Tôi có cái tÆt hay... hŒ thÓng hóa các bài vi‰t cûa mình. Gi© ngÅm nghï låi, không bi‰t bÎ änh hܪng bªi thÀy hay cô nào Çây? SÓ là m‡i khi tôi Ç¥t bút vi‰t m¶t bài gì là t¿ dÜng trong ÇÀu có câu hÕi, Çåi khái, bài này së n¢m ª Çâu, cuÓn sách nào së in trong tÜÖng lai! Vì tánh tôi hay... thÜÖng bài (nhÜng không phäi thÜÖng bài xì phé nhÜ các thÀy NguyÍn Anh B°n, TrÀn Væn Dinh... Çâu nghen). Vi‰t là Ç‹ låi, bi‰t Çâu Ç©i này không có ngÜ©i džc thì Ç®i Ç©i sau, ch§ không có vø vi‰t rÒi bÕ. VÆy mà lÀn này nhÜ phá lŒ, bªi tôi không bi‰t bài này thu¶c vŠ loåi gì Ç‹ có th‹ Çi chung hay n¢m chung v§i các bài khác trong m¶t cuÓn sách. Thôi thì hà hÒi phân giäi vì có lë tôi Çang "tùy bút," có phäi?

     M¥c dù h†c giä Lâm Ng» ñÜ©ng có phán, Çåi Ç‹, "làm ngÜ©i cÀm bút mà không dám vi‰t vŠ cái tôi thì không th‹ nào thành nhà væn l§n," nhÜng hÀu h‰t ai ai có kinh nghiŒm cÀm bút ÇŠu rÃt s® khi vi‰t vŠ cái tôi, cái Çáng ghét cûa mình! Bªi, thÙ nhÙt, không æn khách! Th٠ljn, không phäi dÍ vi‰t! ChÌ cÀn có chút chút t¿ Çánh bóng, khoe khoang là "tiêu tán thòng" ngay. Tuy nhiên lâu lâu cÛng phäi làm gan. "Có phܧc làm quan, có gan làm giàu" mà lÎ, nhÜng giàu Çây cÛng là giàu ch» giàu nghïa mà thôi... CÛng vui Ç©i...

     Nhìn Çi nhìn låi nh»ng ngÜ©i cÀm bút, n°i ti‰ng ho¥c ÇÜ®c Ƕc giä bi‰t ljn chút chút (nhÜ tôi ch£ng hån), xuÃt thân tØ hai trÜ©ng Lê Ng†c Hân - NguyÍn ñình Chi‹u có th‹ k‹ tØ l§n ljn nhÕ là Xuân VÛ, Huÿnh H»u Cºu, HÒ TrÜ©ng An, Lê TÃn L¶c, Phåm Công ThiŒn, KiŒt TÃn, Ngô Væn Th†, Phùng Nhân..., NguyÍn NguyŒt Ánh..., vân vân, tôi và bà xã HÒng Lan. Riêng ÇÓi v§i các anh, tôi là ngÜ©i nhÕ nhÙt nhÜng låi là ngÜ©i may m¡n nhÙt. May m¡n nhÙt ª Çi‹m tôi ÇÜ®c h†c suÓt bäy næm liŠn tØ ÇŒ thÃt ljn ÇŒ nhÙt, còn mÃy vÎ kia thì m‡i ngÜ©i chÌ m¶t, hai, hay vài ba næm...

     Ngoài hình änh khá ÇÆm nét là... ngÜ©i lính tàu trên kh¡p nÈo ÇÜ©ng ÇÃt nܧc quê hÜÖng (tôi là dân "hai quÀn" mà), thì ngÜ©i h†c trò trai cÛng nhÜ gái cûa xÙ MÏ nói chung ÇŠu lÃp lánh Çó Çây trong toàn b¶ sáng tác væn, thÖ, nhåc, h†a cûa tôi. Tuy nhiên, mäi cho ljn khi khªi s¿ d¿ng b¶ trÜ©ng thiên M¶t GiÃc MÖ Tiên thì tôi m§i phác h†a, dành nguyên cuÓn ÇÀu Ç‹ Çi sâu vào Ç©i sÓng tâm tình cûa nh»ng ngÜ©i h†c sinh tÌnh lÈ ª thÎ xã MÏ Tho nói riêng và vùng lân cÆn Long An, B‰n Tre, Gò Công... nói chung. y mà... "mÜu s¿ tåi nhÖn nhÜng thành s¿ tåi thiên," cho nên cÛng mong r¢ng không ljn n‡i làm phiŠn lòng hay làm thÃt v†ng nh»ng ngÜ©i thân thÜÖng Çã xuÃt thân tØ hai trÜ©ng xÜa yêu quš Lê Ng†c Hân - NguyÍn ñình Chi‹u, khi các bån có dÎp tình c© džc qua tác phÄm này...

     Ô hay, nãy gi© lòng vòng tuÒng nhÜ chÌ là chuyŒn... mèo khen mèo dài Çuôi? Well , thì Çây, tôi së k‹ bån nghe nh»ng gì tôi Çã sÓng qua v§i thÀy cô, bån cÛ, trÜ©ng xÜa. Có lë nó së rÃt khác v§i nh»ng lÀn tôi xây truyŒn ng¡n d¿ng truyŒn dài, thi vÎ hóa, ti‹u thuy‰t hóa hay trÀn tøc hóa cu¶c Ç©i.

