Tôi có hai quê hÜÖng: Vïnh Long và MÏ Tho. Vïnh Long là quê n¶i cûa ba tôi, nÖi tôi mª m¡t chào Ç©i. MÏ Tho là quê ngoåi cûa má tôi, nÖi tôi träi qua tu°i thÖ Ãu thÀn tiên, và cÛng là nÖi tôi Çeo Çu°i h†c vÃn ª bÆc trung h†c ÇŒ nhÎ cÃp tåi trÜ©ng NguyÍn ñình Chi‹u.

     NguyÍn TÃn HÜng là dân MÏ Tho, låi là c¿u h†c sinh trÜ©ng NguyÍn ñình Chi‹u. Có lë vì lë Çó khi ra quy‹n truyŒn dài M¶t Thuª Làm "Trùm" , anh nh© tôi, kÈ ÇÒng hÜÖng cûa anh vi‰t Båt chæng?

     Ngành væn chÜÖng ª häi ngoåi ngoài l¿c lÜ®ng các cây bút n» Çáng k‹ còn thêm hiŒn tÜ®ng các nhà væn gÓc miŠn Nam. Væn chÜÖng hay thì bÃt luÆn cûa ngÜ©i Nam hay cûa kÈ B¡c. NhÜng mà hiŒn tÜ®ng các cây bút miŠn Nam ª häi ngoåi sª dï ÇÜ®c nói t§i là tåi cái tính chÃt hÒn nhiên, xuŠ xòa, dÍ hi‹u, dÍ gây cäm thông v§i Ƕc giä cûa tác phÄm h†. Phåm Thæng, Huÿnh H»u Cºu, HÒ TrÜ©ng An, KiŒt TÃn, NguyÍn Væn Sâm, Võ Kÿ ñiŠn, Võ Hoàng, NguyÍn Væn Ba, Ngô Nguyên DÛng, VÛ Nam, Phan thÎ Tr†ng Tuy‰n, Cao Bình Minh, NguyÍn thÎ Ng†c Nhung, TrÀn thÎ Kim Lan, NguyÍn thÎ Ng†c DiÍm Çã là nh»ng cây bút thành danh, dù có ngÜ©i chÜa có tác phÄm ÇÀu tay.

     Ÿ Çây, tôi xin nêu ra cái quá khÙ Ç‹ vi‰t væn cûa hai th‰ hŒ. Phåm Thæng, Huÿnh H»u Cºu, KiŒt TÃn, HÒ TrÜ©ng An, Võ Kÿ ñiŠn, NguyÍn Væn Ba là th‰ hŒ Çã có Çi và sÓng ª trên ÇÃt nܧc tØ thuª tiŠn chi‰n, ho¥c tØ thuª chi‰n tranh ViŒt Pháp, ho¥c tØ thuª bình minh cûa ch‰ Ƕ ñŒ NhÙt ViŒt Nam C¶ng Hòa. Bªi Çó, væn chÜÖng h† dÒi dào nh»ng tÆp tøc, nh»ng cänh sÓng ngoài thành phÓ, ngòi bút h† len lÕi ÇÜ®c vào thôn quê trong thuª thanh bình Ç‹ sÓng v§i cái truyŠn thÓng cûa dân t¶c.

     L§p trܪng thành tØ cu¶c n¶i chi‰n nhÜ Phan thÎ Tr†ng Tuy‰n, NguyÍn thÎ Ng†c Nhung, NguyÍn thÎ Ng†c DiÍm, Cao Bình Minh, VÛ Nam thì ngòi bút cûa h† chÌ khai thác ÇÜ®c nh»ng câu chuyŒn ª thành phÓ, ª các vùng ngoåi ô. ñôi khi, h† cÛng vi‰t vŠ ÇÒng quê, nhÜng h† chÌ Çóng vai khách tÌnh vŠ thæm quê, làm nhân chÙng cänh quê hÜÖng loån låc trong cu¶c giao tranh gi»a hai phe QuÓc C¶ng, chÙ không phäi là nh»ng cây bút hòa mình vào nhÎp ÇÆp cûa trái tim thôn quê, thª theo hÖi thª dân quê.

