Khi nhÆn l©i Ç‹ nói vŠ tác giä NguyÍn TÃn HÜng, thÆt tình lúc ÇÀu tôi cÛng rÃt kh§p, nhÜng rÒi cuÓi cùng tôi cÛng phäi bÎ tài thuy‰t phøc cûa anh lôi cuÓn. NhÜ quí vÎ ª Çây có ngÜ©i ít ra cÛng Çã hÖn m¶t lÀn ÇÜ®c bi‰t lÓi nói chuyŒn rÃt là dí dÕm và rÃt thu hút khán thính giä cûa anh NguyÍn TÃn HÜng, tác giä quy‹n M¶t Thuª Làm "Trùm" ngày hôm nay. Trong lÀn trܧc, khi ra m¡t cuÓn GIAI THOI H—NG cûa anh HÒ TrÜ©ng An, anh NguyÍn TÃn HÜng Çã có m¥t ª Çây Ç‹ nói Çôi l©i vŠ "Væn chÜÖng miŒt vÜ©n" mà anh có lÀn bäo v§i chúng ta tåi sao không g†i là "Væn chÜÖng miŒt ru¶ng." Nói vŠ "Væn chÜÖng miŒt vÜ©n" hay là "Væn chÜÖng miŒt ru¶ng" ho¥c nói r¶ng hÖn m¶t chút n»a là "Væn phong miŠn Nam" cûa anh NguyÍn TÃn HÜng thì lát n»a Çây anh Võ ñình, h†a sï kiêm nhà væn, së trình bày. RÃt ti‰c tôi không phäi là ngÜ©i ÇÜa quí vÎ Çi tìm anh NguyÍn TÃn HÜng qua tác phÄm. ñi tìm m¶t ngÜ©i mình vÓn Üa thích qua tác phÄm là m¶t ÇiŠu h‰t sÙc thú vÎ, nhÜng tôi nghï bi‰t vŠ tác giä và cu¶c Ç©i cûa ông ta cÛng là m¶t ÇiŠu thú vÎ không kém. Chä là khi ÇŠ t¿a cho tÆp thÖ L±A THIÊNG , Xuân DiŒu Çã không quên nh¡c ljn hình dáng mái tóc cûa Huy CÆn. Th©i xÜa, khi gi§i thiŒu L‡ TÃn v§i Ƕc giä ViŒt Nam, ông ñ¥ng Thái Mai cÛng Çã chú š ljn cách mô tä nhà væn Trung QuÓc này vì cho r¢ng "h»u Ü trung tÃt hình Ü ngoåi."

     Ÿ anh NguyÍn TÃn HÜng, tôi tin ch¡c tÃt cä bån bè cûa anh và nh»ng ai Çã quen bi‰t anh ÇŠu nhÆn thÃy là toát ra bên ngoài vÈ chân thÆt, hiŠn hòa cûa ngÜ©i miŠn Nam. ñó cÛng là tính cách hi‹n hiŒn hÖi hám trong toàn b¶ trܧc tác cûa anh NguyÍn TÃn HÜng. Khi trä l©i cu¶c phÕng vÃn cûa anh HÒ TrÜ©ng An qua tåp chí Làng Væn thì chính anh NguyÍn TÃn HÜng cÛng Çã xác nhÆn "tÌ sÓ s¿ thÆt trong tác phÄm cûa tôi rÃt cao, riêng cuÓn M¶t ñ©i ñ‹ H†c thì trên 90 phÀn træm là cái ch¡c." CuÓn ti‹u thuy‰t t¿ truyŒn M¶t ñ©i ñ‹ H†c là tác phÄm ÇÀu tay cûa anh vØa ÇÜ®c Làng Væn Ãn hành næm ngoái. CÛng trong phÀn nói chuyŒn v§i anh HÒ TrÜ©ng An, tác giä NguyÍn TÃn HÜng Çã cho chúng ta bi‰t m¶t chút ti‹u sº cûa mình. Nguyên væn nhÜ sau: "Tôi, NguyÍn TÃn HÜng, sinh ngày 8 tháng 5 næm 1945 tåi làng Bình Phøc NhÙt, quÆn Ch® Gåo, tÌnh MÏ Tho; là con cûa ông NguyÍn Væn SÕi và bà Võ ThÎ Trang; hiŒn cÜ ngø tåi... MÏ." MÏ ª Çây dï nhiên không phäi là MÏ Tho mà là vùng ÇÃt tåm dung cûa chúng ta, tåi thành phÓ Winston-Salem thu¶c ti‹u bang North Carolina, nÖi có nhiŠu hoa dÜÖng Çào và chim lông ÇÕ. ChÌ có sÖ sÖ vài Çoån nhÜ vÆy có lë quí vÎ cÛng Çoán bi‰t anh NguyÍn TÃn HÜng có rÃt nhiŠu máu ti‰u lâm trong ngÜ©i. ChÌ cÀn nhìn vào nét m¥t cûa anh NguyÍn TÃn HÜng, nói v§i anh Ãy næm ba câu, mà tôi tin ch¡c lát n»a Çây quí vÎ së b¡t g¥p tác giä b¢ng xÜÖng b¢ng thÎt, quí vÎ cÛng së có m¶t š nghï nhÜ tôi.

