Beân ngoaøi tuyeát rôi. Tuyeát rôi khoâng ñuùng kyø. Giaùng sinh ñaõ qua, neân loøng mong ngoùng tuyeát cuûa daân AÂu Chaâu cuõng ñaõ taøn. Tuyeát rôi. Nhöõng phieán tuyeát bay bay trong khung trôøi muø ñuïc. Trôøi laïnh. Loøng ngöôøi chuøng laïi vôùi noãi nhôù vaø nhôù nhieàu nhaát laø veà nhöõng cuoäc tình ñaõ qua. Phaûi chaêng vì laïnh neân ta muoán tìm laïi chuùt hôi aám cuûa ngöôøi xöa hay nhöõng xao xuyeán yeâu ñöông cuûa thôøi son treû? Hieån nhieân laø ta khoâng theå khoâng deã queân nhöõng haïnh phuùc nöûa vôøi, nhöõng xoùt ñau thaàm kín cuûa moät thôøi höông löûa...

     Baèng taâm caûnh naøy, ñoïc thô cuûa Nguyeãn Taán Höng, ta môùi caûm nhaän ñöôïc höông vò ñaéng-cay-ngoït-buøi cuûa tình yeâu. Töø Moät Thoaùng Trong Mô, Moät Thoaùng Trong Thô, Moät Thoaùng Höõng Hôø ñeán Moät Thoaùng Bô Vô, ta thaáy thaáp thoaùng chöõ "Tình" - moät thöù tình yeâu day döùt, daèn vaët, quaèn quaïi, xoùt xa traùch cöù; moät cuoäc tình si meâ ngang traùi, oaùi aêm, khoâng ñoaïn keát. Phaûi chaêng tình yeâu vaán vöông, quaán quít khoâng rôøi cuûa thôøi kyø Lamartine trong neàn vaên hoïc laõng maïn Phaùp ñaõ taïo nhieàu aâm höôûng vaø laøm chaát lieäu dinh döôõng chaûy vaøo doøng thô cuûa Nguyeãn Taán Höng vôùi nhöõng cuoäc tình mong manh nhö löûa khoùi:

     Vì em laø löûa hoàng
     Neân anh laø khoùi moûng
     Khoùi laøm maét em cay
     Löûa ñoát anh chaùy, phoûng
     ...
     Löûa naøo khoâng noùng boûng
     Khoùi naøo chaúng cay noàng
     Cuoäc tình khoâng tan bieán
     Daãu qua maáy muøa ñoâng
     ...
     Cuoäc tình theá maø hay
     Khoâng keùm phaàn sinh ñoäng
     Keû daáu kín trong loøng
     Ngöôøi doác taâm tìm kieám
     ...
     Hoùa ra sôïi chæ hoàng
     Se caøng lôi caøng chaët
     Tình nhö coù nhö khoâng
     Seõ coù luùc chaïnh loøng...

     (trong Khoùi Löûa Cuoäc Tình , trang 45)

     "Tình nhö khoùi löûa, cay noàng chaùy boûng. Tình nhö sôïi chæ hoàng, se caøng lôi caøng chaët. Tình nhö coù nhö khoâng!". Lôøi thô mang aâm höôûng cuûa moät cung nhaïc buoàn. Lôøi thô dung chöùa moät moái tình traéc trôû tuyeät voïng, ñeå chung cuoäc phaûi aâm thaàm nuoát leä mang xuoáng tuyeàn ñaøi nhö chuyeän tình cuûa Felix Arvers (1806-1850) trong:

     Mon aâme a son secret, ma vie a son mysteøre
     Un amour eùternel en un moument concu
     Le mal est sans espoir, aussi j'ai du le taire
     Et celle qui l'a fait n'en a jamais rien su.
    
     Heùllas! j'aurai passeù preøs d'elle inapercu
     Toujours aø ses coâteùs, et pourtant solitaire
     Et j'aurai jusquùau bout fait mon temps sur la terre
     N'osant rien demander, et n'ayant rien recu...