     Tôi theo chÎ hai Kim, chÎ ba Cúc, anh tÜ Tân lên tÌnh Çi h†c vào næm tôi 11 tu°i, sau khi thi r§t ÇŒ thÃt trÜ©ng công. Tôi h†c l§p ti‰p liên cûa thÀy TruyŠn ª trÜ©ng Nam Ti‹u H†c, xéo xéo bên kia trÜ©ng NguyÍn ñình Chi‹u. Næm này m§i th¿c s¿ chính là næm Çã tåo nŠn täng cho cu¶c Ç©i tôi, cu¶c Ç©i ngÜ©i h†c trò, rë qua m¶t khúc quanh... lÎch sº. Vì b‡ng dÜng tôi ham h†c hÖn ham chÖi! PhÀn thì ª chung v§i anh chÎ, tÓi tÓi cÙ cÖm nܧc xong xuôi thì ai nÃy t¿ Ƕng lo viŒc sách Çèn. Khác v§i khi ª dܧi quê, m‡i khi chiŠu xuÓng, thÜ©ng hay tøm næm tøm ba câu cá hay l¥n høp dܧi sông ho¥c Çá banh hay thä diŠu trên ru¶ng. Bªi vÆy, khi thi xong ÇŒ thÃt lÀn hai tôi tin ch¡c là tôi së thành h†c trò trung h†c.

     Lúc Çó trÜ©ng chÜa mª r¶ng ra Çåi l¶ Hùng VÜÖng mà phía sau còn n¢m trong bÙc vòng thành xi mæng tô nhám, sÖn màu xanh løc, có g¡n mi‹ng chai trên ÇÌnh và có c°ng s¡t giÓng nhÜ c°ng trܧc. BÙc tÜ©ng thành chåy d†c theo ÇÜ©ng Paulus Huÿnh TÎnh Cûa chÌ trÖ Çá ÇÃt tØ bên xóm nhà ngói Phan Hi‰n ñåo Çâm qua. Bªi vÆy, ngày theo chân chÎ ba Cúc Çi dò k‰t quä ª c°ng sau trÜ©ng, là tôi hí hºng trong lòng không chút gì s® tr®t vÕ chuÓi. Tôi còn nh§ cä l§p thÀy TruyŠn là 63 ÇÙa mà có t§i 54 ÇÙa ÇÆu. LÃp ló ngoài c°ng s¡t, phía sau tÃm bäng Çen dán k‰t quä, tôi nhìn sâu vào khuôn viên trÜ©ng thÃy dãy lÀu DÖi v§i hàng cây cao, hình nhÜ là cây dái ng¿a, lòng thèm thuÒng mong ngày tháng chóng qua Ç‹ ljn ngày t¿u trÜ©ng làm h†c sinh trung h†c. M¥c ÇÒng phøc quÀn tây xanh ÇÆm, áo tr¡ng, mang giày mû hay giày bata , miŒng túi có g¡n phù hiŒu Çàng hoàng thay vì quÀn Çùi, áo sÖ mi, mang dép lèng xèng nhÜ ª trÜ©ng Nam Ti‹u H†c.

     Nói chung, hÀu h‰t thÀy cô ÇŠu không ít thì nhiŠu, ª khía cånh này hay bình diŒn kia, là thÀn tÜ®ng cûa mình trong nh»ng næm trung h†c. NhÜng, nh»ng thÀy cô sau Çây có th‹ có nhiŠu änh hܪng và k› niŒm trong tôi. VŠ môn ViŒt Væn, m¶t trong nh»ng môn tôi có cái khi‰u tr©i ban ch§ ch£ng giÕi dang hay tài cán gì.

     Næm ÇŒ thÃt tôi h†c v§i cô Dung, không nh§ h†. Cô nhÕ ngÜ©i, trÈ ÇËp, duyên dáng quá nên Çã làm tôi mê mÄn tâm thÀn. M‡i lÀn trä bài ÇÙng k‰ bên cô nghe mùi thÖm không bi‰t tØ da thÎt hay áo quÀn mà tôi có cái cäm giác lâng lâng hånh phúc. MuÓn ÇÜ®c g†i lên trä bài hoài và muÓn th©i gian trä bài nhÜ dài ra mãi. NhÙt là gi†ng nói cûa cô, ôi ng†t ngào làm sao Ãy. Nguyên lÛ con gái h†c ban C (có lë vì bên Lê Ng†c Hân thi‰u l§p nên gªi tåm qua NguyÍn ñình Chi‹u trong nh»ng næm ÇÀu), tôi Çâu có thèm Ç‹ š ÇÙa nào. Vì yêu tr¶m thÜÖng thÀm cô mà tôi cäm thÃy b¿c b¶i khi nh»ng th¢ng to con l§n xác, nhiŠu ÇÙa ÇÙng cao hÖn cô cä cái ÇÀu, luôn Òn ào ª dܧi xóm nhà lá cuÓi l§p, thÌnh thoäng buông l©i bóng gió ch†c ghËo cô. "Vô lÍ, thÃt h†c" vØa vØa phäi phäi thôi, tôi hay thÀm dåy Ç©i b†n nó trong lòng vì ghen tÙc. RÒi tuÒng nhÜ... "thiên bÃt dung gian," ông tr©i bi‰t tôi Ça tình Ça cäm hay sao Çó mà b¡t tôi suÓt sáu næm tr©i còn låi chÌ h†c toàn v§i thÀy, làm mÃt hÙng såch trÖn!

