Toâi haân haïnh ñöôïc Nguyeãn Taán Höng daønh cho laøm moät trong nhöõng ñoäc giaû ñaàu tieân ñoïc Moät Thoaùng Höõng Hôø , taùc phaåm saép xuaát baûn cuûa anh. Toâi xin göûi ñeán anh vaøi doøng caûm nghó thoâ thieån cuûa toâi.

     Töø xöa ñeán nay, thô vaø nhaïc laø hai boä moân ngheä thuaät deã laøm rung ñoäng loøng ngöôøi. Thô vaø nhaïc luoân quyeän vaøo nhau nhö hình vôùi boùng. Bieát bao nhieâu thi só töø tröôùc ñeán nay ñaõ mô öôùc thô cuûa mình ñöôïc baøn tay taøi hoa cuûa caùc nhaïc só bieán noù thaønh nhaïc, nhöõng baøi nhaïc phoå töø thô ñaõ laøm xao xuyeán loøng ngöôøi. Nguyeãn Taán Höng coù caùi may maén hôn nhieàu ngöôøi khaùc, vì anh coù taøi cho caû hai: Thô vaø Nhaïc. Anh ñaõ coù theå töï hoøa nhaïc vaøo thô cuûa mình ñeå cho caû hai cuøng bay boång...

     Thaät vaäy, moãi caâu thô cuûa Nguyeãn Taán Höng laø moät doøng nhaïc dòu daøng, aám aùp, bay böôùm nhö nhöõng böôùc Slow, Boston, Valse Lente ... raát tha thieát vaø cuõng raát ñoãi "höõng hôø" nhö:

     Chieàu xuoáng ñeâm buoàn da dieát nhôù thöông ai
     Coøn ñaây aân tình ngaøy thaùng vaãn khoâng phai
     Moäng öôùc löùa ñoâi beân ñôøi vaãn noàng chaùy
     Côù sao chia caét caùch bieät ngaøy qua ngaøy...

     (trong baøi Caát Böôùc Ñi Hoang , trang 58)

     Cuõng gioáng nhö nhieàu thi nhaân kim coå khaùc, thô Nguyeãn Taán Höng laø nhöõng aâm vang ray röùt, thoaùt ra töø nhöõng veát thöông cuûa tình yeâu dang dôû:

     Thoâi em ñöøng nhaéc chuyeän buoàn ñau
     Queân ñi haõy boû laïi ñaèng sau
     Traùi tim veát cöùa khoâng laønh ñöôïc
     Sao ñaønh nhìn tuoåi xuaân qua mau!

     (trong baøi Quaø Taëng , trang 56)

     Nguyeãn Taán Höng ñaõ töø "aùi haø thieân xích laõng" (soâng yeâu ngaøn soùng döõ) trôû veà vôùi caùi "ngaõ" nguyeân sô vaø nhaän ra raèng taát caû nhöõng yeâu, thöông, giaän, gheùt... ñeàu chæ laø moäng huyeãn do "meâ chaáp" taïo neân maø thoâi. Xin haõy nghe "ñaïo só" Nguyeãn Taán Höng thuyeát veà meâ, ngoä:

     Ta chaúng laø ta cuûa thuôû naøo
     Töø vöông ñeán sôû bôûi vì sao
     Chaúng meâ chaúng chaáp maø chaúng thaáy
     Tình yeâu naøo khaùc giaác chieâm bao

     Chieâm bao hay thaät phuùt beân nhau
     Thaäp nhò duyeân sanh chaúng phaûi sao
     Vaïn phaùp noái lieàn voøng huyeãn aûo
     Ta ñi tìm ta cuûa thuôû naøo...

