Khi nhaän lôøi ñeå noùi veà taùc giaû Nguyeãn Taán Höng, thaät tình luùc ñaàu toâi cuõng raát khôùp, nhöng roài cuoái cuøng toâi cuõng phaûi bò taøi thuyeát phuïc cuûa anh loâi cuoán. Nhö quí vò ôû ñaây coù ngöôøi ít ra cuõng ñaõ hôn moät laàn ñöôïc bieát loái noùi chuyeän raát laø dí doûm vaø raát thu huùt khaùn thính giaû cuûa anh Nguyeãn Taán Höng, taùc giaû quyeån Moät Thuôû Laøm "Truøm" ngaøy hoâm nay. Trong laàn tröôùc, khi ra maét cuoán GIAI THOAÏI HOÀNG cuûa anh Hoà Tröôøng An, anh Nguyeãn Taán Höng ñaõ coù maët ôû ñaây ñeå noùi ñoâi lôøi veà "Vaên chöông mieät vöôøn" maø anh coù laàn baûo vôùi chuùng ta taïi sao khoâng goïi laø "Vaên chöông mieät ruoäng." Noùi veà "Vaên chöông mieät vöôøn" hay laø "Vaên chöông mieät ruoäng" hoaëc noùi roäng hôn moät chuùt nöõa laø "Vaên phong mieàn Nam" cuûa anh Nguyeãn Taán Höng thì laùt nöõa ñaây anh Voõ Ñình, hoïa só kieâm nhaø vaên, seõ trình baøy. Raát tieác toâi khoâng phaûi laø ngöôøi ñöa quí vò ñi tìm anh Nguyeãn Taán Höng qua taùc phaåm. Ñi tìm moät ngöôøi mình voán öa thích qua taùc phaåm laø moät ñieàu heát söùc thuù vò, nhöng toâi nghó bieát veà taùc giaû vaø cuoäc ñôøi cuûa oâng ta cuõng laø moät ñieàu thuù vò khoâng keùm. Chaû laø khi ñeà töïa cho taäp thô LÖÛA THIEÂNG , Xuaân Dieäu ñaõ khoâng queân nhaéc ñeán hình daùng maùi toùc cuûa Huy Caän. Thôøi xöa, khi giôùi thieäu Loã Taán vôùi ñoäc giaû Vieät Nam, oâng Ñaëng Thaùi Mai cuõng ñaõ chuù yù ñeán caùch moâ taû nhaø vaên Trung Quoác naøy vì cho raèng "höõu ö trung taát hình ö ngoaïi."

     ÔÛ anh Nguyeãn Taán Höng, toâi tin chaéc taát caû baïn beø cuûa anh vaø nhöõng ai ñaõ quen bieát anh ñeàu nhaän thaáy laø toaùt ra beân ngoaøi veû chaân thaät, hieàn hoøa cuûa ngöôøi mieàn Nam. Ñoù cuõng laø tính caùch hieån hieän hôi haùm trong toaøn boä tröôùc taùc cuûa anh Nguyeãn Taán Höng. Khi traû lôøi cuoäc phoûng vaán cuûa anh Hoà Tröôøng An qua taïp chí Laøng Vaên thì chính anh Nguyeãn Taán Höng cuõng ñaõ xaùc nhaän "tæ soá söï thaät trong taùc phaåm cuûa toâi raát cao, rieâng cuoán Moät Ñôøi Ñeå Hoïc thì treân 90 phaàn traêm laø caùi chaéc." Cuoán tieåu thuyeát töï truyeän Moät Ñôøi Ñeå Hoïc laø taùc phaåm ñaàu tay cuûa anh vöøa ñöôïc Laøng Vaên aán haønh naêm ngoaùi. Cuõng trong phaàn noùi chuyeän vôùi anh Hoà Tröôøng An, taùc giaû Nguyeãn Taán Höng ñaõ cho chuùng ta bieát moät chuùt tieåu söû cuûa mình. Nguyeân vaên nhö sau: "Toâi, Nguyeãn Taán Höng, sinh ngaøy 8 thaùng 5 naêm 1945 taïi laøng Bình Phuïc Nhöùt, quaän Chôï Gaïo, tænh Myõ Tho; laø con cuûa oâng Nguyeãn Vaên Soûi vaø baø Voõ Thò Trang; hieän cö nguï taïi... Myõ." Myõ ôû ñaây dó nhieân khoâng phaûi laø Myõ Tho maø laø vuøng ñaát taïm dung cuûa chuùng ta, taïi thaønh phoá Winston-Salem thuoäc tieåu bang North Carolina, nôi coù nhieàu hoa döông ñaøo vaø chim loâng ñoû. Chæ coù sô sô vaøi ñoaïn nhö vaäy coù leõ quí vò cuõng ñoaùn bieát anh Nguyeãn Taán Höng coù raát nhieàu maùu tieáu laâm trong ngöôøi. Chæ caàn nhìn vaøo neùt maët cuûa anh Nguyeãn Taán Höng, noùi vôùi anh aáy naêm ba caâu, maø toâi tin chaéc laùt nöõa ñaây quí vò seõ baét gaëp taùc giaû baèng xöông baèng thòt, quí vò cuõng seõ coù moät yù nghó nhö toâi.

