Nguyen Tan Hung - Short Story - Truyn Ngn: Ma Xun Ny Ta Nn Lm p
Go:
[
MAIN PAGE
]
Fonts:
[
VIQR
]
[
VNI
]
[
UNICODE
]
[
VISCII
]
[
VPS
]
Ma Xun Ny Ta Nn Lm p
Nguyn Tn Hng
Ti sao nt ch trong nhng trang ny c phn
khc bit so vi nhng trang khc ca cun
bo? L do rt l n gin: "Ti v
nhng trang ny khng do nh in ca bo
Vn
Hc
xp ch." M do chnh ti t xp
ch ly! C ging khng? Cng nhn l
ging ging thi, ch lm sao ging y chang nguyn
con cho ܮc. Hai git nܧc! Nh hai git
nܧc th ng ri, v ai m khng bit
hai git nܧc ch ging nhau b ngoi,
ch cn phm cht trong rut th khc nhau
xa... a, ri cc bn s thy ci ti
ni khc nhau xa l th no.
Rt tic ti phi ljn vi Ƕc gi
Vn Hc
bi mt bi vit lng t nh
vy. Khng l mt sng tc vn ngh vn
gng g ht. Khng l mt truyn ngn,
cng khng l mt bi th. Ti v vn
th ca ti c l b ng iu
hnh chung Nguyn Mng Gic vt v st rc
ht ri. Ti nng mong manh ca mnh ch c
chng th cng nh chu th
Nhng, dang du vi
Vn Hc
, th cng
nn nm nu vi
Vn Hc
. Nh nm nu
vi mt ngܩi tnh. B ngܩi tnh
ln xung nh vy, au nh b
b nh vy, l ra ti cng nn rt
lui c trt t cho ri, ai m chܩng ci
mt au thng ra chi na. Rt lui
th my ln rt lui. Nhng, ln ny
rt lui khng phi l Nj chun m m
l Nj ly trn, Nj lm mt mn khc
cho cuc tnh si. C phn cp lc hn. Th
y l: "Ma Xun Ny Ta Nn Lm p."
Lm p? Cho ai? Ai ngܩi ta cng p
c ri, u cn mnh phi lm
p! u ܮc, ni nh vy bao
nhiu thm m vin trn th gii ny
dp tim ht sao. Nhiu ngܩi p
ri m ngܩi ta cn phi lm p thm
na c. Ring ti, nu ai p ri
th xin min. Ti ch mun lm p cho
nhng ngܩi dm t xng "em l gi tri
bt xu" m thi. Nhng lm p v
ci g ch? Mi, mt, ngc, mng, eo
co...? ng di dt m ni "tai, mi,
hng," nghe n gm qu! Thi, ti xin tha:
"Ngh lm p ca ti l ngh xp ch
." Ny gi ti ni chuyn ton l
ch ngha, vn ngh, vn gng khng m!
Phi, thi i information age ny, vi personal
computer v laser printer m rt tic c nhiu cun
sch ch Vit, b du ch Vit bng tay vn
cn xut bn, pht hnh. S ng tic
ny khng ring g cho mt ai m l chung cho
c mt th h ch ngha lu vong ca chng
ta. Chnh ti, ti cng t bo: "Rt tic
phi Ǯi ljn ma xun nm ny, ma
xun nm 88, ti mi khm ph ra v NJ
cp ljn vn NJ electronic typesetting ch
Vit." Electronic typesetting ch Vit? Xa qu,
ngܩi ta bit t lu ri: "R, ch
ngi y ging." B khng thy my trm
t nht b tun b nguyt san, giai phm
hi ngoi hay sao? D thy. Nhng, l
nhng "ngܩi p ri," ti u
dm s ljn. Ti ch k tai ni nh
vi nhng ngܩi cm bt, nhng nh vn,
nhng nh th, nhng bn vn, nhng bn
th, v.v. rng: "Mnh c th vit sch ch
Vit, lm sch ch Vit bng personal computer v
laser printer." Mun bit thm chi tit th cc
bn c phi rn m džc tip.
