Muïc Luïc 00. Töïa cuûa Mai Thaûo 01. Moät Thôøi Xa Xöa 02. Hoïc Troø Queâ Beân Ngöôõng Cöûa Tình Yeâu 03. Trong Mieàn Quaù Khöù 04. Vaøo Lính 05. Ñeä Nhöùt Thaäp Baùt Ñao Phuû Thuû 06. Sôïi Daây Ñònh Meänh 07. Böôùc Ñaàu 08. Chieác Ñuõa Thaàn 09. Ngaên Soâng Caùch Nuùi 10. Nghieäp Dó 11. Moät Ñôøi Ñeå Hoïc 12. Ñaøi VOA ñieåm saùch Moät Ñôøi Ñeå Hoïc    back to top

00. TÖÏA CUÛA MAI THAÛO

             MAI THAÛO

     Töø thaønh phoá Winston-Salem, moät cuøng ñaùy khuaát laùnh cuûa tieåu bang North Carolina toâi chöa tôùi laàn naøo nhöng hình dung ñöôïc söï caùch bieät baèn baët vôùi moïi sinh hoaït chæ coù ôû nhöõng vuøng taäp trung lôùn, coù moät baøn vieát töø nhieàu naêm treân queâ ngöôøi ñaõ döïng. Döïng laïi. Coù moät nhaø vaên thoaït tôùi Hoa Kyø vaø trong löõ thöù ñaõ vieát. Vieát laïi. Coõi vieát aáy noái tieáp vôùi moät khôûi ñaàu ñaõ coù, raát toát ñeïp, ôû queâ nhaø, chæ bò giaùn ñoaïn bôûi ñaïi hoïa vaø ñoåi ñôøi xaåy ra treân ñaát nöôùc, ñaùnh daáu nôi thaân theá nhaø vaên baèng moät giaõ töø vónh vieãn nhöõng naêm thaùng loäng gioù treân nghìn truøng soùng nöôùc, bôûi nhaø vaên aáy, trong quaù khöù vaø treân suoát chieàu daøi cuoäc chieán coøn laø moät só quan cuûa Haûi quaân Vieät Nam. Toâi muoán noùi tôùi Nguyeãn Taán Höng, caùi baøn vieát ñaõ ñöôïc döïng laïi, töùc khaéc vaø trong moät quyeát taâm vaên chöông khoâng lay chuyeån khoâng ñoåi rôøi cuûa Nguyeãn Taán Höng, ôû Winston-Salem. Vôùi hai taùc phaåm môùi hoaøn thaønh laø truyeän daøi MOÄT ÑÔØI ÑEÅ HOÏC vaø taäp truyeän MOÄT CHUYEÁN RA KHÔI maø vaøo taäp thaân aùi naøy muoán giôùi thieäu cuøng baïn ñoïc.

     Vôùi California nôi toâi ñang soáng vaø nhö ôû treân ñaõ noùi, North Carolina laø moät ñòa chæ xa vôøi. Do vaäy, toâi vaø Nguyeãn Taán Höng vaãn chæ coù thö töø vaø ñieän thoaïi. Nhöng ruùt ngaén laïi nhöõng ñöôøng ñaát vaø noái lieàn laïi nhöõng xa caùch, vaên chöông vaãn coù ñöôïc cho noù vaø cho ngöôøi caùi hieäu löïc tuyeät vôøi nhö theá, vaø treân ñieåm naøy Nguyeãn Taán Höng chöa gaëp vôùi toâi ñaõ raát gaàn raát thaân. Laïi töø laâu kia. Nhaø vaên haûi quaân naøy, giöõa hai laàn veà beán ñaõ coù truyeän ngaén hay ñaêng treân Vaên vaø ñaõ nhieàu laàn tôùi thaêm baùo quaùn ôû ñöôøng Phaïm Nguõ Laõo. Vöôït bieån, ñi ra khoûi nöôùc, gaëp laïi Vaên tuïc baûn ôû Hoa Kyø, qua moät hôïp taùc vieát vaø moät kyû nieäm vieát thaân tình ñaõ coù vôùi Vaên töø quaù khöù, Nguyeãn Taán Höng ñaõ göûi cho toâi gaàn nhö toaøn boä, toaøn taäp nhöõng baûn thaûo ñaõ vieát, môùi vieát cuûa oâng. Nhö göûi cho moät dieãn ñaøn baïn. Vaø ñaùp laïi, qua nhöõng truyeän ngaén cuûa oâng, laàn löôït, ñeàu ñaën giôùi thieäu treân Vaên, taïp chí ñaõ daønh cho Nguyeãn Taán Höng moät phaàn ñaát vaø moät coù maët cuõng thaân tình nhö theá.

     Ñoïc heát MOÄT CHUYEÁN RA KHÔI, ñoïc tieáp tôùi MOÄT ÑÔØI ÑEÅ HOÏC, toâi thaáy ñöôïc nhöõng gì? Thaáy ñöôïc maáy ñieàu toâi cuøng yeâu meán. Tröôùc heát laø taám loøng Nguyeãn Taán Höng ñoái vôùi vaên chöông, ôû phía coù vaên chöông. Ñoù laø hình thaùi cuûa moät gaén boù son saét, thuûy chung, qua thôøi gian khoâng coù neáp nhaên, qua ñoåi rôøi vaãn moät ñôøi beàn vöõng. ÔÛ ñöôïc vôùi vaên chöông nhö vaäy ñaõ laø moät ôû ñeïp. Ñeïp vaø ñaày. Caùi ôû khoâng nöûa ñöôøng ñöùt gaùnh, khoâng luùc coøn luùc maát, noùi caùch khaùc, moät thöôøng xuyeân ôû, moät maõi maõi cuøng, toû hieän trong vaên truyeän Nguyeãn Taán Höng thaønh moät thoáng nhaát vaø moät lieân tuïc vieát tröôùc sau khoâng bao giôø thay ñoåi, maëc daàu thaân theá ngöôøi thì ñaõ khoâng bieát bao nhieâu thaêng traàm vaø ñoåi thay.

     Ñieàu yeâu meán thöù hai, cuõng laø ñieàu caét nghóa taïi sao, vieát laïi ngay cuøng vôùi baét ñaàu laïi ñôøi soáng treân queâ ngöôøi vaø vieát raát ñeàu tay, raát chuyeân caàn, tôùi giôø Nguyeãn Taán Höng môùi hoaøn thaønh ñöôïc xong hai taùc phaåm. Ñoù laø caùch vieát, loái vieát Nguyeãn Taán Höng heát söùc nghieâm chænh, kyõ löôõng voâ chöøng. Vaø nhö theá vôùi chính oâng tröôùc ñaõ. Saùu naêm tuïc baûn Vaên toâi ñaõ gaëp nhieàu truyeän ngaén thaät hay. Nhöng ôû moät soá, vaãn tieác laø neáu taùc giaû vieát xong coøn chòu khoù ñoïc laïi truyeän mình, söûa chöõa, moät laàn, nhieàu laàn, tôùi chuoát loïc vaên theå vaø hoaøn chænh buùt phaùp, nhö kyõ luaät aáy bao giôø cuõng coù ôû nhöõng nhaø vaên lôùn, thì truyeän ñaõ hay coøn ñöôïc hay hôn gaáp boäi. Neân thöôøng khuyeân caùc anh em vieát môùi ñöøng bao giôø baèng loøng ngay vôùi baûn vieát laàn ñaàu. Maø ñoïc laïi, söûa laïi, vieát laïi neáu caàn, chaâu ñaùo, töøng gioøng töøng ñoaïn. Nguyeãn Taán Höng khoâng bao giôø phaûi nhaän ôû toâi lôøi khuyeân aáy. Nhöõng baûn thaûo oâng göûi ñi, ñaùnh maùy raát ñeïp, trang naøo cuõng hoaøn chænh nhö moät trang saùch ñaõ in cho thaáy tính chaát chung quyeát cuûa baûn vaên sau khi ñoïc laïi nhieàu laàn, söûa chöõa nhieàu laàn. Vaäy maø coøn coù nhöõng truyeän toâi nhaän ñöôïc roài, vaøi tuaàn sau laïi nhaän ñöôïc theâm baûn môùi, yeâu caàu huûy boû baûn cuõ vì moät ñaàu truyeän, moät cuoái truyeän vaãn thaáy laø chöa ñöôïc vaø ñaõ vieát laïi, coù truyeän so hai baûn vieát vôùi nhau laø moät vieát laïi hoaøn toaøn. Toâi raát öng yù veà noå löïc khoâng ngöøng ñaït tôùi hoaøn chænh aáy cuûa Nguyeãn Taán Höng. Thaáy ñoù laø moät phong caùch nhaø vaên.

     Ñieàu yeâu meán sau cuøng, lôùn hôn hai ñieàu yeâu meán tröôùc, laø maëc daàu ñaõ möôøi maáy naêm troâi daït, moät troâi daït raát deã daøng ñaåy vaøo thaát laïc, maëc daàu Vieät Nam ñaõ nghìn daëm, queâ nhaø ñaõ nghìn truøng, baøn vieát Nguyeãn Taán Höng, giöõa thoå ngôi löõ thöù xa laï, vaãn ñaët ñöôïc vaøo ñuùng höôùng ñuùng taàm vôùi gioáng noøi vaø ñaát nöôùc ôû xa. Khoâng bao giôø toâi xa, chaúng bao giôø toâi queân, chaúng bao giôø toâi khaùc. Theá giôùi coù nghìn bieån nghìn trôøi nhöng toâi chæ coù vaø chæ soáng vôùi moät trôøi moät bieån. Toaøn boä vaên truyeän Nguyeãn Taán Höng ñaõ noùi cho Nguyeãn Taán Höng nhö vaäy. Noùi moät Vieät Nam toaøn phaàn, trong taâm trong hoàn. Noùi moät ñaát nöôùc vaãn hôi thôû vaãn maùu hoàng, trong loøng trong daï. Duøng moät hình aûnh cuûa ñaïi döông, treân ñoù coù ñôøi soáng, quaù khöù vaø trí nhôù Nguyeãn Taán Höng traûi roäng, thì laø moät haûi trình daãu ñeâm toái vaø gioâng baõo, daãu phöông höôùng mòt muøng vaø sôn cuøng thuûy taän, haûi trình aáy vaãn töø moät beán ñaäu vaø trôû veà beán ñaäu.

     Nhöõng ngöôøi daân laønh cuûa moät vuøng bieån maën vaø nhöõng kinh ñoäng töøng luùc cuûa chieán thôøi daøi thaúm trong Gioøng Soâng Cuûa Tuøng . Ngöôøi lính treû, caùi khuoân maët dieãm leä tan naùt cuûa tình yeâu, giöõa nhöõng vui buoàn ñaàu ñôøi laøm thaønh kyû nieäm, laøm thaønh voán soáng, trong Thaønh Phoá Vaø Quaân Tröôøng . Nhöõng hình aûnh, nhöõng caûnh töôïng khaùc cuûa cuoäc chieán tôùi moät thôøi kyø ñaõ kín truøm thaân theá, löûa ñaïn, caùi cheát vaø tuyeán ñaàu ñoû löûa beân caïnh ñieáu thuoác laù vaø chai röôïu maïnh cuûa ñôøi soáng thöôøng nhaät, trong Muøa Ñoâng Vaø Con Ñöôøng . Möa, gioù, nhöõng con ñöôøng laày loäi, söï buoát laïnh cuûa trôøi ñaát hôïp nhaäp vôùi söï buoát laïnh cuûa loøng ngöôøi trong Choã Heïn . Ñòa danh nhöõng haûi trình, beán bôø nhöõng gioøng soâng trong Beán Caïn , trong Haïm Tröôûng Vaø Ngoïc . Toâi vöøa daãn chöùng moät soá truyeän trong MOÄT CHUYEÁN RA KHÔI. Roài tôùi toaøn theå nhöõng thaùng naêm, nhöõng chaëng ñoaïn ñaõ traûi qua vaø keå laïi trong MOÄT ÑÔØI ÑEÅ HOÏC. Ñeå chöùng veà caùi beán ñaäu moät ñôøi khoâng rôøi boû cuûa Nguyeãn Taán Höng, vôùi moät baøn vieát döïng ôû ñaâu thì cuõng laø phaàn ñaát queâ höông, vôùi moät höôùng vieát höôùng tôùi höôùng naøo thì cuõng töø moät taâm theå Vieät Nam maø vieát.

     Ñieàu muoán noùi cuoái choùt vôùi vaøo taäp: trí nhôù Nguyeãn Taán Höng laáp laùnh, thaät toát. Chöa loït, chöa truøng. ÔÛ töøng caùi nhoû, ôû töøng chi tieát. Nhöng ñeå tôùi ñöôïc moät theå hieän trong saùng vaø toát ñeïp ôû vaên chöông, noù coøn thieáu cho noù moät xeáp ñaët tinh teá, moät gaïn loïc caàn thieát. Moät khoaûng caùch nöõa, ñeå thaáy roõ hôn vaø lôùn roäng hôn, töøng ñoái töôïng. Bôûi chöa neân ôû nhieàu ñoaïn, nhieàu khuùc laø nhöõng roái raém, nhöõng chen laãn khoâng aên nhaäp cuûa moät trí nhôù quaù choàng chaát, theâm vaøo laø nhöõng ngaét ñoaïn, chuyeån ñoaïn, ñaûo loän traät töï thôøi gian söû duïng hôi nhieàu, khieán ngöôøi ñoïc khoù theo doõi, khoù tieáp nhaän, vaø khoâng phaân nhaän ñöôïc ñaâu laø nhöõng phaàn chính yeáu taùc giaû muoán döøng laïi vaø nhöõng phaàn thöù yeáu muoán chæ löôùt nhanh qua.

     Khuyeát ñieåm nhoû naøy chæ laø moät khuyeát ñieåm kyõ thuaät, raát khoù traùnh ôû caùc taùc phaåm ñaàu. Vaø cuõng raát deã khaéc phuïc, nhaát laø vôùi Nguyeãn Taán Höng maø moái quan taâm haøng ñaàu laø taïo cho vaên theå mình caøng ngaøy caøng tôùi ñöôïc vöõng vaøng vaø hoaøn chænh. Nhö chính oâng ñaõ noùi vôùi toâi nhieàu laàn. Vaên chöông ñaõ ra khôi roài. Thaân aùi chuùc Nguyeãn Taán Höng coøn ñöa noù tôùi ñöôïc thaät nhieàu nhöõng beán bôø toát ñeïp.

   back to top

01. MOÄT THÔØI XA XÖA

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Ngaøy Huøng sinh ra laø ngaøy chieán tranh chaám döùt. Huøng ra ñôøi nhö moät vì cöùu tinh cuûa nhaân loaïi. Huøng hay ñuøa vôùi mình nhö vaäy. Thaät ra cuõng coù chuùt truøng hôïp vì Huøng sinh vaøo naêm cuoái cuøng cuûa theá chieán thöù hai. Roõ hôn, Huøng sinh nhaèm ngaøy "chieán thaéng AÂu chaâu," ngaøy Hitler ñaàu haøng Ñoàng Minh. Maëc duø maõi sau naøy Huøng môùi bieát, nhöng thôøi ñoù, thôøi Huøng môùi lôùn, mieàn nam Vieät Nam coøn chia laøm hai möôi moát tænh, ñeïp nhö moät baøi thô laøm Huøng deã nhôù:

     Gia Chaâu Haø Raïch Traø
     Sa Beán Long Taân Soùc
     Thuû Taây Bieân Myõ Baø
     Chôï Vónh Goø Caàn Baïc, Caáp

     Gia Ñònh, Chaâu Ñoác, Haø Tieân, Raïch Giaù, Traø Vinh. Sa Ñeùc, Beán Tre, Long Xuyeân, Taân An, Soùc Traêng. Thuû Daàu Moät, Taây Ninh, Bieân Hoøa, Myõ Tho, Baø Ròa. Chôï Lôùn, Vónh Long, Goø Coâng, Caàn Thô, Baïc Lieâu. Vaø Caáp töùc Vuõng Taøu. Sau naøy, maáy ai bieát coù bao nhieâu tænh ôû mieàn Nam. Nhieàu tænh ñoåi thaønh quaän, nhieàu quaän ñoåi thaønh tænh, nhieàu tænh bò ñoåi teân xoùa teân treân baûn ñoà vaø cuõng coù nhieàu tænh môùi moïc leân. Thoaït ñaàu nghe khoâng hôïp tai, Thuû Daàu Moät ra Bình Döông, Beán Tre ra Kieán Hoøa, Myõ Tho ra Ñònh Töôøng... nhöng nghe rieát roài cuõng quen. Maáy laàn ñoùng quaân mieät Traø Cuù, Ñöùc Hoøa, Ñöùc Hueä, Huøng coù dòp choïc maáy thaèng baïn baûn xöù:

     - Haäu Nghóa, Kieán Töôøng... caùi tænh sanh sau ñeû muoän cuûa tuïi maøy coù caùi teân môùi nghe ñaõ thaáy baàn coá noâng roài, laøm sao maø so saùnh vôùi nhöõng tænh coù boán ngaøn naêm vaên hieán nhö Myõ Tho, Caàn Thô cuûa tuïi tao ñöôïc.

     Maø thieät tình, tænh Myõ Tho cuûa Huøng xöa nay vaãn laø moät tænh coù tieáng vaø cuõng laø tænh duy nhaát ôû mieàn ñoàng baèng coù ñöôøng raày xe löûa ñi Saøi Goøn. Coù caùi hay ôû choã ñoù maø roài cuõng bò nhaø Ngoâ gôõ ñi.

     Di tích coå nhöùt cuûa Myõ Tho coù leõ laø chuøa Vónh Traøng, moät coâng trình kieán truùc ñöôïc xaây caát vaøo khoaûng 1840-1842, thôøi Thieäu Trò. Nhöõng khu khaùc nhö khu Vöôøn Laøi, chôï Cuõ, beán Taém Ngöïa, chuøa Chaø Vaø, caàu Quay, beán ñoø ty coâng an, chuøa Phaät AÂn, nhaø thôø Lôùn, Baét-tam-baêng, ñaøi chieán só, loø heo, caây xaêng, caàu Baéc, ñaát thaùnh Taây, boùt soá taùm, beán xe Môùi, beán xe Cuõ, Voøng Nhoû, Voøng Lôùn... cuõng ñaâu coù gì ñaëc bieät. Hoïa chaêng laø hai caùi gieáng nöôùc. Ñuùng vaäy, khoâng coù thaønh phoá naøo ôû mieàn Nam maø coù moät gieáng lôùn nhö vaäy. Maø taïi sao khoâng goïi laø hoà nhö hoà Chung Thuûy beân Beán Tre chaúng haïn. Hoà nghe lôùn hôn gieáng nhöng ñaèng naøy gieáng lôùn hôn hoà, tröôøng hôïp ngoaïi leä. Gieáng chaéc cuõng laâu ñôøi, coù leõ ñöôïc ñaøo luùc tænh môùi thaønh laäp, thôøi Taû quaân Leâ vaên Duyeät xaây thaønh Ñònh Töôøng, thaønh Nam Vang.