     Còn NguyÍn TÃn HÜng thì sao?

     NguyÍn TÃn HÜng xuÃt thân tØ m¶t gia Çình nghèo ª miŒt vÜ©n. Anh träi qua th©i thÖ Ãu, th©i m§i l§n thi‰u thÓn Çû thÙ vŠ phÜÖng diŒn vÆt chÃt, nhÜng anh cÓ æn h†c Ç‹ có m¶t ÇÎa vÎ sáng sûa dܧi bóng m¥t tr©i. Anh trܪng thành tØ thuª ñŒ NhÃt ViŒt Nam C¶ng Hòa. RÒi anh bܧc chân vào quân Ƕi (quân chûng Häi quân). Anh träi qua tØ th©i bình ljn th©i nhiÍu nhÜÖng. TrØ VÛ Nam và tôi ra, trong các cây bút nam mà tôi vØa k‹, không có cây bút nào dÃn thân vào cu¶c chi‰n nhÜ anh. NhÜng tôi là thÙ sï quan væn phòng, quanh quÄn mãi ª Quân Khu III. Còn anh thì len lÕi nhiŠu ÇÎa danh ª ÇÃt nܧc. TØ Hu‰, ñà N¤ng, Sông CÀu, Nha Trang anh nhào ra Phú QuÓc. Tåi Phú QuÓc, anh gi» chÙc vø trܪng phòng Tình báo cho t§i ngày rã ngÛ...

     Phú QuÓc, nÖi Çã tåo cho NguyÍn TÃn HÜng bi‰t bao chÃt liŒu Ç‹ anh vi‰t cuÓn M¶t Thuª Làm "Trùm."

     Trong bÙc thÜ tØ Winston-Salem ÇŠ ngày 18 tháng 2 næm 1989, NguyÍn TÃn HÜng than r¢ng tác phÄm ÇÀu tay cûa anh bán hÖi chÆm. Tôi s¤n sàng chia xÈ v§i HÜng, nhÜng tôi nghï r¢ng hÖi chÆm còn hÖn là bán không trôi. Bán không trôi còn hÖn là bán chåy mà không có m¶t tính chÃt nghŒ thuÆt Ç‹ không tåo m¶t ch‡ ÇÙng nào ª væn Çàn cho tác giä.

     Tác phÄm HÜng bán chÆm là vì anh vi‰t thÆt quá , anh không thèm pha tính chÃt ti‹u thuy‰t cho tác phÄm mình. Anh nghe gì thÃy gì vi‰t nÃy, không bÎa tình ti‰t gay cÃn theo ki‹u ti‹u thuy‰t ba xu. M¶t Thuª Làm "Trùm" là m¶t tác phÄm t¿ truyŒn Çúng hÖn là ti‹u thuy‰t t¿ truyŒn. ñ¶c giä phäi có tinh thÀn tìm hi‹u m¶t cänh sÓng, m¶t Çoån Ç©i trên ÇÃt nܧc cÓ hÜÖng m§i có th‹ thܪng thÙc tác phÄm anh m¶t cách thÓng khoái. Còn ai Çó, muÓn thܪng thÙc nh»ng tình ti‰t gay cÃn éo le theo kÏ thuÆt d¿ng truyŒn phiêu lÜu, hay muÓn tìm tình ti‰t th¡t mª nhÜ tình ti‰t phim änh video cûa Tàu, ch¡c së thÃt v†ng l¡m, kh° sª l¡m. NguyÍn TÃn HÜng rÃt bܧng bÌnh, tôi xin báo trܧc. Anh không chiŠu theo thÎ hi‰u cûa ai cä. Anh chÌ nh¢m vào Chân ThiŒn MÏ mà làm cu¶c bút trình.