     Næm ÇŒ løc tôi h†c ViŒt Væn v§i thÀy Hy, NguyÍn Ng†c Hy thì phäi. ˜ng ngÜ©i Trung, tr¡ng trÈo, ÇËp trai. Gi†ng nói véo von cÛng không thua gì mÃy cô, có ÇiŠu hÖi l® l®... "em nói" thành "em n†i", "vŠ ngoåi" thành "vŠ ng†i"... nghe ri‰t cÛng quen tai. ñ¥c biŒt ngoài nh»ng bài giäng thÀy còn b¡t cä l§p làm... tÆp džc sách riêng Ç‹ thÀy cho thêm Çi‹m theo ki‹u... extra credit bây gi©. TÆp džc sách ch£ng có gì khác hÖn là tÆp tóm lÜ®c cÓt truyŒn nh»ng sách mình Çã džc, giÓng nhÜ... book reports bên này. Lë dï nhiên ÇÙa nào džc nhiŠu thì ÇÜ®c nhiŠu Çi‹m, n‰u mình chÎu khó. NhÜng tØ cái chÎu khó rÃt tình c© ª bu°i ban ÇÀu Çó mà tôi mê džc luôn. TÓi ngày chÌ d† hÕi bån bè có sách nào m§i Ç‹ chuyŠn tay nhau džc. ñ†c h‰t T¿ L¿c Væn ñoàn džc qua sách dÎch cûa La Fontain, Hector Malot... RÒi bên cånh m‡i bài tóm lÜ®c cÓt truyŒn tôi còn vë v©i Çû thÙ tranh änh, làm thÖ con cóc (sau này tôi thÜ©ng xem và sºa låi gªi t¥ng bÒ cÛng h»u lš) Ç‹ ÇÜ®c nhÆn nh»ng l©i ban thܪng, khen t¥ng cûa thÀy... Gi© nh§ låi thÃy hay hay...

     Næm ÇŒ tÙ tôi h†c v§i thÀy HÒ Th‰ Viên, thi sï Th‰ Viên. ThÀy giäng hay l¡m, nghe mê luôn. Lúc thÀy diÍn tä Don Juan, trong Le Cid cûa Pierre Corneil, bÎ Çâm, thÀy banh ng¿c... l« tay bÎ bÙc nút áo luôn m§i vui. Cä b†n b‡ng cÜ©i rÀn rÀn, thÀy lÃy cøc phÃn ch†i th¢ng nào cÜ©i l§n nhÙt. NhÜng liŠn sau Çó thÀy giäng ti‰p và cä b†n låi nhÆp vào mê hÒn trÆn, im phæng ph¡c l¡ng nghe. Có ÇiŠu hÒi xÜa tôi džc thÖ thÀy tôi không cäm. Gì mà Budapest, Varsovie... tôi bäo thÀm trong bøng là thÀy v†ng ngoåi. Có lë tu°i trÈ ViŒt Nam vÅn dÍ dàng nhÆp hÒn vào thÖ NguyÍn Công TrÙ, NguyÍn Khuy‰n, TrÀn T‰ XÜÖng, Tän ñà... hÖn. Gi© có ra xÙ ngÜ©i mª r¶ng tÀm nhìn, m§i thÃy thÀy buông xuôi cäm xúc cho ngÜ©i ngoài, n‰u thÀy có dÎp xuÃt ngoåi hi‹u qua Ç©i sÓng Tây phÜÖng, thì cÛng Çúng cÛng hay thôi...