     Gieáng chöùa nöôùc ngoït cho caû thaønh phoá trong muøa gioù nam vì nöôùc bieån ngöôïc doøng Cöûu Long len loûi vaøo taän ñaây. Muøa nöôùc ngoït chaúng ai theøm ñeå yù, qua muøa nöôùc maën môùi thaáy möïc nöôùc gieáng thaáp daàn. Khoaûng möôøi naêm gieáng ñöôïc tu boå söûa sang moät laàn. Nöôùc ñöôïc bôm ra vaø gieáng ñöôïc phôi khoâ. Moät maøn baét caù, moø oác gaïo, ngheâu, soø... roài môùi tôùi coâng taùc ñaøo gieáng, ñaøo saâu theâm ñeå chöùa theâm nöôùc. Gieáng trôû thaønh moät moû loä thieân vaø coâng nhaân laøm ñaát nhung nhuùc nhö baày kieán. Ñaøo moät hai thöôùc maø maát ñoâi ba thaùng, xong, xaû nöôùc voâ, ñoâi ba thaùng sau nöôùc vaãn coøn hoâi muøi buøn, vò chi phaûi maát nöûa naêm gieáng môùi trôû laïi tình traïng bình thöôøng...

     Daân chuùng soáng xung quanh gieáng ñöôïc quyeàn xaøi nöôùc gieáng nhöng khoâng ñöôïc taém gieáng, caûnh saùt baét. Ngoaïi tröø ñaùm hoïc troø, nhöùt quæ nhì ma, ñaõ mang danh laø haøng thöù ba thì maëc duø caûnh saùt coù röôït, hoïc troø coù chaïy, laâu laâu cuõng phaûi taém gieáng tröa tröôùc khi ñi hoïc hay cuõng taém gieáng chieàu tröôùc khi ñi phoá. Vaø noùi ñeán hoïc troø thì phaûi keå ñeán tröôøng trung hoïc Nguyeãn Ñình Chieåu, cuõng laâu ñôøi, coù leõ chæ sau tröôøng Böôûi ôû Haø Noäi vaø tröôøng Peùtrus Kyù ôû Saøi Goøn veà phöông dieän thaâm nieân.

     Tænh Myõ Tho coù naêm quaän: Caùi Beø, Cai Laäy, Chaâu Thaønh, Beán Tranh vaø Chôï Gaïo. Trong naêm quaän, quaän Chôï Gaïo coù leõ laø quaän nhoû nhöùt, ngheøo nhöùt. Nhìn caùi nhaø loàng chôï thì ñuû bieát, chæ lôùn baèng hai caùi ñình. Naêm quaän naèm doïc theo soâng Tieàn Giang vaø hình nhö caøng xa ra bieån daân cö caøng ngheøo. Con gaùi laáy choàng veà mieät gaàn bieån naøy thì bò cheâ, laáy choàng ñi leân chöù ai laáy choàng ñi xuoáng. Mình lôõ sinh ra trong vuøng naøy thì cuõng maéc toäi laây, coõng ngheøo ñem lieäng voâ böng, cong löng vuït chaïy eâ... eâ ñöøng chaïy theo . Roài cuõng chaïy theo. Nhöng coù leõ nhôø caùi ngheøo maø hoïc troø vuøng naøy laïi coù tieáng hoïc gioûi... Cho ñeán vuøng giaùp ranh vôùi tænh Goø Coâng, vuøng Hoøa Ñoàng, chôï Dinh môùi thaáy daân cö ñoâng ñuùc, ñôøi soáng truø phuù trôû laïi. Phaàn lôùn baø con beân ngoaïi, maáy caäu maáy dì cuûa Huøng ôû vuøng naøy.

     Ñoá anh con rít maáy chön
     Caàu OÂ maáy nhòp, chôï Dinh maáy ngöôøi
     Maáy ngöôøi baùn aùo con trai
     Chôï trong baùn chæ, chôï ngoaøi baùn kim

     Chôï Dinh ñoâng ngöôøi chen chön nhö chön rít? Coøn caàu OÂ coù phaûi laø caàu ñen naèm giöõa Ñoàng Sôn vaø chôï Dinh? Caàu sôn ñen, sau naøy coøn keâu laø caàu Saäp, bôûi vì bò Vieät Minh giöït saäp. Vaø taïi sao baùn aùo con trai, baùn chæ baùn kim?

     Quaän Chôï Gaïo ñöôïc chia laøm naêm xaõ: Hoøa Ñònh, Bình Phan, Bình Phuïc Nhöùt, Bình Phuïc Nhì vaø An Thaïnh Thuûy. Ngoaïi tröø xaõ An Thaïnh Thuûy giaùp ranh vôùi tænh Beán Tre, coøn boán xaõ kia naèm doïc theo kinh Chôï Gaïo, con kinh noái lieàn mieàn Tieàn Giang vaø Saøi Goøn qua kinh Nöôùc Maën mieät Goø Coâng vaø soâng Loøng Taûo mieät Vuõng Taøu. Noùi ñeán kinh Chôï Gaïo thì phaûi noùi ñeán baéc Chôï Gaïo treân tænh loä 21 Myõ Tho-Goø Coâng, loaïi baéc keùo tay, ñoâi khi laøm trôû ngaïi löu thoâng cho caû ñöôøng thuûy laãn ñöôøng boä. Moãi laàn taøu tôùi, phaûi xaû daây caùp chìm xuoáng ñaùy cho taøu qua, thaéng taøu khoâng aên laém neân taøu coù quyeàn öu tieân. Coøi xuùp-leâ baùo ñoäng töø ñaèng xa vaø nhaân coâng keùo baéc phaûi nhaém chöøng vaän toác cuûa taøu maø laøm vieäc. Nhieàu luùc öôùc löôïng sai, phaûi xaû daây caùp khaån caáp khi baéc ñang ôû giöõa doøng, ngöôøi vaø xe leânh ñeânh troâi daït vaøo bôø caû tieáng sau môùi veà ñöôïc beán. Maõi ñeán luùc saép veà nöôùc coâng binh Myõ môùi caát ñöôïc caàu Chôï Gaïo. Thaät laø tieän lôïi, xe qua caàu maëc daàu cuõng phaûi ñoùng tieàn nhöng khoâng phaûi chôø ñôïi, taøu ghe döôùi kinh qua laïi cuõng khoâng caàn phaûi haï coät buoàm vì moùng caàu thaät cao. Chæ toäi cho beán phaø, bò boû queân, trôû thaønh hoang laïnh im vaéng, cuøng chung soá phaän vôùi hai caây coät daây theùp leû loi buoàn teû söøng söõng beân trôøi, daáu veát cuûa Taây ñeå laïi. Doïc hai bôø kinh Taây cuõng laøm loä, loùt ñaù ong hoaëc ñaù ñoû, cho xe chaïy. Ñeán luùc Vieät Minh noåi daäy thì loä bò caét, caàu bò saäp ñöôøng lôùn bieán thaønh ñöôøng moøn, roài nhieàu ñoaïn maát huùt trong röøng caây.

     Huøng sinh ra ôû xaõ Bình Phuïc Nhöùt. Muoán tôùi xaõ chæ coù hai ñöôøng, ñöôøng thuûy baèng kinh Chôï Gaïo, ñöôøng boä baèng con loä ñaù ñoû xuaát phaùt töø tænh loä 21, coøn con ñöôøng doïc theo bôø kinh thì daønh rieâng cho Vieät Coäng. Neáu ñi ñöôøng boä, ñoä nöûa chöøng loä ñaù ñoû, thì ai cuõng ngaïc nhieân vì hai toøa nhaø ñoà soä moïc leân giöõa ñoàng, nhaø coù hoà taém treân saân thöôïng coù caùi tuïc danh laø laàu Coâ-Taùm-Coâ-Chín. Coâ Taùm, coâ Chín coù choàng Taây ñaõ veà Taây maáy möôi ñôøi Taây roài, thaønh thöû laàu bò boû hoang, suïp ñoå, baây giôø chæ coøn laø choã nghæ chaân cuûa ñaùm treû chaên traâu. Maáy laàn ba maù Huøng bao xe ngöïa veà thaêm queâ trong dòp Teát, cuoái thaäp nieân 50, Huøng caûm thaáy buøi nguøi moãi khi ñi ngang qua ñaây.

     Khoâng hieåu ba maù Huøng di chuyeån veà xaõ Bình Phan vaøo naêm naøo, chæ bieát raèng oâng noäi Huøng muoán ba Huøng veà ñaây laäp nghieäp, noái nghieäp oâng laøm ngheà "traïi caây." Traïi caây cuûa ba Huøng caát taïi Caàu Saét caùch chôï quaän khoaûng moät caây soá. Phi thöông baát phuù , oâng noäi Huøng noùi hoaøi caâu noùi treân. Ba maù Huøng caát traïi khoâng bao laâu thì gia ñình baø coâ Huøng cuõng doïn theo, nhöng veà chôï quaän, caát nhaø môû tieäm treân mieáng ñaát maø ba Huøng môùi sang. Coi nhö cho khoâng. Khoâng ngôø cöûa tieäm cuûa coâ Huøng phaùt ñaït nhanh choùng vaø töø töø trôû thaønh cöûa tieäm lôùn nhaát trong chôï quaän, laàu leân hai ba töøng. Coâ Huøng giaøu, nhöng ñaùm chaùu nhö Huøng cuõng chaúng nhôø vaû ñöôïc gì. Giaøu cha giaøu meï thì ham, giaøu coâ giaøu chuù ai laøm naáy aên . Vaû laïi coâ Huøng ñoâng con laém, möôøi laêm möôøi saùu ñöùa. Ñeû ñeán ñöùa thöù möôøi khoâng coøn ñaët teân nöõa, cöù keâu soá, möôøi, möôøi moät, möôøi hai... cho ñeán khoâng bieát möôøi maáy thì baét ñaàu ñaët teân trôû laïi, Bích Vaân, Bích Thuûy.

     Ba Huøng khoâng giaøu ñöôïc laø taïi vì oâng baùn chòu nhieàu quaù, baùn chòu khaép caû laøng khaép caû quaän. Toái ngaøy chæ vieäc ñi ñoøi nôï cuõng heát thì giôø. Roài daàn daàn bò keït voán khoâng phaùt trieån ñöôïc. Nhieàu traïi cöa maùy noåi leân, traïi mình coøn cöa tay thì laøm sao maø caïnh tranh ñöôïc. Tuy vaäy choã laøm aên laâu cuõng coù caùi tình, baø con trong xaõ cuõng coøn lui tôùi traïi cuûa ba Huøng, cho neân gia ñình Huøng môùi coøn cô hoäi soáng. Moãi laàn "kieán suùc" töø Saøi Goøn veà beán cuõng vui laém, choøm xoùm ñeán phuï raõ beø cho caây chìm xuoáng soâng, phaûi coù thöù töï lôùp lang, ñeå khoûi bò troâi. Xong vieäc roài nhaäu nheït, tieäc tuøng. Luùc keùo "suùc" leân ñaø ñeå "raõ taøo phoâ," xeû ñoâi, cuõng vaäy. Ngöôøi ta duøng daây xieàng böï côõ coät moät ñaàu vaøo suùc coøn ñaàu kia quaán vaøo baù-laêng coù hai caùi loã to ñeå xoû hai caây ñoøn, roài quay leân voøng voøng theo kieåu traâu ñaïp raï. Moãi laàn raõ-taøo-phoâ maø caây ñaëc thì ba Huøng möøng laém, thaáy coù lôøi, coøn caây boäng thì may ra hueà voán. Laøm ngheà caây taøi ngheä duy nhaát laø bieát löïa caây, nhieàu caây beân ngoaøi loã hang vaäy maø beân trong ñaëc nhö saùp, traùi laïi nhieàu caây beân ngoaøi troâng laønh laën maø beân trong daäp naùt cuõng khoâng bieát chöøng. Caây coù loã coù hang thì mua ñöôïc reû neân deã kieám lôøi. Ba Huøng tính tieàn baèng baøn toaùn laéc caéc leï laém, leï hôn laø laøm treân giaáy nhieàu. Laøm treân giaáy chaäm laø vì oâng phaûi laåm nhaåm caùi cöûu chöông chöõ nho cuûa oâng moãi laàn oâng vieát ra moät con soá. Huøng nghe rieát roài cuõng thuoäc chuùt ít, maø noù cuõng coù vaàn... cöûu cöûu baùt nhaát, baùt cöûu thaát nhì, thaát cöûu luïc tam, luïc cöûu nguõ töù ... ñaâu khaùc gì chín laàn chín taùm moát, chín laàn taùm baûy hai...

     Ngheà caây cuûa ba Huøng caøng ngaøy caøng xuoáng doác, baùn chòu ñoøi chöa heát thì ñeán luùc oâng baét ñaàu mua chòu ôû Saøi Goøn, moãi laàn hoï xuoáng ñoøi nôï, côm nöôùc ñaõi ñaèng maù Huøng meät thôû khoâng ra hôi. Leõ dó nhieân cuõng phaûi quô quaøo ñaâu ñoù chuùt ñænh maø traû cho hoï ñeå hoï vui loøng ra veà chöù ñaâu bao giôø traû heát moät laàn.

     Ñoù laø nhöõng naêm Huøng ñi hoïc sô hoïc, tieåu hoïc. Tröôøng sô hoïc xeùo xeùo vôùi nhaø Huøng beân kia soâng, soâng Tham Thu, moät nhaùnh soâng lôùn chaûy vaøo kinh Chôï Gaïo. Noùi laø tröôøng nhöng thöïc ra ñaây laø moät trong nhieàu nhaø nghæ maùt cuûa oâng Hoäi ñoàng Löôïng. Nhaø neàn ñuùc caát theo kieåu Taây cao raùo maùt meû. Moãi ngaøy ba Huøng phaûi laáy xuoàng ñöa Huøng sang soâng vaø röôùc Huøng veà. Trong caùi caëp daùn baèng giaáy daàu cuûa Huøng chæ voûn veïn coù cuoán vaàn ABC. Qua naêm sau oâng Hoäi ñoàng laáy nhaø laïi vaø Huøng ñöông nhieân toát nghieäp. Tröôøng sô hoïc phaûi dôøi leân chôï quaän nhaäp chung vôùi tröôøng tieåu hoïc. Thöïc ra ñaây cuõng laø nhaø cuûa oâng Huyeän laáy laøm tröôøng. Quaän gì maø ngheøo quaù! Huøng baét ñaàu theo anh chò cuûa Huøng chaïy boä töø nhaø ñeán tröôøng moãi ngaøy, moät caây soá ñi moät caây soá veà. Huøng phaûi chaïy môùi kòp ngöôøi lôùn ñi boä, tuy nhieân Huøng cuõng coù caùi caëp ñeäm hai ngaên nhö ngöôøi lôùn chöù khoâng coøn oâm caëp daùn baèng giaáy daàu nöõa.

     Ñöôïc nöûa naêm thì quaän coù chöông trình xaây caát tröôøng môùi, traû nhaø cho oâng huyeän. Nöûa buoåi ñi hoïc nöûa buoåi ñi laøm tröôøng, ai cuõng phaûi ñi keå caû lôùp ñoàng aáu. Tröôøng ñöôïc döï truø caát laøm ba daõy theo hình chöõ U vôùi hai nhaø hình baùt giaùc ôû maët tieàn laøm vaên phoøng hieäu tröôûng vaø phoøng hoïp cho thaày coâ. Choã giao ñieåm cuûa hai loái ñi hình chöõ thaäp seõ laø saân côø coù vöôøn boâng. Boán goùc coøn coù saân taäp theå duïc theå thao, saân chôi vuõ caàu, boùng chuyeàn... Khoâng ngôø döï aùn boâng hình coi ñeïp nhö vaäy maø laïi caát treân moät bìa röøng hoang vaéng. Maáy lôùp nhoû nhö Huøng ñi theo ñeå chôi nhieàu hôn ñeå laøm nhöng cuõng laø lôùp troâng ñeán giôø ñi laøm tröôøng nhieàu nhaát. Chaët caây phaù röøng, ban goø laáp noång, roài ñem traâu caøy leân moät baän. Thaáy ñöôïc mieáng ñaát troáng nhö thaáy ñöôïc nöûa ñöôøng, khoâng bao laâu nöõa seõ xong. Roài ñeán löôït khuaân ñaát ñaáp neàn, ñaáp ñöôøng ñi. Ñaát troän vôùi traáu, raûi treân maët ñaát cho mau khoâ, ñaâu ñaâu cuõng thaáy traáu... Coâng taùc cuûa hoïc troø cuõng chæ ñeán chöøng ñoù, phaàn coøn laïi döïng tröôøng, lôïp tröôøng, coät keøo pheân vaùch thì do ñaùm thôï chuyeân moân lo. Vaøi thaùng sau tænh tröôûng xuoáng caét baêng long troïng khaùnh thaønh, coù ñoàng ca naøy coâng daân ôi ñöùng leân ñaùp lôøi soâng nuùi ... vaø coù ai bao naêm vì soâng nuùi queân thaân mình ... Neàn tröôøng caøng ngaøy caøng khoâ, nöùt neû caøng ngaøy caøng lôùn, baøn gheá caøng gaäp gheành choång ñaàu choång goïng, vaäy maø chaúng ai phaøn naøn. Maáy tröôøng sô hoïc quanh vuøng laàn laàn ñoùng cöûa taäp trung veà tröôøng quaän, hoïc troø caøng ngaøy caøng ñoâng. Giôø ra chôi coù caø rem caây, coù keïo keùo quay soá, coù nöôùc ñaù baøo si roâ... moät caéc hai caéc cuõng ñuû xaøi.

     Khi lôùn leân, moãi laàn trôû veà qua maùi tröôøng xöa cöù nhö coøn thaáy boùng daùng thaày Baûy giaø, thaày Taùm Chöông, thaày Chín Chöông, thaày Hoaøng... vaø caû anh Tö caø rem... Nhôù maáy laàn bò ñoøn, bò kheõ tay, nhôù maáy laàn chôi u ñaùnh loän, nhôù nhöõng ñeâm traêng trung thu röôùc coä ñeøn, coù phaùt baùnh, coù ñaáu xaûo. Huøng nghó coù maáy ai ñöôïc caùi cô hoäi töï caát tröôøng cho mình hoïc.