     Tôi xinh trích m¶t Çoån thÜ khi anh nh© tôi vi‰t Båt tác phÄm thÙ ba cûa anh... Nän thì nän thiŒt, nhÜng làm thì cÙ làm, t§i Çâu hay t§i Çó. Bªi vÆy, gºi sang anh tác phÄm thÙ ba vØa vi‰t xong . M¶t Thuª Làm "Trùm" Çây. Và khi džc xong anh làm Ön vi‰t giùm cái T¿a hay cái Båt. Anh nh§ džc kÏ m¶t chút cho HÜng này nh©. CuÓn sách này tôi vi‰t ra b¢ng nh»ng l©i chân thành tâm huy‰t Çó ... Quä nhiên, džc xong M¶t Thuª Làm "Trùm" , tôi m§i nhÆn thÃy Çây là m¶t tác phÄm mà NguyÍn TÃn HÜng vi‰t b¢ng tâm cÖ, b¢ng tÆn cùng cûa nhiŒt thành.

     Khoäng Ç©i làm tình báo cûa anh, n‰u ÇÜ®c theo dõi toàn b¶, phäi b¡t ÇÀu tØ truyŒn Træng MÆt B‰n Sông CÀu trong tác phÄm M¶t Chuy‰n Ra KhÖi và truyŒn S®i Dây ñÎnh MŒnh trong tác phÄm M¶t ñ©i ñ‹ H†c , cùng m¶t tác giä. ñó là hai chÜÖng gÓi ÇÀu cho tác phÄm thÙ ba này, Ç‹ nói lên nguyên do nào nhân vÆt xÜng tôi, tên Hoàng, ch†n nghiŒp tình báo, cÛng nhÜ nh»ng hoåt Ƕng có ít nhiŠu liên hŒ v§i nh»ng bi‰n Ƕng cûa ÇÃt nܧc trong cu¶c n¶i chi‰n QuÓc C¶ng, mà tác giä xem là "nh»ng hoåt Ƕng liêm chính trong ÇÃt liŠn." RÒi M¶t Thuª Làm "Trùm" mª ra, tuy cänh máu lºa ch‰t chóc không còn, nhÜng bi‰t bao bi‰n cÓ cÙ nÜ©m nÜ®p xäy ra, tåo m¶t giòng cuÒng lÜu sôi Ƕng khác m¶t cách kÿ thú.

     Tåi sao tác giä Ç¥t cái t¿a M¶t Thuª Làm "Trùm" cho quy‹n sách cûa mình? "Trùm" Çây tÙc là "trùm tình báo," trܪng phòng Nhì Vùng 4 Duyên häi Phú QuÓc. Cái nhiŒm sª trܪng phòng tình báo m§i nghe qua là b†n n¢m vùng, ho¥c b†n có dây mÖ rÍ má v§i C¶ng Sän thuª Çó Çã n°i da gà. Cái chÙc vø "trùm" trong guÒng máy ÇiŠu hành m¶t Ti‹u khu, ñ¥c khu, hay Vùng Duyên häi là m¶t chÙc vø n‰u không sáng giá thì cÛng le lói l¡m. NhÜng, khi làm "trùm" tåi Phú QuÓc cÛng nhÜ trong ÇÃt liŠn, thÆt ra tác giä hÀu nhÜ không có dÎp nào Ç‹ hét ra lºa. T¿a sách này có m¶t ngø š mÌa mai châm bi‰m h‰t sÙc nhË nhàng, mà khi džc xong cuÓn sách chúng ta m§i thÃy r¢ng các nhân viên phòng tình báo xÜa nay thÜ©ng chÌ bi‰t lo æn nhiŠu hÖn lo diŒt ÇÎch. Mang ti‰ng "trùm" mà Çúng ra anh chÌ làm nhân chÙng cho nh»ng diÍn bi‰n xäy ra trên m¶t vùng ÇÃt quê hÜÖng có bi‹n vây quanh. ñây là m¶t ông "trùm" hÜ vÎ, có rÃt ít th¿c quyŠn. M¶t thÙ "trùm" Ç¥c biŒt Çã tåo cái bÃt ng© cho quy‹n sách.

