Vào ti‰t tr©i trª lånh cûa m¶t næm nào và trong ngày cܧi cûa m¶t ngÜ©i bån... Ngay lúc giáp m¥t tôi tåi hành lang dÅn ljn phòng då vÛ, b‡ng dÜng ông TriŒu Ç¥t ÇiŠu hÕi tôi m¶t câu h‰t sÙc v§ vÄn:

     - M¶t vÛng nܧc trong næm bäy dòng nܧc Çøc... Sao, ai Çøc ai trong Çây cÆu?

     Lë dï nhiên tôi hÖi gi¿t mình và rÃt ngåc nhiên v§i câu hÕi hÖi thi‰u chäng vØng Çó. Ngåc nhiên là vì lâu l¡m rÒi °ng và tôi ch£ng hŠ g¥p nhau, cä næm hÖn có th‹, lë ra °ng nên dành câu nói ÇÀu môi cho m¶t s¿ thæm hÕi vŠ cái sÙc khÕe càng lúc càng hao mòn cûa tôi m§i phäi! Ai låi Çi c¡n Ç¡ng chuyŒn... không Çâu! Còn gi¿t mình là tåi vì °ng Çã vô tình lÆp låi m¶t trong bÓn câu ca dao mà tôi Çã dùng làm k‰t luÆn cho m¶t truyŒn ng¡n. TruyŒn NgÜ©i VŠ TØ Cõi Ch‰t Çæng trên tåp chí Væn . V§i nh»ng câu:

     M¶t vÛng nܧc trong næm bäy dòng nܧc Çøc
     Chín mÜ©i ngÜ©i tøc không có m¶t ngÜ©i thanh
     Bi‰t ai tâm s¿ nhÜ mình
     Ch†n tÖ thêu lÃy tÜ®ng Bình Nguyên Quân. *

     Tôi nh§ mang máng là Çã džc ÇÜ®c bÓn câu này trong m¶t bài tÆp džc nào Çó, tØ hÒi còn nhÕ. VÆy mà mãi ljn ba bÓn chøc næm sau m§i có ch‡ xài. ñ‹ nói lên cái tŒ trang chung cûa xã h¶i tÎ nån bên này. ThiŒt tôi không ng© ngòi bút cûa mình låi có tác døng månh ljn là nhÜ vÆy. CÛng dám thay Ç°i lÆp trÜ©ng và tÜ tܪng cûa nh»ng ngÜ©i khác ch§ ch£ng phäi chÖi! Tôi ÇÎnh trä l©i ông TriŒu r¢ng: "Ai trong ai Çøc thì t¿ ngÜ©i Çó bi‰t lÃy, anh hÕi c¡c c§ Çàn em làm chi cho thêm l¡m chuyŒn." NhÜng thôi. Tôi hÕi låi:

     - Mà tåi làm sao anh bi‰t ÇÜ®c nh»ng câu thÖ Çó?

     ˜ng cÜ©i cÜ©i, không trä l©i trä vÓn gì h‰t...

     Tôi bi‰t là câu hÕi cûa tôi có hÖi thØa và có phÀn ng§ ngÄn. NhÜng, tình thiŒt, tôi có lš do riêng... SÓ là trܧc Çây, lúc tÆp tÍnh vào nghŠ, tôi có Çem khoe v§i m¶t ngÜ©i bån làm cùng sª mÃy sÓ báo có bài cûa mình. V§i nhã š m©i džc, th‰ thôi. Không dè bÎ anh bån th£ng thØng cho bi‰t š ki‰n, theo ki‹u rÃt Ü là "mÃt gÓc": "Th©i bu°i này ai ª không Çâu mà džc sách báo ch» ViŒt n»a."

     Tr©i ÇÃt! Không khuy‰n khích m¶t "tài næng" m§i n°i thì thôi, ai låi Çi nhÅn tâm dìm sâu xuÓng Çáy! S¿ kiŒn này có th‹ làm tôi tÎt ngòi luôn! B¡t ÇÀu tØ Çó trª vŠ sau, h‰t dám ph° bi‰n ch» nghïa væn chÜÖng cho nh»ng kÈ bàng quang n»a. Ai thích džc cÙ Ç‹ h† t¿ tìm mua lÃy mà džc. Công sÙc Çâu mà mang Çàn Çi khäy tai trâu, tôi nghï vÆy.

