TØ Winston-Salem, North Carolina, NguyÍn TÃn HÜng g†i, ngÕ š muÓn tôi góp "vài l©i" cho tác phÄm M¶t Tr©i M¶t Bi‹n cûa anh s¡p sºa trình làng.

     Tôi nhÆn!

     Không phäi vì tác giä cùng quê cùng xÙ hay cùng nhóm cùng phe (tôi vÓn dï vô duyên v§i nh»ng cái lÄm cÄm Ãy), nhÜng vì tình chi‰n h»u khi xÜa. NguyÍn TÃn HÜng ch†n tôi ch¡c cÛng không ngoài š Çó!

     NhÜng lo!

     Vi‰t gì Çây? Vi‰t sao cho tròn, vØa trung th¿c, vØa ÇËp lòng bån, vØa yên lòng mình mà không bΠǶc giä cau mày vì:

     Xun xoe áo thøng hai hàng
     Hia mão r¶n ràng Çâu m¥t vái nhau.

     Cái khó là Çó!

     ´t hôm sau, tôi nhÆn ÇÜ®c M¶t Tr©i M¶t Bi‹n , kèm theo bÙc tâm thÜ cûa NguyÍn TÃn HÜng: "ñây là bän thäo M¶t Tr©i M¶t Bi‹n Ç‹ nh© anh vi‰t cho cái Båt. NhÜ anh cÛng tØng džc qua, truyŒn dài cûa NguyÍn TÃn HÜng là m¶t chu‡i truyŒn ng¡n, vÅn ti‰p tøc con ÇÜ©ng Çó... CÛng d¿a vào s¿ thÆt, nhÜng không n¥ng tính chÃt t¿ truyŒn n»a. ñâu anh džc thº xem sao?"

     Tôi b¡t ÇÀu džc. ñ†c thÆt kÏ. Suy ngÅm tØng š, tØng câu. Tôi muÓn hi‹u thêm vŠ tác giä. Vì, thÆt tình tôi bi‰t NguyÍn TÃn HÜng chÜa lâu.

     Cùng là lính, nhÜng anh bÖi dܧi nܧc, tôi l¶i trên b©! Cùng quê xÙ dØa, nhÜng dòng TiŠn Giang Çôi b© chia cách! Anh Çi tØ trÜ©ng làng sang trÜ©ng quÆn, rÒi tÓt nghiŒp "lò" NguyÍn ñình Chi‹u, m¶t trÜ©ng trung h†c công lÆp n°i ti‰ng ª MÏ Tho. Tôi vØa xong l§p v« lòng Çã khæn gói lìa quê lên Sài Gòn, m‡i næm chÌ ÇÜ®c vŠ thæm nhà vào hai dÎp Hè và T‰t.

     Do Çó, tình hoài hÜÖng cûa anh ch¡c phäi n¥ng hÖn tôi.

     M¶t sáng Chúa nh¿t...

     ñiŒn thoåi reo. Bên kia ÇÀu dây, NguyÍn TÃn HÜng lên ti‰ng. Gi†ng anh thÆt thà, ÇÖn giän, ch¡c nÎch nhÜ h¶t lúa miŠn châu th° Cºu Long Giang.

     Tôi quen NguyÍn TÃn HÜng tØ Çó.

     ThÌnh thoäng, anh g†i... Càng ngày, khoäng cách ÇÎa dÜ gi»a chúng tôi nhÜ gÀn låi. Tôi m‰n anh, không phäi vì thông lŒ hËp hòi "cùng quê, cùng cänh," nhÜng vì cái m¶c måc Çó.

     Tôi Çã džc hÀu h‰t cái tác phÄm cûa NguyÍn TÃn HÜng. Anh vi‰t dÍ dàng nhÜ k‹ chuyŒn, không chäi chuÓt, g†t mài. Tôi ÇÒng š v§i HÒ TrÜ©ng An là "NguyÍn TÃn HÜng vi‰t t¿ truyŒn ch§ không phäi ti‹u thuy‰t." NgÜ©i džc không bÆn tâm, th¡c m¡c vì cú pháp hay tình ti‰t. Xong là h‰t!

