Toâi coù caùi taät hay... heä thoáng hoùa caùc baøi vieát cuûa mình. Giôø ngaãm nghó laïi, khoâng bieát bò aûnh höôûng bôûi thaày hay coâ naøo ñaây? Soá laø moãi khi toâi ñaët buùt vieát moät baøi gì laø töï döng trong ñaàu coù caâu hoûi, ñaïi khaùi, baøi naøy seõ naèm ôû ñaâu, cuoán saùch naøo seõ in trong töông lai! Vì taùnh toâi hay... thöông baøi (nhöng khoâng phaûi thöông baøi xì pheù nhö caùc thaày Nguyeãn Anh Boån, Traàn Vaên Dinh... ñaâu nghen). Vieát laø ñeå laïi, bieát ñaâu ñôøi naøy khoâng coù ngöôøi ñoïc thì ñôïi ñôøi sau, chôù khoâng coù vuï vieát roài boû. Vaäy maø laàn naøy nhö phaù leä, bôûi toâi khoâng bieát baøi naøy thuoäc veà loaïi gì ñeå coù theå ñi chung hay naèm chung vôùi caùc baøi khaùc trong moät cuoán saùch. Thoâi thì haø hoài phaân giaûi vì coù leõ toâi ñang "tuøy buùt," coù phaûi?

     Maëc duø hoïc giaû Laâm Ngöõ Ñöôøng coù phaùn, ñaïi ñeå, "laøm ngöôøi caàm buùt maø khoâng daùm vieát veà caùi toâi thì khoâng theå naøo thaønh nhaø vaên lôùn," nhöng haàu heát ai ai coù kinh nghieäm caàm buùt ñeàu raát sôï khi vieát veà caùi toâi, caùi ñaùng gheùt cuûa mình! Bôûi, thöù nhöùt, khoâng aên khaùch! Thöù ñeán, khoâng phaûi deã vieát! Chæ caàn coù chuùt chuùt töï ñaùnh boùng, khoe khoang laø "tieâu taùn thoøng" ngay. Tuy nhieân laâu laâu cuõng phaûi laøm gan. "Coù phöôùc laøm quan, coù gan laøm giaøu" maø lò, nhöng giaøu ñaây cuõng laø giaøu chöõ giaøu nghóa maø thoâi... Cuõng vui ñôøi...

     Nhìn ñi nhìn laïi nhöõng ngöôøi caàm buùt, noåi tieáng hoaëc ñöôïc ñoäc giaû bieát ñeán chuùt chuùt (nhö toâi chaúng haïn), xuaát thaân töø hai tröôøng Leâ Ngoïc Haân - Nguyeãn Ñình Chieåu coù theå keå töø lôùn ñeán nhoû laø Xuaân Vuõ, Huyønh Höõu Cöûu, Hoà Tröôøng An, Leâ Taán Loäc, Phaïm Coâng Thieän, Kieät Taán, Ngoâ Vaên Thoï, Phuøng Nhaân..., Nguyeãn Nguyeät AÙnh..., vaân vaân, toâi vaø baø xaõ Hoàng Lan. Rieâng ñoái vôùi caùc anh, toâi laø ngöôøi nhoû nhöùt nhöng laïi laø ngöôøi may maén nhöùt. May maén nhöùt ôû ñieåm toâi ñöôïc hoïc suoát baûy naêm lieàn töø ñeä thaát ñeán ñeä nhöùt, coøn maáy vò kia thì moãi ngöôøi chæ moät, hai, hay vaøi ba naêm...

     Ngoaøi hình aûnh khaù ñaäm neùt laø... ngöôøi lính taøu treân khaép neûo ñöôøng ñaát nöôùc queâ höông (toâi laø daân "hai quaàn" maø), thì ngöôøi hoïc troø trai cuõng nhö gaùi cuûa xöù Myõ noùi chung ñeàu laáp laùnh ñoù ñaây trong toaøn boä saùng taùc vaên, thô, nhaïc, hoïa cuûa toâi. Tuy nhieân, maûi cho ñeán khi khôûi söï döïng boä tröôøng thieân Moät Giaác Mô Tieân thì toâi môùi phaùc hoïa, daønh nguyeân cuoán ñaàu ñeå ñi saâu vaøo ñôøi soáng taâm tình cuûa nhöõng ngöôøi hoïc sinh tænh leû ôû thò xaõ Myõ Tho noùi rieâng vaø vuøng laân caän Long An, Beán Tre, Goø Coâng... noùi chung. AÄy maø... "möu söï taïi nhôn nhöng thaønh söï taïi thieân," cho neân cuõng mong raèng khoâng ñeán noãi laøm phieàn loøng hay laøm thaát voïng nhöõng ngöôøi thaân thöông ñaõ xuaát thaân töø hai tröôøng xöa yeâu quyù Leâ Ngoïc Haân - Nguyeãn Ñình Chieåu, khi caùc baïn coù dòp tình côø ñoïc qua taùc phaåm naøy...