     (trong baøi Ñi Tìm , trang 132)

     Tröôùc khi "chöùng ngoä voøng meâ aûo" cuûa tình tröôøng Nguyeãn Taán Höng ñaõ töøng bieåu loä ñaày ñuû nhöõng hæ, noä, aùi, oá ñoái vôùi ñôøi soáng. Anh ñaõ töøng thöông, töøng gheùt moät caùch raát bình dò, moät caùch raát "Nam Kyø":

     Thöông em voùc daùng maûnh mai
     Gheùt em caùi taät hay baøy vieäc ra
     Thöông em nhuùt nhaùt sôï ma
     Gheùt em caùi taät ta baø khaép nôi
     Thöông em chuùm chím moâi cöôøi
     Gheùt em caùi taät noùi lôøi ñaåy ñöa...

     (trong baøi Coõi Buoàn Em Trao , trang 27)

     Vaø hôøn traùch nheï nhaøng qua maáy vaàn thô luïc baùt deã thöông:

     Roài em cuõng boû ta ñi
     Nhö bao ngöôøi ñaõ, coù gì khaùc ñaâu?
     Lôøi em noùi töø ban ñaàu
     "Khoâng quay löng laïi" cho daàu phaûi xa!
     Nhìn nhau qua giaõi ngaân haø?
     Tìm nhau qua aùnh traêng taø beân song?
     Coøn gì ñaâu nöõa maø mong
     Keû quyeát boû cuoäc, ngöôøi khoâng loái veà...

     (trong baøi Queân Em , trang 30)

     Veà buùt phaùp, ñoâi khi Nguyeãn Taán Höng cuõng ñi, veà giöõa nhieàu loái thô khaùc nhau. Töø thô "chôû ñaïo" nhö baøi Neân Ñaïo Vôï Choàng , qua thô môùi, phaù theå ñoäc ñaùo... ñeán thô töï do phaûng phaát hôi höôùng Thanh Taâm Tuyeàn moät thôøi trong taïp chí Saùng Taïo:

     Anh muoán theo em veà thaêm meï
     Khoâng ñöôïc...
     Anh muoán theo em veà thaêm ngoaïi
     Khoâng ñöôïc...
     Anh muoán theo em veà thaêm cha
     Khoâng ñöôïc...
     Anh muoán theo em veà thaêm noäi
     Ñaõ noùi khoâng ñöôïc...

     (trong baøi Deã Gheùt , trang 35)

     Nhöõng caâu thô trong Deã Gheùt laøm toâi lieân töôûng ñeán nhöõng caâu:

     Ngöïa röôït taøu, ngöïa röôït taøu
     Taøu chaïy mau...

     cuûa thuôû naøo...

     Nguyeãn Taán Höng cuõng coù nhöõng baøi gieo vaàn raát laø laï:

     Anh, vaãn luoân haïn haùn trong côn naéng haï!
     Theøm gioït möa luøa gioù baõo phong ba
     Nieàm haïnh phuùc ñôn sô... ñang chôø pheùp laï
     Ñeå cuøng ngöôøi tìm ñeán giaác mô hoa...

     (trong baøi Ñang Chôø Pheùp Laï , trang 26)

     Ñoâi luùc Nguyeãn Taán Höng cuõng taït qua vuøng thô traøo phuùng kieåu Nguyeãn Khuyeán:

     Vôï mình khoâng nhôù, nhôù vôï ngöôøi
     Caùi thoùi thô vaên, ñaùng gheùt thoâi
     Thaû deâ baét boùng, giaø cuøng treû
     Khoùc möôùn thöông vay, cuõng ñaùng ñôøi!

     (trong baøi Xöôùng, Hoïa, Thô Vaên , trang 51)

     ÔÛ ñaây Nguyeãn Taán Höng ñaõ laäp laïi yù Loã Taán vôùi moät noäi dung khaùc. Neáu Loã Taán noùi veà taâm lyù thöôøng tình cuûa theá nhaân "Töï kyû vaên chöông, tha nhaân theâ thieáp" coù nghóa laø "Vaên mình thì hay, vôï ngöôøi thì ñeïp" Nguyeãn Taán Höng ñaõ pheâ phaùn caùi tính bay böôùm cuûa moät soá ngöôøi laøm thô... Nguyeãn Taán Höng cuõng ñaõ söû duïng nhieàu cuïm töø ngöõ... raát laï nhö "thaû deâ baét boùng."