     Con ngöôøi nhoän nhòp aáy coøn laø moät ngöôøi raát ham meâ hoïc. Thuôû nhoû anh xuaát thaân töø tröôøng Nguyeãn Ñình Chieåu, Myõ Tho. Sau ñoù, xong tuù taøi 2, anh leân Saøi Goøn hoïc ôû phaân khoa Khoa Hoïc. Tieáp theo, moäng haûi hoà troåi daäy trong ngöôøi, anh noäp ñôn vaøo Khoùa 17 Só quan Haûi quaân Nha Trang. Ra tröôøng, leânh ñeânh taøu buoàm moät thôøi gian, anh laïi trôû veà tröôøng Caây Mai hoïc tình baùo vaø laøm só quan tình baùo trong Haûi quaân cho ñeán ngaøy boû chaïy sang Myõ. Qua ñaây duø naëng gaùnh theâ nhi nhöng anh vaãn tieáp tuïc cuoäc haønh trình. (ÔÛ ñaây toâi xin pheùp quí vò ñöôïc môû moät ngoaëc ñôn nhoû, anh Nguyeãn Taán Höng laø boá cuûa moät gia ñình boán con. Vôï anh Nguyeãn Taán Höng laø chò Phan thò Hoàng Lan, coù maët ôû döôùi gheá khaùn giaû, xin môøi chò Phan thò Hoàng Lan ñöùng daäy. Con caùi anh aáy vì ñang baän hoïc neân khoâng coù maët hoâm nay ñeå chia vui cuøng boá). Trôû laïi vaán ñeà hoïc vaán, maëc duø baän roän vôùi ñôøi soáng, vôï con, anh Nguyeãn Taán Höng vaãn coá gaéng ñi hoïc trôû laïi. Anh ñaõ giöït baèng Cao hoïc vaø baây giôø nghe ñaâu anh aáy ñang laêm le ñònh giöït luoân caùi Tieán só cho troïn kieáp "moät ñôøi ñeå hoïc," toâi xin möôïn töïa ñeà cuûa moät taùc phaåm cuûa anh.

     Ngoaøi vieäc ñi hoïc vaø ñi caøy lo cho ñôøi soáng côm aùo haèng ngaøy, anh Nguyeãn Taán Höng coøn laø moät nhaø vaên ñang ôû trong thôøi kyø saùng taùc sung maõn nhaát. Sau Moät Thuôû Laøm "Truøm" , taùc giaû ñaõ giao cho nhaø xuaát baûn Laøng Vaên taùc phaåm thöù ba, Moät Chuyeán Ra Khôi , seõ phaùt haønh naêm tôùi vaø sau ñoù taäp truyeän Moät Caûnh Hai Queâ .