     OÂ hay, naõy giôø loøng voøng tuoàng nhö chæ laø chuyeän... meøo khen meøo daøi ñuoâi? Well , thì ñaây, toâi seõ keå baïn nghe nhöõng gì toâi ñaõ soáng qua vôùi thaày coâ, baïn cuõ, tröôøng xöa. Coù leõ noù seõ raát khaùc vôùi nhöõng laàn toâi xaây truyeän ngaén döïng truyeän daøi, thi vò hoùa, tieåu thuyeát hoùa hay traàn tuïc hoùa cuoäc ñôøi.

     Toâi theo chò hai Kim, chò ba Cuùc, anh tö Taân leân tænh ñi hoïc vaøo naêm toâi 11 tuoåi, sau khi thi rôùt ñeä thaát tröôøng coâng. Toâi hoïc lôùp tieáp lieân cuûa thaày Truyeàn ôû tröôøng Nam Tieåu Hoïc, xeùo xeùo beân kia tröôøng Nguyeãn Ñình Chieåu. Naêm naøy môùi thöïc söï chính laø naêm ñaõ taïo neàn taûng cho cuoäc ñôøi toâi, cuoäc ñôøi ngöôøi hoïc troø, reõ qua moät khuùc quanh... lòch söû. Vì boãng döng toâi ham hoïc hôn ham chôi! Phaàn thì ôû chung vôùi anh chò, toái toái cöù côm nöôùc xong xuoâi thì ai naáy töï ñoäng lo vieäc saùch ñeøn. Khaùc vôùi khi ôû döôùi queâ, moãi khi chieàu xuoáng, thöôøng hay tuïm naêm tuïm ba caâu caù hay laën huïp döôùi soâng hoaëc ñaù banh hay thaû dieàu treân ruoäng. Bôûi vaäy, khi thi xong ñeä thaát laàn hai toâi tin chaéc laø toâi seõ thaønh hoïc troø trung hoïc.

     Luùc ñoù tröôøng chöa môû roäng ra ñaïi loä Huøng Vöông maø phía sau coøn naèm trong böùc voøng thaønh xi maêng toâ nhaùm, sôn maøu xanh luïc, coù gaén mieång chai treân ñænh vaø coù coång saét gioáng nhö coång tröôùc. Böùc töôøng thaønh chaïy doïc theo ñöôøng Paulus Huyønh Tònh Cuûa chæ trô ñaù ñaát töø beân xoùm nhaø ngoùi Phan Hieán Ñaïo ñaâm qua. Bôûi vaäy, ngaøy theo chaân chò ba Cuùc ñi doø keát quaû ôû coång sau tröôøng, laø toâi hí höûng trong loøng khoâng chuùt gì sôï trôït voû chuoái. Toâi coøn nhôù caû lôùp thaày Truyeàn laø 63 ñöùa maø coù tôùi 54 ñöùa ñaäu. Laáp loù ngoaøi coång saét, phía sau taám baûng ñen daùn keát quaû, toâi nhìn saâu vaøo khuoân vieân tröôøng thaáy daõy laàu Dôi vôùi haøng caây cao, hình nhö laø caây daùi ngöïa, loøng theøm thuoàng mong ngaøy thaùng choùng qua ñeå ñeán ngaøy töïu tröôøng laøm hoïc sinh trung hoïc. Maëc ñoàng phuïc quaàn taây xanh ñaäm, aùo traéng, mang giaøy muû hay giaøy bata , mieäng tuùi coù gaén phuø hieäu ñaøng hoaøng thay vì quaàn ñuøi, aùo sô mi, mang deùp leøng xeøng nhö ôû tröôøng Nam Tieåu Hoïc.

     Noùi chung, haàu heát thaày coâ ñeàu khoâng ít thì nhieàu, ôû khía caïnh naøy hay bình dieän kia, laø thaàn töôïng cuûa mình trong nhöõng naêm trung hoïc. Nhöng, nhöõng thaày coâ sau ñaây coù theå coù nhieàu aûnh höôûng vaø kyû nieäm trong toâi. Veà moân Vieät Vaên, moät trong nhöõng moân toâi coù caùi khieáu trôøi ban chôù chaúng gioûi dang hay taøi caùn gì.

     Naêm ñeä thaát toâi hoïc vôùi coâ Dung, khoâng nhôù hoï. Coâ nhoû ngöôøi, treû ñeïp, duyeân daùng quaù neân ñaõ laøm toâi meâ maån taâm thaàn. Moãi laàn traû baøi ñöùng keá beân coâ nghe muøi thôm khoâng bieát töø da thòt hay aùo quaàn maø toâi coù caùi caûm giaùc laâng laâng haïnh phuùc. Muoán ñöôïc goïi leân traû baøi hoaøi vaø muoán thôøi gian traû baøi nhö daøi ra maõi. Nhöùt laø gioïng noùi cuûa coâ, oâi ngoït ngaøo laøm sao aáy. Nguyeân luõ con gaùi hoïc ban C (coù leõ vì beân Leâ Ngoïc Haân thieáu lôùp neân gôûi taïm qua Nguyeãn Ñình Chieåu trong nhöõng naêm ñaàu), toâi ñaâu coù theøm ñeå yù ñöùa naøo. Vì yeâu troäm thöông thaàm coâ maø toâi caûm thaáy böïc boäi khi nhöõng thaèng to con lôùn xaùc, nhieàu ñöùa ñöùng cao hôn coâ caû caùi ñaàu, luoân oàn aøo ôû döôùi xoùm nhaø laù cuoái lôùp, thænh thoaûng buoâng lôøi boùng gioù choïc gheïo coâ. "Voâ leã, thaát hoïc" vöøa vöøa phaûi phaûi thoâi, toâi hay thaàm daïy ñôøi boïn noù trong loøng vì ghen töùc. Roài tuoàng nhö... "thieân baát dung gian," oâng trôøi bieát toâi ña tình ña caûm hay sao ñoù maø baét toâi suoát saùu naêm trôøi coøn laïi chæ hoïc toaøn vôùi thaày, laøm maát höùng saïch trôn!

