Nguyeãn Taán Höng laø moät teân tuoåi quen thuoäc trong laõnh vöïc vaên chöông vôùi nhöõng baøi vieát, thi phaåm ñaêng taûi treân raát nhieàu tôø baùo Vieät Nam taïi haûi ngoaïi. Moät soá taùc phaåm cuûa anh ñaõ ñöôïc xuaát baûn vaø ñöôïc ñoäc giaû daønh cho nhieàu caûm tình ñaëc bieät. Töø naêm 1991, anh böôùc chaân theâm vaøo laõnh vöïc saùng taùc nhaïc, maëc duø nhöõng saùng taùc phaåm cuûa anh chöa coù dòp phoå bieán treân baêng nhaïc, CD hoaëc video nhöng ñaõ gaây ñöôïc khaù nhieàu chuù yù trong giôùi ngheä só. Nguyeãn Taán Höng sinh ngaøy 08 thaùng 05 naêm 1945 taïi Myõ Tho. Anh rôøi Vieät Nam naêm 75 vaø hieän laøm cho coâng ty AT&T, bieát söû duïng guitar mandoline, violon, troáng, saùo, v.v... maëc duø chæ hoïc caên baûn nhaïc lyù vôùi thaày Nguyeãn An Ninh ôû tröôøng trung hoïc Nguyeãn Ñình Chieåu. Coøn veà phaàn thöïc haønh thì töï hoïc laáy hoaëc qua baïn beø hay hoïc moät caùch... haøm thuï vôùi caùc nhaïc só quen bieát nhö Phan Ni Taán, Linh Phöông, Phaïm thò Laïc Nhaân (ñaõ qua ñôøi taïi Chicago).

     Moät vaøi trao ñoåi giöõa Tuyeån Taäp Ngheä Só (TTNS) vaø Nguyeãn Taán Höng (NTH) sau ñaây seõ giuùp baïn ñoïc bieát theâm moät phaàn naøo veà moät nhaø vaên kieâm nhaïc só naøy...

     TTNS: Xin cho bieát baét ñaàu saùng taùc vaøo naêm naøo, trong tröôøng hôïp naøo?

     NTH: AØ, caùi naøy keå ra cuõng laø dòp ñeå nhaéc laïi moät thôøi xa xöa ñaây! Neáu noùi saùng taùc vaøo naêm naøo thì toâi phaûi noùi toâi baét ñaàu saùng töø muøa Heø naêm 1966, luùc môùi böôùc chaân vaøo quaân tröôøng Haûi Quaân Nha Trang. Daïo ñoù xem nhö xa nhaø laàn ñaàu, ñaâm ra buoàn, nhôù anh em, cha meï, baïn beø, nhôù ngöôøi tình rieâng, nhôù oâng baø oâng vaûi... neân hay ngoài treân beä cöûa soå phoøng Alpha 1, gaûy ñaøn laúng taúng vaø, boãng döng, phaùt höùng ñaët lôøi, vieát nhaïc luoân... Vieát cuõng hai, ba baøi gì ñoù coù... ñöa em sang soâng (döïa theo baøi thô Nhöõng Buoåi Möa Chieàu ), coù... giaùo ñöôøng, gaùc chuoâng nhaø thôø Nuùi..., nhöng baây giôø queân raùo troïi. Queân caû lôøi thô laãn noát nhaïc.

     Thaønh thöû, baây giôø, coù theå noùi baûn nhaïc ñaàu tieân laø baûn Chôø (Wait) , saùng taùc ôû beân Myõ vaøo muøa Heø 91. Baûn naøy toâi töï phoå moät baøi thô ñaêng treân baùo Theá Kyû 21 cuûa anh Ñoã Ngoïc Yeán, vieát theo ñieäu Valse, coù caû lôøi Vieät laãn lôøi Anh, ñeå taëng Hoàng Lan kyû nieäm moät thôøi coøn ñi hoïc, xa caùch hai nôi... Cho ñeán hieän giôø, toâi vaãn haøi loøng vôùi saùng taùc ñaàu tay cuûa mình...

     TTNS: Nguyeân nhaân ñöa ñaåy vaøo con ñöôøng ngheä thuaät? Coù ñöôïc khuyeán khích luùc ban ñaàu khoâng, hay laø coù gaëp trôû ngaïi gì?