     Thænh thoaûng, thô Nguyeãn Taán Höng cuõng ñöa ngöôøi ñoïc veà vôùi khoâng khí thô tieàn chieán trong Giaây Phuùt Chaïnh Loøng ngaøy tröôùc:

     Than thôû laøm chi chuyeän ñaéng cay
     Nhaân naøo quaû aáy aét khoâng sai
     Ñaõ bieát khoâng mong dan díu maõi
     Baän bòu laøm gì luùc chia tay!

     (trong baøi Nuï Hoân Töø Giaõ , trang 53)

     Nhìn chung thô, nhaïc cuûa Nguyeãn Taán Höng laø cung ñaøn muoân ñieäu, ngaân vang trong noãi nieàm thoån thöùc cuûa khao khaùt aân tình. Nguyeãn Taán Höng ñaõ laøm thô, soaïn nhaïc ñeå baøy toû taâm tö vaø nhaát laø ñeå môøi goïi "naøng thô" "haõy ñeán cuøng anh" vaø haõy nghe khi "ñôøi toân anh laøm thi só":

     Neáu ngöôøi ñôøi toân anh laø thi só
     Thì em laø ngöôøi moäng veõ trong thô
     Haõy ñeán cuøng anh... hôn laø baïn höõu
     Cho hoàn anh luoân khao khaùt, moäng mô...

     (trong baøi Haõy Ñeán Cuøng Anh , trang 17)

     Toâi thích thô Nguyeãn Taán Höng vì thô anh thaät trong saùng, deã hieåu, deã caûm thoâng. Anh laøm thô deã daøng nhö ngöôøi ta aên, ngöôøi ta nguû. Anh laøm thô nhö moät nhu caàu caàn thieát cho cuoäc soáng cuûa anh. Anh coi thô nhö ngöôøi tình khoâng theå thieáu.

     Neáu quí vò ñaõ ñoïc Nguyeãn Taán Höng, vôùi nhöõng taùc phaåm anh ñaõ saùng taùc vaø xuaát baûn, keå töø 1988 ñeán nay, haàu nhö naêm naøo anh cuõng coù taùc phaåm trình laøng, coù khi 2 taùc phaåm cho ra ñôøi trong moät naêm, chaéc quí vò cuõng ñoàng yù vôùi toâi Nguyeãn Taán Höng laø moät ngheä só raát ña taøi. Nguyeãn Taán Höng coù maët moïi nôi, töø truyeän ngaén, truyeän daøi, tuøy buùt, kyù söï, bieân khaûo, dòch thuaät, ñeán caû laõnh vöïc nhaïc, thô vaø hoïa...

     Laïi coøn moät neùt ñaëc bieät khaùc cuûa Nguyeãn Taán Höng laø khi ñaët teân cho nhöõng taùc phaåm cuûa mình, anh baét ñaàu baèng chöõ Moät, cuõng nhö nhaø vaên Traø Luõ ñaõ ñaët teân cho moãi taùc phaåm cuûa oâng baét ñaàu baèng chöõ ÑAÁT vaäy.

     Môøi quyù vò gheù qua Vöôøn Hoa Vaên Ngheä cuûa Nguyeãn Taán Höng ñeå thöôûng thöùc nhöõng kyø hoa, dò thaûo ñaõ ñöôïc baøn tay kheùo leùo cuûa ngöôøi giöõ vöôøn Nguyeãn Taán Höng chaêm soùc.

California, ngaøy 20 thaùng 8, 1998
Söông Mai

---

Baøi Tröôùc Trang Chính Baøi Keá Tieáp

---