     Naêm ñeä luïc toâi hoïc Vieät Vaên vôùi thaày Hy, Nguyeãn Ngoïc Hy thì phaûi. OÅng ngöôøi Trung, traéng treûo, ñeïp trai. Gioïng noùi veùo von cuõng khoâng thua gì maáy coâ, coù ñieàu hôi lôï lôï... "em noùi" thaønh "em noïi", "veà ngoaïi" thaønh "veà ngoïi"... nghe rieát cuõng quen tai. Ñaëc bieät ngoaøi nhöõng baøi giaûng thaày coøn baét caû lôùp laøm... taäp ñoïc saùch rieâng ñeå thaày cho theâm ñieåm theo kieåu... extra credit baây giôø. Taäp ñoïc saùch chaúng coù gì khaùc hôn laø taäp toùm löôïc coát truyeän nhöõng saùch mình ñaõ ñoïc, gioáng nhö... book reports beân naøy. Leõ dó nhieân ñöùa naøo ñoïc nhieàu thì ñöôïc nhieàu ñieåm, neáu mình chòu khoù. Nhöng töø caùi chòu khoù raát tình côø ôû buoåi ban ñaàu ñoù maø toâi meâ ñoïc luoân. Toái ngaøy chæ doï hoûi baïn beø coù saùch naøo môùi ñeå chuyeàn tay nhau ñoïc. Ñoïc heát Töï Löïc Vaên Ñoaøn ñoïc qua saùch dòch cuûa La Fontain, Hector Malot... Roài beân caïnh moãi baøi toùm löôïc coát truyeän toâi coøn veõ vôøi ñuû thöù tranh aûnh, laøm thô con coùc (sau naøy toâi thöôøng xem vaø söûa laïi gôûi taëng boà cuõng höõu lyù) ñeå ñöôïc nhaän nhöõng lôøi ban thöôûng, khen taëng cuûa thaày... Giôø nhôù laïi thaáy hay hay...

     Naêm ñeä töù toâi hoïc vôùi thaày Hoà Theá Vieân, thi só Theá Vieân. Thaày giaûng hay laém, nghe meâ luoân. Luùc thaày dieãn taû Don Juan, trong Le Cid cuûa Pierre Corneil, bò ñaâm, thaày banh ngöïc... lôõ tay bò böùc nuùt aùo luoân môùi vui. Caû boïn boãng cöôøi raàn raàn, thaày laáy cuïc phaán choïi thaèng naøo cöôøi lôùn nhöùt. Nhöng lieàn sau ñoù thaày giaûng tieáp vaø caû boïn laïi nhaäp vaøo meâ hoàn traän, im phaêng phaéc laéng nghe. Coù ñieàu hoài xöa toâi ñoïc thô thaày toâi khoâng caûm. Gì maø Budapest, Varsovie... toâi baûo thaàm trong buïng laø thaày voïng ngoaïi. Coù leõ tuoåi treû Vieät Nam vaãn deã daøng nhaäp hoàn vaøo thô Nguyeãn Coâng Tröù, Nguyeãn Khuyeán, Traàn Teá Xöông, Taûn Ñaø... hôn. Giôø coù ra xöù ngöôøi môû roäng taàm nhìn, môùi thaáy thaày buoâng xuoâi caûm xuùc cho ngöôøi ngoaøi, neáu thaày coù dòp xuaát ngoaïi hieåu qua ñôøi soáng Taây phöông, thì cuõng ñuùng cuõng hay thoâi...