     Trôû laïi vaán ñeà laøm aên, ngoaøi vieäc laøm caây ba maù Huøng coøn phaûi lo caøy caáy naêm maãu ruoäng cuûa oâng noäi Huøng ôû döôùi bôø loä me oâng chuû Hoaøng, loái duy nhaát ñi vaøo saân banh. Qua khoûi saân banh thì ñeán khu röøng Caây Ñieäp, roài môùi ñeán ruoäng. Vuøng Caây Ñieäp naøy noåi tieáng laø linh thieâng ma quaùi. Thieân haï ñoàn raèng döôùi goác caây ñieäp, caây to nhöùt trong vuøng, laø hang coïp. Quæ hieän hoàn thaønh coïp nhaûy ra aên thòt ngöôøi, xöông xoùc ñaày hang. Chöa thaáy quæ chöa thaáy coïp, nhöng thaáy ñaây laø nghóa ñòa cuûa Vieät Minh, cuûa nhöõng ngöôøi cheát khoâng choã choân. Coù laàn boä ñoäi choân ñoàng boïn ôû ñaây caû tieåu ñoaøn, möôøi maáy ñeâm lieân tieáp. Maø khoâng phaûi deã choân vì ñaøo ñaâu cuõng ñuïng xaùc, laáp laïi ñaøo nôi khaùc, roài cuõng laáp laïi ñaøo nôi khaùc nöõa, ñeâm qua ñeâm. Khu röøng nhö ñaõ ñöôïc choân naêm baûy lôùp ngöôøi.

     Ñoái vôùi Huøng, chæ khoå moät ñieàu laø moãi laàn ra ruoäng phaûi ñi qua nhöõng ñöôøng moøn len loûi trong khu röøng naøy, nhaát laø ñi ban ñeâm, theâm trôøi möa ræ raû. Ngoïn ñeøn loàng soi saùng böôùc chaân mình chöa ñuû laøm sao soi saùng coû caây. Tay baét aán maø buïng run caàm caäp. Ñi ñoaïn giöõa thì ñôõ, sôï nhaát laø ñi sau choùt. Hình nhö ñaâu ñaâu cuõng coù oan hoàn cheát baén cheát traän, cheát töùc töôûi... khoâng sieâu thoaùt ñöôïc, laån quaån, quaán quít vôùi naám moà cuûa mình trong vuøi daäp laõng queân.

     Bôø ruoäng giaùp ranh vôùi röøng, caùi xa quaït duøng ñeå bôm nöôùc soâng vaøo ruoäng ñaët döôùi coáng laïi cuõng höôùng veà phía röøng. Moãi laàn ñaïp nöôùc ñeâm, vöøa ngoù caây nhang ñoát tính giôø thay phieân vöøa ngoù voâ röøng töôûng mình nhö ñang cuùng vaùi ñaát trôøi cho nhöõng vong hoàn daät dôø kia ñöôïc sieâu thaêng tònh ñoä. Muøi höông traàm phaûng phaát khoâng ñuoåi ñöôïc baày muoãi vo ve thænh thoaûng caén nhö ong chích. Caây nhang nhö daøi theâm, chaùy hoaøi khoâng taét. Laém luùc vöøa ñaïp vöøa nguû, traät chaân bò baøn ñaïp ñaäp muoán söng oáng quyeån maø coøn bò anh baïn phía ñaàu beân kia phaøn naøn:

     - Nguû guïc haû, môùi ñaïp coù maáy caây ñaõ nguû roài, ñaïp heát boù nhang ñoù chöa chaéc ñaõ xong. Baây giôø nöôùc môùi ñöùng, maáy tieáng nöõa môùi roøng.

     - Nghe naûn quaù, nghæ chuùt ñi. Voâ röøng nhoå mì veà nöôùng aên caùi ñaõ, ñoùi buïng roài...

     Ma ñoùi ñaâu sôï ñaùm ma ñaùm quæ khoâng moà. Mì khoâng ai troàng maø moïc ñaày röøng, ôùt vaø oåi do chim aên chim æa cuõng moïc ñaëc ngaät trong ñoù.

     Ba Huøng laàn laàn thu goïn ngheà caây khoâng laøm lôùn nöõa, trôû veà Bình Phuïc Nhöùt xaây nhaø maùy xay luùa. OÂng mua laïi nhaø maùy cuûa moät ngöôøi baïn treân beán phaø, gôõ ra chôû veà roài raùp laïi. Luùc ñaàu laøm aên ñöôïc laém, daân trong vuøng khoâng coøn chôû luùa qua nhaø maùy Quôn Long nöõa nhöng ba Huøng vaãn baän taâm veà vaán ñeà cuûa moät nôi ngöôøi moät ngaû. Sau maáy thaùng ñi ñi veà veà, oâng quyeát ñònh giao cho chuù Huøng quaûn lyù roài laâu laâu xuoáng thaêm moät laàn. OÂng linh tính vieäc chaø luùa laáy tieàn naøy khoâng beàn. Moät ñeâm oâng naèm chieâm bao thaáy moät con saâu roïm thaät to, xanh nhö saâu maõng caàu, ñaày loâng laù khoâng hieåu töø ñaâu xuaát hieän treân maët baøn roài baét ñaàu boø ñeán chaân ñeøn, leân ngoïn ñeøn, tôùi bong boùng... bong boùng noå tieâu tan... Saùng ngaøy sau coù ngöôøi ñeán baùo tin baùnh trôùn nhaø maùy bò beå, phang vaøo coät nhaø, nhaø saäp vaø nhieàu ngöôøi bò thöông. Ñaàu maùy loaïi xöa coù hai baùnh trôùn hai beân, beå moät caùi khoâng caân baèng khoâng chaïy ñöôïc. Haøn laïi cuõng khoâng ñöôïc, noù seõ beå nöõa tieàn maát taät mang. Mua caùi môùi cuõng khoâng coù, kieåu cuõ khoâng ai baùn. Roát cuoäc roài ba Huøng phaûi baùn saét vuïn caùi nhaø maùy ñoù...

     Thaát baïi vuï nhaø maùy xay luùa ba Huøng ñoåi ngheà laàn nöõa, bieán traïi caây thaønh traïi moäc vaø traïi hoøm. OÂng khoâng coøn ñi Saøi Goøn kieán suùc, beø caây baèng ñöôøng soâng nöõa maø mua caây vaø cöa taïi choã roài chôû veà baèng ñöôøng boä. Tröø khi coù ngöôøi ñaët nguyeân moät caùi nhaø hay ít ra vaøi boä coät vaøi boä ñoøn tay thì ba Huøng môùi laøm moät chuyeán kha khaù, baèng khoâng ñi moät chuyeán nhoû ñeå mua caây ñoùng giöôøng, baøn, tuû, gheá, ñi-vaêng, soùng cheùn... Naêm baûy oâng thôï ñuû laøm caên traïi theâm oàn aøo naùo nhieät, vui nhaø vui cöûa. Vaøi ngöôøi ôû xa, aên nguû laïi traïi, naêm ba ngaøy môùi veà thaêm nhaø moät laàn. Ban ñeâm hoï uoáng traø, troø chuyeän, noùi chuyeän tieáu laâm. Maù ôi con muoán laáy anh thôï baøo. AÛnh khom löng aûnh ñaåy caùi naøo cuõng saâu . Coù ngöôøi ngaâm thô, thô Luïc Vaân Tieân, ngöôøi thoåi keøn baèng laù coùc keøn, tieáng keøn nhö keøn ñaùm ma.

     Laøm thôï moäc muoán phaùt thì phaûi eám, nhöùt laø maáy oâng thôï caát nhaø, maáy oâng thôï coù buøa Loã Ban. Nhöng maáy oâng thôï ñoùng ñoà moäc naøy caàn gì phaûi eám? Khoâng eám khoâng ñöôïc. Khoâng eám thì thôï moäc caát ñaàu khoâng leân, taùn gia baïi saûn, cheát vôï cheát con, khoâng eám lôùn phaûi eám nhoû, toå daïy vaäy. Chính vì vaäy maø laàn ñoù ba Huøng bò coâ Ba Toû phaøn naøn:

     - Caùi giöôøng mua cuûa anh thieät kyø, nguû saùng daäy khoâng bieát ñöôøng ra, caùi cöûa muøng beân naøy maø cöù vaïch vaïch phía beân kia.

     Roài oâng Naêm Ñaïi cuõng phaân traàn:

     - Töø ngaøy laáy caùi giöôøng cuûa anh veà con vôï toâi noù nguû noù quay maët vaøo vaùch.

     Nhöng khoâng baèng chuù Chín Traâu, cöï nöï ba Huøng moät traän döõ tôïn:

     - Anh nghó coi noù eám caùi gì maø thaèng nhoû tui ñeâm naøo nguû cuõng ñaùi daàm. Giöôøng tui ñaët anh laø giöôøng phoøng maø, noù eám vaäy thì laøm sao thaèng nhoû aên ôû vôùi vôï con noù ñöôïc.

     Khoâng bieát coù ñaùi daàm thieät hay khoâng nhöng chuù Chín cöù noùi rieát ñeán noãi ba Huøng phaûi ñoåi cho chuù caùi giöôøng khaùc...

     Ñaëc bieät coù oâng thôï chuyeân moân laøm naép hoøm, ngheà cuûa oâng laø ñeõo caây vaït caây vôùi caùi rìu coù caùnh chuoàn daøi hôn caùn rìu. Ñeõo laøm sao cho troøn cho trôn tru cho aên khôùp vôùi khuoân hoøm khoâng phaûi chuyeän deã. Naép hoøm ñaøn oâng thì moâ hôn naép hoøm ñaøn baø cuõng phaûi ñeõo cho ñuùng kieåu ñuùng caùch. Tieàn coâng cuûa oâng gaáp ñoâi maáy oâng thôï kia vaäy maø oâng cöù ñoøi ñi laøm choã khaùc hoaøi. Ba Huøng cuõng böïc mình oâng laém nhöng khoâng tìm ai thay theá oâng ta ñöôïc. Ñeâm naøo ngoaøi traïi hoøm nghe tieáng caây vaën mình keõo keït laø saùng hoâm sau coù ngöôøi tôùi mua hoøm, coù ngöôøi qua ñôøi. Ñeâm naøo ba Huøng cuõng ñoát nhang ôû baøn thôø tieân sö, khoâng hieåu oâng vaùi caùi gì, oâng coù chòu vaùi cho daân trong laøng cheát heát hay khoâng.

     Cho ñeán luùc maù Huøng môû tieäm haøng xeùn thì traïi moäc traïi hoøm cuûa ba Huøng cuõng saép söûa deïp. Luùc ñaàu maù Huøng chæ ñònh baùn nöôùc maém daàu löûa qua ngaøy, nhöng roài tieäm caøng ngaøy caøng phaùt. Ba Huøng xoay qua ngheà boå ñoà vaø soå saùch cho vôï. Maáy muøa baùn Teát maáy naêm ñoù cuõng raàm roä, coù hoa mai, döa haáu, coù phaùo boâng, lì xì... Nhöng roài maáy tieäm lôùn môû ra ngoaøi ñaàu caàu giöït moái, tieäm cuûa maù Huøng bò thuït vaøo trong khoâng thuaän ñöôøng buoân baùn. Tieäm caøng ngaøy caøng eá, keä caøng ngaøy caøng troáng. OÂng laøm khoâng xong ñeán phieân baø roài cuõng thaát baïi, ñôøi ngöôøi nhö con nöôùc luùc leân luùc xuoáng...

     Bìm bòp keâu nöôùc lôùn anh ôi
     Buoân baùn khoâng lôøi cheøo choáng moûi meâ

     Tieác reû chieác ghe luø muïc laàn trong uï, ba Huøng quyeát ñònh trôû laïi ngheà caây, nhaát ñònh laàn naøy laøm lôùn. Chieác ghe luø troâng nhö caùi hoäp duøng ñeå beø caây, chieác ghe chæ caàn troïng taûi maø khoâng caàn gì veà hình daùng beà ngoaøi. Phaûi xaøi noù trôû laïi. Ba Huøng quyeát ñònh nhö vaäy vaø oâng ñaõ ñôï ruoäng laøm voán ñeå môû ñaàu moät maøn phieâu löu môùi.

     Ñoù cuõng laø naêm Huøng baét ñaàu xa nhaø leân tænh theo hoïc ban trung hoïc. Moãi ngöôøi moät queâ höông, moät thuôû thieáu thôøi. Queâ höông vaø thuôû thieáu thôøi cuûa Huøng chæ coù chöøng ñoù, nhöng luoân luoân gaàn guõi gaén boù vôùi Huøng nhö hình vôùi boùng. Môùi ñoù maø ñaõ thaønh xa xöa.

   back to top

02. HOÏC TROØ QUEÂ BEÂN NGÖÔÕNG CÖÛA TÌNH YEÂU

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Ai cuõng bieát mieàn Nam möa naéng hai muøa. Ñaõ vaäy möa nghæ, naéng nguû, ui ui laøm lai rai . Ñuùng laø caùi mieàn laøm chôi aên thieät. Khaùc vôùi mieàn Baéc khoâ caèn, khaùc vôùi mieàn Trung soûi ñaù, ñôøi soáng mieàn Nam oân hoøa, thònh vöôïng. Daân mieàn Nam dö aên dö ñeå... Maø coù thaät ñöôïc nhö vaäy hay khoâng? Coi vaäy chôù khoâng phaûi vaäy, maø ñoâi khi coøn teä hôn vaäy, caâu noùi khoâng vaên chöông naøy laâu laâu cuõng coù choã xaøi. Khoâng dö aên dö ñeå gì caû. Ñoù laø tröôøng hôïp cuûa Huøng trong nhöõng naêm Huøng môùi hoïc leân ban trung hoïc...

     - Cho tuïi noù ñi hoïc ñi, ñeå roài tuïi noù veà vaùc giaï vay chöõ hay laø vaùc giaï vay luùa cho bieát. Höù, ngheøo maø laøm sang.

     Baø con laøng xoùm sao hay chòu khoù xì xaøo baøn taùn veà nhöõng vieäc laøm cuûa thieân haï quaù... Deïp ñöôïc caùi quan nieäm coå huû cuûa daân laøm ruoäng ñaâu phaûi deã, maø khoâng hieåu vì lyù do naøo, ba maù Huøng quyeát tình cho ñaùm con ñi hoïc. Noùi laø ñi hoïc cho sang chöù thaät ra ñaùm Huøng chaúng thua gì ñaùm con bò "ñem boû chôï." Ba maù Huøng vì baän keá sinh nhai, ñaàu taét maët toái, ñaâu coøn thì giôø ñeå yù ñeán chuyeän baøi vôû hoïc haønh cuûa ñaùm Huøng. Trôøi sanh trôøi nuoâi, thaäm chí ñeán vieäc chò em Huøng ñang ôû ñaäu nhaø naøy hay ôû troï caên gaùc kia chöa chaéc ba maù Huøng ñaõ bieát.

     Huøng noái goùt chò Kim, chò Cuùc, vaø anh Taán laøm boån phaän "nhaø queâ leân tænh" ñeå ñi hoïc. Laàn ñaàu tieân quaù giang xe ñoø leân Myõ Tho, Huøng thaáy lo lo maëc duø coù chò, coù anh ñoù. Khoâng bieát roài seõ laøm caùi gì, aên ñaâu, nguû ñaâu, hoïc tröôøng naøo. Suoát töø nhoû ñeán giôø, Huøng chöa bao giôø rôøi laøng, khoûi quaän, chöa bieát töø giaõ baïn beø. Töï nhieân Huøng thaáy traùch nhieäm boån phaän cho chính baûn thaân mình quaù lôùn.

     Chuyeän gì ñeán, seõ ñeán. Huøng thi ñaäu vaøo lôùp tieáp lieân tröôøng Nam Tieåu hoïc, chò Kim, chò Cuùc, vaø anh Taán vaãn phaûi hoïc tröôøng tö. Moãi ngaøy hoïc moät buoåi, buoåi saùng, coøn buoåi chieàu dö thì giôø rong chôi. Sô mi traéng, xaø loûn ñen, deùp nhaät. Quaàn xaø loûn maø cuõng baét boû aùo voâ quaàn... Tröôøng lôùn laém, töôøng voâi, vaùch gaïch, maùi ngoùi haún hoøi chöù ñaâu coù vuï neàn ñaát, vaùch vaùn, maùi laù xaäp xeä nhö tröôøng cuõ cuûa Huøng. Loái ra vaøo coù hai haøng phöôïng vó troàng laâu naêm taøn che giaùp mí. Hai ñöôøng bieân ñoå xi-maêng moâ leân cao nhö hai con roàng daøi thöôøn thöôïc. Caùi gì troâng cuõng khang trang, saïch seõ. Bôûi vaäy Huøng nghó mình muoán hoïc dôû cuõng khoâng ñöôïc.

     Caên nhaø troï ñaàu tieân cuûa chò em Huøng laø nhaø cuûa oâng Baûy, chæ bieát oång thöù baûy maø khoâng roõ oång teân gì. Noùi laø nhaø thì cuõng hôi quaù, thaät ra ñoù chæ laø moät caùi choøi trong heûm cuït, caát saùt haøng raøo keõm gai cuûa Ty canh noâng. Coù Ty canh noâng ñoù maø xoùm naøy khoâng ñöôïc goïi laø xoùm Ty Canh Noâng maø bò goïi laø xoùm Loø Heo môùi xui. Taïi vì tröôùc coång voâ Ty canh noâng laø loø heo, moät Chaùnh Höng cuûa tænh Myõ Tho. Sau naøy ít ai keâu xoùm Loø Heo taïi vì baïn haøng töï ñoäng nhoùm chôï, baét ñaàu töø Caây Xaêng ñoå voâ, tröôùc ít sau ñoâng, roài ñoâng quaù neân chính quyeàn môùi caát luoân chôï, thaønh chôï Thaïnh Trò, xoùm trôû thaønh xoùm Chôï Thaïnh Trò. OÂng Baûy giaø höu trí roài maø khoâng chòu veà queâ döôõng giaø, coøn luyeán tieác caùi loø heo. Ngheà nghieäp cuûa oâng maø. Thænh thoaûng oâng ñi thaêm loø heo xaùch veà moät ñuøm ruoät, khoâng haún laø ruoät giaø maø cuõng khoâng haún laø ruoät non. Thöù ruoät gì chæ ñeå chaët khuùc thaéng laáy môõ maø thoâi. Maáy khuùc ruoät chaët khuùc ñoù teo laïi thaønh teùp môõ, lôùn nhoû, ngoaèn ngoeøo, ñuû hình ñuû daïng. Coi gheâ vaäy nhöng maø maáy luùc khoâng coù gì aên côm, ñem ra nhai cuõng ñôõ khoå laém. Huøng nghó oâng Baûy veà queâ cuõng khoâng ñöôïc, söùc maáy maø oâng coù ñöôïc mieáng ñaát caëm duøi. Maø con chaùu cuûa oâng ñaâu sao chaúng thaáy ngöôøi naøo tôùi thuoác men, thaêm nom?

     Khoâng hieåu ai giôùi thieäu chò Kim vôùi oâng Baûy, maø tieàn thueâ nhaø raát phaûi giaù, gaàn nhö cho ôû khoâng. OÂng ôû ñaèng tröôùc coù keâ moät caùi giöôøng vaø moät caùi baøn. Coøn phaàn sau vaø nhaø beáp oâng giao heát cho ñaùm Huøng. Ban ñeâm banh gheá boá cho boán chò em ñaõ khoâng coøn choã troáng, vaäy maø chò Cuùc coøn loâi theâm chò Sen, baïn cuøng lôùp queâ beân Taân Thaïch, veà ôû chung. OÂng Baûy coù laàn noùi:

     - Thaáy maáy ñöùa baây laø tao vui roài. Cuoái tuaàn tuïi baây veà nhaø heát tao buoàn quaù xaù. Tao lang thang ra Caây Xaêng ngoài uoáng caø pheâ caû buoåi maø cuõng chöa heát buoàn.

