Laïi "moät" saùng taùc môùi chaøo ñôøi do moät caây buùt phong phuù ôû haûi ngoaïi. Caây buùt naøy coù moät ñieåm ñaëc bieät laø ñaët teân cho nhöõng ñöùa con tinh thaàn cuûa mình baét ñaàu vôùi chöõ "Moät": Moät Ñôøi Ñeå Hoïc, Moät Thuôû Laøm "Truøm", Moät Chuyeán Ra Khôi, Moät Caûnh Hai Queâ , baây giôø Moät Kyû Nieäm Ñeïp , vaø... saép ñeû theâm Moät Laàn Xuoáng Nuùi . "Moät" laø taát caû theo thuyeát nhaát nguyeân cuûa nhaø Phaät, nhöng "Moät" chæ laø moät trong nhöõng traêm ngaøn theo yù taùc giaû.

     Nhieàu caây buùt teân tuoåi ñaõ giôùi thieäu veà caây buùt naøy. Thieát töôûng chöøng ñoù cuõng ñuû ñeå thieân haï söûng soát veà danh tieáng cuûa moät con ngöôøi mang teân laø Nguyeãn Taán Höng.

     Anh ñaõ saùng taùc vôùi moät "taâm theå Vieät Nam" nhö Mai Thaûo ñaõ nhaän xeùt. Gioïng vaên "töï nhieân nhö noùi" nhöng "quyeán ruõ" qua lôøi pheâ bình cuûa Laøng Vaên. Anh laø "con maét ghi ñöôïc nhieàu tình tieát vaø moät con maét nhôù dai" theo Nguyeãn Ngoïc Bích. Anh laø "ngöôøi vieát thaønh thaät nhaát" theo Voõ Kyø Ñieàn. Caù tính cuûa anh laïi raát "böôùng bænh, anh khoâng chieàu theo thò hieáu cuûa ai caû" theo Hoà Tröôøng An. Taát caû nhöõng ñieàu treân quaû raát ñuùng vôùi Nguyeãn Taán Höng. Anh ñaõ choïn cho anh con ñöôøng maø ít ngöôøi daùm daán thaân vaøo. Tröôùc ñaây, anh vieát veà nhöõng ñeà taøi lieân heä ñeán Haûi quaân, moät binh chuûng maø anh ñaõ xuaát thaân. Anh ñaõ ghi laïi moät thuôû "laøm truøm" tình baùo. Anh ñaõ taâm söï veà noãi loøng vaø nhöõng noãi cam go cöïc khoå treân con ñöôøng hoïc vaán treân ñaát ngöôøi trong thôøi gian ñaàu tî naïn. Anh cuõng ñaõ ghi laïi nhöõng cuoäc tình thô moäng trong buoåi haûi hoà leânh ñeânh soùng nöôùc. Vaø anh cuõng ñaõ veõ leân nhöõng phaûn aûnh cuûa cuoäc soáng tha höông nôi xöù laï queâ xa.

     Nhìn qua nhöõng taùc phaåm cuûa Nguyeãn Taán Höng, laø phaûi ñoàng yù vôùi Hoà Tröôøng An raèng anh laø moät "caây buùt nhaân haäu, ñaùng meán." Rieâng toâi - qua moät giao tình môùi meû ñoái vôùi anh - toâi caûm phuïc anh ôû moät taám loøng thieát tha, ñam meâ ñoái vôùi söï saùng taùc.

     Laàn naøy, anh xoâng xaùo ñi vaøo laõnh vöïc bieân khaûo nghieân cöùu. Anh ñi vaøo moät caùch haêng haùi, nhieät tình, baát chaáp moïi trôû ngaïi, moïi thaønh kieán. "Nguyeãn Taán Höng raát böôùng bænh" nhö lôøi cuûa Hoà Tröôøng An.

     Qua taäp baûn thaûo Moät Kyû Nieäm Ñeïp (moät phöông phaùp xeáp chöõ Vieät baèng maùy ñieän toaùn caù nhaân) maø anh gôûi cho toâi ñoïc, toâi thaáy boác ra moät muøi cuûa giaáy môùi, thaáy caùi ñeïp maõn nhaõn cuûa nhöõng trang saùch chính tay anh laøm coâng vieäc electronic typesetting . Nhöng, taïi sao chæ laø Moät Kyû Nieäm Ñeïp ? Phaûi chaêng taùc giaû ñaõ baâng khuaâng tieác reû coâng trình mình roài cuõng khoâng maáy ai maøng ñeå yù ñeán, khoâng theå bieán noù thaønh nhöõng tieâu chuaån treân thò tröôøng?