     Næm ÇŒ nhÙt tôi h†c tri‰t v§i thÀy Minh, TrÀn Quang Minh. ThÀy hiŠn khô, dáng ngÜ©i trung trung, Ç¥c biŒt có b¶ râu ít ai có. Tuy là môn h†c khó nhÜng mà thÀy giäng rÃt dÍ hi‹u nên b¡t hÃp dÅn tØ ÇÀu ljn cuÓi. Cho nh»ng ai thích suy tÜ, nhÜ tôi là m¶t. Ánh m¡t nhìn Ç©i b‡ng dÜng thay Ç°i h£n, ngó h†c trò tØ ÇŒ nhÎ trª xuÓng sao mà non n§t, ngây thÖ quá. Vì mình cÙ tܪng mình là nh»ng tri‰t gia không b¢ng. Trong ÇÀu nhÜ muÓn nghiŒm ra m¶t hŒ thÓng tri‰t m§i nh¢m thay th‰ nh»ng hŒ thÓng tri‰t cûa Aristotle, Plato, Descartes, Freud, Kant, Nietzsche, Kierkergaard... Bây gi© thì ch¡c ch» thÀy Çã trä cho thÀy rÒi nên ch£ng hi‹u tri‰t gia khác v§i ngÜ©i thÜ©ng ª ch‡ nào, Çi‹m nào... Song, ngoåi trØ phÀn ñåo ñÙc H†c, Tâm Lš H†c nh»ng cæn bän LuÆn Lš H†c có lë giúp tôi nhiŠu nhÙt. ñ‹ nh»ng næm lên Çåi h†c Çi thi mܧn Tú Tài I cho nh»ng ai cÀn hoãn dÎch, lÃy tiŠn bÕ túi xài chÖi. Làm luÆn ÇŠ luân lš cho môn ViŒt Væn thì khÕi phäi chê rÒi. Còn các bài toán, vÆt lš, hóa h†c thì dân MPC ( Mathematics, Physics, Chemestry ) hay MG ( Mathematics General ) cÛng vÅn còn ÇÀy m¶t bøng. Thi chÖi chÖi mà ÇÆu toàn bình thÙ trª lên, cho nó xÙng danh v§i vai... kš giä, nhân viên Air ViŒt Nam nhÜ ghi trong thÈ thí sinh...

     Qua bên này g¥p låi bån bè, tøi nó hay th¡c m¡c... "mÀy Çi ban B mà cÛng bày Ç¥t vi‰t lách, làm thÖ..." Ý da, tåi tøi nó h°ng Ç‹ š nên không ng© r¢ng trong 7 næm NguyÍn ñình Chi‹u tôi có 7 lÀn xܧng danh vŠ môn ViŒt Væn. Nh© vÆy mà cÙ lãnh phÀn thܪng ÇŠu ÇŠu, hì hì. Cùng cÃp, cùng l§p m¶t th©i v§i tôi mÃy ÇÙa giÕi có ti‰ng nhÜ Lâm Trí Minh, Quách Tinh Væn, NguyÍn Thành Châu (ba th¢ng này Çi du h†c ª Pháp, Canada và NhÆt sau khi LJ phÀn hai), nhÜng chÌ có Minh là giÕi vŠ ViŒt Væn. Nó và tôi thay phiên nhau ÇÙng nhÙt ho¥c nhì ch§ h°ng chÎu ÇÙng hàng thÙ ba. Bi‰t nó có tài nhÜng xét kÏ ra tôi cÛng lÃy làm phiŠn hà mÃy thÀy d» l¡m, vì ch» vi‰t cûa nó nhÜ cua bò còn ch» vi‰t cûa tôi không ljn n‡i tŒ...

     Khoäng th©i gian trung h†c tôi có dÎp chÖi thân v§i mÃy ÇÙa nhÜ NguyÍn Minh ñÙc (thi‰u tá ti‹u Çoàn trܪng, SÜ ñoàn 7, tº trÆn ª kinh xáng Long ñÎnh næm 74), DÜÖng Væn Út (ti‹u Çoàn trܪng BiŒt Cách Dù), Tô Kim TiŠn (Çåi úy Không Quân), NguyÍn Gia QuyŠn (chuÄn úy m§i ra trÜ©ng tº trÆn ª Cai LÆy, sau MÆu Thân không lâu, næm 1969), NguyÍn Xuân ñiŒp (luÆt sÜ tr¿c thu¶c B¶ Kinh T‰ Tài Chánh, Sài Gòn) và nhiŠu ÇÙa n»a k‹ sao cho xi‰t... NhÜng tôi thân nhÙt v§i hai th¢ng sau này, vì cä ba ngÒi chung m¶t bàn tØ ÇŒ thÃt ljn ÇŒ tam. QuyŠn bÎ Çu°i vì vi phåm kÏ luÆt phäi xin qua h†c bên Ki‰n Hòa, và ñiŒp di chuy‹n lên Sài Gòn, Ç°i tên NguyÍn Duy Tܪng Ç¥ng h†c nhäy. ñiŒp k‹ låi... "t§i hÒi vào l§p g¥p låi thÀy, Tôn ThÃt Trung Nghïa, dåy Vån VÆt næm xÜa." "Thôi, thÀy bà gì, mình là anh em h†c cùng m¶t l§p mà," thÀy bäo vÆy... K‹ cÛng vui...