     Ngaøy thöù hai laø ngaøy baän roän nhaát, maø cuõng laø ngaøy vui nhaát. Baän roän vì phaûi thöùc daäy sôùm ñeå ñoùn xe ñoø töø queâ leân Myõ Tho. Qua ñöôïc phaø Chôï Gaïo coi nhö ñi ñöôïc nöûa ñöôøng, chöa qua ñöôïc thì keå nhö chöa ñi tôùi ñaâu heát. Xuoáng xe ôû Myõ Tho coøn phaûi ñoùn xích-loâ chôû haønh lyù, quaàn aùo, ñoà ñaïc veà nhaø troï roài voäi vaõ thay ñoà chaïy ñi hoïc. Böõa naøo xui gaëp oâng xích loâ ñaïp khoâng noåi thì chæ bieát van vaùi cho trôøi ñöøng saùng voäi. Ngaøy thöù hai laø ngaøy vui nhaát taïi vì ñoà aên ñem theo coøn nguyeân, coøn nhieàu moùn muoán aên moùn naøo thì aên, thòt kho, döa giaù, teùp rang, khoå qua haàm... chöùa ñaày trong maáy lon guigoz. AÊn nhín nhín côõ naøo roài maáy ngaøy gaàn cuoái tuaàn cuõng khoâng coøn moùn gì ñeå aên.

     Bôûi vaäy maáy chò phaûi troàng theâm ñaùm rau doïc theo haøng raøo, caïnh saøn nöôùc röûa cheùn. Moàng tôi vôùi möôùp laø hai thöù deã troàng nhaát. Moàng tôi aên rieát khoâng coøn moät caùi laù, chæ coøn maáy sôïi giaây tím tím laên quaên treân haøng raøo. Möôùp, ban ñaàu aên traùi roài ñeán aên boâng, xong aên ñoït, aên luoân laù non... Maáy böõa coù canh moàng tôi, canh möôùp pha boät ngoït thì coøn ñôõ, maáy böõa chæ coù "canh nöôùc côm" vaø dóa muoái ôùt thì côm vöøa doïn ra laø Huøng ñaõ thaáy no ngang. Bôûi vaäy anh Taán vaø Huøng thænh thoaûng tìm ñöôøng "taåu." Anh Taán xuoáng tuïi thaèng AÁu thaèng Chöõ, coøn Huøng chaïy leân nhaø thaèng Kieân. Daáu dieám caùch maáy roài laàn laàn baïn beø cuõng bieát. Noùi laø ñi thaêm baïn beø cho coù tình chöù thieät ra laø ñi aên chöïc, aên keù.

     Khoâng hieåu thaèng Kieân chôi thaân vôùi Huøng vì lyù do gì, coù leõ taïi Huøng hoïc gioûi. Nhaø noù giaøu quaù so vôùi Huøng ngheøo rôùt moàng tôi. Nhaø thaèng Kieân toïa laïc ôû ñaàu ñöôøng Voøng Nhoû, caïnh Caàu Saét. Beân ngoaøi nhìn voâ chæ thaáy toaøn caây aên traùi, maän hoàng ñaøo, xoaøi reùp, oåi xaù lò, vuù söõa..., bao boïc bôûi moät haøng raøo gaïch coù song saét nhoïn, vaø hai caùnh cöûa saét thaät to. Nghe noùi nhaø noù luùc tröôùc coù laàn laø truï sôû cuûa löïc löôïng Cao Ñaøi. Coång laø ñieåm reõ cuûa hai con ñöôøng ñaù ñoû daãn ñeán hai baäc tam caáp böôùc leân neàn nhaø, neàn ñuùc baèng ñaù xanh cao khoûi ñaàu. Qua moät bao lôn nhoû roài môùi ñeán cöûa caùi. Nhaø ba gian, coät caêm xe troøn thieät böï ñaùnh veïc-ni ñen boùng nhö thoa daàu haéc. Ñoà ñaïc ñeå chöng nhieàu hôn ñeå xaøi baøy bieän khaép nôi. Ñoà caån xaø cöø, ñoà chaïm troå, ñoà coå... Roài tôùi nhaø caàu, nhaø beáp, nhaø ngang, nhaø chöùa baøn bi-da, banh-bong. Phía sau nöõa laø hoà caù tieáp giaùp vôùi moät ñoàng coû bao la. Coû maéc côõ, coû tranh laãn loän vôùi nhöõng ñaùm coû oáng, coû chæ. Ñoù laø nôi Kieân vaø Huøng hay thaû dieàu sau giôø côm.

     AÊn côm ôû nhaø Kieân cuõng gioáng nhö ñi aên tieäm. Coù keû haàu ngöôøi haï, coù khai vò, coù lai-seùt, coù cheùn ñöïng nöôùc chaám rieâng, coù khaên lau rieâng. Bôûi vaäy khoâ laân chaû phuïng maø aên khoâng thaáy ngon. Huøng thaáy maát töï nhieân trong baàu khoâng khí trang troïng naøy. Maëc duø tuoåi coøn nhoû, nhöng Huøng cuõng bieát nhuïc vì mieáng aên, neân nhieàu khi thaø aên côm traéng vôùi nöôùc côm coøn khoaùi hôn laø ñi aên côm chöïc vôùi caù thòt.

     Cho ñeán luùc Kieân taëng cho Huøng nhöõng ñoâi giaøy ba-ta nöûa saït, nhöõng ñoâi vôù sôøn goùt thì tình baïn baét ñaàu xa. Huøng khoâng coøn chòu ñöïng noåi söï caùch bieät giöõa hai ñöùa nöõa. Cuõng may daïo ñoù vaøo muøa heø, muøa chia tay xaûy ra ñuùng luùc. Caû naêm trôøi chôi vôùi nhau maø Kieân khoâng bieát Huøng ôû ñaâu, khoâng coù dòp naøo böôùc chaân ñeán xoùm Loø Heo cuûa Huøng. Daáu dieám vôùi baïn ñöôïc nhö vaäy cuõng laø kheùo laém roài, Huøng nghó.

     Muøa thi naêm ñoù Kieân vaø Huøng ñeàu ñaäu voâ tröôøng coâng, nhöng khoâng hoïc chung lôùp vì choïn sinh ngöõ chính khaùc nhau. Tröôøng Nguyeãn Ñình Chieåu luùc ñoù chöa môû roäng ra tôùi ñaïi loä Huøng Vöông, coång sau coøn ngoù ra ñöôøng Huyønh Tònh Cuûa nhoû xíu. Ba daõy laàu hai töøng, lôïp ngoùi Taây ñoû au, hình chöõ U, daønh cho lôùp hoïc vaø moät daõy treät song song vôùi daõy giöõa laøm phoøng thí nghieäm, phoøng hieäu tröôûng, phoøng giaùo sö. Nhaø cuûa oâng hieäu tröôûng naèm xa trong goùc traùi. Caùi gì cuûa Taây ñeå laïi coi cuõng coù veû xa xöa, cuõ kyõ.

     Qua naêm sau chò Kim ñi Saøi Goøn hoïc vaø xin ñöôïc chaân baùn veù tröôøng ñua hai ngaøy thöù baûy, chuùa nhaät. Thænh thoaûng chò göûi tieàn veà phuï giuùp chò em Huøng coøn laïi döôùi tænh vì chò em Huøng khoâng coøn ôû nhaø oâng Baûy nöõa, maø phaûi möôùn nhaø khaùc. OÂng Baûy cheát, nhaø sang cho ngöôøi laï. Huøng thaáy thöông oâng Baûy vaø nhôù ngaøy naøo oâng daãn Huøng ñi thaêm loø heo. Phaûi noùi laø loø boø heo thì môùi ñuùng, vì ñaây laø choã gieát boø laãn heo. Boø bò ñaäp ñaàu baèng buùa taï, nhieàu con xaùn moät buùa thì roài ñôøi, maø nhieàu con naêm ba buùa chöa chòu xieång nieång. Heo thì bò thoïc huyeát luõ khuû treân saøn xi maêng, xaây cao hôn maët ñaát khoaûng vaøi taác, coù ñöôøng raõnh daãn huyeát vaøo thuøng. Choã gheâ gôùm nhö vaäy maø khoâng hieåu oâng Baûy daãn Huøng vaøo ñoù laøm chi. Ñeâm naøo nguû Huøng cuõng giöït mình nghe vaêng vaúng beân tai tieáng heo keâu bò thoïc huyeát. Nhöng, ngöôøi ta noùi ñoù khoâng phaûi laø tieáng heo keâu maø laø tieáng cuûa thaèng cha thoïc huyeát bò heo haønh.

     Caên nhaø troï thöù hai cuûa chò em Huøng laø nhaø chuù Hai Boä. Coù hai ñieåm khaùc vôùi nhaø oâng Baûy, moät laø khoâng phaûi ôû nhaø sau maø ôû beân chaùi, vaø hai laø phaûi ñoùng tieàn, naêm chuïc moät thaùng. Nhaø chuù Hai Boä naèm trong xoùm noåi tieáng hôn xoùm Loø Heo nhieàu, xoùm Haøng Coøng. Keâu laø xoùm Haøng Coøng vì töø xa nhìn tôùi ñaõ thaáy moät daõy caây coøng, caây me taây, cao lôùn taøn roäng khoâng thua gì nhöõng caây ña laâu ñôøi. Xoùm Haøng Coøng noåi tieáng taïi vì ñaây laø xoùm laøng chôi. Nhöng muoán möôùn nhaø vôùi giaù reû cho neân ñaùm Huøng phaûi töï ñeà cao: gaàn buøn maø chaúng hoâi tanh muøi buøn . Thaät ra xoùm chia laøm hai khu, moät beân töø haøng coøng trôû ra Haõng Xaùng thì ong böôùm nhôûn nhô, coøn moät beân töø haøng tröùng caù trôû vaøo ñaát Thaùnh Taây thì laø daân laøm aên löông thieän, coù am Coâ Saùu, coù raãy troàng boâng hueä...

     Con ñöôøng daãn voâ xoùm Haøng Coøng laø hai ñöôøng moøn doïc hai beân ñöôøng raày xe löûa chaïy giöõa hai gieáng nöôùc. Hai ñöôøng moøn naøy cuõng chæ ñöôïc xaøi vaøo muøa naéng maø thoâi, vaøo muøa möa thieân haï ñi luoân treân ñöôøng raày cho khoûi dính sình. Coû hai beân bôø gieáng khoâng ai caét cao ñeán ngöïc.

     Daïo ñoù chieàu naøo Huøng vaø thaèng Ñöùc, baïn cuøng lôùp queâ beân Loäc Thuaän, vaø maáy ñöùa baïn cuøng xoùm cuõng ñi nhaûy xe löûa, xe löûa trôû ñaàu chuaån bò cho chuyeán saùng. Moät troø chôi lyù thuù khoâng toán tieàn nhöng cuõng khoâng keùm phaàn nguy hieåm. Töø nhaø ga xe löûa chaïy thuït luøi trôû leân Haøng Coøng, voøng voâ mieät Baøu Suùng, xong voøng ra vaø chaïy tôùi trôû leân mieät Xoùm Tre, Naêm Noài roài môùi chaïy thuït luøi trôû veà. Xe löûa leân mình nhaûy leân, xe löûa veà mình nhaûy xuoáng, khoâng thua gì phim cao boài ñaùnh vôùi moïi da ñoû. Xe löûa trôû ñaàu thöôøng chaïy chaäm nhöng ñoâi luùc dôû chöùng chaïy xaû ga, xòt khoùi laøm boïn Huøng teù laên voøng voøng maáy voøng moãi laàn baäm gan phi thaân xuoáng ñaát. Baàm mình, saû ñaàu goái neân boïn Huøng bieát tôûn, bieát hoïc khoân, cöù ñeo theo xe löûa ñi xuoáng phoá chôø cho noù chaïy chaäm laïi môùi nhaûy xuoáng loäi boä trôû veà. Nhöng côõ naøo cuõng phaûi nhaûy tröôùc khi xe löûa voâ nhaø ga, vì maáy oâng xeáp ga baét ñöôïc haïch hoûi, haêm doïa ñuû ñieàu thì coøn phieàn hôn nöõa.

     Ñaâu ai ngôø sau naøy ñöôøng raày xe löûa trôû thaønh ñöôøng Lyù Thöôøng Kieät noái daøi, chaïy töø nhaø baø giaø vôï oâng Thieäu, qua gieáng nöôùc, qua chuøa Moät Maét töùc thaùnh thaát Cao Ñaøi, xuyeân qua ñöôøng Voøng Nhoû coù tröôøng baùn coâng Tröông Coâng Ñònh roài leân tònh xaù Ngoïc Töôøng, trung taâm Quaân Tieáp Vuï, saân bay Bình Ñöùc vaø tieáp giaùp vôùi ñöôøng ñi Saøi Goøn taïi chuûng vieän Chaân Phuùc Minh. Maáy caây coøng bò trieät haï ñeå môû ñöôøng, xoùm laøng chôi Haøng Coøng ít coøn nghe ai noùi tôùi vaø ñaõ trôû thaønh xoùm Bôø Gieáng Treân.

     Khoâng hieåu coù phaûi vì aûnh höôûng cuûa xoùm Haøng Coøng hay khoâng maø caû hai vôï choàng chuù Hai Boä ñeàu laøm ngheà y taù. Ngoaøi nhöõng phieân tröïc chính ôû döôùi nhaø thöông lôùn, hai vôï choàng thay phieân nhau ñi chích daïo, tieàn voâ cuõng khaúm. Vaäy maø hai thaèng con trai cuûa chuù thieám nuoâi hoaøi khoâng thaáy lôùn, thuoác men ñuû thöù maø tuïi noù vaãn oám tong teo nhö bò sanh thieáu thaùng.

     ÔÛ nhaø chuù Hai Boä khoâng ñöôïc thoaûi maùi baèng nhaø oâng Baûy. Ñi ñöùng phaûi coù giôø giaác. Hoïc baøi cuõng khoâng ñöôïc hoïc khuya, sôï hai thaèng nhoû giaät mình. Ngay caû mieáng ñaát baèng buïm tay phía sau nhaø cuõng khoâng ñöôïc töï do troàng troït. Chæ ñöôïc ñaùm rau raêm. Maëc duø bò maáy caây goøn che heát naéng maø ñaùm rau raêm cuõng moïc xanh rì nhö ñaùm coû. Chò em Huøng nhôø vaøo ñaùm rau naøy raát nhieàu. Maáy luùc keït tieàn, chò Cuùc ba boán böõa lieân tieáp cho anh Taán vôùi Huøng aên côm vôùi moãi moät moùn ñoäc nhaát "rau raêm xaét nhuyeãn thaû voâ nöôùc töông." Gioù ñöa caây caûi veà trôøi, rau raêm ôû laïi chòu muøi nöôùc töông , tuïi Huøng ngaâm nhö vaäy. Duõng Thanh Laâm kia "caù haáp, caù haáp hoaøi phaûi ngöùa," thì mình "rau raêm, rau raêm hoaøi phaûi cay." Bôûi vaäy chò Cuùc moät laàn ñoù ñoåi moùn aên môùi maø moãi laàn nhôù laïi Huøng thaáy nhoùi trong tim.

     - Böõa nay coù gì aên khoâng chò ba? Hay laø boån cuõ soaïn laïi?

     - Coù noài caù kho ñeå treân beáp ñoù.

     Anh Taán vaø Huøng nghe noùi coù noài caù kho trong buïng nhö môû côø, haáp taáp doïn côm. Ñeán chöøng dôû noài caù ra môùi thaáy hôõi oâi:

     - Caù kieåu gì kyø vaäy chò Ba? Sao toaøn laø ñaàu maø khoâng thaáy phaàn ñuoâi!

     - Cuûa thieám Hai caét cho ñoù. Chò kho cho maáy em aên ñôõ.

     Huøng ngheïn ngaøo nhìn anh Taán, nheï nhaøng ñaäy naáp vung laïi.

     - Chò Ba aø, sao chò laøm vaäy? Tuïi em thaø cheát ñoùi...

     - Chò thaáy hai em aên vôùi nöôùc töông hoaøi, chò khoâng nôõ.

     Roài ba chò em nhìn nhau rôm rôùm nöôùc maét.

     Qua naêm sau chò em Huøng baùi bai chuù Hai Boä chaïy veà chuù Hai Haäu, chuù lao coâng queùt doïn cho tröôøng Nguyeãn Coâng Tröù, tröôøng chò Cuùc vaø anh Taán ñang hoïc. Chuù Hai Haäu ñöôïc oâng baùc laø oâng Leâ Vaên Chaån cho giöõ mieáng vöôøn treân ñöôøng Voøng Nhoû, xeùo xeùo vôùi loái vaøo chuøa Phoå Ñöùc. Ñoái dieän laø nhaø cuûa oâng Ñoác Hoïc, caùi nhaø gaïch sôn nöôùc voâi maøu tím môùi nhìn voâ töôûng laø nhaø thôø vì caát theo kieåu ñöa ñaàu song ra ñöôøng. Caên nhaø ñoäc nhaát voâ nhò, khoâng gioáng nhaø naøo cuûa caû thaønh phoá Myõ Tho. Ñaùm con gaùi cuûa oâng Ñoác keânh kieäu döõ laém khoâng theøm chôi vôùi ñaùm Huøng. Hai beân ñöôøng Voøng Nhoû khoaûng ñoù laø hai con raïch cho neân nhaø naøo cuõng coù caàu. Caàu voâ nhaø oâng Ñoác laø caàu ñuùc baèng xi maêng cho xe chaïy coøn caàu voâ nhaø chuù Hai Haäu laø caàu döøa, thaáy leùp veá hôn ngöôøi ta quaù côõ.

     Chuù Hai Haäu cuõng nhö oâng Baûy, cho ôû khoâng. Nhöng vieäc ñaàu tieân laø phaûi caát theâm moät caùi chaùi tieáp theo taám vaùch vaùn döøa cuûa nhaø chuù. Caát ra ñeán goác vuù söõa laø vöøa, vaø phaûi vaøo röøng ñoán caây. Mieáng ñaát roäng meânh moâng, chæ maët tieàn troâng ra loä coøn ñöôïc khai khaån, troàng troït, chöù phaàn sau khoâng ai chaêm soùc caây coái moïc nhö röøng. Qua maáy goø maû ñaù xanh, qua caùi ao coù caây maän da ngöôøi laø ñeán bìa röøng. Len loûi vaøo trong tìm nhöõng caây thaúng maø ñoán. Maáy caây lôùn laøm coät vaø keøo, maáy caây nhoû laøm ñoøn tay. Anh Taán môùi xaùn moät buùa ñaàu... boãng nhieân ruøng mình, tay chaân ueå oaûi, khoâng laøm aên gì ñöôïc nöõa. Xaùch buùa trôû voâ nhaø leân giöôøng naèm maø leân côn soát. Kyø thieät. Thieám Hai phaûi xoâi cheø cuùng môùi heát.