     Không bi‰t do ngÅu trùng hay chû ÇÎnh mà hÀu nhÜ tác phÄm nào cûa NguyÍn TÃn HÜng cÛng ÇŠu mang... sÓ 1. NhÜ: M¶t Chuy‰n Ra KhÖi, M¶t ñ©i ñ‹ H†c, M¶t Thuª Làm "Trùm", M¶t Cänh Hai Quê, M¶t K› NiŒm ñËp, M¶t LÀn XuÓng Núi, M¶t N‡i BuÒn Riêng, M¶t Thoáng Trong MÖ và gi© Çây thì... M¶t Tr©i M¶t Bi‹n . Låi së có M¶t GiÃc MÖ Tiên, M¶t Phen LÆn ñÆn ...

     Có lÀn tôi t‰u:

     - HÜng nè, cú pháp cûa anh Ƕc Çáo quá, không ai b¡t chܧc ÇÜ®c. Chi b¢ng tác phÄm t§i lÃy tên M¶t Mình M¶t Chi‰u cho... thänh thÖi ngÒi.

     HÜng cÜ©i. Nø cÜ©i xuŠ xòa, không câu nŒ.

     Ngoài væn xuôi, NguyÍn TÃn HÜng còn làm thÖ vi‰t nhåc. NhÜng theo tôi, cäm tình cûa Ƕc giä dành cho anh là truyŒn kš. NguyÍn TÃn HÜng vØa cùng Phan thÎ HÒng Lan... cho ra M¶t Dòng Ca Dao, Câu Hò, Câu ñÓ MiŠn Nam , m¶t Çóng góp khá phong phú trong lãnh v¿c sÜu tÀm. HÒng Lan n» sï Çã có nh»ng nét riêng ngay tØ nh»ng sáng tác thÖ væn ÇÀu tay.

     ñ†c xong M¶t Tr©i M¶t Bi‹n , tôi có cäm giác lâng lâng nhÜ ngày nào còn là Sinh viên Sï quan Thû ñÙc, bÒng bŠnh trên chi‰c Gascogne, rÆp rŠnh theo sóng nܧc Çi tØ Nam ra B¡c.

     Màu xanh trùng dÜÖng, bÀu tr©i bát ngát, gió khÖi lÒng l¶ng, ngàn cánh häi âu, l»ng l© cá l¶i... Tàu qua Nha Trang, Tuy Hòa, Qui NhÖn, Thanh Hóa... TØ khÖi nhìn vào thÃy Hòn V†ng Phu buÒn hiu h¡t, dãy TrÜ©ng SÖn trùng ÇiŒp, bãi cát tr¡ng phau phau. RÒi, Çêm n¢m trên bãi ñÒ SÖn, nghe ti‰ng thông reo, ti‰ng sóng v‡, nhìn Çóm m¡t hÕa châu, ng¡m ÇÌnh Ba Vì, ng†n Yên Tº Än chìm sau làn mây xám, lòng b‡ng say mê m¶ng häi hÒ.

     V§i bi‹n cä anh là thûy thû
     V§i lòng nàng anh là hoàng tº
     ...

     V§i M¶t Tr©i M¶t Bi‹n , NguyÍn TÃn HÜng Çã rë sang lÓi ngo¥t m§i. Anh Çã ch†n cho mình m¶t ngõ Çi khác, gÀn gÛi v§i ti‹u thuy‰t tr» tình hÖn.