     Ngoài viŒc ngÒi chung bàn, bàn nhÙt ngay dãy gi»a, sª dï tôi thân v§i hai th¢ng QuyŠn và ñiŒp là vì tøi nó là dân ª tåi thÎ xã MÏ Tho, còn tôi ª dܧi quê lên, tØ làng Bình Phan quÆn Ch® Gåo. Gia Çình QuyŠn thì có mÃy mÅu vÜ©n ª Gò Cát, xéo xéo chùa Vïnh Tràng còn anh thÙ ba cûa ñiŒp, NguyÍn Minh TuÃn, là chû v¿a lá B‰n T¡m Ng¿a, v¿a lá l§n nhÙt trong tÌnh. Gi© gÅm låi, dân dܧi quê lên thành h†c thÜ©ng có nhiŠu cÖ h¶i Ç‹ sÓng trong cänh êm ÇŠm xuôi chèo mát mái cÛng nhÜ ngang trái lâm ly bi Çát hÖn là Çám dân ª thành. Dân xa xÙ trôi n°i thì dÍ dàng thä tâm hÒn lÅn th‹ xác Çi hoang. NhÜng thÜ©ng phäi nh© vào mÃy th¢ng th° công th° ÇÎa m§i có ch‡ Çóng Çô æn nh© ª ÇÆu, lÆp t°ng hành dinh Ç‹ bày binh bÓ trÆn. Và tôi may m¡n có ÇÜ®c mÃy th¢ng bån nÓi khÓ thÆt chí tình, bi‰t mình con nhà nghèo l¡m khi b†n nó cho mÜ®n tiŠn mua vé xe vŠ nhà mà trä hay h°ng trä thì thôi ch§ không bao gi© mª miŒng Çòi.

     Qua QuyŠn và ñiŒp, tôi chÖi thân v§i Çám bån ª Ch® CÛ, nhÜ anh em NguyÍn Thành KÌnh, NguyÍn Thành Næng (Çåi úy Không Quân, quê ª TÀm Vu, Long An), Quang Ç©n guitar tay trái (Çåi úy B¶ Binh)... cùng hai bà chÎ k‰t nghïa NguyÍn ThÎ Thanh DÜÖng, NguyÍn ThÎ Thanh Hoài..., Çám bån ª gÀn chùa Vïnh Tràng nhÜ Trung (trung sï Häi Quân), HiŒp (trung úy B¶ Binh ti‹u khu Vïnh Long)... Còn tåi ÇÎa phÜÖng tôi ª, khu Hàng Còng Ç° lên Xóm Tre thì có NguyÍn Væn Châu (Çåi úy biên tÆp viên Cänh Sát), HÒng, Låc (Çåi úy Không Quân), L» (Çåi úy B¶ Binh), Háo Châu (Çåi úy B¶ Binh)... và m¶t lô bån cûa anh tÜ Tân (chuÄn úy m§i ra trÜ©ng ch‰t trÆn ª LÃp Vò, Sa ñéc), nhÜ ñåt, Ch», ƒu (chuÄn úy m§i ra trÜ©ng ch‰t trÆn ª SÀm Giang, ñÎnh TÜ©ng), Lâm mÆp, vân vân... Nhìn låi, quä Çúng là... "làm trai th©i loån," toàn Çi lính. Cùng khóa 17 SQHQ Nha Trang v§i tôi, dân NguyÍn ñình Chi‹u, MÏ Tho cÛng có Thái Væn A, La Xú, Võ QuÓc TrÎ, NguyÍn Væn Sáu (tØ trÀn sau 75), nhÜng h†c trܧc ho¥c sau ch§ không ÇÙa nào cùng cÃp, cùng l§p... K‰t cu¶c rÒi kÈ mÃt ngÜ©i còn, lÜu låc, tÙ tán kh¡p m†i nÖi. ñ©i là vÆy...

     Còn m¶t ngÜ©i n»a mà tôi cÛng có nhiŠu k› niŒm là cô giám thÎ TÓt, NguyÍn ThÎ TÓt, h†c trò hay g†i là bà bäy TÓt. Có lë tôi ít "Çøng" ông t°ng giám thÎ Vång, TrÀn Væn Vång, h†c trò hay g†i là Cò Vång ho¥c bác ba Vång, vì tôi thÃy °ng xa xa là tôi lo né. LÀn ÇÀu tiên tôi ÇÜ®c bà bäy TÓt "chæm sóc" là b»a bÎ cÒng sin ÇÀu tiên trong Ç©i h†c trò. H°ng bi‰t bÎ trÍ h†c vì bác MÜ©i gác c°ng Çóng cºa s§m hÖn thÜ©ng lŒ hay là cúp cua Çi chÖi bÎ Çi‹m danh bÃt tº mà hai th¢ng tôi bÎ... m©i Çi h†c ngày chúa nhÆt. Th¢ng NguyÍn Minh ñÙc (dân Long Phøng, Trúc Giang, Ki‰n Hòa), lúc Çó ª chung xóm Gi‰ng Nܧc b© trên v§i tôi (gi»a Hàng Còng v§i ñÃt Thánh Tây), m§i sáng s§m mà låi nhà hÕi chÎ Ba tôi, rû tôi... Çi chÖi. Bà chÎ cÛng dÍ tánh bäo... "Øa, hai ÇÙa Çi chÖi vòng vòng Çây thôi, ÇØng Çi Çâu xa nghen," ch§ Çâu bi‰t tøi tôi phäi Çi xuÓng tÆn trÜ©ng. Tôi nh§... hÀu nhÜ cä l§p ba bÓn chøc ÇÙa trai có gái có bÎ cÒng sin ÇŠu phäi chép phåt 500 câu, Çåi khái, tØ nay tôi chØa t¶i l‡i Çó... Bà bäy TÓt chÎu khó Çi t§i Çi lui ki‹m soát tØng ÇÙa cho ljn khi tÃt cä n¶p bài, k‹ nhÜ bÎ cÒng sin chung v§i lÛ "h†c trò có b¶ giò æn cܧp" quÆy phá không thua gì qu› quái.