     Naêm ñeä nhöùt toâi hoïc trieát vôùi thaày Minh, Traàn Quang Minh. Thaày hieàn khoâ, daùng ngöôøi trung trung, ñaëc bieät coù boä raâu ít ai coù. Tuy laø moân hoïc khoù nhöng maø thaày giaûng raát deã hieåu neân baét haáp daãn töø ñaàu ñeán cuoái. Cho nhöõng ai thích suy tö, nhö toâi laø moät. AÙnh maét nhìn ñôøi boãng döng thay ñoåi haún, ngoù hoïc troø töø ñeä nhò trôû xuoáng sao maø non nôùt, ngaây thô quaù. Vì mình cöù töôûng mình laø nhöõng trieát gia khoâng baèng. Trong ñaàu nhö muoán nghieäm ra moät heä thoáng trieát môùi nhaèm thay theá nhöõng heä thoáng trieát cuûa Aristotle, Plato, Descartes, Freud, Kant, Nietzsche, Kierkergaard... Baây giôø thì chaéc chöõ thaày ñaõ traû cho thaày roài neân chaúng hieåu trieát gia khaùc vôùi ngöôøi thöôøng ôû choã naøo, ñieåm naøo... Song, ngoaïi tröø phaàn Ñaïo Ñöùc Hoïc, Taâm Lyù Hoïc nhöõng caên baûn Luaän Lyù Hoïc coù leõ giuùp toâi nhieàu nhöùt. Ñeå nhöõng naêm leân ñaïi hoïc ñi thi möôùn Tuù Taøi I cho nhöõng ai caàn hoaõn dòch, laáy tieàn boû tuùi xaøi chôi. Laøm luaän ñeà luaân lyù cho moân Vieät Vaên thì khoûi phaûi cheâ roài. Coøn caùc baøi toaùn, vaät lyù, hoùa hoïc thì daân MPC ( Mathematics, Physics, Chemestry ) hay MG ( Mathematics General ) cuõng vaãn coøn ñaày moät buïng. Thi chôi chôi maø ñaäu toaøn bình thöù trôû leân, cho noù xöùng danh vôùi vai... kyù giaû, nhaân vieân Air Vieät Nam nhö ghi trong theû thí sinh...

     Qua beân naøy gaëp laïi baïn beø, tuïi noù hay thaéc maéc... "maày ñi ban B maø cuõng baøy ñaët vieát laùch, laøm thô..." YÙ da, taïi tuïi noù hoång ñeå yù neân khoâng ngôø raèng trong 7 naêm Nguyeãn Ñình Chieåu toâi coù 7 laàn xöôùng danh veà moân Vieät Vaên. Nhôø vaäy maø cöù laõnh phaàn thöôûng ñeàu ñeàu, hì hì. Cuøng caáp, cuøng lôùp moät thôøi vôùi toâi maáy ñöùa gioûi coù tieáng nhö Laâm Trí Minh, Quaùch Tinh Vaên, Nguyeãn Thaønh Chaâu (ba thaèng naøy ñi du hoïc ôû Phaùp, Canada vaø Nhaät sau khi ñoã phaàn hai), nhöng chæ coù Minh laø gioûi veà Vieät Vaên. Noù vaø toâi thay phieân nhau ñöùng nhöùt hoaëc nhì chôù hoång chòu ñöùng haøng thöù ba. Bieát noù coù taøi nhöng xeùt kyõ ra toâi cuõng laáy laøm phieàn haø maáy thaày döõ laém, vì chöõ vieát cuûa noù nhö cua boø coøn chöõ vieát cuûa toâi khoâng ñeán noãi teä...

     Khoaûng thôøi gian trung hoïc toâi coù dòp chôi thaân vôùi maáy ñöùa nhö Nguyeãn Minh Ñöùc (thieáu taù tieåu ñoaøn tröôûng, Sö Ñoaøn 7, töû traän ôû kinh xaùng Long Ñònh naêm 74), Döông Vaên UÙt (tieåu ñoaøn tröôûng Bieät Caùch Duø), Toâ Kim Tieàn (ñaïi uùy Khoâng Quaân), Nguyeãn Gia Quyeàn (chuaån uùy môùi ra tröôøng töû traän ôû Cai Laäy, sau Maäu Thaân khoâng laâu, naêm 1969), Nguyeãn Xuaân Ñieäp (luaät sö tröïc thuoäc Boä Kinh Teá Taøi Chaùnh, Saøi Goøn) vaø nhieàu ñöùa nöõa keå sao cho xieát... Nhöng toâi thaân nhöùt vôùi hai thaèng sau naøy, vì caû ba ngoài chung moät baøn töø ñeä thaát ñeán ñeä tam. Quyeàn bò ñuoåi vì vi phaïm kyõ luaät phaûi xin qua hoïc beân Kieán Hoøa, vaø Ñieäp di chuyeån leân Saøi Goøn, ñoåi teân Nguyeãn Duy Töôûng ñaëng hoïc nhaûy. Ñieäp keå laïi... "tôùi hoài vaøo lôùp gaëp laïi thaày, Toân Thaát Trung Nghóa, daïy Vaïn Vaät naêm xöa." "Thoâi, thaày baø gì, mình laø anh em hoïc cuøng moät lôùp maø," thaày baûo vaäy... Keå cuõng vui...