     RÒi tôi t¿ hÕi, ch£ng lë m†i ngÜ©i xung quanh Çây bây gi© Çã Ç‹ tâm theo dõi báo chí còn tÜ©ng tÆn hÖn cä tôi n»a hay sao? N‰u Çúng nhÜ vÆy thì là ÇiŠu rÃt Çáng mØng cho s¿ sÓng còn cûa nŠn væn hóa häi ngoåi! NhÜng, vì c§ s¿ nào mà có s¿ thay Ç°i l§n lao trong c¶ng ÇÒng cûa tôi?

     Không tìm ra ÇÜ®c câu trä l©i, tôi ngang nhiên ti‰p tøc cu¶c vui. Trong Çêm Çó, Çêm tân hôn h‡n h®p ViŒt-MÏ ÇÀu tiên cûa dân tÎ nån trong vùng, sÓ phÀn tôi nhÜ cá n¢m trên th§t mà tôi không hay. Tôi tÌnh bÖ, t¿ nhiên trò chuyŒn cùng nh»ng ngÜ©i tìm ljn v§i mình và thÌnh thoäng cÛng dìu partner ra sàn nhäy.

     Tôi Çâu có ng© là có m¶t nhóm ngÜ©i Çang âm thÀm ÇÜa tên tu°i tôi lên cao tÆn chín tØng mây. B¢ng cách bÕ công bÕ cûa, Çi photocopy bài vi‰t cûa tôi và phát không cho tÃt cä m†i ngÜ©i. NhÜ phân phÓi m¶t m§ truyŠn ÇÖn chÓng C¶ng vÆy. Nói ch§, làm gì có chuyŒn "quäng cáo không công," h† Çang cÓ tình "hå bŒ" tôi thì Çúng hÖn. H† ÇÎnh rút thang! Bªi, h† không ph° bi‰n cho bà con xóm giŠng tÃt cä nh»ng gì tôi vi‰t, mà chÌ hån ch‰ nh»ng bài, theo š riêng cûa h†, là có s¿ "xúc phåm" ljn nh»ng tai to m¥t l§n trong c¶ng ÇÒng mà thôi. Hèn chi, tôi thÃy thiên hå lÀn lÀn dÒn vŠ m¶t góc. Xì xào bàn tán. Bån bè Çang ngÒi chung bàn v§i tôi, lÀn lÜ®t kÈ trܧc ngÜ©i sau, ÇŠu bÎ rÌ tai móc nÓi kéo Çi. Thì ra trong Çêm Çó thân phÆn tôi là cùi hûi, là kÈ tº thù mà tôi nào có bi‰t.

     Lúc bi‰t ÇÜ®c m§i tá hÕa tam tinh! CÛng may là còn có m¶t ít thÜÖng tình, s¤n sàng làm ÇÒng minh, Çã âm thÀm l¥ng lë cho tôi hay m†i viŒc sau bu°i tiŒc tàn. Không tá hÕa tam tinh sao ÇÜ®c khi tôi là kÈ ÇÙng ngoài ánh sáng, còn h† là nh»ng ngÜ©i Çang núp trong bóng tÓi, Çang tìm m†i cách Ç‹ trä thù...

     - Tøi nó nhÜ vÆy Çã là hiŠn. Không ljn n‡i Çem búa rìu ra Ç‹ trä l©i v§i ngòi bút nhÜ nh»ng nÖi khác Çã làm. K‹ cÛng là có lòng tÓt.

     Thôi thì nÖi Çây cho tôi xin thành thÆt cám Ön nh»ng cái lòng tÓt Çó vÆy.

     Phàm làm m¶t ngÜ©i cÀm bút hÍ bi‰t vi‰t thì phäi bi‰t lách. Tåi vì n‰u lách không khéo thì có ngày dám vác chi‰u ra tòa vì t¶i công khai må lÎ m¶t m¥t l§n m¥t nhÕ nào Çó ch§ ch£ng phäi chÖi. PhÀn tôi, tôi nghï mình lách cÛng Çâu có ljn n‡i tŒ l¡m mà tåi sao låi xäy ra c§ s¿ nhÜ vÀy?