     (Sonnet d'Arvers: un Secret)

     vaø ñaõ ñöôïc nhaø vaên Khaùi Höng dòch thaønh "Tình Tuyeät Voïng" vôùi nhöõng vaàn thô traùc tuyeät:

     ...
     Loøng ta choân moät khoái tình
     Tình trong giaây phuùt maø thaønh thieân thu
     Tình tuyeät voïng, moái thaûm saàu
     Maø ngöôøi gieo thaûm nhö haàu khoâng hay

     Hôõi ôi, ngöôøi ñoù ta ñaây
     Sao ta thui thuûi ñeâm ngaøy chieác thaân?
     Daãu ta ñi troïn ñöôøng traàn
     Chuyeän rieâng naøo daùm moät laàn heù moâi...

     Arvers hay Khaùi Höng cuûa giai ñoaïn phong kieán ñaõ khoâng daùm heù moâi tröôùc moái tình ñôn ñieäu. Ngöôïc laïi taâm caûm cuûa Nguyeãn Taán Höng - cuûa nhöõng thi nhaân ngaøy nay, laïi coù theå trang traûi taâm tình cuûa mình cho nhieàu cuoäc tình, maø cuoäc tình naøo anh cuõng mong muoán troøn ñaày. Vì theá, khi coù nhöõng daáu aán tan vôõ hay nhöõng traéc trôû khoâng theå giaûi quyeát, anh laïi bi luïy xoùt xa "traû em veà" vôùi boån phaän laøm vôï, laøm meï. Thoâi theá:

     Thì thoâi, em haõy veà ñi
     Choàng con chôø ñôïi, caàn gì traùi ngang
     ...
     Beân anh em nghó ñeán choàng
     Xa anh em coù nhôù mong tình naøy
     Moät mình ngaäm ñaéng nuoát cay
     Yeâu nhau maø chaúng ñoaùi hoaøi gì nhau!

     (trong Traû Em Veà , trang 22)

     "Beân anh em nghó ñeán choàng" cuûa Nguyeãn Taán Höng laøm chuùng ta lieân töôûng ñeán nhaø thô TTKH trong "Hai Saéc Hoa Ti Goân" ñaõ quaèn quaïi ñau thöông khi phaûi rôøi boû ngöôøi yeâu ñeå leân xe hoa veà nhaø choàng:

     ...
     Neáu bieát raèng toâi ñaõ laáy choàng
     Trôøi ôi ngöôøi aáy coù buoàn khoâng
     Coù thaàm nghó ñeán loaøi hoa vôõ
     Töïa traùi tim phai, töïa maù hoàng

     Duø raèng, Nguyeãn Taán Höng, cuõng nhö bao nhieâu thi só ña tình khaùc, khoâng theå baét chöôùc nhö Alfred Musset laäp thuyeát veà thi phaùi laõng maïn, nhöng thô vaên laø tieáng noùi cuûa caûm xuùc töø traùi tim; neân traùi tim ñaõ tieát ra chaát lieäu nuoâi döôõng cho nieàm höùng caûm cuûa ngöôøi ngheä só. Töø ñoù, tieáng voïng cuûa thô vaên môùi ñi vaøo caûm xuùc cuûa traùi tim nhaân theá. Phaûi chaêng ngheä só laø ngöôøi chæ soáng vaø saùng taùc cho ngöôøi khaùc...
     Nhöng tình trong thô cuûa Nguyeãn Taán Höng laø sôïi tô tình quaán quít nhöõng cuoäc tình ngang traùi, nhöõng moái tình caâm nín ñôn phöông, nhöõng sôïi tô hoàng se duyeân treã traøng khoâng ñuùng ñoái töôïng, neân thi nhaân ñaønh nhìn haïnh phuùc cuûa ngöôøi ñeå xoùt xa cho thaân phaän mình:

     ...
     Ñaõ laâu roài ngöôøi say tình môùi
     Tìm ñaâu nöõa ñoåi trao caâu ñoùn môøi
     ...
     Moät khi ñaõ trao duyeân khoâng ñuùng ngöôøi
     Thuûy chung mình toâi vôùi ñôn coâi
     Chuùc cho ngöôøi ngaøy xuaân vaãn raïng ngôøi
     Thaùng naêm daøi tình toâi vaãn khoâng vôi...