     ÔÛ vôùi chuù Hai Haäu thì khoûi phaûi lo veà maët kinh teá. Rau caûi thì ñaát troáng thieáu gì, maëc söùc maø troàng. AÊn côm khoâng coù rau nhö nhaø giaøu cheát khoâng coù nhaïc , bôûi vaäy baàu, bí, möôùp, döa leo boø thaû giaøn, rau thôm, xaø laùch, caûi trôøi, caûi roå leân xanh lieáp. Coøn caù toâm thì deã thoâi, tay laøm haøm nhai. Laøm sieâng thì ñaáp ñaäp taùt möông, laøm bieáng thì ñi caâu caù boáng döøa caù boáng caùt, coøn trôùt lôùt luoân thì chæ ñi caém maáy caây caàn-caâu-caém doïc theo möông ñeå baét caù treâ. Maëc duø xa nhöng nöôùc soâng Baûo Ñònh cuõng traøn tôùi ñaây, trong möông cuõng coù nöôùc lôùn nöôùc roøng. Vaøo muøa möa chuù Hai hay troàng theâm vaït mì, ñeå aên thì ít nhöng ñeå baét chuoät thì nhieàu. Chuoät coáng con naøo con naáy lôùn baèng con heo con. Chuoät coáng xuø keâu "ruø ruø ruø..." môùi aên ñöôïc, coøn chuoät coáng lang keâu "cheùt cheùt cheùt..." thì chæ gieát ñem choân. Traùi caây cuõng khoâng thieáu thöù gì, ngoaøi döøa vôùi chuoái vöôøn naøo cuõng troàng, coøn coù maän, xoaøi, böôûi, oåi, chuøm ruoät, vuù söõa... Caây vuù söõa beân chaùi môùi aùc, nhieàu ñeâm Huøng ñang nguû maø daùm ruïng xuoáng muøng ñoàm ñoäp, coi maùi laù chaàm nhö khoâng.

     Baáy giôø Huøng môùi nhôù ra laø mình ñang soáng ôû mieàn Nam, mieàn laøm chôi aên thieät. Chò Cuùc theâm moät laàn nöõa keùo chò Sen veà ôû chung. Baïn beø Huøng ñöùa naøo maø khoâng thích ñi vöôøn, khoâng thích leân chôi vôùi Huøng. Maáy böõa aên côm vöôøn, moãi ñöùa moät toâ böng ra goø maû ñaù xanh vöøa aên vöøa troø chuyeän cuõng thaàn tieân. Trôøi chieàu nhôø ñoù maø theâm yù nghóa.

     Môùi soáng vôùi chuù Hai Haäu chöa muïc moät lôùp laù thì phaûi doïn ñi nôi khaùc. Laàn naøy khoâng rieâng gì chò em Huøng maø caû chuù thieám Hai. Ñaùm con oâng Chaån ñoøi chia gia taøi maëc duø oång chöa cheát. Chuù Hai Nhì veà Saøi Goøn coi raïp haùt Vaên Caàm ôû Phuù Nhuaän thì khoâng tính roài, maáy baø coâ giaønh nhau maáy ñaùm ruoäng trong xaõ Thanh Bình thì cuõng yeân, chæ coøn chuù Naêm Tröùng, caäu uùt, laø thaàu ñaùm ruoäng vöôøn doïc theo ñöôøng Voøng Nhoû. Chuù Naêm ñoøi baùn mieáng vöôøn chuù thieám Hai vaø ñaùm Huøng ñang ôû ñeå laáy tieàn uûi ruoäng laäp cö xaù Leâ Vaên Chaån ñoái dieän tröôøng trung hoïc baùn coâng Tröông Coâng Ñònh. Lyù do chính ñaùng ñeå ñuoåi taù vöôøn. May laø nhôø baø con neân chuù Naêm Tröùng coøn nghó tình, giao cho chuù Hai Haäu troâng coi mieáng vöôøn khaùc tuoát treân ngaõ ba saân bay Bình Ñöùc, ngoù vaøo Xoùm Tre.

     Laïi moät laàn nöõa khaên goùi goàng gaùnh di taûn veà vöôøn, chuyeán naøy veà vöôøn thaät chöù khoâng phaûi veà vöôøn ngoaïi oâ ñeøn vaøng nöõa. Chuù thieám Hai caát nhaø môùi, vaø chò em Huøng cuõng caát nhaø môùi caùch nhau moät caùi möông. Taïi vì gia ñình chuù thieám Hai taêng cöôøng nhanh choùng, tính tôùi con beù Gaùi Nhoû ñaõ laø ñöùa thöù saùu roài. Ñaùm Huøng cuõng taêng cöôøng theâm con beù Gaám seõ vaøo hoïc lôùp tieáp lieân. Em keá Huøng, con beù Ñeïp, maát hoài coøn nhoû neân giöõa Huøng vôùi con beù Gaám coù caùch khoaûng. Vaû laïi ñaùm Huøng cuõng ñaõ lôùn choàng ngoàng roài neân thích ôû rieâng. ÔÛ rieâng baïn beø trai gaùi cuõng deã.

     Daïo ñoù Huøng ít veà queâ thaêm nhaø vaøo cuoái tuaàn maø ôû laïi vôùi baïn beø. Böõa naøo coù tieàn thì ñi aên phôû Taøu Bay, ñi aên huû tieáu Phaùnh Kyù, hoaëc ñi thuït bi-da Chaâu Dieàu. Ñöùa naøy töôûng ñöùa kia coù tieàn maø maáy baän ngoài ñoàng maø chöa bao giôø bieát tôûn. Coù caây vieát Pa-ke hay caùi kieáng Raày-ban caàm ñôõ cuõng ñöôïc vaøi traêm maø traû tieàn nôï. Böõa naøo khoâng tieàn thì ñi taém soâng Cöûu Long, Caàu Taøu, Caàu Baéc, Caàu Daàu cuûa nhaø maùy Ñoã Quang. Moät laàn taïi Caàu Taøu, gaëp luùc nöôùc roøng saùt ñeán noãi thaáy löôøn chieác taøu chìm naèm laät uùp ngoaøi khôi, ñöùng treân caàu nhìn xuoáng nöôùc ñaõ thaáy ngoäp maø daùm nhaûy. Hôn möôøi thöôùc coù, chæ nhaûy ñöùng thoâi maø luùc troài leân ñaõ muoán huït hôi. Loäi ra chieác taøu chìm, thaáy nöôùc cuoán xoaùy maø sôï. Bao nhieâu ñöùa cheát ôû choã naøy maø sao vaãn coøn ngu. Ngu thì coù ngu nhöng tuïi baïn laøm ñöôïc thì mình phaûi laøm ñöôïc... Roài coù böõa ñi chôi xa hôn moät chuùt, qua Coàn Roàng, Taân Thaïch, Beán Tre, voâ Goø Caùt, Thanh Bình, Beán Tranh, leân Trung Löông, Beán Chuøa, Taân Hieäp, xuoáng Cai Laäy, Caùi Beø.

     Vaøo giöõa nieân khoùa naêm ñoù, Huøng ñi hoïc aên saùng khoûi toán tieàn. Maáy oâng baùn baùnh mì thòt, söõa ñaäu naønh, boø bía, ñaäu ñoû baùnh loït tröôùc coång tröôøng khoâng oâng naøo chòu laáy tieàn cuûa Huøng.

     - Thoâi, khoûi caàn traû, coù ngöôøi traû cho chuù maày roài. AÊn caû thaùng chöa chaéc ñaõ heát.

     Huøng laøm tónh, boû tieàn voâ tuùi:

     - Thieät haû? Ai traû cho tui vaäy?

     - Khoâng ñöôïc tieát loä bí maät aø. Tieát loä bí maät thì chuù maøy khoâng coù aên maø tao cuõng khoâng coù baùn aø.

     - Nhöng taïi sao oâng bieát tui laø ngöôøi tôùi aên maø oâng khoâng laáy tieàn.

     - A, caùi ñoù thì cuõng laø bí maät nöõa!

     Maáy oâng Taøu kín mieäng thaät, Huøng khoâng bieát ngöôøi göûi tieàn cho mình aên saùng laø ai, giaø treû, trai gaùi. Nhöng Huøng bieát chaéc ngöôøi ñoù khoâng laø baø con thaân thuoäc gì vôùi Huøng vì ngoaøi maáy chò em ra ñaâu coøn ai. Huøng suy nghó hoaøi maø khoâng tìm ra caâu traû lôøi... Nhöng hoâm ñoù oâng baùn söõa ñaäu naønh daùm ngang nhieân ñoøi tieàn, Huøng vöøa moùc tuùi vöøa hoûi:

     - UÛa, khoâng ai traû tröôùc cho tui aø?

     Roài nhö oâng söïc nhôù ñieàu gì, oâng hoûi laïi:

     - Phaûi chuù maøy hay ñi chung vôùi thaèng... coù caùi bôùt ñoû beân maù phaûi hoân?. Böõa nay noù ñaâu roài? Neø, caát tieàn ñi.

     Ñuùng laø thaèng Chaâu, coù hoãn danh laø Chaâu Buùa vì caùi bôùt ñoû ñoù. Vaäy laø maät hieäu ñaõ bò khaùm phaù. Laàn hoài roài thaèng Chaâu cuõng bieát, haêm he ñoøi aên chia. Chæ bieát tôùi ñoù thoâi, caû thaùng trôøi khoâng baät mí theâm caùi bí maät naøo heát. Huøng ñoåi chieán thuaät vôùi oâng baùn baùnh mì:

     - Tui thaáy tui aên nhö vaày hoaøi mang toäi muùt ñaàu. Ba böõa nöõa maø oâng khoâng cho tui bieát ngöôøi ñoù laø ai thì tui... thaø nhòn ñoùi ñi hoïc thoâi.

     - EÂ, chuù maøy noùi thieät hay noùi giôõn ñaây?

     - Thieät maø.

     - Coù ngöôøi lo cho, söôùng quaù maø khoâng chòu haû?

     Chieán thuaät hoài maõ thöông cuûa Huøng coi vaäy maø hieäu nghieäm. Qua ngaøy thöù ba ñuùng haïn kyø, oâng Taøu trao cho Huøng moät bì thö khoâng moät chöõ beân ngoaøi. Huøng xeù thö xem leùn moät mình:

     - Thoâi, cheát tao roài Chaâu ôi.

     - Gì maø cheát maäy. Ñöa tao coi..., noùi tao nghe vôùi.

     Noùi laøm sao ñöôïc. Trong bao thö voûn veïn coù moät taám hình, phía sau vieát maáy chöõ ngoaèn ngoeøo: "Taëng anh yeâu quí." Con Caåm, cheát roài, con Caåm baïn beù Gaám ôû phía vöôøn sau nhaø. Phaûi aên noùi laøm sao ñaây, chæ thaáy Caåm tôùi nhaø moät hai laàn.

     - Daáu haû? Tröôùc sau gì tao cuõng bieát.

     Qua ngaøy sau Huøng trao cho oâng Taøu moät böùc thö heïn Caåm ôû con ñöôøng thaät vaéng muïc ñích khoâng phaûi ñeå deã taâm tình maø chæ sôï thieân haï thaáy. Caåm coøn nhoû quaù, ngöïc chöa chaéc ñaõ daäy traùi traøm, tình yeâu cuõng neân ñeå trong loøng maø thoâi, trai gaùi doïc ñöôøng ai coi cho ñöôïc. Huøng chæ coi Caåm nhö em gaùi, chôø thôøi gian ñeå hieåu thaät loøng mình. Huøng bieát ñeâm ñoù Huøng laøm Caåm buoàn voâ haïn.

     Söï vieäc naøy ñaët Huøng vaøo ngöôõng cöûa tình yeâu maø chính Huøng cuõng chöa daùm nghó tôùi. Huøng töï hoûi ai thöông mình vaø mình ñaõ ñeå yù ai chöa. Hoïc troø ñeä töù cuõng lôùn roài, möôøi laêm möôøi saùu roài. Môùi ngaøy naøo chuù Hai Haäu daãn Huøng ñi sôn tröôøng Nguyeãn Coâng Tröù, beân hoâng nhaø oâng Chaån, coá tình cho Huøng thaáy maët con Phöôïng, chaùu noäi cuûa oâng Chaån. Ñaùm naøy hoïc dôû nhöng giaøu, chuoät sa huõ neáp, chuù Hai Haäu noùi mí mí nhö vaäy. Roài daïo naøo chôi thaân vôùi thaèng Quyeàn, em Vaân cuûa noù coù moùn ngon vaät laï gì thì cöù nhö phaûi ñeå daønh cho Huøng, rieâng cho anh Huøng. Luùc ñöa cuõng khoâng laáy tay veà lieàn, giöõ ñoù hôi laâu, boán maét chaïm nhau nhö baén moät nieàm tin. Theâm con nhoû baùn mía ngoaøi Caàu Baéc, suyùt chuùt nöõa Huøng bò ñaäp, may maø coù thaèng Chaâu Buùa. Taïi con nhoû coù caûm tình vôùi Huøng, vieát thö cho Huøng chöù ai maø theøm ñi giaønh gaùi vôùi luõ ñaàu traâu maët ngöïa ñoù. Phaûi bieát noùi nhoû nheï thì ngöôøi ta nhöôøng cho, Huøng thaáy mình leân maët quaù xaù côõ.

     Caåm, Phöôïng, Vaân, vaø luoân caû con nhoû baùn mía cuõng ñeàu ñang hoïc tieáp lieân, laøm nhö ôû Myõ Tho lôùp tieáp lieân laø lôùp tìm yeâu cho con gaùi. Ñoái vôùi Huøng ñaëc bieät coøn coù theâm moät con nhoû hoïc tieáp lieân nöõa, lôùp tieáp lieân tö thuïc cuûa oâng Phaïm Coâng Bình. Hoàng Lan. Ñaàu loøng hai aû toá nga, Hoàng Hoa laø chò em laø Hoàng Lan . Hoàng Hoa cuõng ñeïp nhöng khoâng baèng Hoàng Lan. Con nhoû voùc daùng maûnh mai, nöôùc da traéng boùc moâi ñoû nhö son. Hai thaèng con oâng Bình ngaøy naøo khoâng chaän ôû caàu thang leân lôùp hoïc. Thaèng Löõ con chuû tieäm may Batou ngaøy naøo khoâng ñaïp xe ñaïp reà reà heát ñaïi loä Leâ Lôïi. Thaèng Chaâu töø beân ñaát Thaùnh Taây cuõng nhaøo qua... Coøn daân Beán Tre thì voâ soá keå, thaèng Hoøa daân Giao Long, thaèng Thieän daân Vang Quôùi, thaèng Laïc daân Bình Ñaïi... thaèng naøo cuõng theo. Toaøn laø ñaùm baïn trang löùa vôùi Huøng.

     Tuïi noù ñaâu ngôø Huøng khoâng theo maø Huøng ñöôïc. Taïi vì Hoàng Lan hoïc chung lôùp vôùi beù Gaám, em Huøng. Thænh thoaûng beù Gaám daãn Hoàng Lan veà nhaø chôi, Huøng coù dòp nònh ñaàm, vaø sau ñoù maáy laàn ñi vöôøn, voâ tuoát mieät Xoùm Tre, thì tình yeâu nhö coù ai ñöa ñöôøng daãn loái. Moät laàn Huøng gheù nhaø thaêm Hoàng Lan baát thình lình, chæ coù mình Hoàng Lan ôû nhaø. Hoàng Lan sôï vaø Huøng cuõng sôï. Khoâng hieåu Hoàng Lan sôï gì, nhöng Huøng chæ sôï mình caàm loøng khoâng ñaäu, voâ tình laøm toån thöông caùi thieâng lieâng cao quyù cuûa tình yeâu. May maø coù coâ Naêm beân heø qua chôi luùc Huøng thaû löng naèm voõng treân boä vaùn maø Hoàng Lan ñang uûi ñoà.

     - Con nhoû naøy uûi caùi quaàn chöa thaúng, tôùi hoài laáy choàng roài laøm sao?

     - Thoâi ñi baø. Thieáu ñieàu chaùy roài maø coøn thaúng vôùi khoâng thaúng...

     Cuoái naêm ñoù chò Kim ñaäu phaàn moät roài laáy choàng ôû Saøi Goøn, chò Cuùc cuõng ñaäu phaàn moät roài ñi daïy tieåu hoïc ôû Cai Laäy, Huøng vaø anh Taán ñaäu trung hoïc ñeä nhaát caáp, beù Gaám ñaäu vaøo ñeä thaát tröôøng coâng, Leâ Ngoïc Haân. Theo nhaø ngöôøi ta ñaùng lyù ra phaûi maàn heo aên möøng, ñaèng naøy ba maù Huøng cho moãi ñöùa coù naêm chuïc baïc, khoâng ñuû tieàn ñi Myõ Tho daãn boà ra quaùn Myõ Duyeân aên kem...

     Duø theá naøo ñi nöõa, neáu thöôïng ñeá cho cuoäc ñôøi naøy luøi laïi, Huøng cuõng seõ van xin cho mình ñöôïc laøm moät ngöôøi hoïc troø queâ, moät laàn nöõa leân thaønh, laân la beân ngöôõng cöûa tình yeâu cuûa thôøi môùi lôùn.

   back to top

03. TRONG MIEÀN QUAÙ KHÖÙ

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Con ñöôøng Lyù Thöôøng Kieät noái daøi, hoùa thaân cuûa ñöôøng xe löûa cuõ, muøa naøo cuõng trôû ngaïi. Lyù do thaät ñôn giaûn laø vì baùc Taùm luïc loä coù nhieäm vuï phaûi baûo veä con ñöôøng. Caùch duy nhaát maø baùc ñaõ hoïc ñöôïc ôû tröôøng Coâng Chaùnh laø xaùch ki ñi xuoáng ruoäng ñaøo lôùp nhöïa ñöôøng "made in Vieät Nam" leân, ñaäp nhoû ra roài raûi töù giaêng treân maët ñaù. Vaøo muøa naéng, buïi bay muø mòt moãi laàn coù xe chaïy qua hay chæ caàn moät côn gioù lôùn. Loäi boä suoát con ñöôøng, loã muõi coù khoen. Vaøo muøa möa, con ñöôøng trôû thaønh nhaõo nheït. Ñi boä coøn khoâng muoán vöõng vì ñoâi giaøy haøm eách caøng luùc caøng to, caøng naëng, noùi gì tôùi ñi xe ñaïp xe gaén maùy. Sình quaán vaøo caêm, vaøo baùnh xe, vaøo gaït-ñôø-bu khoâng maáy choác laø phaûi vaùc, phaûi daãn, hoaëc phaûi gôûi. Toäi nghieäp cho maáy coâ hoïc troø trung hoïc, khoâng bieát phaûi ñi kieåu sao cho vöøa loøng caùi aùo daøi traéng thöôùc tha, löôït thöôït cuûa mình.