     Ngoaøi vieäc ngoài chung baøn, baøn nhöùt ngay daõy giöõa, sôû dó toâi thaân vôùi hai thaèng Quyeàn vaø Ñieäp laø vì tuïi noù laø daân ôû taïi thò xaõ Myõ Tho, coøn toâi ôû döôùi queâ leân, töø laøng Bình Phan quaän Chôï Gaïo. Gia ñình Quyeàn thì coù maáy maãu vöôøn ôû Goø Caùt, xeùo xeùo chuøa Vónh Traøng coøn anh thöù ba cuûa Ñieäp, Nguyeãn Minh Tuaán, laø chuû vöïa laù Beán Taém Ngöïa, vöïa laù lôùn nhöùt trong tænh. Giôø gaãm laïi, daân döôùi queâ leân thaønh hoïc thöôøng coù nhieàu cô hoäi ñeå soáng trong caûnh eâm ñeàm xuoâi cheøo maùt maùi cuõng nhö ngang traùi laâm ly bi ñaùt hôn laø ñaùm daân ôû thaønh. Daân xa xöù troâi noåi thì deã daøng thaû taâm hoàn laãn theå xaùc ñi hoang. Nhöng thöôøng phaûi nhôø vaøo maáy thaèng thoå coâng thoå ñòa môùi coù choã ñoùng ñoâ aên nhôø ôû ñaäu, laäp toång haønh dinh ñeå baøy binh boá traän. Vaø toâi may maén coù ñöôïc maáy thaèng baïn noái khoá thaät chí tình, bieát mình con nhaø ngheøo laém khi boïn noù cho möôïn tieàn mua veù xe veà nhaø maø traû hay hoång traû thì thoâi chôù khoâng bao giôø môû mieäng ñoøi.

     Qua Quyeàn vaø Ñieäp, toâi chôi thaân vôùi ñaùm baïn ôû Chôï Cuõ, nhö anh em Nguyeãn Thaønh Kænh, Nguyeãn Thaønh Naêng (ñaïi uùy Khoâng Quaân, queâ ôû Taàm Vu, Long An), Quang ñôøn guitar tay traùi (ñaïi uùy Boä Binh)... cuøng hai baø chò keát nghóa Nguyeãn Thò Thanh Döông, Nguyeãn Thò Thanh Hoaøi..., ñaùm baïn ôû gaàn chuøa Vónh Traøng nhö Trung (trung só Haûi Quaân), Hieäp (trung uùy Boä Binh tieåu khu Vónh Long)... Coøn taïi ñòa phöông toâi ôû, khu Haøng Coøng ñoå leân Xoùm Tre thì coù Nguyeãn Vaên Chaâu (ñaïi uùy bieân taäp vieân Caûnh Saùt), Hoàng, Laïc (ñaïi uùy Khoâng Quaân), Löõ (ñaïi uùy Boä Binh), Haùo Chaâu (ñaïi uùy Boä Binh)... vaø moät loâ baïn cuûa anh tö Taân (chuaån uùy môùi ra tröôøng cheát traän ôû Laáp Voø, Sa Ñeùc), nhö Ñaït, Chöõ, AÁu (chuaån uùy môùi ra tröôøng cheát traän ôû Saàm Giang, Ñònh Töôøng), Laâm maäp, vaân vaân... Nhìn laïi, quaû ñuùng laø... "laøm trai thôøi loaïn," toaøn ñi lính. Cuøng khoùa 17 SQHQ Nha Trang vôùi toâi, daân Nguyeãn Ñình Chieåu, Myõ Tho cuõng coù Thaùi Vaên A, La Xuù, Voõ Quoác Trò, Nguyeãn Vaên Saùu (töø traàn sau 75), nhöng hoïc tröôùc hoaëc sau chôù khoâng ñöùa naøo cuøng caáp, cuøng lôùp... Keát cuoäc roài keû maát ngöôøi coøn, löu laïc, töù taùn khaép moïi nôi. Ñôøi laø vaäy...

     Coøn moät ngöôøi nöõa maø toâi cuõng coù nhieàu kyû nieäm laø coâ giaùm thò Toát, Nguyeãn Thò Toát, hoïc troø hay goïi laø baø baûy Toát. Coù leõ toâi ít "ñuïng" oâng toång giaùm thò Vaïng, Traàn Vaên Vaïng, hoïc troø hay goïi laø Coø Vaïng hoaëc baùc ba Vaïng, vì toâi thaáy oång xa xa laø toâi lo neù. Laàn ñaàu tieân toâi ñöôïc baø baûy Toát "chaêm soùc" laø böõa bò coàng sin ñaàu tieân trong ñôøi hoïc troø. Hoång bieát bò treã hoïc vì baùc Möôøi gaùc coång ñoùng cöûa sôùm hôn thöôøng leä hay laø cuùp cua ñi chôi bò ñieåm danh baát töû maø hai thaèng toâi bò... môøi ñi hoïc ngaøy chuùa nhaät. Thaèng Nguyeãn Minh Ñöùc (daân Long Phuïng, Truùc Giang, Kieán Hoøa), luùc ñoù ôû chung xoùm Gieáng Nöôùc bôø treân vôùi toâi (giöõa Haøng Coøng vôùi Ñaát Thaùnh Taây), môùi saùng sôùm maø laïi nhaø hoûi chò Ba toâi, ruû toâi... ñi chôi. Baø chò cuõng deã taùnh baûo... "öøa, hai ñöùa ñi chôi voøng voøng ñaây thoâi, ñöøng ñi ñaâu xa nghen," chôù ñaâu bieát tuïi toâi phaûi ñi xuoáng taän tröôøng. Toâi nhôù... haàu nhö caû lôùp ba boán chuïc ñöùa trai coù gaùi coù bò coàng sin ñeàu phaûi cheùp phaït 500 caâu, ñaïi khaùi, töø nay toâi chöøa toäi loãi ñoù... Baø baûy Toát chòu khoù ñi tôùi ñi lui kieåm soaùt töøng ñöùa cho ñeán khi taát caû noäp baøi, keå nhö bò coàng sin chung vôùi luõ "hoïc troø coù boä gioø aên cöôùp" quaäy phaù khoâng thua gì quyû quaùi.

