dìu nhau m¶t bܧc trÀn ai
     Tay trong tay nào bi‰t gì ngoài cõi ta
     HËn em nÖi chÓn ta bà
     ThÀn tiên rÒi cÛng hóa ra dža Çày...

     (trích bài Tình Mu¶n , trang 70)

     Trong cu¶c yêu ÇÜÖng, ngÜ©i thÖ có nh»ng phút êm ÇŠm thÖ m¶ng:

     Môi tim êm ä l©i ru
     Nh¥t khoan ti‰ng v†ng sÜÖng mù bûa vây
     Môi Ça tình thoáng ngÃt ngây
     Nø hôn træng gió ch®t bay vào hÒn...

     (trích bài GiÃc M¶ng HÒng , trang 76)

     Có nh»ng lúc Çau kh° vì xa cách:

     ChiŠu nay em tiÍn anh Çi
     ñÜ©ng xa qua chi‰n khu xÜa
     Cùng ai giäi phóng quê hÜÖng
     Tình yêu kia së không phai
     HËn mai Çây nܧc non sum vÀy

     (trích bài TiÍn Anh VŠ Biên Khu , trang 83)

     Có nh»ng lúc nÒng nàn Ç¡m ÇuÓi. ThÖ ª Çây có nhÎp ÇiŒu h°n h‹n nhiŒt tình:

     Núi ÇÒi hiŒn dܧi træng tà
     Sܧng thay con tåo t¥ng tòa thiên nhiên
     Nòi Ça tình dËp thánh hiŠn
     Dang tay ôm ch¥t nàng tiên vào lòng...

     (trích bài GiÃc M¶ng HÒng , trang 77)

     Có lúc giÆn nhau, trÀn tình cùng nhau Ç‹ rÒi kh¡ng khít th¡m ÇÜ®m hÖn xÜa:

     H°m rày nh§ gi†ng kh‰ chanh
     Em Öi ÇØng n« giÆn anh suÓt Ç©i
     HÙa r¢ng chÌ m¶t lÀn thôi
     Không thÜÖng ai dám tÖi b©i v§i nhau
     N‰u em lòng vÅn còn Çau
     Thì thân này nåp mau mau b¡t ÇŠn...

     (trích bài L©i TrÀn Tình , trang 66)

     * * *

     Trong dòng væn chÜÖng häi ngoåi, NguyÍn TÃn HÜng Çã Çóng góp nhiŠu væn phÄm: M¶t Chuy‰n Ra KhÖi, M¶t ñ©i ñ‹ H†c, M¶t Thuª Làm "Trùm", M¶t K› NiŒm ñËp, M¶t N‡i BuÒn Riêng, M¶t LÀn XuÓng Núi ... Riêng quy‹n M¶t Dòng Ca Dao, Câu Hò, Câu ñÓ MiŠn Nam và tÆp thÖ M¶t Thoáng Trong MÖ này không phäi là tác phÄm xÜÖng sÓng, tác phÄm then chÓt trong s¿ nghiŒp væn chÜÖng cûa anh. Bªi lë nó không sän sinh tØ thÀn trí sáng tåo sung mãn cûa anh. Nó chÌ là món Çi‹m tâm, ho¥c món giáo ÇÀu hay món æn tráng miŒng cûa mâm c‡ bàn væn chÜÖng anh. NhÜng nó có m¶t sÙc Çóng góp r¿c r« vào måch sáng tác phong phú cûa anh, làm n°i bÆt lên nét phÒn thÎnh cûa cái tài næng Ça diŒn cûa anh.

     ñiŠu quan tr†ng, Çây là m¶t Çóng góp cûa ngÜ©i vi‰t væn vào hai ngành thÖ và nhåc ª häi ngoåi, dÅu thÖ khó bán, dÅu nhåc phiêu lÜu không có Çài phát thanh Ç‹ ph° bi‰n. ñây là s¿ chÎu thiŒt thòi vŠ vÆt chÃt cûa ngÜ©i cÀm bút nói riêng, cûa ngÜ©i nghŒ sï nói chung. NhÜng NguyÍn TÃn HÜng vÅn có s¿ ÇŠn bù: các væn h»u cûa anh Çón ti‰p tÆp thÖ nhåc này v§i tÃm lòng Üu ái nÒng hÆu.


ñào Huy ñán

---

Bài Trܧc Trang Chính Bài K‰ Ti‰p

---