     Con ngÜ©i nh¶n nhÎp Ãy còn là m¶t ngÜ©i rÃt ham mê h†c. Thuª nhÕ anh xuÃt thân tØ trÜ©ng NguyÍn ñình Chi‹u, MÏ Tho. Sau Çó, xong tú tài 2, anh lên Sài Gòn h†c ª phân khoa Khoa H†c. Ti‰p theo, m¶ng häi hÒ tr°i dÆy trong ngÜ©i, anh n¶p ÇÖn vào Khóa 17 Sï quan Häi quân Nha Trang. Ra trÜ©ng, lênh Çênh tàu buÒm m¶t th©i gian, anh låi trª vŠ trÜ©ng Cây Mai h†c tình báo và làm sï quan tình báo trong Häi quân cho ljn ngày bÕ chåy sang MÏ. Qua Çây dù n¥ng gánh thê nhi nhÜng anh vÅn ti‰p tøc cu¶c hành trình. (Ÿ Çây tôi xin phép quí vÎ ÇÜ®c mª m¶t ngo¥c ÇÖn nhÕ, anh NguyÍn TÃn HÜng là bÓ cûa m¶t gia Çình bÓn con. V® anh NguyÍn TÃn HÜng là chÎ Phan thÎ HÒng Lan, có m¥t ª dܧi gh‰ khán giä, xin m©i chÎ Phan thÎ HÒng Lan ÇÙng dÆy. Con cái anh Ãy vì Çang bÆn h†c nên không có m¥t hôm nay Ç‹ chia vui cùng bÓ). Trª låi vÃn ÇŠ h†c vÃn, m¥c dù bÆn r¶n v§i Ç©i sÓng, v® con, anh NguyÍn TÃn HÜng vÅn cÓ g¡ng Çi h†c trª låi. Anh Çã gi¿t b¢ng Cao h†c và bây gi© nghe Çâu anh Ãy Çang læm le ÇÎnh gi¿t luôn cái Ti‰n sï cho tr†n ki‰p "m¶t Ç©i Ç‹ h†c," tôi xin mÜ®n t¿a ÇŠ cûa m¶t tác phÄm cûa anh.

     Ngoài viŒc Çi h†c và Çi cày lo cho Ç©i sÓng cÖm áo h¢ng ngày, anh NguyÍn TÃn HÜng còn là m¶t nhà væn Çang ª trong th©i kÿ sáng tác sung mãn nhÃt. Sau M¶t Thuª Làm "Trùm" , tác giä Çã giao cho nhà xuÃt bän Làng Væn tác phÄm thÙ ba, M¶t Chuy‰n Ra KhÖi , së phát hành næm t§i và sau Çó tÆp truyŒn M¶t Cänh Hai Quê .