     (nhaïc baûn Tình Toâi Vaãn Khoâng Vôi , trang 26)

     Theá nhöng anh vaãn cöù maõi nuoâi cuoäc tình aûo voïng vaø thöôøng töï an uûi mình:

     ...
     Hoa kia coøn phaûi theo muøa
     Tình naøy haún phaûi nhaët thöa, maát coøn...

     (trong Ñôïi Muøa , trang 28)

     Töø cuoäc tình si nhaët thöa maát coøn ñoù, ngöôøi thô sinh ra ñoâi co, so saùnh:

     Toâi gôûi em... aân caàn aâu yeám
     Maø em, luoân ñaùp laïi höõng hôø
     ...
     Toâi cho em... dòu ngoït eâm ñeàm
     Maø em, luoân ñaùp laïi chua cay
     ...
     Toâi daâng em... yeâu thöông trìu meán
     Maø em, luoân ñaùp laïi giaän hôøn

     Daâng hieán cho em taát caû nhö theá, maø thi nhaân chæ nhaän ñöôïc nhöõng höõng hôø, chua cay, hôøn giaän. Haún chuùng ta cuõng ñoàng yù vôùi thi nhaân, vôùi Nguyeãn Taán Höng laø phaûi baét ñeàn, phaûi ñoøi laïi cho baèng ñöôïc:

     Traû laïi toâi aân caàn aâu yeám
     Traû laïi toâi dòu ngoït eâm ñeàm
     Traû laïi toâi yeâu thöông trìu meán
     Coøn em, haõy giöõ nhöõng baét ñeàn...

     (trong Baét Ñeàn , trang 30)

     Nhöng coù baét ñeàn, coù ñoøi laïi ñöôïc khoâng? Cuoái cuøng anh cuõng cam ñaønh traùch mình yeâu lôõ, choïn laàm:

     ...
     Thoâi theá thì thoâi cuõng moät ñôøi
     Duyeân laàm, tình lôõ hôõi ai ôi
     Sang, giaøu, treû, ñeïp... oâi ngao ngaùn
     Töï traùch mình hôn, chôù traùch ngöôøi...

     (trong Yeâu Ngöôøi Tình Phuï , trang 37)

     Cöù maõi saên ñuoåi theo nhöõng boùng daùng giai nhaân treû ñeïp giaøu sang, ñeå cuoái cuøng anh chôït tìm ra chaân lyù "xuoâi mieàn vaõng sanh" :

     ...
     Laï thay choùt löôõi ñaàu moâi
     Maø toâi cöù töôûng ngoït lôøi yeâu ñöông

     (trong Xuoâi Mieàn Vaõng Sanh , trang 58)

     Bôûi laø thi nhaân neân anh vaãn laït loøng, vaãn quyø luïy tröôùc thaàn ngoïc nöõ:

     ...
     Töø em laïc loái söông muø
     Con tim anh boãng giam tuø ñaûo hoang

     (trong Qua Caàu Gioù Bay , trang 126)

     Traùi tim nguïc tuø bò giam haõm coâ ñôn ngoaøi ñaûo hoang, chaéc chaén laø "chieáu chaên traên trôû ra vaøo öôùt mi" (trong Tình Anh , trang 73), bôûi löûa ñaõ luïn taøn trong hoang vaéng vaø röôïu cuõng khoâng laøm moâi tan giaù baêng. Taïi sao?

     Laïnh quaù em ôi laïnh quaù em
     Hình nhö run raåy cuûa con tim?
     Löûa taøn röôïu nhaït moâi baêng giaù
     Noàng aám veà ñaâu maõi kieám tìm!

     Laâu quaù roài nha xuaân sang haï
     Baän bòu vì ai chaúng gheù qua?
     Thaêm vieáng ngöôøi xöa duø chæ noùi
     Ñoâi lôøi cho tình khoûi phai nhoøa!