     Nói gì thì nói, k‹ tØ gi© phút Çó tôi cäm thÃy bÖ vÖ låc lõng. MÃt tiêu s¿ an toàn. SÓng mà cÛng nhÜ Çi trÓn, lÅn tránh... ÇÒng hÜÖng. T¿ mình phäi tách r©i khÕi Çám Çông vì ch£ng bi‰t ai xem mình là bån, ai coi mình là thù. Thº hÕi có ai mà không kh° tâm v§i cái cänh sÓng còn nhÜ vÆy? NhÜng thôi, n‰u phäi th©i th‰ thì th‰ th©i phäi th‰. Tôi b‡ng dÜng s§m tìm thÃy ÇÜ®c cái cänh tÆp tành ª Än cho tôi:

     Thú thôn °: ao nghiên, ru¶ng ch»;
     Màu giang sÖn: cÖm sº, áo kinh.
     Pha hòa hai ch» tr†c, thanh;
     ñ°i màu l» khách, thay hình hàn nho **

     * * *

     B¤ng Çi m¶t th©i gian khá lâu. M¶t th©i gian dài, Çû Ç‹ cho tôi quên Çi nh»ng cú ÇiŒn thoåi quÃy phá ngày Çêm. MuÓn ngû yên phäi g« h‰t chÓt c¡m. M¶t th©i gian dài, Çû Ç‹ cho tôi quên Çi nh»ng bÙc thÜ n¥c danh không ch» kš mà lÀn hÒi tôi cÛng bi‰t rõ là cûa ai. M¶t th©i gian dài, Çû Ç‹ cho tôi quên Çi cái khoái cäm lâng lâng khó tä m‡i khi tôi tìm ra ÇÜ®c m¶t kÈ vô danh, à không, Çúng ra là m¶t thû phåm. M¶t th©i gian dài, Çû Ç‹ cho tôi sanh tÆt l¶ng ngôn. NgÜ©i xÜa thÜ©ng nói: "KÈ nào khen ta là bån ta, kÈ nào nÎnh ta là thù ta, và kÈ nào chê ta là thÀy ta." NhÜng tôi bu¶c phäi nói thêm: "Còn kÈ nào chºi ta thì së không là gì cûa ta cä." Và m¶t th©i gian dài, Çû Ç‹ cho "ti‰ng tæm lØng lÅy" cûa tôi chìm xuÓng thÆt sâu, tÆn cùng trong lòng bi‹n lånh... Sau m¶t th©i gian dài nhÜ vÆy có ngÜ©i t§i ÇiŠu Çình v§i tôi:

     - ñ‹ nÓi låi tình xÜa, thiên hå Ç¥t ÇiŠu kiŒn v§i anh là anh nên bÕ nh»ng bài có änh hܪng không tÓt v§i nh»ng ngÜ©i xung quanh Çây. ñØng in thành sách. Anh thÃy sao? Anh cÛng nên nhÜ®ng b¶ m¶t chút Çi ch§. Anh nói xÃu ngÜ©i ta mà ngÜ©i ta không làm gì anh h‰t kia mà.

     Không làm gì tôi h‰t? Nói xÃu hay là nói thÆt Çây? Rõ ràng cho ljn bây gi© tôi m§i th¡m thía cái câu: "Bi‰t ai tâm s¿ nhÜ mình!" Xét cho cùng, tôi chÌ làm nhiŒm vø cûa m¶t ngÜ©i cÀm bút mà thôi. Tôi ghi låi nh»ng gì tôi Çã sÓng qua, träi qua, m¡t thÃy tai nghe. Tôi chép låi nh»ng gì cu¶c Ç©i, l¡m khi ô tr†c, này Çã mang låi cho tôi. Nh»ng cÖ h¶i Ç¥c biŒt Çã cho phép tôi quay cuÒng, h¶i nhÆp vào xã h¶i chung quanh.

     Nói cách khác, tôi muÓn Ç‹ låi trong tác phÄm cûa mình nh»ng phän änh cûa xã h¶i và th©i Çåi mà tôi Çang sÓng. M¥c dù lÓi trình bày diÍn Çåt cûa tôi Çôi khi không thoát khÕi c¥p m¡t chû quan, nhÜng cÛng nên hi‹u r¢ng chuyŒn Ç©i ch£ng ít thì nhiŠu, không dÜng ai dÍ Ç¥t ÇiŠu cho ai . Hi‹n nhiên vi‰t là Çã chÃp nhÆn và tôi hoàn toàn chÃp nhÆn nh»ng hÆu quä xäy ra do nh»ng gì mình vi‰t. M¥c dù Çôi khi tôi chÌ làm phÆn s¿ cûa m‡i m¶t cái máy ghi Çi n»a. Tôi bèn månh dån trä l©i v§i ngÜ©i ÇiŠu Çình:

     - Anh phäi bi‰t n‰u Ç¥t ÇiŠu kiŒn nhÜ vÆy ch£ng khác nào kêu tôi bÈ cong ngòi bút cûa mình. ñiŠu này nghe dÍ vÆy ch§ khó làm l¡m anh bi‰t không? Thà là tôi mÃt xóm giŠng hÖn là mÃt cái quyŠn ÇÜ®c vi‰t trong t¿ do. NguyÍn Công Hoan có nói: "TruyŒn là bÎa, anh nào bÎa giÕi anh Çó hay." NhÜng tôi xin nói thêm: "Là ngÜ©i cÀm bút, anh nào cÛng giÕi bÎa h‰t, nhÜng ch£ng có anh nào dám nói láo cä." Cho nên làm m¶t ngÜ©i cÀm bút, tôi không th‹ nào nói ngÜ®c låi nh»ng gì tôi cäm nhÆn.

     - NhÜng tåi sao anh cäm nhÆn toàn nh»ng ÇiŠu xÃu xa cûa thiên hå không mà ch£ng thÃy ÇiŠu nào tÓt lành h‰t vÆy?

     CÛng là m¶t câu hÕi rÃt chí lš! Tuy nhiên, v§i m¶t tÃm lòng cao cä hÖn m¶t chút tôi nghï ngÜ©i džc có th‹ së suy ra và cäm nhÆn nh»ng cái tÓt tØ nh»ng cái xÃu mà tôi Çã ÇÜa ra. ChÌ có nh»ng ai "Çem bøng ti‹u nhân Ço lòng quân tº" m§i thÃy cái xÃu Çó chÌ có m¶t m¥t thôi. NhÜng, bi‰t rÃt khó mà giäi bày v§i ngÜ©i ÇÜÖng cu¶c, tôi nói:

     - à, cái Çó thì tùy ai hi‹u sao hi‹u. Trong cái xÃu nó có cái tÓt, và ngÜ®c låi. Cái giá trÎ cûa m¶t bài vi‰t Çôi khi là ª ch‡ Çó.

     - Tåi sao anh không chïa mÛi dùi cûa anh vào cái Çám C¶ng sän Çê tiŒn kia kìa? Nh¢m nhò gì v§i nh»ng kÈ vô danh ti‹u tÓt ª Çây mà anh phäi mÃt công ÇÜa vào truyŒn!

     Rõ ràng låi là m¶t š ki‰n hay! NhÜng, làm ÇÜ®c hay không thì là m¶t chuyŒn khác. Và tôi t¿ bi‰t tôi không có cái khä næng Ç‹ làm nh»ng viŒc cao cä Çó. Tôi cÙ nghï thi‹n cÆn hÖn, n‰u có ai Çó l« bÎ (hay ÇÜ®c?) tôi ÇÜa vào truyŒn thì ngÜ©i Çó phäi cám Ön tôi m§i phäi ch§! ñâu ai dÍ gì Çi vào væn h†c sº mà không tÓn m¶t gi†t mÒ hôi hay m¶t gi†t nܧc m¡t Çâu... T§i Çây, tôi b¡t ÇÀu thÃy cu¶c ÇiŠu Çình Çã trª thành cu¶c chÃt vÃn thì Çúng hÖn. Tôi bèn gåt ngang:

     - Anh cÛng hi‹u n‰u tôi vi‰t ÇÜ®c nh»ng gì tôi muÓn vi‰t, m¶t tác phÄm l§n ch£ng hån, thì tôi Çã thành nhà væn l§n và n°i ti‰ng tØ lâu rÒi. ñ¢ng này tôi chÌ vi‰t n°i nh»ng gì tôi t¿ xét mình có khä næng vi‰t t§i mà thôi. Thành thº, tôi là m¶t cây bút tÀm thÜ©ng. Nh»ng bài vi‰t cûa tôi cÛng rÃt tÀm thÜ©ng, các anh không cÀn phäi Ç‹ š t§i...

     * * *

     RÒi b¤ng Çi m¶t th©i gian khá lâu, lâu quá lâu, quä nhiên không ai thèm Ç‹ š ljn tôi n»a. Tôi rÃt mØng. Vì tôi Çã tìm låi ÇÜ®c s¿ bình an cho chính tôi và gia Çình tôi.