     Tuy traéc trôû vaäy nhöng nhôø choã ôû laâu cho neân con ñöôøng naøy, maëc duø khoâng phaûi laø con ñöôøng mang teân em, ñoái vôùi Huøng cuõng coù nhieàu caùi tình. Thôøi ñoù laø thôøi bình, hoaëc giaû taïm goïi laø thôøi bình ñi, vì chieán tranh chöa lan traøn vaøo thaønh thò. Ban ñeâm cuõng chöa coù giôùi nghieâm. Boïn Huøng luùc ñoù ñang môùi taäp ñaøn taäp haùt cho neân nguyeân ban thöôøng hay maûi meâ trình dieãn ngheâu ngao ngoaøi ñöôøng cho ñeán hai ba giôø khuya. Cho khoûi phieàn laøng xoùm ñang caàn söï yeân laëng nghæ ngôi. AÙnh traêng saùng ngaø, coù caây ña to, coù thaèng cuoäi giaø, oâm moät moái mô . Nhôø nhöõng baøi haùt vaø nhöõng ñeâm traêng nhö vaäy maø ban nhaïc moät ngaøy moät tieán. OÂm moät moái mô? Mô gì? Huøng mô raèng con ñöôøng maõi maõi laø cuûa rieâng mình vaø luõ baïn, khoâng phaûi laø cuûa chính phuû, cuûa coâng ty gì caû.

     Ñaây laø vuøng ngoaïi oâ thaønh phoá cho neân khoâng coù caûnh nhaø cöûa caát san saùt, khít vaùch vôùi nhau, khoâng coù caûnh ñaâu maët, ñuïng ñít. Maø moät beân ñöôøng laø ruoäng, traûi daøi tuoát ra ñöôøng Ngoâ Tuøng Chaâu, ñöôøng ñi Bình Ñöùc, ñi caên cöù Ñoàng Taâm. Vaø moät beân laø vöôøn, aên luoàn ra ñöôøng Nguyeãn Tri Phöông, ñöôøng ñi Trung Löông, Beán Chuøa. Moät maët noái tieáp xuoáng vöôøn oâng Khaùnh coù nuoâi ñuû thöù thaäp vaät, tró trích, coâng ngoãng, ruøa raén, traên löôn, nhö laø moät caùi sôû thuù tö.

     Con ñöôøng ñaõ mang ñeán cho Huøng hai nieàm vui khaùc bieät. Vì ôû ruoäng coù caùi vui cuûa ruoäng. Muøa nöôùc noåi ñi soi eách, cheùm caù, muøa gieo maï ñi baét caù treâ leùt, cua ñoàng, muøa caáy luùa ñi caâu caù roâ, vaø muøa ñaäp luùa ñi baét caù caïn, caù chaïch. Vaø ôû vöôøn thì coù caùi vui cuûa vöôøn, muøa maän coù maän, muøa xoaøi coù xoaøi, muøa mít coù mít, muøa vuù söõa coù vuù söõa..., muøa naøo mình cuõng aên traùi caây ñi... haùi troäm ñöôïc heát. Cuûa nhaø luoân luoân thua xa cuûa thieân haï. Caây thaáp khoûi treøo chaúng noùi laøm gì, caây cao cuõng khoûi treøo luoân. Treøo laøm chi cho meät trong khi treân tay mình coù caùi naù giaøn thung. Nhö xoaøi töôïng chaúng haïn, traùi naøo traùi naáy to baèng baép chuoái maø toøng ten chæ bôûi caùi cuoáng nhoû xíu, daøi thoøng. Chæ maønh treo chuoâng. Moät thaèng baén moät thaèng höùng, vaø phaûi baén ngay cuoáng cho thaät ngoït. Kî nhöùt laø baén truùng traùi xoaøi, baén truùng traùi xoaøi laø bò maát phieân, khoâng ñöôïc pheùp baén nöõa maø phaûi chòu khoù giöõ "goân."

     Baén traùi caây thì quaù deã, baén gaø baén vòt môùi khoù. Vì gaø vòt bieát chaïy, bieát la. Ñaõ vaäy quanh quaån khoâng chòu ñi xa nhaø, baén khoâng kheùo chuû nhaø nghe tieáng, beå oå, chaïy cheát khoâng kòp troái. Phaûi ngay con maét vaø khoâng coù vieân thöù hai. Cheát khoâng kòp la, cheát khoâng kòp giaõy, chæ coøn traân mình, hai caúng ñô ra, oaèn oaïi. Taøn nhaãn thieät, nhöng phaûi coù noù cho noài chaùo khuya, môùi coù ñuû höùng thuù ñeå baøn chuyeän chính chò, chính em. Vì thôøi cuoäc ñaåy ñöa, hoïc troø ñeä nhaát ñeä nhò baáy giôø baét buoäc phaûi sôùm tham gia caùc hoaït ñoäng chính trò hay ít ra cuõng phaûi sôùm coù chuùt ít suy tö veà vaän maïng ñaát nöôùc. Daàu sao cuõng laø lôùp ñaøn anh, lôùp laõnh ñaïo cho ñaùm hoïc troø. Maø noùi cho cuøng, cuõng chæ coù ba con ñöôøng thoâi, con ñöôøng quoác gia, con ñöôøng coäng saûn, vaø con ñöôøng löng chöøng caàu an. Bieát sôùm muoän gì roài thí sinh cuõng phaûi choïn moät trong ba ñeà: ñi lính, voâ böng, hay... laøm thaày giaùo.

     Khoâng coù gaø vòt thì phaûi ñi ñaøo truøn caâu caù. Caù tra, caù doà, caù caàu tieâu, caù gì cuõng ñöôïc, mieãn laø coù caù cho noài chaùo khuya. Thôøi buoåi naøy hoïc troø lôùn cuõng ñaâu coøn thì giôø ñeå ñi caâu thôøi, caâu vaän ngoaøi soâng trong raïch. Caâu caù troäm coøn phaûi caån thaän hôn laø baén gaø baén vòt nhieàu, vì hoà caù thöôøng ñöôïc ñaøo saùt beân heø chuû nhaø. Phaûi bieát moài thaû xuoáng laø caù caén caâu lieàn töùc khaéc, vaø caù caén caâu thì phaûi giöït leân bôø lieàn töùc khaéc, khoâng ñöôïc chaäm treã moät tích taéc naøo heát. Con caù leân bôø roài maø tieáng ñoäng chæ nhö con caù aên moáng, môùi ñuùng ñieäu. Yeáu tay moät chuùt, bò con caù löôïn vaøi voøng döôùi nöôùc laø traät ñöôøng raày, chuû nhaø daùm seõ böng ñeøn ra ñi thaêm hoà caù. Leân treân bôø phaûi truøm caù voâ bao boá ngay. Caù giaõy baïch baïch khoâng thua gì con choù con. Cuõng bieát suûa nöõa chôù: keït-keït, keït-keït... keït-keït. Daây nhôï gì cöù ñeå nhö vaäy veà nhaø tính sau. Maáy böõa heân dính ñöôïc moät con meï laø xong, coøn maáy böõa xui gaëp toaøn nhöõng con môùi daäy thì, laøm ñi laøm laïi caùi maøn "giöït, chuïp" naøy hoaøi cuõng khoâng khaù ñöôïc. Laïng quaïng, traùi tim trong ngöïc noù nhaûy luoân ra ngoaøi...

     Nhöõng hoaït ñoäng veà ñeâm cuûa boïn Huøng doïc theo con ñöôøng heo huùt naøy laàn laàn ñöôïc du nhaäp qua mieàn Goø Caùt, chuøa Vónh Traøng. Taïi vì baïn beø cuûa Huøng soáng ôû mieät naøy ñoâng, vaû laïi khu naøy "vöôøn roäng, raøo thöa, deã kieám gaø." Chuû vöôøn ôû ñaây moãi ngöôøi teä laém cuõng coù naêm baûy maãu. Vöôøn naøy noái tieáp vöôøn kia truøng truøng ñieäp ñieäp nhö röøng, nhieàu choã aâm u tónh mòch khoâng thaáy aùnh saùng maët trôøi khoâng thaáy daáu veát con ngöôøi, môùi böôùc vaøo cöù töôûng mình laø Loã Bình Sôn treân hoang ñaûo, cöù töôûng mình böôùc theâm böôùc nöõa laø daùm tìm ñöôïc caùi Ñeá Thieân Ñeá Thích thöù hai.

     Ñeâm Noel naêm ñoù chæ coù ba ñöùa truù ñoùng taïi nhaø Quyeàn. Hieäp, Huøng vaø khoå chuû. Vöøa xong maøn chaùo caù, Quyeàn nhö chôït nhôù ra moät ñieàu leân tieáng:

     - EÂ, maáy chò Baát Tri, Baát Minh, Baát Thoâng dôû thieät, mình cuõng neân daïy cho maáy baû baøi hoïc "caâu caù" naøy môùi ñöôïc. Nghe ñoàn maáy baû chæ bieát caâu caù thoøi loøi aên ñi hoïc thoâi.

     Hieäp phuï hoïa theo:

     - ÖØa, nhôø caù thoøi loøi chaéc khoâng aên cöùt cho neân maáy baû môùi hoïc gioûi, noåi tieáng nhö vaäy. Coøn tuïi mình aên maáy con caù caàu naøy hoaøi chaéc cöùt noù doïng leân oùc, ñaàu oùc noù luù laãn ñi. AØ, maø gaàn nhaø baùc Ba cuõng coù maáy hoà caù ngon laønh laém nha, böõa naøo mình voâ ñoù caâu ñem cho oång nhaäu.

     Huøng hoûi:

     - Baùc Ba naøo?

     Hieäp traû lôøi ngay:

     - Thì baùc Ba ôû gaàn chuøa Vónh Traøng maày môùi gaëp hoâm ñoù, môùi ñoù maø queân roài. OÅng laø oâng Baát Thaønh, ba cuûa maáy chò Baát Baát maø thaèng Quyeàn môùi nhaéc. OÅng coøn daùm ñaët cho con choù cuûa oång teân laø Baát Töû nöõa maäy. Ñeå böõa naøo chôø oång ñi vaéng coi noù baát töû hay noù töû cho bieát, cho oång nhaäu con choù cuûa oång thì oång môùi bôùt caùi taät "baát baát" cuûa oång.

     Baùc Ba vôùi caây ñôøn vi-oâ-loâng thì queân sao ñöôïc, Huøng xen vaøo:

     - EÂ, tuïi mình ñaâu coù theå laøm chuyeän baát nhôn, baát nghóa, baát caàn phaûi traùi nhö vaäy ñöôïc. Nghe thaèng Quyeàn noùi baùc Ba coi vaäy chôù maø chòu chôi laém maø. Phaûi hoân maäy? OÅng bieát ñôøn vi-oâ-loâng, vaäy sao mình khoâng keùo oâng giaø baát caàn ñôøi voâ ban cuûa mình luoân cho noù xoâm troø.

     Hieäp cöôøi cöôøi:

     - ÖØa, oång chòu chôi laém. OÅng coøn baát keå dö luaän, daùm laêm le taùn tænh baø Saùu maù thaèng Quyeàn nöõa ñoù.

     Quyeàn nghe caâu noùi ñoù khoâng loït loã tai, beøn caét ngang:

     - Thoâi deïp tuïi maøy ñi. Thaèng naøo muoán ñi phoá thì theo tao ñi löïa ñoà vía.

     - Ñi phoá giôø naøy?

     - Noel maø maäy!

     - Ñi thì ñi.

     Hieäp vaø Huøng theo Quyeàn ñi hoûi thaêm söùc khoûe caùi tuû aùo cuûa oâng Saùu, oâng giaø cuûa thaèng Quyeàn. Moãi ñöùa loâi ra moät caùi, veát cuõng ñöôïc maêng-toâ cuõng ñöôïc, baän xuøng xình nhö thaùm töû. Roài caû ba taøng hình vaøo boùng ñeâm. Hieäp ñeà nghò ñi taét ñöôøng vöôøn, khoâng chòu ñi ñöôøng caùi. Cuoái ñöôøng, luùc saép ra khoûi vöôøn thì nguy thay... loït ngay oå phuïc kích cuûa ñaùm lính ñoàn Caây Soá Boán.

     - Ai ñoù, dô tay leân.

     - Giôõn hoaøi maáy cha...

     Coù tieáng thaèng Quyeàn traû lôøi.

     - Dô tay leân. Khoâng thoâi tao baén thaáy meï baây giôø!

     Coù aùnh ñeøn pin roïi voâ maët, coù tieáng keùo cô baåm leân ñaïn laùch caùch, Huøng heát söùc ngaïc nhieân. Sao laïi coù vuï naøy. Chaéc thaèng Quyeàn ñaõ gaây loän, hieàm khích vôùi tuïi noù roài, thaèng Quyeàn aåu laém. Bieát nhau quaù maø, tuïi noù xöa nay vaãn neå maët ñaùm Huøng laø ñaùm ñaøn anh sao böõa nay daùm laøm chuyeän quaùi gôû ñoäng trôøi nhö vaäy ñöôïc. Con ñöôøng vöôøn ñi ñaõ moøn chaân, trieäu trieäu laàn khoâng thaèng naøo daùm hoûi. Böïc thieät. Nhöng phaûi ñöa hai tay leân trôøi, tuïi naøy noåi côn cuõng daùm baén aåu laém chôù chaúng phaûi chôi...

     - Ai ñoù, ñöùng laïi. "Tieàn tuyeán."

     - "Xung phong." Ñi naêm veà taùm. Hoát ñöôïc ba con.

     Laàn ñaàu tieân voâ chuoàng coïp, laàn ñaàu tieân cho muoãi aên "reà-quay-doâng." Saùng ngaøy, thaèng tö Naêng daùm laøm maët laï haêm he ñoøi giaûi caû ba leân Ty Coâng An, roài baûo vì nhaân ñaïo neân môùi chòu thaû veà. Keå töø ñoù, Huøng thaáy thuôû thanh bình nhö ñaõ heát. Keå töø ñoù, nhöõng hoaït ñoäng veà ñeâm cuûa boïn Huøng coi nhö ñaõ cheát. Vaø keå töø ñoù, Huøng thaáy tieáng noùi khoâng coù suùng ñaïn yeåm trôï cuûa mình khoâng daèn maët ñöôïc ai.

     Baø Saùu, maù thaèng Quyeàn, choàng chöa cheát nhöng baû phaûi ôû goùa, taïi vì oâng Saùu chæ nghe nhöõng gì coäng saûn noùi maø khoâng nhìn kyõ nhöõng gì coäng saûn laøm, cho neân oâng môùi bò baùc duï doã taäp keát ra Baéc. Baø Saùu ôû vaäy vôùi baø ngoaïi, keå töø ngaøy hai ngöôøi chia tay vaø thaèng Quyeàn ñöông nhieân laøm con moät. Nghe ñaâu oâng Saùu ra ngoaøi ñaøng ngoaøi laøm lôùn laém, haêm he cho ngöôøi veà ñoùn thaèng Quyeàn ñi taäp keát luoân. Nhöng, thaèng con cöng cuûa oâng ñaõ quen muøi "tö baûn" maát roài, ñaâu coù chòu ñi. Anh em baø con chuù baùc, baø con baïn dì cuûa thaèng Quyeàn laàn laàn ngöôïc ñöôøng moøn Hoà Chí Minh trôû ra Baéc raùo troïi. Con dì Baûy, thaèng Coâng vöøa môùi ñi naêm roài, ruïc ròch tôùi con Daân nöõa laø xong. Huøng meán con Daân, sau naøy ñoåi laïi laø Vaân vì Daân laø con gaùi nghe khoâng hôïp, cöù vaùi trôøi cho noù ñöøng ñi.

     - Em haõy suy nghó cho kyõ ñi. Thaân em laø gaùi, em khoâng chòu noåi söông gioù cuûa nuùi röøng Tröôøng Sôn ñaâu.

     - Cha ra Baéc, meï trong tuø. Em baây giôø cuõng chaúng bieát nghe ai.

     - Nghe ngoaïi. Ngoaïi ñaâu muoán em ñi.

     Ñaùm ra Baéc hoaït ñoäng cho coäng saûn khoâng noùi gì, ñaùm coøn laïi ôû trong Nam cuõng naèm vuøng, kinh taøi cho coäng saûn luoân. Dì Baûy cuûa thaèng Quyeàn, töùc maù con Vaân, cuõng ñaõ bò baét vaøo tuø maáy naêm qua, tuø chính trò. Coøn chuù Ba cuûa noù laøm ngheà caây, chuû thaàu khai khaån röøng ngoaøi mieàn Trung, thaùng naøo cuõng chôû tieàn leân nuùi cho coäng saûn heát bao boá naøy tôùi bao boá khaùc.

     Tin coäng saûn daùm veà chuøa Vónh Traøng thaûm saùt anh Hoøa, chuû tòch ban ñaïi dieän hoïc sinh tröôøng Nguyeãn Ñình Chieåu, laøm chaán ñoäng khaép tænh Myõ Tho. Khoâng ai ngôø coäng saûn laïi nôõ gieát moät hoïc sinh moà coâi cha meï, soáng taïm trong nhaø chuøa ñeå ñi hoïc, vaø hoïc gioûi nhö anh. Ñaùm tang cuûa anh trôû thaønh moät ñaùm bieåu döông tinh thaàn choáng coäng cuûa toaøn tröôøng, toaøn quaân, toaøn daân. Chöa bao giôø thaáy tinh thaàn ñoaøn keát vöôït cao nhö luùc naøy, moät khuùc quanh lòch söû quan troïng cuûa tröôøng nhö ñaõ ñöôïc ñaùnh daáu. Vaø tieáp theo ñoù khoâng bao laâu, ñaùm con chaùu cuï Ñoà cuõng ñaõ tham gia coâng taùc bieåu tình, xuoáng ñöôøng tieáp tay vôùi sinh vieân hoïc sinh Saøi Goøn, ñeå laät ñoå oâng hieäu tröôûng Phaïm Vaên Löôïc, moät khôûi ñieåm cuûa phong traøo laät ñoå nhaø Ngoâ vaøo naêm 63.

     Tröôùc ñoù, anh em thöôøng lui tôùi vôùi anh Hoøa, thöôøng gaëp anh queùt laù saân chuøa, thöôøng chuyeän vaõn, thaûo luaän chuyeän hoïc haønh vôùi anh trong caên phoøng ôû maùi hieân taây, caên phoøng coù vaùch ngaên baèng nhöõng caây song ñöùng, vuoâng caïnh. Baây giôø, khoâng maáy ai daùm beùn maûng tôùi chuøa vì sôï bò lieân luïy, chæ coøn ñaùm Huøng, quaù quen thuoäc vôùi nhöõng taøn caây boùng maùt, nhöõng ngoâi moä ñeàn ñaøi quanh chuøa, khoâng nôõ ñeå linh hoàn anh theâm coâ ñôn giaù laïnh. Gioïng noùi chaãm raõi, traàm huøng cuûa anh nhö cuõng coøn quanh quaån ñaâu ñaây, nhö ñaõ hoøa laãn trong tieáng chim quaï keâu thöông.