     NTH: Ñeå toâi keå chuyeän naøy anh nghe. Anh bieát khoâng, luùc toâi hoaøn taát taäp thô ñaàu tay Moät Thoaùng Trong Mô , toâi coù gôûi cho baïn thô Phan Ni Taán nhôø aûnh phoå cho moät vaøi baûn nhaïc ñeå ñaêng vaøo taäp thô cho "ra veû" vôùi ngöôøi ta. Vaø keå ra anh Phan Ni Taán cuõng coù loøng vôùi moät tieáng thô môùi ra loø nhö toâi neân ñaõ phoå cho moät baøi duy nhaát, baøi Hoùa Thaân , chæ maáy caâu ngaén nhö vaày thoâi:

     Khoùi bay lôø löõng ven soâng
     Thuyeàn ai laëng leõ xuoâi doøng nöôùc troâi
     Boùng chieàu thaáp thoaùng löng ñoài
     Tieáng chuoâng giuïc kieáp luaân hoài thoaûng ngaân
     Töôûng xa maø hoùa ra gaàn
     Chöa chi laïi muoán hoùa thaân soáng ñôøi...

     Noùi naøo ngay, chính söï vieäc Phan Ni Taán phoå baøi thô Hoùa Thaân ñaõ xui khieán vaø thuùc ñaåy toâi quay veà vôùi saùng taùc nhaïc. Toâi bieát mình seõ laøm ñöôïc vì, baèng chöùng laø, toâi ñaõ laøm töø laâu roài. Baây giôø chæ laøm laïi ñeå, tröôùc heát, khoûi phaûi nhôø vaû ai. Vaø, sau nöõa, raát coù theå noù hôïp vôùi taâm tình, caûm xuùc cuûa toâi hôn. Chæ ñôn giaûn nhö vaäy thoâi. Toâi lieàn baét tay vaøo vieäc, "phoùng nhaïc" phoå baøi ñaàu tay Chôø (Wait) nhö vöøa noùi. Roài tieáp theo laø caùc baøi thô ñaêng trong caùc baùo taïm goïi laø thuaàn tuùy vaên hoïc ñöông thôøi, nhö baøi Möa Thu ñaêng treân baùo Laøng Vaên cuûa Nguyeân Höông & Nguyeãn Höõu Nghóa theo ñieäu Tango, Heø Nhôù ñaêng treân baùo Vaên cuûa Mai Thaûo theo ñieäu Boston, Ñoåi Ñôøi ñaêng treân baùo Vaên Hoïc cuûa Nguyeãn Moäng Giaùc theo ñieäu Fox Moderato... Roài cöù theá maø baét trôùn ñi luoân cho tôùi baøi thöù 42 nhö hieän thôøi. Toùm laïi, trong buoåi ban ñaàu... "ñöa ñaåy" vaøo ñöôøng ngheä thuaät nhö anh noùi, toâi chaúng ñöôïc ai khuyeán khích vaø cuõng khoâng gaëp nhöõng trôû ngaïi naøo lôùn lao...

     TTNS: Cho bieát teân moät soá taùc phaåm haøi loøng nhaát vaø tröôøng hôïp ñaõ saùng taùc nhöõng nhaïc phaåm ñoù cuøng vôùi thôøi ñieåm?

     NTH: Neáu noùi baûn naøo haøi loøng nhaát thì toâi coù theå nhaéc ñeán baûn Höông Queâ Tình Khuùc , vieát döôùi ñieäu Fox Moderato. Taïi vì khi ñaøi VOA phaùt veà Vieät Nam, trong chöông trình giôùi thieäu nhaïc môùi taïi haûi ngoaïi cuûa anh Döông Ngoïc Hoaùn, thì coù moät thính giaû theo doõi kyõ caøng vaø vieát thö göûi sang baûo thích baûn naøy. Luùc ra maét ôû Orlando cuõng vaäy, sau khi nghe toâi trình baøy, anh MC Ñaøo Vinh cuõng coù nhaõ yù seõ söû duïng baø naøy laøm phoâng cho moät vuõ ñieäu daân toäc vaøo dòp Teát...

     TTNS: Nguoàn caûm höùng thöôøng ñeán töø ñaâu?