     M¶t Thuª Làm "Trùm" kéo dài tØ chÜÖng 1 có cái t¿a cùng tên sách cho t§i chÜÖng 7, Trong Cänh SÓng Còn , t§i Çây chúng ta b‡ng thÃy cu¶c Ç©i cûa nhân vÆt Çã quËo qua m¶t khúc quanh m§i, Çó là cu¶c dÃn thân trên ÇÜ©ng di tän. Bܧc qua chÜÖng 8, Ngày Qua Trên XÙ Lå , tác giä ÇÜa Ƕc giä Çi lÀn vào cu¶c sÓng ÇÎnh cÜ m§i... Ÿ Çây, n‰u tôi không lÀm là chÜÖng mª ÇÀu cûa m¶t tác phÄm k‰ ti‰p mà NguyÍn TÃn HÜng së vi‰t vŠ cái xÙ MÏ, ÇÃt tåm dung dài hån ª MÏ. BÓi cänh Phú QuÓc và cu¶c Ç©i Çi Çi vŠ vŠ gi»a nh»ng nhiŒm sª và các chuy‰n häi trình trong tác phÄm nÀy gÒm nh»ng chÜÖng M¶t Thuª Làm "Trùm," M¶t LÀn ñi M¶t LÀn Ÿ, ñÜ©ng Vào B‰n Mê, Tâm S¿ KÈ Sang Miên, ñông PhÜÖng NgÜ NghiŒp Công Ty , và Nh»ng KÈ Cܧp Cûa Gi‰t NgÜ©i . T§i chÜÖng Trong Cänh SÓng Còn là chÜÖng k‰t thúc m¶t thuª làm "trùm" cûa tác giä. Và Ngày Qua Trên XÙ Lå là chÜÖng gia Çình tác giä ª trên ÇÃt Thái Lan, ch© ngày qua ÇÎnh cÜ ª MÏ.

     Trong tác phÄm M¶t Thuª Làm "Trùm" chÌ có hai chÜÖng M¶t Thuª Làm "Trùm" và M¶t LÀn ñi M¶t LÀn Ÿ tÜÖng ÇÓi có m¶t không khí an lành, thanh thän. Nh»ng chÜÖng khác ÇŠu sôi Ƕng, v§i nhiŠu gay cÃn, trÀm luân nhÜ nh»ng chuy‰n phiêu lÜu trên màn änh. ñó không phäi là nh»ng tình ti‰t hÜ cÃu, mà trái låi, rÃt sÓng th¿c. TØ chÜÖng ñÜ©ng Vào B‰n Mê , Ƕc giä Çã bÎ NguyÍn TÃn HÜng thôi miên, cuÓn hút. Anh b¡t m†i ngÜ©i cùng tham d¿ m¶t thuª làm "trùm" cûa anh, chia xÈ tâm s¿ v§i anh, cùng anh Çi ngæn chÆn b†n ngÜ phû Thái Lan xâm nhÆp vào häi phÆn ViŒt Nam, cùng Çi b¡t b†n buôn lÆu, cùng ÇiŠu Çình du di v§i b†n buôn lÆu Ç‹ Çôi bên không ai thiŒt håi vŠ l®i l¶c lÅn danh d¿. ChÜa h‰t Çâu, NguyÍn TÃn HÜng còn d¡t chúng ta sang Cao Miên trao Ç°i con tin, d¡t chúng ta ti‰p Çón Çoàn ngÜ©i di tän tØ Vùng 2, Vùng 1 bÎ thÃt thû, d¡t chúng ta chÙng ki‰n cu¶c hành quy‰t các kÈ cܧp cûa gi‰t ngÜ©i trên Çoån häi trình di tän này. Và t§i chÜÖng Trong Cänh SÓng Còn , tác giä k‹ låi Çoån ÇÜ©ng r©i bÕ Çäo Phú QuÓc, di tän sang Thái Lan trong cänh tan hàng rã ngÛ, vÜ®t thoát ch‰ Ƕ C¶ng Sän v§i n‡i cam go, mà Ƕc giä hÒi h¶p tØng phút tØng giây theo hành trình ng†n bút cûa anh.