     NhÜng lÀn thÙ hai bÎ bà bäy "chæm sóc" tôi thì tôi hÖi run. SÓ là b»a trÜa hôm Çó b†n tôi Çi h†c thêm l§p ban chiŠu ª dãy lÀu DÖi. Gi»a lúc tr©i bÃt thình lình n°i cÖn giông gió, mÜa rÖi vi vút ngoài sân. Ch£ng bi‰t vì mÃy ly ÇÆu ÇÕ bánh l†t hay nܧc Çá bào ch‰ xi rô hay sao Ãy mà bøng tôi cæng cÙng, m¡c tè quá c«. Xin phép thÀy Çi ra ngoài xong xuôi tôi chåy tØ gi»a lÀu ljn cuÓi lÀu (phía Lê ñåi Hành và ngó ra c°ng trܧc) Ç‹ xuÓng cÀu thang, tìm phòng vŒ sinh. NhÜng tr©i b‡ng dÜng n°i cÖn thÎnh n¶, sÃm ch§p ì Çùng làm tôi b¡t s® quá, cÀm lòng ch£ng ÇÆu, våch quÀn tè ngay góc c¶t s¡t ÇÀy rÌ sét. ñang thoäi mái quá chØng chØng mà Ç¢ng sau lÜng bÎ ai hÕi nh¶t... "trò này, trò tên gì..." Tôi ngó ngoái låi, h‰t hÒn, tr©i ÇÃt... bà bäy TÓt, và Çành ÇÙng im chÎu trÆn h‰t chåy chÓi phÜÖng nào...

     LÀn thÙ ba là lúc tôi Çã l§n rÒi, h†c ÇŒ nhÙt rÒi, s¡p sºa r©i trÜ©ng rÒi mà bÎ mÃy th¢ng bån xúi... nên cÛng làm gan. PhÀn ngay gi»a trÜa mà nghe ti‰ng con gái chót chét phía bên trong, ch£ng chÎu Çi ngû mà làm phiŠn hàng xóm, nên tôi cÛng muÓn nhào lên coi m¡t coi m¥t mÛi có sáng nܧc hay không. Bèn xæng tay áo, trèo tÜ©ng, Çánh Çu qua mÃy nhánh °i phía sau nhà ông hiŒu trܪng, thÀy Lê Ng†c Toän. B†n con gái còn nhÕ nhít nín khe nhìn trân trÓi. Tôi l¥t mÃy trái l§n thäy xuÓng cho Çám bån... B‡ng tØ xa bà bäy TÓt bang bang t§i... "trò kia, trò tên gì, hãy mau xuÓng Çây..." Låi bÎ ghi tên, låi bÎ giäng moral , låi bÎ phåt... Suy Çi nghï låi, thÃy bà hiŠn. Toàn là nh»ng t¶i Çáng bÎ ÇÜa ra h¶i ÇÒng kÏ luÆt, Çáng bÎ Çu°i, mà rÒi tôi cÛng chÌ bÎ "hành t¶i" qua loa...

     Lúc thÀy hiŒu trܪng Toän vŠ thay thì thÀy hiŒu trܪng cÛ, thÀy Phåm Væn LÜ®c Çã Ç°i Çi rÒi. Sau m¶t màn lÆt Ç° lan ra tØ Sài Gòn khi t°ng thÓng Ngô ñình DiŒm bÎ Çäo chánh. Næm Çó b†n tôi h†c ÇŒ nhÎ nên không dính líu vào ban chû mÜu, gi¿t dây, ÇiŠu Ƕng nên phÀn l§n chÌ ÇÙng nhìn mÃy nhóm quá khích n°i loån... "NhÃt t¿ vi sÜ bán t¿ vi sÜ," gì gì cÛng là thÀy cûa mình mà sao låi có vø... rÜ®t chåy có c© nhÜ vÆy. NhÙt là khi tôi thÃy thÀy giám thÎ Hoàng (thÀy cÛ dåy tôi l§p nhÙt ª trÜ©ng quÆn Ch® Gåo), bÎ Çánh l° ÇÀu chäy máu thì, thiŒt tình, tôi bÃt nhÅn h‰t š ki‰n... CÛng may, trang sº máu cûa h†c ÇÜ©ng Çã... båo phát båo tàn, không mÃy chÓc trÆt t¿ ÇÜ®c vãn hÒi...