     Nhaân noùi sô veà söï nghieäp cuûa anh Nguyeãn Taán Höng, toâi boãng nhôù laïi moät buoåi hoïp thaân maät vaøo cuoái thaùng 9 vöøa roài ôû nhaø anh Nguyeãn Ngoïc Bích, chuû tòch trung taâm Vaên Buùt Mieàn Ñoâng nhö ai cuõng ñaõ bieát, thì trong luùc baøn baïc vui chuyeän, coù vaøi anh chò toû yù muoán ñaët laïi giaù trò cuûa moät taùc phaåm vaø ñaïi khaùi moät taùc phaåm phaûi ñöôïc coâng nhaän nhö theá naøo môùi neân ñöôïc anh chò em baûo trôï, ñaëc bieät nhaát laø nhöõng ngöôøi ñaõ luoân luoân boû coâng lao vaø heát thì giôø vaøng baïc ñeå duy trì nhöõng buoåi sinh hoaït ra maét saùch nhö theá naøy. Toâi nghó ôû ñieåm naøy ngay caû anh Buøi Baûo Truùc, ngöôøi ñieåm saùch quen thuoäc cuûa ñaøi VOA, cuõng seõ ñoàng yù vôùi toâi raèng laø trong vaên hoïc thöôøng thöôøng cuõng coù nhieàu nhaø pheâ bình ñaõ phaùt bieåu nhieàu yù kieán heát söùc laø traùi ngöôïc nhau. Coù ngöôøi coi vaên chöông cuûa ngöôøi naøy coù khuynh höôùng thaáp heøn khoâng ñaùng ñoïc, ngöôøi kia laïi heát lôøi ca ngôïi taâng boác cho raèng taùc giaû ñaõ phaûn aûnh ñöôïc traùch nhieäm cao cuûa ngöôøi caàm buùt cuõng nhö khuoân maët cuûa ñôøi soáng ñöông thôøi. Taùc phaåm cuûa nhöõng taùc giaû coøn ñoù, taùc phaåm cuûa anh Nguyeãn Taán Höng cuõng coøn ñoù, vaø anh Nguyeãn Taán Höng vaãn coøn tieáp tuïc cuoäc buùt trình cuûa mình. Theo toâi nghó ñaõ laø nhaø vaên thì chuùng ta cöù vieát, thích vieát, phaûi vieát do nhöõng söï thoâi thuùc ñeán töø trong ruoät trong gan. Cöù töôûng töôïng moät nhaø vaên naøo ñoù ñang ngoài tröôùc tôø giaáy traéng, vôùi nhöõng aùm aûnh naøy aùm aûnh khaùc cuûa nhöõng lôøi khen cheâ gay gaét, haún laø nhaø vaên ñoù, toâi nghó, seõ maát heát taùc ñoäng kích thích taøi naêng. Nôi ñaây chuùng ta ñöôïc töï do vieát, töï do xaøo naáu nhöõng moùn aên tinh thaàn ñeå daâng hieán cho cuoäc ñôøi, thì khi chuùng ta naáu beáp ñeå böng leân môøi khaùch boán phöông, chuùng ta cuõng neân ñeå tuøy theo sôû thích cuûa hoï. Chuùng ta ñaõ coù nhöõng may maén khoâng phaûi sôï laø vieát nhö theá naøo cho loït qua traïm kieåm soaùt cuûa ban bieân taäp, ban duyeät in, roài keû laõnh ñaïo vaø caû khoái ngöôøi soi moi khaùc nöõa. Trong tröôøng hoïp nhöõng ngoøi buùt ôû Vieät Nam, luùc ñoù vaên chöông cuûa hoï seõ mang nhöõng saéc daïng khaùc vôùi tö duy cuûa hoï. Söï bieán daïng khoâng theå traùnh khoûi aáy laøm nhöõng nhaø vaên coøn ôû trong boùng toái ôû queâ nhaø thaø laùch coøn hôn vieát. Vieát laùch kieåu ñoù chaùn cheát phaûi khoâng, thöa quí vò vaø caùc anh caùc chò? Duø sao trong hoaøn caûnh khoù khaên ñoù, toâi thaáy chuùng ta vaãn coù nhöõng nhaø vaên chaân chính baát chaáp moïi trôû ngaïi ñeå noùi leân tieáng noùi cuûa loøng mình. Coù nhö vaäy chuùng ta môùi coù "moät tieáng keâu vang laïnh caû trôøi" nhö moät caâu thô noåi tieáng cuûa thieàn sö Khoâng Loä.