     NTH: Caûm höùng töø ñaâu ñeán haû? Chaéc laø khoâng ñeán töø coõi hö voâ nhö moät nhaø vaên naøo ñaõ noùi! Nhöng toâi cuõng khoâng coù nhöõng... nieàm tuyeät voïng, noãi ñau khoå... döôøng nhö eâ cheà, lôùn lao nhö anh muoán noùi! Neáu coù thì toâi chæ coù laâng laâng, man maùc thoâi. Keøm vaøo ñoù coøn coù nhöõng töôûng töôïng, öôùc mô, hi voïng cuûa rieâng mình. Nhôø vaøo caùc caûm xuùc ñoù maø toâi coù baûn Vieät Nam Queâ Höông Toâi vieát cho ñaát nöôùc Vieät Nam, coù baûn Khi Xa Saøi Goøn cho buoåi ra ñi, coù baûn Meï ñeå taëng meï toâi vaø caùc baø meï queâ Vieät Nam, coù baûn Muoân Kieáp Ñaõ An Baøi ñeå taëng thaày Thích Thanh Töø vaø caùc thieàn sö Vieät Nam, coù baûn Anh Ra Ñi Nôi Naøy Ñaõ Cheát ñeå traû lôøi Trònh Coâng Sôn veà vieäc Em Ra Ñi Nôi Naøy Vaãn Theá , coù baûn Ñoùn Xuaân cho muøa Xuaân, Heø Nhôù cho muøa Heø, Möa Thu cho muøa Thu... Rieâng hai baûn vieát veà bieân khu, Bieân Khu Chieàu Gioù Loäng vaø Tieãn Anh Veà Bieân Khu , thì laïi ñaëc bieät hôn ôû moät ñieåm laø thôøi naøo haùt cuõng ñöôïc. Hieän taïi, töông lai, vaø ngay caû nhöõng ngöôøi vaøo böng laäp bieân khu khaùng chieán choáng Phaùp thôøi tröôùc, coù ñoäi moà soáng daäy haùt cuõng khoâng sao...

     Caûm höùng ñoâi khi coøn xuaát phaùt do baïn beø, baèng höõu goùp yù nöõa. Ñaïi khaùi coù laàn Phan Ni Taán baûo vieát thaáp quaù thì mandoline khaûy khoâng ñöôïc, vilon keùo khoâng voâ. Thaønh thöû, luùc vieát cuõng hay ñeå yù ngoù chöøng, nhöng ñuïng choã duïng voõ thì phaûi haï note thoâi. Chò Linh Phöông noùi traùnh quaûng 8, quaûng 10, cao thaáp nhieàu quaù ca só haùt huït hôi. Vôùi toâi thì cuõng phaûi tuøy töøng luùc. Vì dôû eït nhö toâi ñaây maø toâi coøn leân boãng xuoáng traàm ñöôïc thì caùc ca só khaùc baét buoäc chaéc phaûi haùt ñöôïc. Moät laàn khaùc chò baûo theâm vieát nhaïc tình muoán thaám thieát thì phaûi vieát... slow. Theá laø toâi coù lyù do laøm luoân maáy baûn slow xem noù thaám thieát tôùi ñaâu. Coøn moät daïo noï Nguyeân Höông & Nguyeãn Höõu Nghóa (luùc toâi chöa vieát Noùi Chuyeän Vôùi Chuû Baùo , coøn thaân thieän) nhaén nhuû raèng nhaïc cuûa oâng khoâng coù neùt ñaáu tranh. ÖØa, raèng thì laø toâi coù cô hoäi laøm moät môù ñaáu tranh. Baø Phaïm thò Laïc Nhaân göûi cho toâi maáy baøi vieát veà nhaïc Vieät Nam, ñaïi cöông, coù ñoaïn noùi ngay caû Trònh Coâng Sôn, Phaïm Duy... cuõng coù nhieàu choã vieát sai luaät nhöng vì nhieàu ngöôøi ñaøn sai, haùt sai theo cho ñeán luùc... quaù phoå bieán trong ñaïi chuùng thì cuõng ñaønh phaûi chaáp nhaän. AØ, vaäy thì laïi caøng coù lyù do ñeå toâi khoâng caâu neä maáy veà ba caùi luaät vôùi leä ñoù, vì, ñoâi luùc toâi caûm thaáy nhö noù laøm ngheõn ñi doøng nhaïc cuûa mình... Keå cuõng vui...

     TTNS: Coù ñeà ra moät khuynh höôùng hoaëc moät chuû tröông naøo trong vieäc saùng taùc khoâng?