     NguyÍn TÃn HÜng, m¶t nhà væn có biŒt tài chiêu niŒm và tái sinh cái quá khÙ ÇÀy hÙng thú cûa riêng anh, cûa m¶t thuª chÓng C¶ng cÙu nܧc cûa dân miŠn Nam. NguyÍn TÃn HÜng vi‰t M¶t Thuª Làm "Trùm" v§i tâm trång ngÜ©i chi‰n binh rã ngÛ, ª m¶t góc tr©i häi ngoåi nhìn vŠ t° quÓc Çã mÃt, ngoái trông m¶t quá khÙ hào hùng càng lúc càng lùi xa. Anh vi‰t b¢ng cä tâm huy‰t, nhÜng måch væn anh luôn trong sáng, ÇiŠm tïnh, không sܧt mܧt, tÌ tê. VÆy mà càng džc M¶t Thuª Làm "Trùm" , Ƕc giä càng thÃm thía, càng chua xót ngÆm ngùi. Và, chúng ta cùng có m¶t cäm nhÆn là tác giä không phäi chÌ ngØng bút ª quy‹n này. Còn có cÖ h¶i tÓt, tác giä së vi‰t thêm vŠ Ç©i lính häi quân, tÌ mÌ hÖn, hào hùng và Çam mê hÖn. Và trong m†i tình cänh, dù sôi Ƕng hay dÎu dàng, måch væn anh cÙ thao thao, muÓn phÖi bày træm ÇiŠu ngàn viŒc, b¡t Ƕc giä cùng tham d¿, chia xÈ cái quá khÙ và cu¶c Ç©i binh nghiŒp cûa anh. ñ¶c giä cÙ th‰ bÎ anh lôi cuÓn, không th‹ r©i ÇÜ®c n»a, b¡t ÇÀu tØ chÜÖng ñÜ©ng Vào B‰n Mê .