     Cuùc nôû sen taøn thu roài ñoâng
     Caønh ñôn truïi laù daï haèng troâng
     Nhaát tieáu thieân kim loøng vaãn nhôù
     Hoa ñaøo naêm tröôùc coù coøn hoàng?

     (trong Vaãn Ñôïi Vaãn Chôø , trang 44)

     Vaãn ñôïi vaãn chôø. Boán muøa ñôïi mong, xuaân sang haï ñeán, thu laïi ñoâng qua. Moät loøng moät daï ngoùng troâng, theá maø sao em chaúng moät laàn gheù qua duø chæ noùi ñoâi lôøi thaêm hoûi hay chæ ñeå nhìn thaáy ñöôïc maët nhau. Anh xoán xang, bôûi loøng vaãn haèng nhôù ñeán nuï cöôøi ñaùng giaù ngaøn vaøng - nhaát tieáu thieân kim, nhö naøng Kieàu cuûa Nguyeãn Du:

     ...
     Ñaõ neân quoác saéc thieân höông
     Moät cöôøi naøy haún ngaøn vaøng chaúng ngoa.

     "Nhaát tieáu thieân kim loøng vaãn nhôù" , thô cuûa Nguyeãn Taán Höng gôïi nhaéc ñeán thô cuûa Lyù Baïch "myõ nhaân nhaát tieáu thieân hoaøng kim" . Chao oâi, nuï cöôøi cuûa myõ nhaân khoâng nhöõng chæ coù giaù trò ngaøn löôïng vaøng maø coøn laøm cho "nghieâng nöôùc nghieâng thaønh" nhö nuï cöôøi cuûa Bao Töï ñaõ laøm cho vua U Vöông maát nhaø Chaâu. Thô cuûa anh cuõng gôïi nhaéc ñeán baøi ca cuûa Lyù Dieân Nieân ñôøi Haùn:

     Baéc phöông höõu giai nhaân
     Tuyeät theá nhi ñoäc laäp
     Nhaát coá khuynh nhaân thaønh
     Taùi coá khuynh nhaân quoác
     Khôûi baát tri
     Khuynh thaønh döõ khuynh quoác
     Giai nhaân nan thoï ñaéc.

     (Phöông Baéc coù ngöôøi con gaùi ñeïp
     Nhaát thôøi khoâng ai baèng
     Moät laàn lieác maét thì nghieâng thaønh
     Hai laàn lieác maét nhìn thì nghieâng nöôùc
     Khoâng phaûi laø khoâng bieát
     Thaønh nghieâng nöôùc ñoå
     Nhöng ngöôøi ñeïp khoù tìm).
    
     Töông töï nhö hai caâu thô cuûa Vöông Taêng Nhuï:

     Taùi coá lieân thaønh ñòch
     Nhaát tieáu thieân kim maïi.

     Trong baøi "Vaãn Ñôïi Vaãn Chôø" Nguyeãn Taán Höng coøn coù caâu "hoa ñaøo naêm tröôùc coù coøn hoàng?" . Caâu thô naøy cuõng gôïi nhaéc chuùng ta nhôù ñeán hai caâu thô trong Truyeän Kieàu cuûa thi haøo Nguyeãn Du:

     Tröôùc sau naøo thaáy boùng ngöôøi
     Hoa ñaøo naêm tröôùc coøn cöôøi gioù ñoâng.

     ñöôïc trích töø hai caâu thô cuûa Thoâi Hoä ñôøi Ñöôøng:

     Nhaân dieän baát tri haø xöù khöù
     Ñaøo hoa y cöïu tieáu ñoâng phong.