     Nhân nói sÖ vŠ s¿ nghiŒp cûa anh NguyÍn TÃn HÜng, tôi b‡ng nh§ låi m¶t bu°i h†p thân mÆt vào cuÓi tháng 9 vØa rÒi ª nhà anh NguyÍn Ng†c Bích, chû tÎch trung tâm Væn Bút MiŠn ñông nhÜ ai cÛng Çã bi‰t, thì trong lúc bàn båc vui chuyŒn, có vài anh chÎ tÕ š muÓn Ç¥t låi giá trÎ cûa m¶t tác phÄm và Çåi khái m¶t tác phÄm phäi ÇÜ®c công nhÆn nhÜ th‰ nào m§i nên ÇÜ®c anh chÎ em bäo tr®, Ç¥c biŒt nhÃt là nh»ng ngÜ©i Çã luôn luôn bÕ công lao và h‰t thì gi© vàng båc Ç‹ duy trì nh»ng bu°i sinh hoåt ra m¡t sách nhÜ th‰ này. Tôi nghï ª Çi‹m này ngay cä anh Bùi Bäo Trúc, ngÜ©i Çi‹m sách quen thu¶c cûa Çài VOA, cÛng së ÇÒng š v§i tôi r¢ng là trong væn h†c thÜ©ng thÜ©ng cÛng có nhiŠu nhà phê bình Çã phát bi‹u nhiŠu š ki‰n h‰t sÙc là trái ngÜ®c nhau. Có ngÜ©i coi væn chÜÖng cûa ngÜ©i này có khuynh hܧng thÃp hèn không Çáng džc, ngÜ©i kia låi h‰t l©i ca ng®i tâng bÓc cho r¢ng tác giä Çã phän änh ÇÜ®c trách nhiŒm cao cûa ngÜ©i cÀm bút cÛng nhÜ khuôn m¥t cûa Ç©i sÓng ÇÜÖng th©i. Tác phÄm cûa nh»ng tác giä còn Çó, tác phÄm cûa anh NguyÍn TÃn HÜng cÛng còn Çó, và anh NguyÍn TÃn HÜng vÅn còn ti‰p tøc cu¶c bút trình cûa mình. Theo tôi nghï Çã là nhà væn thì chúng ta cÙ vi‰t, thích vi‰t, phäi vi‰t do nh»ng s¿ thôi thúc ljn tØ trong ru¶t trong gan. CÙ tܪng tÜ®ng m¶t nhà væn nào Çó Çang ngÒi trܧc t© giÃy tr¡ng, v§i nh»ng ám änh này ám änh khác cûa nh»ng l©i khen chê gay g¡t, h£n là nhà væn Çó, tôi nghï, së mÃt h‰t tác Ƕng kích thích tài næng. NÖi Çây chúng ta ÇÜ®c t¿ do vi‰t, t¿ do xào nÃu nh»ng món æn tinh thÀn Ç‹ dâng hi‰n cho cu¶c Ç©i, thì khi chúng ta nÃu b‰p Ç‹ bÜng lên m©i khách bÓn phÜÖng, chúng ta cÛng nên Ç‹ tùy theo sª thích cûa h†. Chúng ta Çã có nh»ng may m¡n không phäi s® là vi‰t nhÜ th‰ nào cho l†t qua tråm ki‹m soát cûa ban biên tÆp, ban duyŒt in, rÒi kÈ lãnh Çåo và cä khÓi ngÜ©i soi moi khác n»a. Trong trÜ©ng h†p nh»ng ngòi bút ª ViŒt Nam, lúc Çó væn chÜÖng cûa h† së mang nh»ng s¡c dång khác v§i tÜ duy cûa h†. S¿ bi‰n dång không th‹ tránh khÕi Ãy làm nh»ng nhà væn còn ª trong bóng tÓi ª quê nhà thà lách còn hÖn vi‰t. Vi‰t lách ki‹u Çó chán ch‰t phäi không, thÜa quí vÎ và các anh các chÎ? Dù sao trong hoàn cänh khó khæn Çó, tôi thÃy chúng ta vÅn có nh»ng nhà væn chân chính bÃt chÃp m†i trª ngåi Ç‹ nói lên ti‰ng nói cûa lòng mình. Có nhÜ vÆy chúng ta m§i có "m¶t ti‰ng kêu vang lånh cä tr©i" nhÜ m¶t câu thÖ n°i ti‰ng cûa thiŠn sÜ Không L¶.