     Cho ljn nay cä chøc tác phÄm cûa tôi Çã ÇÜ®c hoàn tÃt và tuÀn t¿ ra Ç©i, lên ÇÜ©ng ljn tay Ƕc giä bÓn phÜÖng. M‡i tác phÄm Çã mang m¶t chû ÇŠ riêng. ThÙ t¿ theo th©i gian sáng tác, Çåi khái có: M¶t ñ©i ñ‹ H†c , 1988, cho Ç©i h†c trò, M¶t Thuª Làm "Trùm" , 1989, cho Ç©i tình báo, M¶t Chuy‰n Ra KhÖi , 1990, cho Ç©i häi hÒ, M¶t K› NiŒm ñËp , 1991, cho Ç©i làm bån v§i máy ÇiŒn toán, M¶t Thoáng Trong MÖ , 1991, cho Ç©i mÖ m¶ng cùng thÖ, M¶t LÀn XuÓng Núi , 1992, cho Ç©i giao du, làm bån v§i b¢ng h»u cûa tôi, M¶t N‡i BuÒn Riêng , 1992, cho Ç©i tha hÜÖng, M¶t Cänh Hai Quê , 1993, cho Ç©i tÎ nån, M¶t Tr©i M¶t Bi‹n , 1994, cho Ç©i sinh viên sï quan häi quân, M¶t LÀn ñi, Anh Yêu , 1995, cho Ç©i ca nhåc, M¶t ñ©i MÕi Mòn Trông , 1996, cho Ç©i hát xܧng, M¶t Thoáng Trong ThÖ , 1997, cho Ç©i thÖ thÄn, M¶t Thoáng H»ng H© , 1998, cho Ç©i mÖ m¶ng... Và bây gi©, M¶T Phen LÆn ñÆn cho Çôi dòng tùy bút, kš s¿ væn h†c. RÒi còn n»a, M¶t Th©i Lênh ñênh , tÙc M¶t Tr©i M¶t Bi‹n 2 , cho Ç©i ôm m¶ng häi hÒ, M¶t Áng Mây Trôi , tÙc M¶t Tr©i M¶t Bi‹n 3 , cho Ç©i xÄy nghé tan Çàn, M¶t GiÃc MÖ Tiên , cho Ç©i h†c sinh tÌnh lÈ, M¶t Ngày ñËp Tr©i , tÙc M¶t GiÃc MÖ Tiên 2 , cho Ç©i sinh viên Çåi h†c, M¶t V® M¶t ChÒng , tÙc M¶t GiÃc MÖ Tiên 3 , cho Ç©i làm thÀy giáo, M¶t Ki‰p N°i Trôi , tÙc M¶t GiÃc MÖ Tiên 4 , cho Ç©i Ƕng viên, nhÆp ngÛ tòng chinh, M¶t ñ©i Ti‰p NÓi , tÙc M¶t GiÃc MÖ Tiên 5 , cho Ç©i sÓng chung v§i CS...

     Nói cho ngay, Ƕ vài tháng sau khi trình làng, M¶t Thuª Làm "Trùm" Çã làm tôi hoang mang vŠ ngòi bút cûa mình không ít. Vì có l¡m kÈ chê cÛng nhÜ có nhiŠu ngÜ©i khen. Chê là Çåi khái tåi sao không "tÓt khoe xÃu che," mà låi Çi "våch lÜng cho ngÜ©i xem thËo." Còn khen thì cÛng là "chê." Chê vi‰t chÜa h‰t, chÜa Çúng mÙc. Phäi vi‰t nhiŠu hÖn n»a, phäi våch trÀn rõ ràng và chi ti‰t hÖn n»a. NhiŠu ÇiŠu "l§n lao" Çâu Çã ÇÜ®c nói t§i Çâu. Tuy nhiên, nh»ng l©i chê hay khen ÇŠu chÌ gi§i hån trong n¶i b¶ cûa m¶t sÓ ngÜ©i ÇÒng h¶i, ÇÒng thuyŠn v§i tôi mà thôi.

     Không b¢ng M¶t Cänh Hai Quê , Çã thêm m¶t lÀn n»a làm tôi Çiêu ÇÙng. ChÌ Çiêu ÇÙng thôi ch§ thÆt ra cÛng không có gì hãi hùng, Çáng s® l¡m Çâu. Ch£ng qua chÌ là chuyŒn cÛ dª ra m§i! Vä låi, tôi Çã có kinh nghiŒm chÎu Ç¿ng m¶t lÀn ª th©i gian trܧc rÒi.