     Chaúng hieåu Nguyeãn Taán Höng - moät cöïu Só Quan Haûi Quaân, coù gioáng nhö tröôøng hôïp cuûa Thoâi Hoä, gaëp moät "thieân kim tieåu thö" - moät "myõ nhaân ngö" trong chuyeán haûi haønh naøo ñoù. Naêm sau trôû laïi tìm thì ngöôøi xöa ñaõ hoùa ra ngöôøi thieân coå. Keå töø ñoä ñoù anh möôøng töôïng coù "moät muøi höông" daèn vaët taâm thöùc trong moät cuoäc tình chöa veïn:

     ...
     Laån quaån trong tim noãi nhôù thöông
     Röùt ra laïi vöôùng khuùc ñoaïn tröôøng

     (trong Moät Muøi Höông , trang 31)

     ÔÛ khuùc ñoaïn tröôøng hay giöõa choán tình tröôøng, khi "vaéng em" , vaéng ngöôøi thöông anh môùi caûm thaáy nhö maát caû thieân ñöôøng tuoåi xuaân:

     ...
     Môùi hay giöõa choán tình tröôøng
     Vaéng em, vaéng caû thieân ñöôøng tuoåi xuaân...

     (trong Vaéng Em , trang 55)

     Tuy vaäy anh vaãn ñeo ñaúng vôùi tình, vaãn kieân taâm trì chí:

     Theo em goùc bieån chaân trôøi
     Xem em lôi laû côït cöôøi nhöõng ai

     (trong Chung Ñoâi , trang 61)

     Duø em coù côït cöôøi vôùi ai, coù hôø höõng vôùi anh thì anh vaãn luoân ôû beân em. Duø em coù nhaãn taâm xua ñuoåi thì anh vaãn luoân quan taâm khoâng rôøi em moät phuùt moät giaây, bôûi:

     ...
     Tình anh vaãn ôû beân em
     Taïi em hôø höõng chaúng theøm ñaáy thoâi
     Tình anh moät phuùt khoâng rôøi
     Maëc em ruoàng raåy buoâng lôøi ñuoåi xoâ

     (trong Tình Anh , trang 73)

     Yeâu thöông nhö theá, si meâ nhö theá. "Ba naêm baám buïng" nuoâi moái tình caâm, daãu bieát raèng cuoäc tình coù theå chaúng ñi ñeán ñaâu, nhöng anh vaãn ñoäi ñaù vaù trôøi, taùt nöôùc bieån ñoâng, mong coù moät ngaøy "ngöôøi" ñoaùi thöông trôû laïi:

     Ba naêm baám buïng yeâu ngöôøi
     Daãu raèng bieát chaúng tôùi nôi choán naøo
     Ví baèng ñoäi ñaù non cao
     Bieån saâu muùc taùt töøng gaøu thaâu ñeâm

     (trong Coõi Soáng Ñua Ñoøi , trang 68)

     Chaúng hieåu ngöôøi thô Nguyeãn Taán Höng coù ñöôïc "ngöôøi ñeïp" ñoaùi hoaøi hay khoâng, nhöng anh ñaõ töøng chöùng kieán caûnh ngöôøi mình thöông laïnh luøng theo keû khaùc leân xe hoa. Thô cuûa anh laøm chuùng ta lieân töôûng ñeán caâu ca dao:

     Tieác coâng anh ñaøo ao thaû caù
     Ba, boán naêm trôøi ñeå ngöôøi laï ñeán caâu.

     Khoâng nhöõng ngöôøi laï ñeán "caâu" , maø hoï coøn "choâm" luoân ngöôøi ñeïp cuûa anh ñi maát luoân! Theá nhöng khi yeâu anh vaãn höùa:

     ...
     Thöông em anh noùi moät lôøi
     Daãu cho vaät ñoåi sao dôøi vaãn thöông

     (trong Em Ñang Nghó Gì , trang 104)

     Nghe anh höùa chaéc nòch nhö vaäy, ngöôøi ñeïp môùi meàm loøng thoû theû lôøi yeâu. Nghe ñöôïc yeâu, anh laïi baâng khuaâng caûm thaáy tình yeâu mong manh nhö chæ maønh treo chuoâng, roài anh laïi sôï - sôï khi yeâu, anh trôû thaønh ngöôøi khaùch lôõ ñoø, sôï cuoäc tình thöôøng hay ngang traùi ñau thöông, sôï cuoäc ñôøi thöôøng hay gieát cheát moäng mô. Nhöng caøng sôï, anh laïi caøng yeâu nhieàu, caøng daùm lieàu vì yeâu...:

     Töø em chôït ngoû lôøi yeâu
     Loøng anh chôït thaáy ít nhieàu baâng khuaâng
     Daëm xa döôøng noái ñöôøng gaàn
     Thôû chung hôi thôû ngaïi ngaàn aâu lo
     Sôï laøm khaùch lôõ con ñoø
     Sôï soùng caû sôï gioù to khoù löôøng
     Sôï ngang traùi sôï ñau thöông
     Sôï xa caùch noãi chaùn chöôøng baâng quô
     Sôï ñôøi thöôøng gieát moäng mô
     Sôï ñuû thöù... ñang chöïc chôø quaån quanh
     Tình yeâu naøo chaúng mong manh
     Tình yeâu naøo chaúng chæ maønh treo chuoâng
     Vaäy maø daãu cheát cuõng thöông
     Coøn thöông nhieàu chaúng chòu nhöôøng nhòn ai
     Thì ra trôøi ñaát an baøi
     Caøng sôï cho laém caøng hoaøi yeâu nhau...

     (trong Sôï... , trang 79)

     Sôï nhö theá maø moãi laàn ñöôïc yeâu laø moãi laàn anh thöôøng thöùc traéng canh thaâu, ñeå caûm thaáy thaám thía caøng yeâu caøng khoå traêm chieàu:

     Vaån vô thô thaån bôûi vì ñaâu
     Döôøng nhö "air-head" ôû trong ñaàu
     Moãi laàn em noùi em thöông nhôù
     Laø moãi laàn thöùc traéng canh thaâu!

     Sôï quaù roài em chöõ tình yeâu
     Caøng yeâu caøng thaáy khoå traêm chieàu
     Laøm sao bieát ñöôïc em yeâu thaät?
     Chaúng sôï maø nhö uoáng thuoác lieàu!

     (trong Anh Nhôù Em , trang 101)

     Yeâu laø khoå, vì sôï tình em yeâu khoâng thaät, vì sôï chìm trong bieån saàu khi cuoäc tình tan "ñaèng sau nuï cöôøi töôi, laø bieån saàu da dieát" (trong Baát Ñaéc Dó , trang 123).

     ***

     Nhaân dòp naøy, toâi cuõng xin ñeà caäp ñeán ngoân ngöõ trong thô cuûa Nguyeãn Taán Höng. Qua thi taäp Moät Thoaùng Bô Vô, ít nhieàu ta cuõng tìm thaáy ñöôïc ngoân töø Phaät Giaùo. Ñieàu ñoù chaúng coù gì laï, bôûi Nguyeãn Taán Höng laø moät Phaät töû, neân nhöõng thôøi coâng phu trì tuïng kinh chuù "gaéng coâng tuïng nieäm mieät maøi moõ chuoâng" ñeå mong "giaûi nghieäp" maø "ngöôøi taïo nghieäp" phaûi "töï taâm quaùn chieáu toû baøy phöôùc duyeân" môùi mong "nöông caâu baùt nhaõ xuoâi mieàn vaõng sanh" . Töø ñoù môùi thaáy roõ ñöôïc lyù voâ thöôøng vaø leõ hôïp tan veà thaønh truï hoaïi khoâng cuûa "moät voøng xoay chuyeån luaân hoài vaøo ra" vaø "nghieäp duyeân nhaân quaû ta baø" ...