     Thaèng Quyeàn bò baø giaø coäng saûn cuûa noù chænh lyù lieân tu baát taän, vì hình nhö ñieàu gì baû lo cho noù thì noù khoâng maøng, maø ñieàu gì noù muoán laøm thì baû khoâng ñoàng yù. Caûnh chung soáng hoøa bình laïnh naøy maëc duø keùo daøi nhieàu naêm nhöng cuõng coù ngaøy chaám döùt. Töø luùc baø Saùu qua nhaø xì-neïc baø giaø con Höông, ngöôøi tình coù chaân dung cuûa noù, thì tình meï con baét ñaàu xa. Vì thaèng Quyeàn baét ñaàu xa chaïy cao bay.

     Quyeàn vaø Höông daùm daét nhau leân Saøi Goøn sinh soáng. Thaèng Quyeàn tìm ñöôïc moät chaân keá toaùn cho Myõ Kim Ñòa OÁc coâng ty, aên nguû luoân ôû choán haäu lieâu cuûa vaên phoøng chi nhaùnh ôû ñöôøng Leâ Vaên Duyeät. Con Höông môùi khoå hôn, ban ñaàu ôû ñaäu nhaø ngöôøi quen ñi baùn veù soá Kieán Thieát, maõi nöûa naêm sau môùi tìm ñöôïc vieäc laøm vaø choã aên choã ôû taïi tieäm baùn huy chöông huaân chöông quaân ñoäi, hieäu An Thaønh, xeùo xeùo chôï Beán Thaønh treân ñöôøng Leâ Thaùnh Toân. Ñaõ cuøng nhau ñi xa, ñaõ cuøng nhau ñi theâm böôùc nöõa..., maáy baän ñi Vuõng Taøu, maø thaèng Quyeàn cöù thaùnh thieän chôø caùi ñaùm cöôùi. Ñaùm cöôùi laøm gì coù moät khi baø meï chieán só ñaõ theà vôùi Baùc vaø Ñaûng laø khoâng chaáp nhaän cho con Höông trôû thaønh ñaûng vieân cuûa gia ñình baø. Khoâng hieåu vì naûn loøng chieán só hay vì oâng chuû giaøu tay aán maø con Höông trôû thaønh baø chuû khoâng bieát thöù maáy cuûa tieäm An Thaønh.

     - Tình nghóa Höông-Quyeàn chæ theá thoâi!

     Quyeàn coù laàn than vôùi Huøng nhö vaäy. Roài khoâng hieåu vì naëng loøng chieán só hay vì haän tình ñôøi ñen baïc maø thaèng Quyeàn tình nguyeän ñi Thuû Ñöùc.

     Chuyeän tình caûm tay ñoâi cuûa Höông vaø Quyeàn coi ñau thöông vaäy nhöng maø khoâng gay go baèng chuyeän tình caûm tay ba cuûa Vaân, Hieäp vaø Huøng. Huøng bieát Vaân töø hoài coøn nhoû, taém möông coøn ôû truoàng, vaø Huøng khoâng hieåu mình bieát thöông Vaân vaøo luùc naøo, coù leõ luùc ngöïc Vaân vöøa môùi chôùm. Vaân thöông Huøng laø chuyeän hieån nhieân vì ôû caùi xoùm naøy ñaâu coù ai laø con trai cuøng löùa, maø neáu coù thì nhaø naøy caùch nhaø kia caû maáy caây soá, maáy khi ñöôïc gaëp. Huøng chôi thaân vôùi Quyeàn, veà nhaø Quyeàn nguû ñeâm haø raàm. Thaáy maët nhau hoaøi, töï nhieân caùi caûm tình khoâng môøi cuõng ñeán. Ban ñeâm hoïc baøi chung, hai ñöùa hay ngoài ñoái dieän nhau, chaân kheàu chaân, chaân gaùc chaân, thaèng Quyeàn ngoài keá beân laøm gì bieát ñöôïc.

     Moät laàn ñoù Huøng voâ buoàng, toái om chæ chöùa coù moãi moät boà luùa, ñeå tìm maáy traùi xoaøi duù maø baø ngoaïi thöôøng hay daáu döôùi taám ñeäm phuû leân luùa, thì Vaân cuõng khoâng heïn maø gaëp, daùm noái ñuoâi theo keû leùn luùt. Huøng neùp mình vaøo vaùch roài nheø nheï böôùc ra phía sau löng keâ moàm voâ tai:

     - Huø.

     - AÙi... Anh Huøng laøm Vaân heát hoàn.

     Huøng xì gioù, gôõ hai tay Vaân ñang ñeø leân ngöïc, keùo voøng ra sau löng mình, oâm Vaân vaøo loøng. Boùng toái chòu toäi ñoàng loõa vôùi nuï hoân ñaàu. Nhòp tim cuûa Vaân, nhòp tim cuûa Huøng nghe bình bình, khoâng hieåu taïi vì keû heát hoàn hay taïi vì ngöôøi leùn luùt. Vaân boãng sôï, vuøng khoûi tay Huøng boû chaïy.

     Hieäp laïi ñeán vôùi Vaân trong moät tröôøng hôïp raát khaùc thöôøng, luùc Vaân ñaõ coù chuùt ít yù nieäm, caûm giaùc veà trai gaùi. Hieäp ôû troï nhaø ngöôøi baø con ñi hoïc, chaúng may laïi gaàn nhaø Vaân, vaø sau ñoù cuõng chaúng may nhaäp baày vôùi ñaùm Quyeàn, Huøng. Vì gaàn nhaø deã chaïy qua chaïy laïi, Hieäp laïi raønh coâng vieäc vöôøn töôïc, caây traùi, neân coâng vieäc laët vaët phuï giuùp baø ngoaïi khoâng ít. Rôm gaàn löûa deã chaùy, vaäy maø oâng tô baø nguyeät coøn ñoå theâm daàu. Chieàu hoâm ñoù Hieäp sang nhaø chôi, thaáy ñoáng döøa khoâ môùi giöït veà cao nhö nuùi neân, môùi xaên tay aùo tính loät phuï. Hieäp nhôø Vaân voâ nhaø laáy caây "ñaàm." Vaân ñang noùi chuyeän vôùi con nhoû baïn, bò nhôø ngang cuõng öùc, vuøng vaèng voâ nhaø laáy caây ñaàm trôû ra ñöùng ngay cöûa to tieáng:

     - Neø. Raùn maø chuïp.

     Con nhoû döõ thieät, Hieäp cöù töôûng laø noù noùi chôi ai deø noù thaûy ñaïi. Hieäp chæ coøn uù ôù, ñöa hai tay ñôõ laáy caây ñaàm theo caùch laøm sao maø ñeå caây ñaàm caém phaäp xuoáng baøn chaân. Maùu phoït ra coù voøi, Hieäp ñieáng hoàn khoâng la ñöôïc tieáng naøo quî xuoáng oâm chaân, Vaân maët bieán saéc chaïy voâ reùo ngoaïi vì chæ coù ngoaïi ôû nhaø. Roài lính quính, Vaân xeù teït caùi aùo cuûa mình ñeå baêng boù veát thöông do chính mình gaây ra. Sau ñoù, Vaân coøn phaûi thaêm nuoâi chaêm soùc veát thöông ñaõ thaønh kyû nieäm ñau ñau trong tim cuûa caû hai, cho neân moái tình anh chaøng hieäp só vöôøn môùi coù dòp nhen nhuùm, leân höông.

     Baét caù hai tay, Vaân thaät quaù quaét daùm hoïc saùch Ñieâu Thuyeàn ñuøa giôõn vôùi tình yeâu. Cuõng heân, khoâng bao laâu thì coâ naøng bò baïi loä. Moät aùnh maét tình duø che ñaäy caùch maáy cuõng saùng nhö laân tinh. Moät cöû chæ tình duø khoâng tieáng ñoäng nhöng cuõng noùi leân ngaøn tieáng noùi. Hieäp vaø Huøng laøm sao khoâng thaáy khoâng nghe, cho neân moät ñeâm traêng noï hai ñöùa gaëm mía luøi, taâm söï ngoaøi söông. Bieát nhau heát roài, ñaâu ai traùch ai, chæ caàn moät caùch giaûi quyeát eâm ñeïp, eâm ñeïp cho caû ñoâi beân, beân tình beân baïn. Theá thoâi. Moät laù thö hai ñöùa vieát chung, ai ñöôïc traû lôøi, ngöôøi ñoù thaéng. Hai ñöùa ñoàng yù nhö vaäy, vaø moät tuaàn sau Hieäp ñöôïc thö hoài aâm.

     Huøng buoàn döõ laém. Khoâng ngôø caùi moái lieân heä maät thieát dai daúng nhieàu naêm giöõa Vaân vaø Huøng trong hoaøn caûnh nhö nöûa anh em, nöûa boà bòch ñoù khoâng ñaùnh ñoåi ñöôïc moät thôøi gian ngaén cuûa tuoåi troøn traêng. Vì troïng baïn, troïng lôøi höùa Huøng baét ñaàu tìm caùch queân Vaân, xa laùnh Vaân. AÙc nghieät thay, Huøng caøng lôi thì Vaân caøng tôùi. Hieäp naøo ñaâu coù bieát, nhöng Huøng cuõng ñaâu laøm sao trôû laïi ñöôïc khi taâm tình mình nhö coøn mang moät veát thöông chöa laønh. Huøng ñi Haûi Quaân. Hieäp thaáy mình ñöôïc chöõ tình nhöng maát daàn chöõ baïn, buoàn, cuõng ñaêng ñi Thuû Ñöùc. Môùi hay, ñöôøng vaøo tình yeâu, coù hai ngöôøi yeâu, coù toäi laø mình ...

     Hai naêm sau, Quyeàn hy sinh trong traän Saàm Giang. Qua naêm keá baø ngoaïi maát, roài khoâng laâu maù Quyeàn, sao cöù hay goïi laø baø Saùu, cuõng maát theo. Vaân baùn tieäm thuoác taây Chôï Cuõ moät thôøi gian, roài cuoái cuøng cuõng ngöôïc ñöôøng moøn Hoà Chí Minh ra Baéc. Vaân ñaõ gaëp Huøng laàn choùt taïi buøng binh Saøi Goøn tröôùc khi ra ñi. Nhöng Vaân khoâng noùi ñöôïc tieáng naøo, Vaân xæu taïi choã vì thaáy Huøng ñang ñi vôùi moät ngöôøi baïn gaùi. Môï Taùm, ngöôøi sau naøy veà ôû nhaø cuûa baø ngoaïi, keå laïi cho Huøng nghe, Huøng ñaâu ngôø ñaâu bieát, chôït thaáy ngaäm nguøi..., Nghìn truøng xa caùch, ngöôøi ñaõ ñi roài. Coøn gì ñaâu nöõa, maø khoùc vôùi cöôøi ... Phaàn Hieäp, Hieäp ra tröôøng, ñoåi veà tieåu khu Vónh Long, cöôùi vôï Vónh Long.

     Sau 75, Huøng theo ñoaøn ngöôøi chaïy loaïn, ñem gia ñình di taûn sang Myõ. Hieäp ñi hoïc taäp, roài sau ñoù ra tuø veà queâ soáng vôùi vôï con trong xaõ Thanh Bình. Nghe ñaâu dì Baûy cuûa Quyeàn ñaõ cheát trong tuø. Nghe ñaâu chuù Ba kinh taøi cuûa Quyeàn leân laøm quaän tröôûng Quaän Ba, roài sau ñoù, laøm xuoâi vôùi Voõ Nguyeân Giaùp theâm vaây theâm caùnh. Vaø nghe ñaâu ba cuûa Quyeàn, oâng Nguyeãn Gia Quyø, cuõng coøn ñöôïc caùi cô hoäi choáng gaäy ñi ñoát neùn höông taøn beân moà vôï maû con. Chæ coù Vaân, moät hình boùng ngaøy xöa, ñaõ khoâng coøn nghe ai nhaéc ñeán.

     OÂi, nhöõng hình boùng ngaøy xöa, tình baèng höõu ngaøy xöa, nhöõng daáu veát ngaøy xöa... nay ñaõ thaønh maây khoùi. Nhöng, ñoái vôùi Huøng, taát caû nhö seõ khoâng bao giôø cheát, maø chæ maõi maõi boàng beành, maõi maõi troâi leânh ñeânh trong mieàn quaù khöù...

   back to top

04. VAØO LÍNH

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Möôøi ba tuoåi, mieäng coøn hoâi söõa, maø Huøng ñaõ daùm ñi Saøi Goøn moät mình. Môùi nghe töôûng nhö con nít ñi "buïi ñôøi." Maø ñi ñöôïc hay khoâng laø aên thua ôû thaèng Ñieäp vaø thaèng Quyeàn, hai thaèng baïn hoïc ngoài chung moät baøn vôùi Huøng. Hai ñöùa noù coù nhieäm vuï lo tieàn. Chæ caàn möôøi ñoàng thoâi, taùm ñoàng cho caùi veù xe löûa moät chieàu haïng caù keøo daønh cho treû em, vaø hai ñoàng ñeå ñi xe buyùt vôùi laïi phoøng thaân. Chæ lo baän ñi, khoûi lo baän veà. Chaúng nhöõng khoûi lo baän veà, maø luùc veà coù theå Huøng coù tieàn thieät nhieàu laø ñaèng khaùc. Dó nhieân Ñieäp vaø Quyeàn seõ khoâng maát phaàn aên chia, aên lôøi. Maø phaûi coù tieàn ngay chieàu nay, baèng khoâng Huøng cuõng daùm ñoåi yù laém. Chuyeän xaûy ra trong luùc mình boác ñoàng, laøm lieàu môùi coù höùng thuù. Noùi ñöôïc laø phaûi laøm ñöôïc, nhöng tuïi thaèng Ñieäp vaø thaèng Quyeàn ñaâu bieát laø Huøng ñaõ coù keá hoaïch haún hoøi. Vì coù laàn chò Kim, chò thöù hai cuûa Huøng, coù noùi:

     - Em muoán leân chò deã laém. Xuoáng nhaø ga Saøi Goøn em ñi ra coång chaùnh laø buøng binh. Beán xe buyùt naèm beân tay phaûi. Em leân xe buyùt ñi Phuù Nhuaän. Xe naøo cuõng coù ñeà beán ñaäu, vieát beân treân taám kieáng tröôùc. Em daën oâng baùn veù cho em xuoáng ôû raïp chôùp boùng Vaên Caàm. Ñoái ñieän vôùi raïp Vaên Caàm laø moät caùi heûm lôùn, em ñi muùt caùi heûm ñoù, roài hoûi nhaø coâ Saùu Söông ôû ñaâu thì ai cuõng bieát. Nhaø coâ laø nhaø cuoái ngoõ ngoù ra ñöôøng.

     Loä trình roõ nhö ban ngaøy laøm sao maø laïc ñöôïc. Vaû laïi neáu coù laïc thì "ñöôøng ñi cuõng naèm trong mieäng," ai maø laøm hieåm laøm chi vôùi treû con. Cuõng heân laø vaøo thôøi ñoù "meï mìn" chöa ra ñôøi.

     Ba giôø khuya Huøng coù maët ôû nhaø ga, choã maø baây giôø laø Vöôøn Hoa Laïc Hoàng. Vaùch töôøng voâi maøu vaøng cam cuõ kyõ vôùi hai caùi coång saét lôùn. Moät beân laø loái ra vaøo cuûa haønh khaùch vaø moät beân laø loái ra vaøo cuûa xích-loâ, xe keùo chôû ñoà ba-ga luùc naøo cuõng taáp naäp nhoän nhòp. Vaøo beân trong môùi coù phoøng baùn veù, phoøng chôø ñôïi cho haønh khaùch, phoøng kieåm soaùt haønh lyù... v.v.

     Ñi chuyeán sôùm töôûng laø ñoâng, ai deø coù maáy ngoe. Maáy oâng böï coù maùu maët, maëc veát thaét caø-vaït töø daõy phoøng nguû ñoái dieän vôùi nhaø ga cuõng leøo teøo baêng qua ñöôøng. Hoâm ñoù Huøng söûa soaïn troâng chænh teà laém. AÙo sô mi traéng daøi tay baèng vaûi teùt-tô-ron moûng, quaàn ga-baït-ñin xanh ñaäm hai li uûi thaúng nhö dao, giaøy beùc-ca-na da thieät ñen boùng, ñoâi vôù ñoû a-la-ñinh môùi tinh. Baïn beø ñaâu nôõ ñeå Huøng beä raïc vaùc maët veà thaønh ñoâ laàn ñaàu tieân, cho neân moãi ñöùa ñöa moät moùn, caùi naøo vöøa caùi naøo ñeïp cöù maëc tình maø choïn. Chæ coù caùi noùn næ laùt-seâ chính coáng laø cuûa Huøng môùi mua, nhôø laõnh tieàn hoïc boång.

     Xe löûa huyùt coøi baùo ñoäng ba laàn thì töø töø chuyeån baùnh. Xòt-xaïc, xòt-xaïc, xòt-xaïc chui vaøo phoá, khuaáy ñoäng maøn söông khuya. Qua Caàu Taøu, qua coång soá moät treân ñöôøng Gia Long, qua coång soá hai treân ñöôøng Traàn Quoác Toaûn maø sau naøy ñoåi laø ñöôøng OÂng Baø Nguyeãn Trung Long. Taøu chaïy nhanh hôn qua Gieáng Nöôùc, qua Haøng Coøng, roài qua maáy ñaùm ruoäng hai beân ñöôøng Voøng Nhoû. Trong boùng ñeâm maët ruoäng ñen ngoøm nhö moät maët hoà meânh moâng. Tieáng coï saùt raäp rình cuûa ñöôøng saét vaø baùnh xe ñeàu ñeàu nhö moät ñieäu nhaïc buoàn. Nhöõng buïi than hoàng tuûa ra töø oáng khoùi nhoâ cao treân noài suùp-de, bay bay trong khoâng gian môø toái. Thænh thoaûng moät hoài coøi rung ñoäng maøn ñeâm. Huøng rôøi cöûa soå trôû veà ngoài treân baêng daøi. Nguyeân toa xe chæ coù vaøi ngöôøi, naèm nguû cuõng coøn choã troáng. Söï khôûi haønh cuûa moät ñoaøn xe löûa cuõng chæ coù vaäy, Huøng nghó.

     Khoâng maáy choác ñoaøn xe ngöøng laïi ôû ga Trung Löông. Maáy toa haïng sang khoâng bieát nhö theá naøo, nhöng toa cuûa Huøng ñuùng laø ñang bò maáy baø "laùi maän" xaâm laêng. Caø-roøn naøo caø-roøn naáy ñaày aáp maän, maän hoàng ñaøo soïc, maän hoàng ñaøo ñaù, maän da ngöôøi, maän xanh, maän traéng, maän ñoû... ñöôïc phuû sô saøi baèng maáy taám laù chuoái, vaø lôùp daây boá raøng ròt theo kieåu maïng nheän. Caø-roøn naøy choàng leân caø-roøn kia maø khoâng sôï daäp. Nhöng, phaûi laøm vaäy môùi ñuû choã. Vaø phaûi laøm cho nhanh, cho kòp giôø xe löûa chaïy. Tieáng ngöôøi noùi chuyeän baây giôø aùt luoân tieáng hôi nöôùc xì xì ôû ñaàu maùy.