     Nhöng laàn thöù hai bò baø baûy "chaêm soùc" toâi thì toâi hôi run. Soá laø böõa tröa hoâm ñoù boïn toâi ñi hoïc theâm lôùp ban chieàu ôû daõy laàu Dôi. Giöõa luùc trôøi baát thình lình noåi côn gioâng gioù, möa rôi vi vuùt ngoaøi saân. Chaúng bieát vì maáy ly ñaäu ñoû baùnh loït hay nöôùc ñaù baøo cheá xi roâ hay sao aáy maø buïng toâi caêng cöùng, maéc teø quaù côõ. Xin pheùp thaày ñi ra ngoaøi xong xuoâi toâi chaïy töø giöõa laàu ñeán cuoái laàu (phía Leâ Ñaïi Haønh vaø ngoù ra coång tröôùc) ñeå xuoáng caàu thang, tìm phoøng veä sinh. Nhöng trôøi boãng döng noåi côn thònh noä, saám chôùp ì ñuøng laøm toâi baét sôï quaù, caàm loøng chaúng ñaäu, vaïch quaàn teø ngay goùc coät saét ñaày ræ seùt. Ñang thoaûi maùi quaù chöøng chöøng maø ñaèng sau löng bò ai hoûi nhoät... "troø naøy, troø teân gì..." Toâi ngoù ngoaùi laïi, heát hoàn, trôøi ñaát... baø baûy Toát, vaø ñaønh ñöùng im chòu traän heát chaïy choái phöông naøo...

     Laàn thöù ba laø luùc toâi ñaõ lôùn roài, hoïc ñeä nhöùt roài, saép söûa rôøi tröôøng roài maø bò maáy thaèng baïn xuùi... neân cuõng laøm gan. Phaàn ngay giöõa tröa maø nghe tieáng con gaùi choùt cheùt phía beân trong, chaúng chòu ñi nguû maø laøm phieàn haøng xoùm, neân toâi cuõng muoán nhaøo leân coi maét coi maët muõi coù saùng nöôùc hay khoâng. Beøn xaêng tay aùo, treøo töôøng, ñaùnh ñu qua maáy nhaùnh oåi phía sau nhaø oâng hieäu tröôûng, thaày Leâ Ngoïc Toaûn. Boïn con gaùi coøn nhoû nhít nín khe nhìn traân troái. Toâi laët maáy traùi lôùn thaûy xuoáng cho ñaùm baïn... Boãng töø xa baø baûy Toát bang bang tôùi... "troø kia, troø teân gì, haõy mau xuoáng ñaây..." Laïi bò ghi teân, laïi bò giaûng moral , laïi bò phaït... Suy ñi nghó laïi, thaáy baø hieàn. Toaøn laø nhöõng toäi ñaùng bò ñöa ra hoäi ñoàng kyõ luaät, ñaùng bò ñuoåi, maø roài toâi cuõng chæ bò "haønh toäi" qua loa...

     Luùc thaày hieäu tröôûng Toaûn veà thay thì thaày hieäu tröôûng cuõ, thaày Phaïm Vaên Löôïc ñaõ ñoåi ñi roài. Sau moät maøn laät ñoå lan ra töø Saøi Goøn khi toång thoáng Ngoâ Ñình Dieäm bò ñaûo chaùnh. Naêm ñoù boïn toâi hoïc ñeä nhò neân khoâng dính líu vaøo ban chuû möu, giöït daây, ñieàu ñoäng neân phaàn lôùn chæ ñöùng nhìn maáy nhoùm quaù khích noåi loaïn... "Nhaát töï vi sö baùn töï vi sö," gì gì cuõng laø thaày cuûa mình maø sao laïi coù vuï... röôït chaïy coù côø nhö vaäy. Nhöùt laø khi toâi thaáy thaày giaùm thò Hoaøng (thaày cuõ daïy toâi lôùp nhöùt ôû tröôøng quaän Chôï Gaïo), bò ñaùnh loå ñaàu chaûy maùu thì, thieät tình, toâi baát nhaãn heát yù kieán... Cuõng may, trang söû maùu cuûa hoïc ñöôøng ñaõ... baïo phaùt baïo taøn, khoâng maáy choác traät töï ñöôïc vaõn hoài...