     Trôû laïi vôùi nhaø vaên cuûa chuùng ta hoâm nay, anh Nguyeãn Taán Höng tröôùc khi caàm buùt trôû laïi ôû haûi ngoaïi ñaõ laø moät ngöôøi ñam meâ saùch vôû töø nhöõng ngaøy xa xöa. Anh Nguyeãn Taán Höng tröôùc 75 ôû nhöõng laàn caëp beán ñaõ coù nhöõng truyeän ngaén ñaêng ôû Vaên , vaø dó nhieân nhaø vaên Haûi quaân naøy ñaõ laø coäng taùc vieân ñaéc löïc cuûa tôø Ra Khôi, Löôùt Soùng . Treân moät baøn vieát löõ thöù ñaõ ñöôïc döïng laïi ôû queâ ngöôøi, nhaø vaên Nguyeãn Taán Höng ñaõ tieáp tuïc nhöõng dang dôû aáy. Theo hoïc giaû Nguyeãn Ngoïc Bích, anh Nguyeãn Taán Höng laø moät hieän töôïng "Vaên hoïc Haûi quaân" noåi baät. ÔÛ queâ nhaø thaät tình chuùng ta khoâng coù moät neàn "Vaên hoïc Haûi quaân" xoâm troø nhö "Vaên hoïc Khoâng quaân." Qua ñaây thaäm chí nhöõng nhaø vaên nhaø thô goác Haûi quaân nhö Phan Laïc Tieáp, Haø Thuùc Sinh, Giang Höõu Tuyeân... cuõng khoâng heà mang khoâng khí, ngoân ngöõ, chaát lieäu cuûa binh chuûng hoï vaøo taùc phaåm mình nhö moät Nguyeãn Taán Höng. Taùc giaû cuûa chuùng ta hoâm nay ngay töø doøng vieát ñaàu tieân ôû queâ nhaø cho ñeán nhöõng doøng vieát tieáp noái ôû queâ ngöôøi ñeàu phaûn aûnh nhöõng caûnh ñôøi cuûa nhöõng caùnh chim haûi aâu. Anh vieát vaø vieát raát haêng say neân duø baän roän vôùi traêm coâng ngaøn vieäc, noåi ñam meâ lôùn nhaát cuûa moät ñôøi ngöôøi cuõng ñaõ ruû reâ anh dan díu vôùi nhöõng tôø taäp san vaên ngheä ñöùng ñaén ôû haûi ngoaïi nhö laø Vaên, Vaên Hoïc, Laøng Vaên ... Anh vöøa vieát vaên vöøa laøm thô lai rai maø anh vaãn ñuøa baûo thô cuûa anh chæ thuoäc tröôøng phaùi thô thaån, vì anh cho bieát thô cuûa anh ñöôïc coi nhö laø "nhöõng saùng taùc töø caùnh tay traùi cuûa ngheà tay traùi" laø ngheà vieát vaên. AÂu ñoù cuõng laø moät khía caïnh ñoäc ñaùo cuûa anh Nguyeãn Taán Höng. Nhö chuùng ta vaãn thöôøng thaáy coù nhieàu nhaø vaên thænh thoaûng buoàn buoàn cuõng quay ra laøm thô chôi. Nhö chò Nguyeãn thò Hoaøng Baéc vôùi baøi thô nguõ ngoân Nhoùm Hoàng raát coù hoàn vöøa ñaêng ôû baùo cuûa anh Giang Höõu Tuyeân, hay laø anh Voõ Ñình vôùi buùt hieäu Thaïch Mai trong baøi thô raát laø töôïng tröng Naøng Thu Phong ñaêng ôû Vaên Hoïc . Nhö Mai Thaûo sau 45 taùc phaåm vaên xuoâi, taäp thô thöù nhaát Ta Thaáy Hình Ta Nhöõng Mieáu Ñeàn vöøa môùi ra ñôøi, v. v. Moät ngaøy naøo ñoù, bieát ñaâu anh Nguyeãn Taán Höng cuõng seõ cho ra ñôøi moät taäp thô, saùng taùc töø caùnh tay traùi cuûa ngheà tay traùi. Thô töø phía tay traùi thì toâi nghó gaàn traùi tim nhaát roài phaûi khoâng anh Nguyeãn Taán Höng?

     Quyeån truyeän daøi Moät Thuôû Laøm "Truøm" cuûa anh Nguyeãn Taán Höng ñang ñeán tay quí vò. Chuùng ta moãi ngöôøi moät bao töû rieâng, moãi sôû thích rieâng, xin quí vò haõy töï tieän laøm ngöôøi thöïc khaùch quí meán nhaát cuûa taùc giaû. Noùi veà taùc giaû chi baèng ñeå môøi ñoäc giaû ñi vaøo taùc phaåm cuûa ngöôøi ñoù. Anh Voõ Ñình seõ laø ngöôøi môû roäng caùnh cöûa aáy ñeå môøi quí vò böôùc vaøo. Möøng anh Nguyeãn Taán Höng hoâm nay vaø ñöùa con tinh thaàn thöù hai ñaõ chaøo ñôøi vaø thaân chuùc anh khoâng bao giôø moûi tay vieát.

Nguyeãn Thò Thanh Bình
     * Baøi noùi chuyeän ra maét saùch Nguyeãn Taán Höng taïi tröôøng ñaïi hoïc George Mason, thuû ñoâ Hoa Thònh Ñoán, ngaøy 15-10-1989, ñöôïc cheùp laïi töø baêng ghi aâm bôûi Hoàng Lan.

---

Baøi Tröôùc Trang Chính Baøi Keá Tieáp

---