     Trª låi v§i nhà væn cûa chúng ta hôm nay, anh NguyÍn TÃn HÜng trܧc khi cÀm bút trª låi ª häi ngoåi Çã là m¶t ngÜ©i Çam mê sách vª tØ nh»ng ngày xa xÜa. Anh NguyÍn TÃn HÜng trܧc 75 ª nh»ng lÀn c¥p b‰n Çã có nh»ng truyŒn ng¡n Çæng ª Væn , và dï nhiên nhà væn Häi quân này Çã là c¶ng tác viên Ç¡c l¿c cûa t© Ra KhÖi, Lܧt Sóng . Trên m¶t bàn vi‰t l» thÙ Çã ÇÜ®c d¿ng låi ª quê ngÜ©i, nhà væn NguyÍn TÃn HÜng Çã ti‰p tøc nh»ng dang dª Ãy. Theo h†c giä NguyÍn Ng†c Bích, anh NguyÍn TÃn HÜng là m¶t hiŒn tÜ®ng "Væn h†c Häi quân" n°i bÆt. Ÿ quê nhà thÆt tình chúng ta không có m¶t nŠn "Væn h†c Häi quân" xôm trò nhÜ "Væn h†c Không quân." Qua Çây thÆm chí nh»ng nhà væn nhà thÖ gÓc Häi quân nhÜ Phan Låc Ti‰p, Hà Thúc Sinh, Giang H»u Tuyên... cÛng không hŠ mang không khí, ngôn ng», chÃt liŒu cûa binh chûng h† vào tác phÄm mình nhÜ m¶t NguyÍn TÃn HÜng. Tác giä cûa chúng ta hôm nay ngay tØ dòng vi‰t ÇÀu tiên ª quê nhà cho ljn nh»ng dòng vi‰t ti‰p nÓi ª quê ngÜ©i ÇŠu phän änh nh»ng cänh Ç©i cûa nh»ng cánh chim häi âu. Anh vi‰t và vi‰t rÃt hæng say nên dù bÆn r¶n v§i træm công ngàn viŒc, n°i Çam mê l§n nhÃt cûa m¶t Ç©i ngÜ©i cÛng Çã rû rê anh dan díu v§i nh»ng t© tÆp san væn nghŒ ÇÙng Ç¡n ª häi ngoåi nhÜ là Væn, Væn H†c, Làng Væn ... Anh vØa vi‰t væn vØa làm thÖ lai rai mà anh vÅn Çùa bäo thÖ cûa anh chÌ thu¶c trÜ©ng phái thÖ thÄn, vì anh cho bi‰t thÖ cûa anh ÇÜ®c coi nhÜ là "nh»ng sáng tác tØ cánh tay trái cûa nghŠ tay trái" là nghŠ vi‰t væn. Âu Çó cÛng là m¶t khía cånh Ƕc Çáo cûa anh NguyÍn TÃn HÜng. NhÜ chúng ta vÅn thÜ©ng thÃy có nhiŠu nhà væn thÌnh thoäng buÒn buÒn cÛng quay ra làm thÖ chÖi. NhÜ chÎ NguyÍn thÎ Hoàng B¡c v§i bài thÖ ngÛ ngôn Nhóm HÒng rÃt có hÒn vØa Çæng ª báo cûa anh Giang H»u Tuyên, hay là anh Võ ñình v§i bút hiŒu Thåch Mai trong bài thÖ rÃt là tÜ®ng trÜng Nàng Thu Phong Çæng ª Væn H†c . NhÜ Mai Thäo sau 45 tác phÄm væn xuôi, tÆp thÖ thÙ nhÃt Ta ThÃy Hình Ta Nh»ng Mi‰u ñŠn vØa m§i ra Ç©i, v. v. M¶t ngày nào Çó, bi‰t Çâu anh NguyÍn TÃn HÜng cÛng së cho ra Ç©i m¶t tÆp thÖ, sáng tác tØ cánh tay trái cûa nghŠ tay trái. ThÖ tØ phía tay trái thì tôi nghï gÀn trái tim nhÃt rÒi phäi không anh NguyÍn TÃn HÜng?

     Quy‹n truyŒn dài M¶t Thuª Làm "Trùm" cûa anh NguyÍn TÃn HÜng Çang ljn tay quí vÎ. Chúng ta m‡i ngÜ©i m¶t bao tº riêng, m‡i sª thích riêng, xin quí vÎ hãy t¿ tiŒn làm ngÜ©i th¿c khách quí m‰n nhÃt cûa tác giä. Nói vŠ tác giä chi b¢ng Ç‹ m©i Ƕc giä Çi vào tác phÄm cûa ngÜ©i Çó. Anh Võ ñình së là ngÜ©i mª r¶ng cánh cºa Ãy Ç‹ m©i quí vÎ bܧc vào. MØng anh NguyÍn TÃn HÜng hôm nay và ÇÙa con tinh thÀn thÙ hai Çã chào Ç©i và thân chúc anh không bao gi© mÕi tay vi‰t.

NguyÍn ThÎ Thanh Bình
     * Bài nói chuyŒn ra m¡t sách NguyÍn TÃn HÜng tåi trÜ©ng Çåi h†c George Mason, thû Çô Hoa ThÎnh ñÓn, ngày 15-10-1989, ÇÜ®c chép låi tØ bæng ghi âm bªi HÒng Lan.

---

Bài Trܧc Trang Chính Bài K‰ Ti‰p

---