     "Khoâng thaày ñoá maày laøm neân," quaû thaät ngöôøi xöa noùi ñuùng. Toâi naém vöõng ñöôïc caên baûn trung hoïc laø nhôø coâng ôn cuûa caùc thaày sau ñaây, ñaïi cöông vì khoâng nhôù heát: thaày Buøi Vaên Chi daïy Toaùn, thaày Nguyeãn Vaên Kieán, daïy Vaät Lyù, thaày Phaïm Nguyeãn Chu daïy Hoùa Hoïc, thaày Toân Thaát Trung Nghóa daïy Vaïn Vaät, thaày Nguyeãn Anh Boån daïy Phaùp Vaên, thaày Traàn Ngoïc Teá, thaày Leâ Phuù Thöù daïy Anh Vaên, thaày Nguyeãn An Ninh thaày Nguyeãn Duy Töôøng daïy Nhaïc, thaày Nguyeãn Vaên Daäu, thaày Nguyeãn Nhaät Taân daïy Veõ (veõ töôïng Phaät raát nhieàu laàn)... Caùc thaày Leâ Vaên Chí, Döông Vaên Kính, Ñoã Trung Ruyeân, Phuøng Vaên Taøi... cuõng khoâng coøn nhôù daïy moân gì...

     Theâm moät ñieàu ñaùng noùi laø trong tröôøng khoâng coù moân hoïc vaø thaày daïy... vieát vaên. Maø tuoàng nhö luùc ra ñôøi chæ phaûi töï mình ñoát ñuoát, tìm kieám höôùng ñi rieâng. Sau maáy quyeån ñaàu gaàn nhö töï truyeän, Moät Chuyeán Ra Khôi (phaân nöûa vieát tröôùc 75), Moät Ñôøi Ñeå Hoïc, Moät Thuôû Laøm "Truøm", Moät Caûnh Hai Queâ ..., toâi baét ñaàu caïn ñeà taøi beøn laïi... "taàm sö hoïc ñaïo," hoûi qua caùc baät ñaøn anh ñi tröôùc, vaø nghieäm ra... chaân lyù, vieát tieáp Moät Noåi Buoàn Rieâng , roài phoùng buùt vôùi hai boä tröôøng thieân Moät Trôøi Moät Bieån (vieát xong moät quyeån röôõi, döï truø 3 quyeån), Moät Giaác Mô Tieân (vieát xong 4 quyeån, döï truø 8 quyeån)...

     Laï luøng thay, traùi ñaát naøy... khoâng meùo, cho neân trong chuyeán veà Montreal ra maét saùch vaøo naêm 1992 cho cuoán Moät Noãi Buoàn Rieâng , do nhoùm Naéng Môùi cuûa Vuõ Ngoïc Hieán vaø thaân höõu baûo trôï, laïi coù ngöôøi baát thình lình goïi phone cho toâi. Nhaän phone töø Phan Theá Haäu, thaèng baïn HQ 17 maø vôï choàng toâi ñang taù tuùc taïi nhaø noù, toâi vaãn ñinh ninh raèng ngöôøi ñaàu daây beân kia coù theå laø moät trong nhöõng ñoäc giaû "eá moä" cuûa toâi maø thoâi. Ai deø... "phaûi maày laø Höng ôû Myõ Tho hoâng, tao Ñieäp ñaây..." Trôøi ñaát, xa caùch nhau ñuùng 30 naêm, töø naêm 1962, chöa moät laàn gaëp laïi maø toâi nghe tieáng noù vôùi gioïng cöôøi heà heà laø toâi nhaän ra ngay... Ai deø... Vuõ Ngoïc Hieán baây giôø laø em vôï noù... Ai deø... noù ñöa gia ñình ñi vacation veà thaêm beân ngoaïi... Thaät laø baát ngôø, ñeå roài chaúng bao laâu sau ñoù daønh cho thì giôø laùi xe, hai ñöùa ñöôïc dòp oâm nhau möøng möøng, tuûi tuûi... Nhaéc laïi chuyeän xöa, thuôû hoïc troø...

     Toâi hoûi thaêm anh Tuaán, moät ngöôøi anh coù moät khoâng hai töø mieàn Trung, Ñaø Naüng, vaøo Nam laäp nghieäp. Thöông em, roài thöông luoân baïn em. Lo cho em, roài lo luoân cho baïn em. Lo cho toâi töø Myõ Tho taän ñeán Nha Trang. Vì sau khi sang laïi vöïa laù Beán Taém Ngöïa anh veà Saøi Goøn moät thôøi gian, roài ra Nha Trang laäp nhaø may Toaøn Môùi, ñuùng vaøo luùc toâi nhaäp tröôøng Haûi Quaân. Anh gôûi quaø caùp vaøo tröôøng vaø gaàn Teát, Teát 1967, coøn cho tieàn mua veù maùy bay veà Saøi Goøn vì anh bieát... "tieàn lính tính lieàn..." Toâi hoûi thaêm hai baø chò keát nghóa Döông Chaâu vaø Hoaøi Höông... May quaù, taát caû ñaõ cuøng gia ñình noäi ngoaïi vöôït bieân, vöôït thoaùt ñöôïc nanh vuoát coäng saûn sau gaàn möôøi naêm ñieâu ñöùng... Roài töø ñoù, qua Ñieäp, toâi lieân laïc ñöôïc nhöõng baïn beø cuõ nhö Nguyeãn Thaønh Chaâu, Nguyeãn Vaên Saùng (ñaïi uùy Khoâng Quaân, bieät danh "Saùng öùc cu" queâ ôû OÂng Vaên vì ngöïc noù khoâng coù baép thòt maø chæ nhoâ xöông söôøn ra ngay khoaûng giöõa)...