     Toâi khoâng phaûi laø moät ngöôøi laøm baïn vôùi maùy ñieän toaùn neân thuù thöïc toâi chæ ñoïc baûn thaûo Moät Kyû Nieäm Ñeïp cuûa Nguyeãn Taán Höng vôùi con maét cuûa moät ngöôøi baïn, moät ñoäc giaû thoâng thöôøng ñi tìm hieåu vaán ñeà kyõ thuaät chöù khoâng phaûi laø moät tay toå chuyeân vieân veà ñieän toaùn.

     Loái vieát cuûa Nguyeãn Taán Höng nheï nhaøng nhö lôøi noùi bình dò ñaõ daãn daét toâi gheù qua nhieàu chöông saùch vôùi nhöõng töïa ñeà dí doûm: Muøa xuaân naøy ta neân laøm ñeïp, Laïi laøm ñeïp, Töï laøm ñeïp ... Nhöng Nguyeãn Taán Höng ñaõ noùi toaøn nhöõng vaán ñeà kyõ thuaät ñeå laøm ñeïp theâm doøng chöõ Vieät. Nhöõng thuaät ngöõ veà ñieän toaùn nhieàu luùc cuõng laøm toâi khöïng laïi ñeå suy nghó... nhöng nhôø loái vieát trôn tru cuûa taùc giaû, toâi ñaõ hieåu töø töø ñeå say söa vôùi nhöõng ñieàu trình baøy trong saùch. Toâi thaáy nhöõng doøng chöõ Vieät qua coâng trình laøm ñeïp cuûa Nguyeãn Taán Höng quaû nhieân laø ñeïp haún hôn leân.

     Pheâ bình giaù trò cuûa coâng trình nghieân cöùu ñieän toaùn cuûa Nguyeãn Taán Höng laø coâng vieäc cuûa nhöõng tay toå trong ngheà. Nhöng neáu chæ nhìn keát quaû qua caùch trình baøy caùc trang saùch do chính tay Nguyeãn Taán Höng saép xeáp laø phaûi thuù thöïc ñang nhìn "moät caùi gì ñeïp." Duy chæ coù moät ñieàu laøm toâi xoán xang laø söï vieäc maø Nguyeãn Taán Höng ñeà nghò "... bôùt ñi daáu hoõi laø daáu khoâng coù trong maãu töï quoác teá, thì coâng vieäc baõo ñaõm seõ coù phaàn giaõn dò hôn nhieàu" (trang 88 - chöông Ñoùn Xuaân, Ñem Taâm Tình Vieát Tieáng Vieät ). Toâi bieát Nguyeãn Taán Höng "böôùng bænh," khoâng chieàu theo thò hieáu cuûa ai caû nhö anh Hoà Tröôøng An noùi. Toâi laø moät ngöôøi coù ñaàu oùc toàn coå, ñöông nhieân khoù chaáp nhaän lôøi xöôùng xuaát boû daáu hoûi maø toâi cho laø taùo baïo quaù, vì deã khieán hieåu laàm chaúng haïn nhö: vôï choàng gaåy khuùc tình tang trôû thaønh vôï choàng gaãy khuùc tình tang , vaø chieác xe ñoå gaàn beân suoái laøm cheát nhieàu ngöôøi trôû thaønh chieác xe ñoã gaàn beân suoái laøm cheát nhieàu ngöôøi ... Nhöng thoâi, xin môøi caùc baïn ñoïc ñoïc kyõ taùc phaåm cuûa Nguyeãn Taán Höng ñeå coù nhaän ñònh rieâng cuûa mình vaø söï phaùn ñoaùn veà giaù trò kyõ thuaät xin ñeå daønh cho caùc chuyeân gia veà ñieän toaùn.

     Neáu toâi khoâng laàm, saùch cuûa Nguyeãn Taán Höng laø cuoán saùch ñaàu tieân trình baøy kinh nghieäm treân giaáy traéng möïc ñen vaán ñeà saép chöõ Vieät baèng maùy ñieän toaùn caù nhaân, maëc duø trong voøng vaøi naêm qua ñaõ coù nhieàu ngöôøi thaûo chöông trình veà vaán ñeà naøy nhöng khoâng vieát saùch.

     Caøng ñoïc Nguyeãn Taán Höng qua nhöõng saùng taùc phaåm, ta laïi caøng caûm phuïc taám loøng thieát tha vôùi vaên chöông chöõ nghóa cuûa anh.

Lawrenceville, NJ, Cuoái Ñoâng 1990
Leâ Vaên Laân

---

Baøi Tröôùc Trang Chính Baøi Keá Tieáp

---