Phng php ti lm typesetting ch Vit cho
bi ny, thit tnh m ni, n cng c
l s lm: "Troff." By gi ngܩi ta phi
ni page make-up system, WYSIWYG (What you see is what you get)
system... vv. Nhng, troff v t n phi sinh tn,
phi chng li bnh dit chng, m n cng
phi pht trin khng ngng Nj c ci
kt qu ngy hm nay. Ngܩi Nhi ca Hi
Qun Vit Nam c khu hiu: "Nhng g ngܩi
ta lm khng ܮc, Ngܩi Nhi lm
ܮc," th troff cng dm ni tng
t nh vy: "Ci g m nhng system kia lm
ܮc th troff cng c th lm
ܮc." ng hay sai l Nj lch s
phn xt theo quan nim ca Ngܩi Nhi,
ng hay sai l Nj programmer phn xt theo quan
nim ca troff. Ring ti, v khng l mt
programmer chnh hiu nn ti kt lun: "Khng
hon ton ng cho lm, troff cng lm
ܮc nhng tr ngi l speed, memory space
allocation... vv." Nhng ti bit chc mt
iu: "Khng c mt system no c th lm
th nh troff lm c."
M cc bn u cn bit nhng chi tic
technical lm g cho mt! Cc bn ch
mun bit troff l ci g? X dng th
no? Kt qu ra sao? Ni vng vo tam quc
hoi nghe nhc u qu phi khng? Ok, ok.
Th troff ra ǩi lu ri. Trܧc khi
mnh qua M c, 72-73 th phi. Troff l mt
function ca UNIX* operating system. M UNIX operating system
l con ca C language, mt th computer language
ܮc thit lp v h thng ha
nhng phng lab ca Bell Laboratories. V Bell
Laboratories l ca AT&T, l hng ti ang lm.
Thi m, qung co hoi! a, th ni
chuyn phi c u c ui ch. Ni
ljn troff, ni ljn mt phng php
typesetting, th phi ni s s v font, v
point size, v format, v memorandum macro m
ngܩi ta hay gi tt l mm macro.
Font th d ri, xem nhng th d
dܧi y:
A, B, C..., a, b, c..., 1, 2, 3..., Helvetica
A, B, C..., a, b, c..., 1, 2, 3..., Helvetica-Outline
A, B, C..., a, b, c..., 1, 2, 3..., Hershey-Gothic
A, B, C..., a, b, c..., 1, 2, 3..., Hershey-Script
A, B, C..., a, b, c..., 1, 2, 3..., ZapfChancery
Vy th font l kiu ch! V trn th
gii ny c bao nhiu kiu ch? Ti thiu
cng hai chc hn, tuy nhin, c font hay
khng th cn ty thuc vo tng loi
printer. Thm mt im cn ni l mi
kiu ch NJu c bn cch in chnh cho c
vit thܩng v vit hoa: ch thܩng (roman),
ch nghing (italic), ch m (bold),
v ch nghing m (bold-italic).
Point size th cng d thi. C theo
thng l "mt bc tranh ni ln trm ngn
ting ni," th cng nn xem nhng bc tranh
dܧi y:
Bc tranh 1, 6 points
Bc tranh 2, 12 points
Bc tranh 3, 18 points
Bc tranh 4, 24 points
Vy th point size l c ch. V point size
phi c mt gii hn nh th no? Cng
l vn NJ cn ty thuc vo tng loi
printer, thng thܩng t 1 cho ljn 60. 1 point
l 112 ca pica. M 1 pica th bng 16 ca 1
inch, nh vy 1 point l 172 ca 1 inch.