     "Không thÀy ÇÓ mÀy làm nên," quä thÆt ngÜ©i xÜa nói Çúng. Tôi n¡m v»ng ÇÜ®c cæn bän trung h†c là nh© công Ön cûa các thÀy sau Çây, Çåi cÜÖng vì không nh§ h‰t: thÀy Bùi Væn Chi dåy Toán, thÀy NguyÍn Væn Ki‰n, dåy VÆt Lš, thÀy Phåm NguyÍn Chu dåy Hóa H†c, thÀy Tôn ThÃt Trung Nghïa dåy Vån VÆt, thÀy NguyÍn Anh B°n dåy Pháp Væn, thÀy TrÀn Ng†c T‰, thÀy Lê Phú ThÙ dåy Anh Væn, thÀy NguyÍn An Ninh thÀy NguyÍn Duy TÜ©ng dåy Nhåc, thÀy NguyÍn Væn DÆu, thÀy NguyÍn NhÆt Tân dåy Vë (vë tÜ®ng PhÆt rÃt nhiŠu lÀn)... Các thÀy Lê Væn Chí, DÜÖng Væn Kính, ñ‡ Trung Ruyên, Phùng Væn Tài... cÛng không còn nh§ dåy môn gì...

     Thêm m¶t ÇiŠu Çáng nói là trong trÜ©ng không có môn h†c và thÀy dåy... vi‰t væn. Mà tuÒng nhÜ lúc ra Ç©i chÌ phäi t¿ mình ÇÓt ÇuÓt, tìm ki‰m hܧng Çi riêng. Sau mÃy quy‹n ÇÀu gÀn nhÜ t¿ truyŒn, M¶t Chuy‰n Ra KhÖi (phân nºa vi‰t trܧc 75), M¶t ñ©i ñ‹ H†c, M¶t Thuª Làm "Trùm", M¶t Cänh Hai Quê ..., tôi b¡t ÇÀu cån ÇŠ tài bèn låi... "tÀm sÜ h†c Çåo," hÕi qua các bÆt Çàn anh Çi trܧc, và nghiŒm ra... chân lš, vi‰t ti‰p M¶t N°i BuÒn Riêng , rÒi phóng bút v§i hai b¶ trÜ©ng thiên M¶t Tr©i M¶t Bi‹n (vi‰t xong m¶t quy‹n rÜ«i, d¿ trù 3 quy‹n), M¶t GiÃc MÖ Tiên (vi‰t xong 4 quy‹n, d¿ trù 8 quy‹n)...

     Lå lùng thay, trái ÇÃt này... không méo, cho nên trong chuy‰n vŠ Montreal ra m¡t sách vào næm 1992 cho cuÓn M¶t N‡i BuÒn Riêng , do nhóm N¡ng M§i cûa VÛ Ng†c Hi‰n và thân h»u bäo tr®, låi có ngÜ©i bÃt thình lình g†i phone cho tôi. NhÆn phone tØ Phan Th‰ HÆu, th¢ng bån HQ 17 mà v® chÒng tôi Çang tá túc tåi nhà nó, tôi vÅn Çinh ninh r¢ng ngÜ©i ÇÀu dây bên kia có th‹ là m¶t trong nh»ng Ƕc giä "‰ m¶" cûa tôi mà thôi. Ai dè... "phäi mÀy là HÜng ª MÏ Tho hông, tao ñiŒp Çây..." Tr©i ÇÃt, xa cách nhau Çúng 30 næm, tØ næm 1962, chÜa m¶t lÀn g¥p låi mà tôi nghe ti‰ng nó v§i gi†ng cÜ©i hŠ hŠ là tôi nhÆn ra ngay... Ai dè... VÛ Ng†c Hi‰n bây gi© là em v® nó... Ai dè... nó ÇÜa gia Çình Çi vacation vŠ thæm bên ngoåi... ThÆt là bÃt ng©, Ç‹ rÒi ch£ng bao lâu sau Çó dành cho thì gi© lái xe, hai ÇÙa ÇÜ®c dÎp ôm nhau mØng mØng, tûi tûi... Nh¡c låi chuyŒn xÜa, thuª h†c trò...

     Tôi hÕi thæm anh TuÃn, m¶t ngÜ©i anh có m¶t không hai tØ miŠn Trung, ñà N¤ng, vào Nam lÆp nghiŒp. ThÜÖng em, rÒi thÜÖng luôn bån em. Lo cho em, rÒi lo luôn cho bån em. Lo cho tôi tØ MÏ Tho tÆn ljn Nha Trang. Vì sau khi sang låi v¿a lá B‰n T¡m Ng¿a anh vŠ Sài Gòn m¶t th©i gian, rÒi ra Nha Trang lÆp nhà may Toàn M§i, Çúng vào lúc tôi nhÆp trÜ©ng Häi Quân. Anh gªi quà cáp vào trÜ©ng và gÀn T‰t, T‰t 1967, còn cho tiŠn mua vé máy bay vŠ Sài Gòn vì anh bi‰t... "tiŠn lính tính liŠn..." Tôi hÕi thæm hai bà chÎ k‰t nghïa DÜÖng Châu và Hoài HÜÖng... May quá, tÃt cä Çã cùng gia Çình n¶i ngoåi vÜ®t biên, vÜ®t thoát ÇÜ®c nanh vuÓt c¶ng sän sau gÀn mÜ©i næm Çiêu ÇÙng... RÒi tØ Çó, qua ñiŒp, tôi liên låc ÇÜ®c nh»ng bån bè cÛ nhÜ NguyÍn Thành Châu, NguyÍn Væn Sáng (Çåi úy Không Quân, biŒt danh "Sáng Ùc cu" quê ª Ông Væn vì ng¿c nó không có b¡p thÎt mà chÌ nhô xÜÖng sÜ©n ra ngay khoäng gi»a)...