     Theâm moät laàn nöõa, laàn naøy traùi ñaát... troøn, vöøa môùi xaûy ra ôû beân Cali caùch ñaây khoâng laâu... Nhaân ngaøy leã ñoäc laäp Myõ, July 4th, boïn toâi hôïp khoùa, khoùa 17 SQHQ Nha Trang, kyû nieäm 30 naêm ra khôi... Ñeâm toái thöù baûy, boïn toâi vaø gia ñình coù tieäc chung vui ôû nhaø haøng Paracel Sea Food. Ai deø... luùc ñeán nôi môùi hay ñeâm nay khoâng phaûi chæ coù rieâng boïn toâi maø coøn laø ñeâm hoäi ngoä cuûa lieân ñoaøn Bieät Caùch Duø. Ai deø... sau bao nhieâu naêm trôøi, töø naêm 1969, toâi gaëp laïi oâng haïm tröôûng cuõ cuûa toâi, cöïu HQ trung taù Traàn Ñöùc Cöû, bieät danh "Cöû oáng coáng" vì uoáng röôïu leï nhö chôùp khoâng ai uoáng leï baèng. Ai deø... sau khi cuïng ly vôùi daân haûi quaân, oång keâu toâi... "Höng, theo anh qua beân naøy nhaäu." Môùi xaø voâ ngoài vôùi ñaùm raèn ri thì coù ngöôøi leân tieáng, chöûi theà... "ñuø me, tao ñoïc maày nhieàu roài, maày noåi tieáng nhöng maø maày coù nhôù tao khoâng." Trôøi ñaát, boãng döng coù ngöôøi khoâng quen laïi "maày tao chi tôù." Toâi coù hôi ngôõ ngaøng ngoù caùi ñaàu toùc baïc traéng nhö boâng, treân tuùi aùo traän maøu hoa duø coù ghi 3 chöõ lôùn "UÙt Baïch Lan." Roài toâi nhìn göông maët hao hao gioáng..., aø, toâi chôït nhôù ra lieàn... "ñuø me, phaûi maày laø UÙt khoâng, Döông Vaên UÙt." "Ñuø me, maày maø hoång nhaän ra tao laø tao gieát maày..." Hai ñöùa oâm nhau möøng quaù trôøi, cöôøi ra nöôùc maét tröôùc söï ngaån ngô cuûa moïi ngöôøi, nhöùt laø oâng haïm tröôûng cuõ cuûa toâi. "UÛa, hai thaèng maày quen nhau haû? Thaáy chöa Höng, ñi theo anh laø coù nhieàu muïc haáp daãn." Moät thôøi Nguyeãn Ñình Chieåu, Myõ Tho, moät thôøi Khoa Hoïc Ñaïi Hoïc, Saøi Goøn! Nhöõng khuùc baùnh mì thòt nguoäi ôû væa heø ñaïi loä Huøng Vöông ñöôïc thay baèng nhöõng dóa ñu ñuû öôùp ñaù laïnh döôùi chaân caàu thang ñaïi giaûng ñöôøng MPC trong nhöõng böõa aên saùng! Tình ngöôøi Myõ Tho, tình ngöôøi hoïc troø, tình ngöôøi sinh vieân ñöôïc dòp böøng soáng daäy trong nhau... Ñôøi laø beå khoå maø ñôøi cuõng laø beå haïnh phuùc, vôùi nhöõng cuoäc haïnh ngoä voâ chöøng... Chaúng phaûi "tha höông ngoä coá tri" laø moät trong boán haïnh phuùc lôùn? Qua UÙt, ôû Houston, toâi ñöôïc bieát Toâ Kim Tieàn (ñaïi uùy Khoâng Quaân, boä ba MPC cuõ) ñang ôû Austin, cuøng tieåu bang Texas. Gaãm laïi, raát may, vì baïn beø toâi khoâng moät ai caàm suùng theo phía beân kia...

     Moãi ngöôøi ñeàu coù ñôøi soáng rieâng, cô hoäi rieâng, may maén rieâng, soá phaàn rieâng nhöng toâi vaø caùc baïn coù caùi chung laø ñaõ moät thôøi cuøng lôùn leân trong moät khoaûng trôøi chung, Xöù Myõ, cuøng hoïc moät tröôøng chung, Nguyeãn Ñình Chieåu hay Leâ Ngoïc Haân, coù nhöõng thaày coâ chung... ñeå cuøng höôûng chung moät gia taøi vaên hoùa, vaø cuõng cuøng chung moät phöông trôøi laän ñaän vôùi vaän nöôùc noåi troâi... Thoâi thì haõy cuøng toâi moät laàn nhìn chung veà dó vaõng xa xoâi, nhöng laø... moät nôi raát thaät, raát gaàn. Ñeå nhö... moät laàn bieát ôn caùc thaày coâ daïy doã ôû tröôøng xöa, cuõng nhö bieát ôn baïn beø vôùi nhöõng taám chaân tình...

---

Baøi Tröôùc Trang Chính Baøi Keá Tieáp

---