     NTH: Khi vieát vaên, laøm thô toâi voán coù chuùt chuùt quan nieäm raèng "vaên dó taûi... vui chôi," thì khi laøm nhaïc hoaëc veõ vôøi toâi cuõng chæ muoán theo kieåu "nhaïc hoïa taûi... vui chôi," maø thoâi. Neáu thaät söï "mua vui cuõng ñöôïc moät vaøi troáng canh" nhö thi haøo Nguyeãn Du nguï yù, thì cuõng laø quyù hoùa laém roài. Chuyeän "taûi ñaïo, taûi ñôøi" cöù ñeå ñoù cho ñoäc giaû thính giaû haø hoài phaân giaûi. Thaønh thöû toâi khoâng ñeà ra moät khuynh höôùng hay chuû tröông naøo.

     TTNS: Xin vui loøng cho bieát moät soá kyû nieäm vui buoàn trong suoát thôøi gian hoaït ñoäng aâm nhaïc cuûa anh?

     NTH: Kyû nieäm vui buoàn thì nhieàu laém, keå sao cho xieát. Moät vaøi ñieàu vui vui laø nhôø vieát nhaïc toâi quen theâm moät soá baïn beø baèng höõu trong laøng nhaïc, cuõ cuõng nhö môùi vaø giaø cuõng nhö treû... Coøn ngöôïc laïi, moät trong nhöõng ñieàu buoàn buoàn laø toâi göûi taëng haàu heát caùc trung taâm baêng nhaïc nhôø phoå bieán giôùi thieäu giuøm vaø cho ñeán nay, khoâng ai theøm traû lôøi traû voán gì vôùi toâi heát. Nhö göûi vaøo hö voâ... Coù leõ hoï ñaõ cheâ nhaïc toâi vieát dôû, chaúng thu huùt thính giaû, khoâng haùi ra tieàn hay sao aáy...

     TTNS: Quan nieäm cuûa anh ñeà ra ñeå theo ñuoåi nhö theá naøo vaø cho ñeán nay quan nieäm ñoù coù mang laïi cho anh nhöõng keát quaû naøo khoâng?

     NTH: AØ, coù phaûi anh muoán baøn ñeán "nhaân sinh quan" hay "vuõ truï quan" gì gì hay khoâng ñaây? Caùi naøy coi boä lôùn lao, khoù noùi laém aø nghen! Nhöng, phaûi ñaët vaán ñeà laø anh muoán noùi ñeán quan nieäm soáng cuûa ngöôøi xöa hay quan nieäm soáng cuûa ngöôøi nay? Roài ngay nhö chính anh nöõa, anh muoán soáng cho mình hay anh soáng cho tha nhaân?

     Noùi ñuøa vôùi anh cho vui thoâi chôù, theo toâi nghó, quan nieäm soáng cuûa mình, noùi chung, tröôùc tieân chòu aûnh höôûng töø quan nieäm soáng cuûa cha meï, oâng baø vaø xa hôn, gioøng hoï, toå tieân. Thöù ñeán, luùc tröôûng thaønh, vaøo ñôøi thì bò aûnh höôûng theâm bôûi xaõ hoäi, vaên minh cuûa thôøi ñaïi mình ñang soáng. Phaûi aên theo thuôû ôû theo thôøi vaø, theo thieån yù cuûa toâi, khoâng neân laøm chuyeän bôi nöôùc ngöôïc, khoâng gioáng ai. Coù leõ chính vì nghó nhö vaäy maø, ngay töø hoài coøn nhoû, toâi ñaõ choïn caùi theá trung dung. Noåi quaù cuõng cheát maø chìm quaù cuõng tieâu. Cöù xìu xìu eån eån, löng chöøng lô löûng con caù vaøng laø hay hôn caû. Treøo cao teù naëng. Caøng cao danh voïng caøng nhieàu gian nan. Danh voïng cuûa mình chæ chöøng ñoù thì möùc gian nan cuûa mình cuõng chæ chöøng ñoù. Nhöng, ñaõ mang thaân phaän... "soáng trong trôøi ñaát," thì... "phaûi coù danh gì vôùi nuùi soâng." Khoâng maøng ñeán danh voïng thì cuõng khoâng ñöôïc. Noùi toùm laïi... don't be too extreme, you will be safe. Theá thoâi. Maø naøy, anh cuõng neân hieåu raèng, trung dung raát khaùc vôùi ba phaûi hay ñi chaøng haûng nghen...

Tröôøng Kyø

---

Baøi Tröôùc Trang Chính Baøi Keá Tieáp

---