     Ngoaøi ra ta coøn baét gaëp nhöõng ngoân töø thöôøng tuïc, raát thoâng duïng nhö "anh chaùn quaù roài, hôõi em, vì coøn... ownership" , vì em laø hoa coù chuû maø anh bieát chaéc raèng "lôõ laäm vaøo ngöôøi e khoù thoaùt" . Anh "phaùt ñieân phaùt khuøng" "manh taâm chuyeän xeù raøo" vì "böïc quaù, vì sao toâi vaãn yeâu" , "yeâu ngöôøi tình phuï ñaõ moät chieàu" , "oâm caàm cuoán goùi sang thuyeàn khaùc" . Coù khi anh cuõng phaùt hôøn ghen "laâu quaù roài nha xuaân sang haï, baän bòu vì ai chaúng gheù qua?" . Theá maø anh vaãn bò em haønh toäi vaø anh thöôøng töï hoûi "toäi gì maø im æm trong loøng?" , neân coù laàn anh noùi vôùi em: "nghó quaáy cho anh, toäi laém nha!" . Theá maø em vaãn baét anh xöng toäi "cho ñeâm thoâi buoàn chaûy buoàn thiu!" . Taïi sao, taïi vì "caû tuaàn qua, em hoäc xì daàu" roài "maáy ngaøy nay, em khoâng kòp thôû" . Meät quaù cho neân em ñaõ noùi vôùi anh "chieàu nay veà em seõ ñi caét toùc, em caïo ñaàu em nhaát quyeát ñi tu!" . Naøy "em noùi giôõn? ñöøng huø anh baát töû!" , anh ñaõ töøng baûo raèng anh "vaãn nguyeän laøm traâu caøy traû nôï toùc tô" . Theá maø "khi khoâng em laïi suøng anh" "loaïn caøo caøo" . Naøy em ôi, anh "ñaõ noùi roài, noùi nöõa nghen em, noùi maõi cho thieân haï baét theøm, baét ghen gheùt khi mình coù haïnh phuùc!" . Maø thoâi em ñöøng laøm cho "gheø töông ñoå buoâng nhöõng lôøi traên troái" bôûi "toäi em hai chöõ öùa gan, bôûi anh caùi taät hoang ñaøng chi theâ!" , neân anh xin em hieåu giuøm cho "trai naøo thaáy gaùi khoâng meâ, nhöng anh giaáy raùch giöõ leà ñoù em, haõy bình taâm nghó laïi xem, cuõng taïi uùt meùn caû meøn maø thoâi!" ...

     Cuoái cuøng cuõng caàn nhaéc ñeán lôøi nhaïc trong thô cuûa Nguyeãn Taán Höng qua "Tình toâi vaãn khoâng vôi", "Tình cha thöông con", "Thaø xin laøm ñaù cuoäi", "Ñöa vaøo tình thô", "Chieàu San Diego", "Ñöôøng traàn thoâi laïi tìm queân", "Ñeâm xuaân traêng saùng" ... laø nhöõng baøi thô ñaõ ñöôïc chính taùc giaû phoå nhaïc.

     Vôùi toâi, trong thi taäp naøy, hai baøi thô troïn veïn caû ngoân töø, laãn yù tình laø "Ñôïi Moät Ngöôøi Ñi" vaø "Vui Em, Buoàn Anh" ñaõ gaây cho toâi nhöõng caûm xuùc laâng laâng thaám nhaäp vaøo traùi tim nhö thuôû mình môùi bieát yeâu, möøng vui haïnh phuùc, quaèn quaïi thaát tình...

     Ñeå keát thuùc baøi vieát chöa noùi heát noäi dung cuûa thi taäp Moät Thoaùng Bô Vô, toâi nghó raèng nhaø thô Nguyeãn Taán Höng ñaõ böôùc theâm moät böôùc tieán khaù daøi vaø vöõng chaéc trong theá giôùi thi ca - nhaát laø thi ca veà tình yeâu. Phaûi chaêng taâm anh voán an ñònh, neân anh quan nieäm chuyeån bieán cuûa nhöõng cuoäc tình heát söùc dung dò:

     ...
     Chöõ tình kia cuõng laø chöõ moäng
     Chuyeän ñôøi thöôøng thaû suoái troâi soâng

     (trong Khoaûng Troáng , trang 21)

     Mong raèng soâng suoái seõ cuoán heát buïi baån ra khôi ñeå cho nhaân theá thaám nhuaän ñöôïc loøng töø vaø tình yeâu laø nhöõng ñoùa hoa yeâu thöông ñaèm thaém vaãn nôû treân cuoäc ñôøi an vui...

Ñöùc Quoác, vaøo ñoâng 2000.
Tuøy Anh

---

Baøi Tröôùc Trang Chính Baøi Keá Tieáp

---