     Cái Çáng s® cho m¶t nhà væn là sÓng ít, cÙ quanh quÄn ª tháp ngà, ª m¶t thành phÓ an lành. NguyÍn TÃn HÜng tØ thuª Çi h†c Çã quæng mình vào nghÎch cänh, Ç‹ rÒi khi vào lính, anh quay mòng v§i bao cÖn trÓt, phÃn ÇÃu v§i phong ba. ChÃt liŒu sÓng cûa anh tràn trŠ, bi‰n cÓ xäy ljn anh t§i tÃp. Anh chÌ cÀn ch†n l¿a nh»ng bi‰n cÓ hào hùng, nh»ng góc cånh s¡c nét cûa cu¶c Ç©i binh nghiŒp Ç‹ ÇÜa vào tác phÄm. Ngòi bút anh cÙ th‰ mà làm sÓng låi tØng ch¥ng Ç©i anh. Và bªi ÇÜ®c hܧng dÅn b¢ng niŠm Üu ái, b¢ng s¿ triŠu m‰n cái quân chûng do mình Çã ch†n l¿a, cây bút cûa anh vÅn gi» ÇÜ®c s¿ tØ tÓn khi k‹ låi nh»ng ÇiŠu trái tai gai m¡t, không Çã kích, không sôi n°i thù h¢n, không nói l©i thô thi‹n, ác Ƕc. ñây là cây bút nhân hÆu, Çáng m‰n. Qua cây bút Çó, chúng ta Çã b¡t g¥p m¶t Çåi tá KhÜÖng H»u Bá, TÜ lŒnh Vùng 4 Duyên häi, ngÜ©i ít ra cÛng còn gi» cái liêm khi‰t, Çåo ÇÙc khi tØ chÓi viŒc dây dÜa, móc nÓi cûa b†n buôn lÆu! Chúng ta Çã ti‰p xúc qua NguyÍn TÃn HÜng m¶t Çåi tá ThiŒn hi‹m ác, tÕ ra ám mu¶i trong viŒc ban lŒnh hành quy‰t nh»ng kÈ mà ông mŒnh danh cܧp cûa gi‰t ngÜ©i. Còn n»a, trong tác phÄm này có m¶t thÜ®ng sï Nghïa th¿c t‰, quyŠn bi‰n, m¶t Lš Bình gian thÜÖng, giÕi viŒc lÜÖn lËo, móc nÓi, nhÜng không phäi là m¶t nhân vÆt hoàn toàn Çáng ghét vì Çôi lúc h¡n có vài Çi‹m dÍ m‰n. ñiŠu mà tôi xúc Ƕng hÖn là nhân vÆt cha cûa tác giä, m¶t ngÜ©i th® m¶c chÃt phác, Çôn hÆu nhÜng thích tìm hi‹u, thích vÃn ÇŠ cÆn nhân tình . Trong chuy‰n ra Phú QuÓc thæm con, ông lân la làm quen kh¡p xóm, kh¡p Çäo. Ông tÜ®ng trÜng l§p dân miŠn Nam hiŠn lành, uy‹n chuy‹n trong viŒc giao t‰ không phäi Ç‹ cÀu l®i mà Ç‹ thÕa mãn ki‰n thÙc, Ç‹ Çi sâu vào tình ngÜ©i. NgÀn Ãy nhân vÆt ÇÜ®c tác giä vë lên b¢ng nét chÃm phá sÖ sài, nhÜng là nh»ng nét phóng bút s¡c säo và ngoån møc. ñÒng š v§i anh Mai Thäo r¢ng NguyÍn TÃn HÜng có m¶t kš Ùc bén nhåy và tinh nhuŒ. ñó là m¶t Üu Çi‹m Ç‹ vi‰t m¶t tác phÄm có tính cách hÒi kš. TØng nhân vÆt, tØng bÓi cänh, tØng s¿ viŒc cÙ d¡t díu nhau mà xuÃt hiŒn theo hành trình ngòi bút anh v§i nh»ng nét Ç¥c thù, Ƕc Çáo. Và cÙ nhÜ th‰ mà bûa giæng kh¡p trang sách này sang trang sách khác.

     Væn chÜÖng häi ngoåi có nhiŠu khuynh hܧng thì m§i có th‹ g†i là m¶t væn chÜÖng phÒn thÎnh. Qua M¶t Chuy‰n Ra KhÖi và M¶t Thuª Làm "Trùm" , NguyÍn TÃn HÜng có m¶t chi‰u riêng, m¶t ÇÜ©ng lÓi riêng vŠ ÇŠ tài. Do Çó, anh là m¶t cây bút Ƕc Çáo v§i vÓn sÓng quá LJi dÒi dào. N‰u anh vi‰t chÆm hÖn, tÌ mÌ hÖn cuÓn sách có th‹ kéo dài ngót nghét thêm m¶t hai træm trang n»a.

     NguyÍn TÃn HÜng tu°i Ç©i chÌ Ç¶ tÙ tuÀn, không h£n là còn quá trÈ, nhÜng vÅn là cây bút ª vào tu°i sung mãn nhÃt cu¶c Ç©i Ç‹ sáng tác vØa phong phú vØa chín ch¡n. Anh không nh»ng chÌ Çóng góp vào væn Çàn b¢ng tác phÄm cûa mình, mà anh còn r†i sáng cho chúng ta m¶t Çoån lÎch sº có anh tham d¿, góp m¶t viên gåch vào viŒc xây cÃt ngôi ÇŠn t° quÓc trong tâm tܪng ngÜ©i dân mÃt nܧc là chúng ta Çây. Bªi Çó, M¶t Thuª Làm "Trùm" là m¶t tác phÄm có giá trÎ ª hai, ba m¥t.

C° NguyŒt ñÜ©ng, ch§m Xuân 1989
HÒ TrÜ©ng An

---

Bài Trܧc Trang Chính Bài K‰ Ti‰p

---