     M¶t chút m¶ng mÖ:

     Tr©i hôm nay mÜa phùn bay lÃt phÃt. Lånh lånh, cái lånh cûa mÜa gió søt sùi. Không gian nhÜ m© Çøc hÖi sÜÖng. Nh»ng håt mÜa bøi nhÕ li ti tuy không thÃy rõ nhÜng Çã làm Äm ܧt kh¡p m†i nÖi. Trên m¥t nh¿a ÇÜ©ng Çen nhánh, cÛng nhÜ trên thân cây nâu sÆm và lá cành thÅm xanh. Nh»ng håt mÜa Çã tØng làm nh»ng chi‰c áo mÜa thêm hÒng và nh»ng chi‰c dù thêm th¡m. Cho nh»ng Çôi tình nhân suÓt Ç©i thèm lang thang trên hè phÓ, sát vào nhau nhÜ muÓn chuyŠn hÖi Ãm. Nh»ng håt mÜa Çã tØng làm khung tr©i thêm phÀn äm Çåm, thê lÜÖng ... (trang 41).

     M¶t tr©i lãng mån:

     HiŠn b‡ng dÜng mŠm nhÛn trong tay TÀn, nàng không còn mäy may m¶t sÙc kháng c¿ nào trܧc cÖn mê vÛ bão, säng khoái cûa yêu ÇÜÖng. Nàng Ç‹ m¥c cho chàng bÒng nàng g†n ghë trên Çôi tay r¡n ch¡c, ÇÀu nàng áp vào ng¿c chàng bên cånh trái tim hØng h¿c bÓc cao qua tØng nhÎp thª. TÀn ÇÜa chân khép trái cºa và ÇÜa nàng vào phòng riêng gÀn nhÜ Çã quen thu¶c cûa hai ÇÙa. Bóng Çèn trái §t cÛng không làm cæn phòng sáng hÖn bên ngoài bao nhiêu. Chàng Ç¥t nàng xuÓng giÜ©ng, du‡i hai chân nàng th£ng ra, áp mình lên ngÜ©i nàng, cúi hôn... hai ÇÀu lÜ«i quyŒn vào nhau, quÃn quít. Hai m¡t nàng nh¡m nghiŠn trong cäm giác Çê mê, say sÜa hܪng thø...
     ...
     TØng khuy áo bÆt nút và, theo bän næng, bàn tay chàng ve vãn b© vai trÀn, mÖn mªn thÎt da. HÜÖng con gái ngào ngåt tÕa ra tØ Çôi ng¿c Çào tÖ, lÒ l¶, không m¥c áo sú-cheng. Nàng bÃt giác rùng mình, n°i da gà, khi nh»ng ngón tay chàng chåm vào ÇÀu vú, ph§t qua ph§t låi... rÒi n¡n bóp, cÜÖng lên, sæn g†n trong lòng bàn tay chàng ... (trang 176,177).

     (Không bi‰t n» sï HÒng Lan nghï sao vŠ ÇÙc lang quân khi džc ljn Çoån này?).

     M¶t Tr©i M¶t Bi‹n có th‹ là quy‹n "lÜu niŒm" gÓi ÇÀu giÜ©ng cûa nh»ng c¿u Sï quan Häi Quân xuÃt thân tØ lò "luyŒn thép" miŠn Thùy DÜÖng cát tr¡ng.

     NguyÍn TÃn HÜng "thÆt" và "hæng" quá! "ThÆt" tØ ngôn tØ, tÜ tܪng, ljn bút pháp, l©i væn. "ThÆt" ljn Ƕ quên gi» š, gi» lŠ, nên dÍ bÎ "ách gi»a Çàng..." NgÜ©i miŠn Nam có câu: "TrÓng r‡ng nhÜ cái Óng tre." Anh là vÆy Çó!

     Xin nghe anh "nói thÆt" vŠ cái nghèo cûa gia Çình mình:

     Ÿ nhà chú Hai B¶ không ÇÜ®c thoäi mái b¢ng nhà ông Bäy. ñi ÇÙng phäi có gi© giÃc. H†c bài cÛng không ÇÜ®c h†c khuya, s® hai th¢ng nhÕ giÆt mình. Ngay cä mi‰ng ÇÃt b¢ng bøm tay phía sau nhà cÛng không ÇÜ®c t¿ do trÒng tr†t. ChÌ ÇÜ®c Çám rau ræm. M¥c dù bÎ mÃy cây gòn che h‰t n¡ng mà Çám rau ræm cÛng m†c xanh rì nhÜ Çám cÕ. ChÎ em Hùng nh© vào Çám rau này rÃt nhiŠu. MÃy lúc kËt tiŠn, chÎ Cúc ba bÓn b»a liên ti‰p cho anh TÃn v§i Hùng æn cÖm v§i m‡i m¶t món Ƕc nhÃt "rau ræm x¡t nhuyÍn thä vô nܧc tÜÖng." Gió ÇÜa cây cäi vŠ tr©i, rau ræm ª låi chÎu mùi nܧc tÜÖng , tøi Hùng ngâm nhÜ vÆy. DÛng Thanh Lâm kia "cá hÃp, cá hÃp hoài phäi ngÙa," thì mình "rau ræm, rau ræm hoài phäi cay." Bªi vÆy chÎ Cúc m¶t lÀn Çó Ç°i món æn m§i mà m‡i lÀn nh§ låi Hùng thÃy nhói trong tim.

     - B»a nay có gì æn không chÎ ba? Hay là b°n cÛ soån låi?

     - Có nÒi cá kho Ç‹ trên b‰p Çó.

     Anh TÃn và Hùng nghe nói có nÒi cá kho trong bøng nhÜ mª c©, hÃp tÃp d†n cÖm. ñ‰n chØng dª nÒi cá ra m§i thÃy h«i ôi:

     - Cá ki‹u gì kÿ vÆy chÎ Ba? Sao toàn là ÇÀu mà không thÃy phÀn Çuôi!

     - Cûa thi‰m Hai c¡t cho Çó. ChÎ kho cho mÃy em æn Ç«.

     Hùng nghËn ngào nhìn anh TÃn, nhË nhàng ÇÆy nÃp vung låi.

     - ChÎ Ba à, sao chÎ làm vÆy? Tøi em thà ch‰t Çói...

     - ChÎ thÃy hai em æn v§i nܧc tÜÖng hoài, chÎ không n«.

     RÒi ba chÎ em nhìn nhau rÖm r§m ...

     (trong M¶t ñ©i ñ‹ H†c , trang 22 và 23).

     ñ†c Çoån này tôi rÖi nܧc m¡t. Vì, tôi cÛng có ngÜ©i chÎ thÜÖng em nhÜ chÎ Cúc cûa Hùng...

     Qua nh»ng bài "š ki‰n" cûa NguyÍn TÃn HÜng thÌnh thoäng xuÃt hiŒn trên các báo ÇÎa phÜÖng, tôi nhÆn thÃy anh "thÆt" ljn Ƕ có nhiŠu š nhiŠu l©i n‰u Ç¥t lên bàn m° së trª thành ÇŠ tài tranh cãi l§n.

     Có lÀn anh tâm s¿:

     - Không bi‰t sao dåo nÀy thiên hå thi nhau "dÛa" mình t§i tÃp!

     Tôi nghï vì anh còn n¥ng "NGHIP" (theo nghïa nhà PhÆt)!

     Khi bi‰t ÇÜ®c:

     Kinh sº xác xÖ chÒng giÃy l¶n
     ñÌnh chung thÃp thoáng bóng mây trôi

     thì m†i chuyŒn trên Ç©i Çâu còn là nh»ng cái Ç‹ bÆn tâm n»a?

     GÓc Häi Quân, anh thØa hi‹u ra khÖi phäi g¥p sóng gió. Không sóng lÜ«i búa cÛng sóng båc ÇÀu. Cái khéo cûa thuyŠn trܪng là làm sao hoàn tÃt cu¶c häi trình mà con tàu không thÜÖng t°n... Sóng gió là nh»ng bài h†c kinh nghiŒm quí giá, giúp thuyŠn trܪng cÄn thÆn hÖn, khôn khéo hÖn, chu Çáo hÖn, và t‰ nhÎ hÖn trong nh»ng chuy‰n vŠ sau.

Madison, tháng næm, 1992
Lê Bäo Trân

---

Bài Trܧc Trang Chính Bài K‰ Ti‰p

---