     Thêm m¶t lÀn n»a, lÀn này trái ÇÃt... tròn, vØa m§i xäy ra ª bên Cali cách Çây không lâu... Nhân ngày lÍ Ç¶c lÆp MÏ, July 4th, b†n tôi h®p khóa, khóa 17 SQHQ Nha Trang, k› niŒm 30 næm ra khÖi... ñêm tÓi thÙ bäy, b†n tôi và gia Çình có tiŒc chung vui ª nhà hàng Paracel Sea Food. Ai dè... lúc ljn nÖi m§i hay Çêm nay không phäi chÌ có riêng b†n tôi mà còn là Çêm h¶i ng¶ cûa liên Çoàn BiŒt Cách Dù. Ai dè... sau bao nhiêu næm tr©i, tØ næm 1969, tôi g¥p låi ông håm trܪng cÛ cûa tôi, c¿u HQ trung tá TrÀn ñÙc Cº, biŒt danh "Cº Óng cÓng" vì uÓng rÜ®u lË nhÜ ch§p không ai uÓng lË b¢ng. Ai dè... sau khi cøng ly v§i dân häi quân, °ng kêu tôi... "HÜng, theo anh qua bên này nhÆu." M§i xà vô ngÒi v§i Çám r¢n ri thì có ngÜ©i lên ti‰ng, chºi thŠ... "Çù me, tao džc mÀy nhiŠu rÒi, mÀy n°i ti‰ng nhÜng mà mÀy có nh§ tao không." Tr©i ÇÃt, b‡ng dÜng có ngÜ©i không quen låi "mÀy tao chi t§." Tôi có hÖi ng« ngàng ngó cái ÇÀu tóc båc tr¡ng nhÜ bông, trên túi áo trÆn màu hoa dù có ghi 3 ch» l§n "Út Båch Lan." RÒi tôi nhìn gÜÖng m¥t hao hao giÓng..., à, tôi ch®t nh§ ra liŠn... "Çù me, phäi mÀy là Út không, DÜÖng Væn Út." "ñù me, mÀy mà h°ng nhÆn ra tao là tao gi‰t mÀy..." Hai ÇÙa ôm nhau mØng quá tr©i, cÜ©i ra nܧc m¡t trܧc s¿ ngÄn ngÖ cûa m†i ngÜ©i, nhÙt là ông håm trܪng cÛ cûa tôi. "Ña, hai th¢ng mÀy quen nhau hä? ThÃy chÜa HÜng, Çi theo anh là có nhiŠu møc hÃp dÅn." M¶t th©i NguyÍn ñình Chi‹u, MÏ Tho, m¶t th©i Khoa H†c ñåi H†c, Sài Gòn! Nh»ng khúc bánh mì thÎt ngu¶i ª vÌa hè Çåi l¶ Hùng VÜÖng ÇÜ®c thay b¢ng nh»ng dïa Çu Çû ܧp Çá lånh dܧi chân cÀu thang Çåi giäng ÇÜ©ng MPC trong nh»ng b»a æn sáng! Tình ngÜ©i MÏ Tho, tình ngÜ©i h†c trò, tình ngÜ©i sinh viên ÇÜ®c dÎp bØng sÓng dÆy trong nhau... ñ©i là b‹ kh° mà Ç©i cÛng là b‹ hånh phúc, v§i nh»ng cu¶c hånh ng¶ vô chØng... Ch£ng phäi "tha hÜÖng ng¶ cÓ tri" là m¶t trong bÓn hånh phúc l§n? Qua Út, ª Houston, tôi ÇÜ®c bi‰t Tô Kim TiŠn (Çåi úy Không Quân, b¶ ba MPC cÛ) Çang ª Austin, cùng ti‹u bang Texas. GÅm låi, rÃt may, vì bån bè tôi không m¶t ai cÀm súng theo phía bên kia...

     M‡i ngÜ©i ÇŠu có Ç©i sÓng riêng, cÖ h¶i riêng, may m¡n riêng, sÓ phÀn riêng nhÜng tôi và các bån có cái chung là Çã m¶t th©i cùng l§n lên trong m¶t khoäng tr©i chung, XÙ MÏ, cùng h†c m¶t trÜ©ng chung, NguyÍn ñình Chi‹u hay Lê Ng†c Hân, có nh»ng thÀy cô chung... Ç‹ cùng hܪng chung m¶t gia tài væn hóa, và cÛng cùng chung m¶t phÜÖng tr©i lÆn ÇÆn v§i vÆn nܧc n°i trôi... Thôi thì hãy cùng tôi m¶t lÀn nhìn chung vŠ dï vãng xa xôi, nhÜng là... m¶t nÖi rÃt thÆt, rÃt gÀn. ñ‹ nhÜ... m¶t lÀn bi‰t Ön các thÀy cô dåy d‡ ª trÜ©ng xÜa, cÛng nhÜ bi‰t Ön bån bè v§i nh»ng tÃm chân tình...

---

Bài Trܧc Trang Chính Bài K‰ Ti‰p

---