Format th sao? Format tc l lay-out ca
trang giy. Chiu ngang, chiu rng ca trang giy:
kh 8 1/2x11 l kh nguyn trang giy hc tr,
nh bo
Lng Vn
..., kh 5 1/2x8 1/2 l kh
na trang, nh bo
Vn Hc, Vn
chng
hn... Ri ljn chiu ngang, chiu rng ca
ch in ch (text). Ri ljn phn u trang
(page header), phn cui trang (page footer). Phn u
trang thng thܩng l ta ca mt chng,
ta ca mt truyn ngn. Phn cui trang
thng thܩng l s trang (page number). Ch c
Vn Hc
l lm chuyn qui n: in phn
u trang v cui trang dnh lo trn
M th hi ai cho mnh ci quyn php total control
ch? Xin tha: "Th troff ch ai v
y." Troff nh mt ng boss d tnh, dm
tng cho m nhn vin ca mnh ci
flexibility. Nh vy m troff mi c c hi
sng. Ci flexibility l mm macr ci tit
mc sau cng m ti mun bn vi cc bn
v troff.
Mm macro l k hiu ca nhng typesetting
function, gm mt hoc hai ch (mu t) dn
u bng mt du chm (dot). V ng
ring mt mnh, mt hng. Th d
nh.H,.P,.ti,.in,,.DS,.DE, v.v. M mm macro
x dng nh th no? y. Ny gi
ti xi ri m cc bn u c
hay. Macro.H l dng cho heading, ta truyn, ta
chng. My ch ln "Ma Xun Ny Ta
Nn Lm p," ta ca bi ny l lm
bi.H 1 . Ti sao phi.H 1? Ti v,
ta th c ta ln ta nh, v y
l ta ln nht th cho n mang s 1 l hp
l ri. Troff c th handle ljn 7 hng ta,
7 levels. chi vy cc bn c
bit? lm ci "Mc Lc" cui
sch, Nj cc bn khi phi lo ta truyn
no nm trang no. Giao khon phn
cho troff. Macro.P l u paragraph. C mi khi
gp.P th troff t Ƕng bit rng mnh
phi lm mt ci "chm xung hng." M
"chm xung hng" th phi tht v. Bi
vy phi xi macro.ti, temporarily indent. Cn
macro.in, indent, th hng no cng tht
v. Ci ny Nj in th ng ngn, tht
ngn th khi phi ch:
Bܧc ti o Ngang bng x t
C cy chen l chen hoa
Lom khom dܧi ni tiu vi ch
Lc c bn sng r my nh
Macro, center, th xi cho th lc bt, song tht
lc bt:
u lng hai t nga
Thy Kiu l ch em l Thy Vn
Mai ct cch tuyt tinh thn
Mi ngܩi mi v mܩi phn vn mܩi
Cn macro.DS, display start, v macro.DE, display end, th
phi xi chung nh mt cp. Mc ch
Nj cha khong trng Nj v tranh "minh
ha," tranh "h ha," Nj "ct dn" hnh
ca mt giai nhn chng hn..., hoc Nj
lm th d nh dܧi y:
.DS
Cha trn, dܧi 1 inch.
.DE
y ch l nhng mm macro ܮc
vit sn m troff cng hin cho
mmh. Nm by chc loi mm macr ty theo ch
m xi. Nu mnh ch mm macr mun re-design
n th cng chng ai cm. Ngon lnh hn,
vit lun a-new-set-of-macro cho mnh xi ring th
cng chng ai phin. Ch cn ng gi
tn trng tn vi mm macr cho khi b bomb l
xong. Troff cho mnh ci flexibility ca ci
flexibility. Tm li, mt cun sch t trang
u ljn trang cui, t ta sch, li
gii thiu (xem nh l preface), cho ljn mc
lc (table of contents), glossary, index, appendix..., troff chy
mt mch v spit-out cho mnh ti laser printer trong
tt tt. Ch kh cho mt ngܩi m
thi: "input operator." Input operator phi bit ch
no m insert ci mm macro cn thit Nj troff
lm nhng iu m mnh mun. Input operator
nu bit ܮc vi (visual editor) th cn
ǫ, ch cn xi edlin, ed th kh s s
bit ljn dܩng no.
Tt c nhng g ti ni trn y tht
s ǧi vi ti khng c mt ga tr
no ht. Hoc c mt gi tr va phi
no thi, nu ti chu ngi cp
xng sng m b du ch Vit bng
tay. Vy th ni ra lm g? y, t t
. C la mi c khi m. S d
ti ni khng c gi tr g ht l
cng c ci l ca ti y
ch! Khng c gi tr g ht ti v
nhng th ny ch xi cho M m
thi. Tin li cho M m thi.