     Ÿ häi ngoåi, Çåi khái, Th‰ Uyên có Nhà væn các ông là ÇÒ nhiÍu s¿ . NguyÍn M¶ng Giác có L©i cuÓi cho m¶t b¶ trÜ©ng thiên . Và lë dï nhiên còn nhiŠu ngÜ©i cÀm bút khác có th‹ còn g¥p nhiŠu thÙ d» d¢n hÖn n»a mà có lë h† không buÒn vi‰t ra. Riêng tôi, thiŒt tình tôi có... m¶t phen lÆn ÇÆn. ChÌ khác v§i Th‰ Uyên, NguyÍn M¶ng Giác và nhiŠu ngÜ©i cÀm bút khác là trong trÜ©ng h®p cûa tôi, nh»ng ngÜ©i coi tôi là... kÈ thù không phäi ª xa, mà ª sát nách, gÀn kŠ trong gang tÃc. ThiŒt là nguy hi‹m, Çáng ngåi. M¶t bài h†c Çáng giá cho tôi. Tuy nhiên, tôi không muÓn nói mãi cái bÃt hånh cûa mình. Còn phäi Ç‹ tâm tÆn hܪng hÜÖng vÎ cu¶c Ç©i này n»a ch§. Tôi bèn tåm k‰t luÆn suông cho nh»ng ngÜ©i trong cu¶c, r¢ng:

     Ai Öi ch§ nghï mình hèn
     Nܧc kia dù Çøc lóng phèn cÛng trong .

     * * *

     Låi b¤ng Çi m¶t th©i gian khá lâu n»a. Cho ljn mùa lånh næm nay, tôi ÇÜ®c hân hånh vi‰t lên nh»ng dòng ch» này. Trong thanh bình, thanh thän. Phäi bi‰t, ôi, th‰ nào là cái nhiŒm mÀu cûa th©i gian. Nó huyŠn diŒu nhÜ nh»ng gi†t nܧc cam lÒ tØ bình bát tiên vÆy. Cái kinh nghiŒm "hÖi Çau thÜÖng" cûa tôi, cái m¶t phen lÆn ÇÆn cûa tôi, Çã trª thành ÇÀu ÇŠ cho tác phÄm thÙ tám. Thành thÆt cám Ön Ç©i, cám Ön ngÜ©i, nh»ng ngÜ©i Çã cho tôi cÖ h¶i. ñ‹ vi‰t lên Çôi dòng tùy bút...

     ---------------------------------

     * Bình Nguyên Quân: Ngày xÜa, vua nܧc TriŒu là TriŒu VÛ VÜÖng lúc vŠ già nhÜ©ng ngôi cho con là Thái tº Hà rÒi lên làm Thái thÜ®ng hoàng. Thái tº Hà là con cûa Månh Diêu thu¶c dòng thÙ ÇÜ®c lÆp lên ngôi lÃy hiŒu là TriŒu HuŒ VÜÖng. Trong m¶t bu°i h†p Çông Çû bá quan væn võ triŠu Çình, Thái thÜ®ng hoàng nhÆn thÃy con dòng l§n là Thái tº ChÜÖng nay låi phäi Çê ÇÀu thÀn phøc em mình thì lÃy làm thÜÖng xót l¡m. Sau bu°i h†p này, Thái thÜ®ng hoàng ngÕ š v§i công tº Th¡ng ÇÎnh c¡t ÇÃt ñåi, phong cho An ViŒt Quân tÙc Thái tº ChÜÖng lên làm vua, ngang hàng v§i TriŒu HuŒ VÜÖng. Công tº Th¡ng cän ngæn cho r¢ng ngôi thÙ nay Çã ÇÎnh phân n‰u thay Ç°i ¡t có loån. Thái tº ChÜÖng bi‰t ÇÜ®c s¿ tình Çem lòng oán giÆn, cÃu k‰t v§i gian thÀn âm mÜu gi‰t vua dành ngôi nhÜng thÃt båi. Vì có công tiêu diŒt bè lÛ phän loån cûa ChÜÖng nên TriŒu HuŒ VÜÖng phong cho công tº Th¡ng làm Tܧng quÓc. Và phong ÇÃt Bình Nguyên, cho nên ngÜ©i Ç©i thÜ©ng g†i công tº Th¡ng là Bình Nguyên Quân. CÛng nhÜ Månh ThÜ©ng Quân bên nܧc Yên, Bình Nguyên Quân hay chiêu hiŠn Çãi sï, h¢ng ngày có hàng ngàn th¿c khách ª trong nhà.

     ** T¿ Tình Khúc cûa Cao Bá Nhå, Çoån Çem thân Çi trÓn quan lính triŠu Çình cûa vua T¿ ñÙc.

---

Bài Trܧc Trang Chính Bài K‰ Ti‰p

---