Nhng n rt c gi tr nu mnh lm
ܮc cho ting Vit, electronic typesetting cho
ting Vit. Vy th phi chu kh m
džc tip nhng lun iu m m ny,
sometime technically kh hiu ny. M tht s
khng c g kh hiu u. My ng
programmer ch Vit, my ng "guru" nh mnh,
hiu ti ni ci g ro tri
ch. i guc trong bng ca ti na
l Ǣng khc.
Typesetting ch Vit th cng u c g
kh. Ch vit ca mnh cng c mu
t abc m. Kh th phi ni l ch T
ch Nht, nhng th ch c vc ging ca
bi trc, cnh tre. Vy m ngܩi ta cn
lm electronic typesetting ܮc na kia, th vic
ca mnh phi gi l d thi.
c abc ri th ch cn lm nm ci du:
sc, huyn, nng, hi, ng. L xong! L
xong? Cha xong v cn nhng ch ,
, ch , ch , ch , , ch
th phi lm sao? h, vy th phi
chu kh design mt ch ring bit cho mi ch
ny. Thnh ra nm d by ch mi, v chi
l mܩi hai ch phi lm m thi. D
qu! Bt tay vo vic! Lm! Xong! n
lc in ra mi thy l džc khng
ܮc. Ly th d du sc
thi. Du sc nm trn ch , ch
phi mt v tr khc vi du sc
nm trn ch a. Hoc phi cao hn, hoc
phi qua bn phi mt cht. Cng rc ri
ch?
Rt cuc ri, ti design khng phi 12 ch m
l 134 ch, cho tt c nhng ch c du trong
ting Vit ca mnh. Su mi by ch
thܩng v su mi by ch hoa. Nh
ci flexibility ca macro design, m ti c th
lm 134 ch c du Vit theo kiu dܧi
y:
a a
e e
i i
o o
u u
y y
A A
E E
I I
O O
U U
Y Y
ct bn tri, cch thc input nhng ch
c du cho thy c phn di dng v kh
džc. Tuy nhin cng c cch gii
quyt. Di dng th tht ra khng di dng
u v terminal no cng c nhng system hoc
user pf keys. C program 8 ci keys ny thnh 8 du
cn thit. Du th nht v cho ch (du
). Du th nh ^ cho ch (du )
v ch (du ). Du th ba, cho ch
v ch ( du ). Cn nm du cn
li l ' (sc), ` (huyn),. (nng),? (hi),
v ~ (ng). Nh vy khi input nhng du ny,
input operator cng ch cn g mt stroke m
thi. Cn kh džc th chu.
ct bn phi, output ca nhng ch c du
ny cng phi tri qua vi "giai on khn
trng" mi c ܮc ci nhn d coi
nh vy. Trܧc ht phi convert nhng input
ca nhng ch c du ct bn tri
thnh nhng troff string Nj troff bit lc no
th process ch n du no. K , troff
chnh n cng phi b modified thnh ditroff, device
independent troff. Sau cng, output ca device independent troff
li ܮc mt ln na convert thnh PostScript
output cho thch hp vi laser printer m mnh mun
xi: Apple LaserWriter, QMS..., chng hn. PostScript
language? Li phi hc thm, ni thm mt
th computer language na? Di dng, li thi
qu ri. Thi, cho ti xin ngng li ni
y.
Qua phn trn, cc bn hiu th no
l phng php "lm p" ca
ti. Ti rt mong mi ܮc tip nhn
nhng kin xy dng ca tt c cc
bn. V ti cng rt mong mi ܮc
tm hiu thm nhng phng php "lm
p" ca cc bn trong ngh. Lm p
cho ch Vit, theo ti vn l nhim v chung
ca tt c mi ngܩi dn Vit. Bit
u c mt ngy no chng ta s
tm ܮc mt phng php m sau ny
c th gi l mt standard, mt "ma xun" cho
electronic typesetting ch Vit vƜ
Bi Trܧc
Trang Chnh
Bi K Tip