     Huøng giao khoaùn toa ñoù cho maáy baø baïn haøng, troán leân toa keá troáng trôn nhö khoâng ngöôøi, vöøa thoaûi maùi vöøa khoûi phaûi lo cho boä ñoà vía. Roài cuõng khoâng maáy choác ñoaøn taøu gheù laïi ga Taân Höông, may laø ga naøy ít ngöôøi ñi neân taøu ngöøng khoâng laâu. Keá, ñeán ga Taân Hieäp. Môùi laø khoán khoå, khoâng thua gì ga Trung Löông, nhöng laàn naøy khoâng phaûi maän maø laø caàn taøu, caûi taøu-xaïi, ñaäu oâ-que. Caàn taøu bay muøi thôm baùt ngaùt, thaáy theøm moùn thòt boø xaøo.

     Ñoaøn taøu qua ga Thuû Thöøa, qua ga Taân An. Huøng laàn leân toa treân nöõa cho ñôõ chaät. Huøng ngaïc nhieân thaáy toa naøy khoâng gioáng maáy toa kia, ôû khoaûng giöõa coù caùi quaày nhoû baùn nöôùc ngoït vaø ñoà aên vaët. Huøng khoâng daùm mua moùn gì heát, sôï thieáu tieàn luùc tôùi Saøi Goøn. Roài Huøng laáy choã ngoài ngay cöûa soå, gioù thoåi vaøo phaàn phaät. Choã naøy raát lyù töôûng ñeå nhìn ra ngoaøi nhöng cuõng deã bò chaùy quaàn chaùy aùo vì nhöõng buïi than hoàng noùng ñoû, bôûi vaäy hình nhö luùc naøo cuõng troáng. Heøn chi, maáy toa sau ñuoâi laø maáy toa haïng beùt. Laõnh ñuû, khoâng phaûi chæ löûa thoâi maø coøn khoùi nöõa. Caøng veà phía ñaàu maùy hình nhö toa caøng sang, choã ngoài cuõng laàn laàn ñoåi khaùc, töø baêng caây qua gheá caây, roài chaéc töø gheá caây qua gheá neäm.

     Ngay luùc xe löûa döøng laïi ôû ñieåm heïn hoø, choã traùnh nhau cho chuyeán ñi vaø chuyeán veà, thì oâng xeùt veù xuaát hieän, maëc ñoàng phuïc ka-ki xanh ñoäi muõ caùt-keát nhö lính. Huøng moø tuùi quaàn laáy caùi veù caàm saün nôi tay. Caùi veù maøu ñoû, hình chöõ nhaät, laøm baèng giaáy caïc-toâng daøy, lôùn baèng caùi naép vieát. OÂng xeùt veù baám treân veù cuûa Huøng moät loã troøn baèng muùt ñuõa nhöng ngaàn ngöø khoâng chòu traû laïi:

     - Maøy ñi vôùi ai?

     - Moät mình.

     - Maøy mua veù haïng ba maø ngoài toa haïng nhöùt thì sang quaù roài.

     Roài oång cuõng ñöa laïi, Huøng ngang nhieân boû caùi veù vaøo tuùi khoâng theøm noùi tieáng naøo. Coù leõ taïi thaáy Huøng coøn nhoû neân oång khoâng muoán laøm khoù deã. Hôn nöõa oång baän quaù chöøng, coøn bieát bao nhieâu ngöôøi phaûi baám. Caïch, caïch, caïch, leï laøng nhö moät caùi maùy. Huøng ngaãm nghó xeùt veù kieåu naøy cuõng nhö khoâng, giaû söû neáu nhö Huøng xuoáng ôû ga Taân An thì veù cuûa Huøng laøm gì coù baám loã. Cöù vaäy maø xaøi hoaøi sao..., a, coøn maøu saéc cuûa veù nöõa chôù! Roài ñeán ga Beán Löùc, vôùi muøi thôm chua chua cuûa thôm, cuûa khoùm. Xong ñeán ga Bình Ñieàn, Bình Chaùnh, Phuù Laâm, ga naøo cuõng ngöøng neân chaäm nhö ruøa vaø mình ngoài laâu cuõng thaáy chaùn.

     Luùc vaøo Chôï Lôùn thì maët trôøi ñaõ loá daïng, maáy baø baïn haøng khuya hi voïng coøn kòp thì giôø ñi nhoùm chôï. Huøng ra ñöùng ôû cöûa soå nhìn maët Saøi Goøn, Saøi Goøn muoân maët. Tröôùc maét Huøng laø maët xaáu vôùi nhöõng xoùm nhaø lôïp toân lôïp laù, vaùch giaáy vaùch caây loän xoän khoâng moät thöù töï naøo, caùi thuït voâ saâu nhö maát huùt caùi loù ra ngoaøi nhö muoán ñuïng maáy toa xe. Vaäy maø cuõng coù ngöôøi soáng, coù treû con chaïy chôi. Roài ñeán maët ñeïp laø nhöõng con ñöôøng theânh thang, xe coä daäp dìu, vôùi nhöõng nhaø laàu ngaên naép, nhöõng coâng vieân töôi maùt doïc theo ñöôøng Huøng Vöông, bònh vieän Hoàng Baøng. Coøn maët tình caûm yeâu thöông, maët aên chôi ñaøng ñieám, maët cao boài du ñaõng..., maët gì gì nöõa laøm sao maø nhìn thaáu ñöôïc.

     Cöù theo lôøi chæ daãn cuûa chò Kim, Huøng nhaûy leân xe buyùt ñi Phuù Nhuaän. Vaø tìm ñöôïc caùi heûm ngoù qua raïp haùt Vaên Caàm. Tôùi cuoái heûm, Huøng khoûi caàn hoûi thaêm ai cuõng bieát nhaø naøo laø nhaø cuûa coâ Saùu Söông, beøn goõ cöûa ñöùng ñôïi:

     - Trôøi ôi, Huøng, sao em leân maø khoâng cho chò hay, chò ñi ñoùn. Coâ saùu ôi, coù em cuûa con leân chôi neø. Sao noù ñi hay gheâ.

     Chò Kim ngaïc nhieân thì ít maø Huøng ngaïc nhieân thì nhieàu. Huøng ngaïc nhieân vì hình nhö chò Kim coù baàu. Heøn chi laâu roài khoâng thaáy chò veà Myõ Tho...

     Baây giôø Huøng cuõng leân chò Kim, nhöng khoâng phaûi ñi thaêm maø laø ôû luoân vôùi chò ñeå ñi hoïc. Ñaïi hoïc. Baûy naêm Nguyeãn Ñình Chieåu bieát bao nhieâu tình, tình thaày, tình baïn, tình yeâu. Maø roài phaûi chia tay. Nhôù ngaøy naøo Huøng môùi rôøi queâ leân tænh, maø baây giôø rôøi tænh veà thaønh ñoâ. Coù ñieåm gioáng laø mình seõ hoïc moät tröôøng môùi, laøm moät ñoaïn ñôøi môùi cuûa ngöôøi hoïc troø, nhöng coù ñieåm khaùc laø ngaøy xöa mình coøn nhoû coøn khôø, baây giôø mình lôùn, mình hieåu ñôøi ñoâi chuùt. Baûy naêm troâi qua, chò Kim baây giôø cuõng ñaõ coù boán nhoùc, khoâng coøn ôû Phuù Nhuaän maø dôøi veà Baøn Côø. Moät ngoõ heûm chaïy ra ñöôøng Nguyeãn Thieän Thuaät, gaàn quaùn caø pheâ Naêm Döôõng, gaàn tröôøng tieåu hoïc Phan Ñình Phuøng.

     Ñöôøng xe löûa khoâng coøn, baây giôø vaên minh hôn muoán ñi Saøi Goøn chæ caàn nhaûy leân xe ñoø AÙ Ñoâng cuûa oâng Thaày Haøi hoaëc chui voâ maáy chieác xe loâ. Xe ñoø reû hôn ñoâi chuùt nhöng phaûi chôø laâu, ñoâng khaùch môùi chòu chaïy, ñaõ vaäy röôùc khaùch doïc ñöôøng gioáng nhö xe löûa neân chaäm nhö ruøa. Xe loâ maëc duø ñuû khaùch môùi chaïy nhöng nhanh hôn vì ít choã, ñeán khi chaïy thì chaïy moät maïch nhö chuyeán taøu suoát, khoâng gheù ñaâu heát, cho neân nhieàu baän chæ hôn tieáng ñoàng hoà laø ñaõ ñeán nôi. Roài beán xe cuõ dôøi ra Xa Caûng Mieàn Taây, noùi laø ñi Saøi Goøn nhöng chæ tôùi Phuù Laâm thoâi. Töø Phuù Laâm voâ Saøi Goøn laø chuyeän khaùc, honda oâm, xích loâ maùy, taxi, xe lam..., laáy laøm chaân.

     Nghó laïi ñôøi ngöôøi ai cuõng coù soá, muoán caûi caùi soá cuûa mình cuõng khoâng ñöôïc. Sau khi ñaäu phaàn hai, theo thöù töï öu tieân Huøng quyeát taâm, thöù nhaát tranh maáy caùi hoïc boång ñi ngoaïi quoác, thöù hai laø thi vaøo Phuù Thoï, thöù ba Quoác Gia Haønh Chaùnh, thöù tö Ñaïi Hoïc Sö Phaïm. Coøn maáy phaân khoa khaùc thì khoûi phaûi thi, coi nhö laø böôùc ñöôøng cuøng. Giaác mô naøy cuõng ñaâu coù gì quaù lôùn ñoái vôùi moät hoïc troø gioûi nhö Huøng, moät hoïc troø maø khoâng naêm naøo khoâng coù ít laém saùu laàn xöôùng danh, khoâng naêm naøo khoâng laõnh phaàn thöôûng, khoâng naêm naøo khoâng laõnh hoïc boång. Vaäy maø trôït voû chuoái saïch baùch, vì hình nhö ngoaøi caùi taøi mình coøn phaûi coù caùi "con oâng chaùu cha," coù caùi "chi ñòa" keøm theo nöõa môùi chaéc aên.

     Maáy ñöùa baïn thaân dính ngay voøng ñaàu, thaèng Laâm Trí Minh ñi Phaùp, thaèng Quaùch Tinh Vaên ñi UÙc, thaèng Nguyeãn Thaønh Chaâu ñi Nhöït... roát cuoäc caùi soá cuûa Huøng nhö dính lieàn vôùi nhöõng con soá cuûa ban B cho neân Huøng phaûi voâ Khoa Hoïc Ñaïi Hoïc. Baïn beø xæ vaû:

     - Xong "oral" maøy bieát tao laøm theâm bao nhieâu baøi taäp hoân? Ba ngaøn hôn. Maøy cöù lo ñaøn ñòch ca haùt vôùi maáy em hoaøi laøm sao maø ñaäu ñöôïc.

     Huøng phaân traàn:

     - Tuïi maøy vöøa phaûi thoâi. Caùi vuï hoïc boång ñi du hoïc thì keå nhö tao dôû ñi, nhöng ôû tröôøng Ñieän, caùi baøi toaùn Ñieän möôøi laêm caâu chaïy daøi töø ñaäp Ña Nhim veà Saøi Goøn, roài voâ nhaø, xuoáng beáp..., tao khoâng coù dôû aø. Tao coøn cho caùi thaèng keá beân tao coïp-deâ maø noù ñaäu roài sao?

     Caùi khoâng khí ñaïi hoïc noù laøm cho sinh vieân naêm döï bò rôi vaøo caûnh bô vô laïc loõng, nhaát laø nhöõng sinh vieân ôû tænh môùi leân, Huøng caûm thaáy nhö vaäy. Laï thaày, laï baïn, laï lôùp, laï giaûng ñöôøng. Maáy ngaøy ñaàu Huøng cöù nhö luùc naøo cuõng trong tö theá chaïy voøng voøng, khoâng bieát ñaâu laø ñaâu. Giaùo sö, giaûng vieân, giaûng nghieäm vieân thaáy ñoù maø chöa chaéc ñaõ bieát maët. Hoùa hoïc, Chu Phaïm Ngoïc Sôn, ñieän, Leâ Coâng Caån, sinh hoùa hoïc, Phaïm Hoaøng Hoä... nhöõng teân tuoåi cuûa moät thôøi.

     Tình thaày troø khoâ khan nhö sa maïc. Tình baïn beø xa xoâi nhö caùch soâng caùch bieån. Ñaïi giaûng ñöôøng roäng nhö raïp chôùp boùng, thaày giaûng baøi cho naêm saùu traêm sinh vieân khoâng bieát ai laø ai, cuõng khoâng khaùc gì moät dieãn vieân vaên ngheä vaên göøng tröôùc ñaùm ñoâng khaùn thính giaû hôn phaân nöûa ñang nguû gaø nguû gaät. Heát giôø, thaày neùm cuïc phaán coøn thöøa voâ baûng leo leân "xeá hoäp" voït ñi, hoïc troø tuùa ra nhö vaõn haùt. Baïn beø cuøng queâ cuøng lôùp vôùi Huøng baây giôø voûn veïn coù hai ñöùa, thaèng Toâ Kim Tieàn vaø thaèng Döông Vaên UÙt. Moät soá xuaát ngoaïi, moät soá ôû caùc phaân khoa khaùc, vaø moät soá lôùn rôùt hoïc laïi ñeä nhaát ôû döôùi tænh. Chæ coøn boä ba heát thôøi, tröa naøo cuõng chui xuoáng caùi quaùn döôùi caàu thang phía sau ñaïi giaûng ñöôøng aên ñu ñuû öôùp nöôùc ñaù laïnh. Maáy dóa ñu ñuû maøu tím, maøu hoàng, maøu vaøng nhö ñaõ trôû thaønh moùn aên thuaàn tuùy cuûa tröôøng Khoa Hoïc.

     Huøng ôû Saøi Goøn khoâng ñöôïc bao laâu thì anh Khai, choàng chò Kim, chuyeân vieân söûa maùy bay cuûa Air Vieät Nam ñaêng ñi khoâng quaân. Khoâng ñaêng ñi khoâng quaân thì boä binh seõ hoát, phaûi bieát ñöôøng maø chaïy tröôùc keûo khoâng kòp. Chò Kim vaø maáy nhoùc ca baøi "ñöôøng veà queâ ngoaïi," vaø Huøng phaûi ñi tìm nhaø troï khaùc. Cuõng may laø coù nhaø cuûa chò Kim Sa, chò baø con cuûa Huøng, gaàn ñoù neân Huøng khoûi phaûi ñi xa. Vaãn coøn tieáp tuïc cuoác boä ñeán tröôøng nhö moïi ngaøy, vì nhaø troï môùi cuõng coøn naèm trong khu Baøn Côø. Huøng nhôù mang maùng hai chò Kim Sa, Kim Phuïng laø baø con gì gì cuûa trung töôùng Nguyeãn Vaên Maïnh. Ba Huøng coù laàn noùi caû doøng hoï chæ coù caùnh ñoù laø phaùt. Nhöng, ôû nhaø chò ruoät thì ôû khoâng, coøn ôû nhaø chò baø con thì vaãn phaûi traû tieàn. Chính vì baän bòu caùi vuï tieàn ñoù maø vieäc hoïc haønh cuûa Huøng môùi dôû dang.

     ÔÛ döôùi tænh hoïc troø ñeä nhò caáp muoán kieám tieàn theâm cuõng deã, ñi daïy keøm. Choøm xoùm quen bieát nhau cuõng coù, baïn beø giôùi thieäu cuõng coù. Naêm baûy ñöùa caáp döôùi gom laïi thaønh moät lôùp nhoû, vöøa tieän cho ngöôøi daïy vöøa lôïi cho ñaùm hoïc troø. Coøn ôû Saøi Goøn, kieám moät moái keøm tö gia ñaõ khoù maø vaán ñeà di chuyeån coøn khoù gaáp maáy laàn neáu khoâng coù ñöôïc moät chieác xe gaén maùy laøm chaân. Bôûi vaäy Huøng môùi ñi kieám tieàn baèng caùch troå taøi... ñi thi möôùn. Thi baèng tuù taøi traùng nieân. Tröôùc heát thi cho anh Höôøng baïn anh Khai cuõng ñang laøm Air Vieät Nam. Chæ caàn coù baèng tuù taøi moät laø ñöôïc hoaõn dòch, maø löông Air Vieät Nam thì ngon hôn löông lính khoâng quaân nhieàu. Möôøi ngaøn tieàn coâng. Chöa thi maø anh Höôøng ñaõ ñöa chieác Veùlo Solex, saùu ngaøn, cho Huøng chaïy tröôùc. Chi "xoäp" nhö vaäy thì mình khoâng laøm coi cuõng khoâng ñöôïc.

     - Ngaøy mai Huøng nhôù ñöa cho anh moät taám hình nha, loaïi nhoû boû tuùi, ñaëng laøm theû.

     - ÖØa, ñeå Huøng veà luïc ngaên keùo coi coù coøn taám naøo khoâng. Maø laøm theû gì?

     - AÄy, caùi theû naøy khoâng phaûi deã laøm ñaâu. Caùch naøy aên chaéc, baûo ñaûm khoâng ai nghi ngôø gì heát.

     Vaøi ngaøy sau luùc ñi nhaäu tieát canh vòt Hoàng Thaäp Töï, anh Höôøng môùi loøi ra caùi theû nhaân vieân Air Vieät Nam cuûa Huøng, cho Huøng. Khoâng caàn naáu cheø cuùng maø boãng döng ñoåi teân ñoåi hoï, ñoåi ngaøy sinh thaùng ñeû, ñoåi luoân caû ngheà nghieäp ñòa chæ. Thi tuù taøi moät ban B ñoái vôùi Huøng cuõng deã thoâi, chæ laøm truùng hai baøi toaùn, baøi vaät lyù, baøi hoùa hoïc laø ñuû ñaäu roài. Vieät vaên thì laøm nghò luaän luaân lyù kieám theâm ñieåm, chôù thô vaên queân heát roài ñaâu laøm nghò luaän vaên chöông ñöôïc. Khoâng caàn doø baøi, coøn bao nhieâu thi baáy nhieâu, maø Huøng cuõng laáy "bình thöù" cho anh Höôøng. Quaû thaät, vaøo phoøng thi vôùi caùi theû Air Vieät Nam khoâng ai daùm haïch hoûi Huøng moät tieáng.

     Luùc ñoù Veùlo Solex vaø Mobylette vaãn coøn thònh haønh, maëc duø xe Sachs, Goebel cuûa Ñöùc ñaõ baét ñaàu nhaäp caûng maïnh. Huøng laáy laøm haøi loøng vôùi "moùn ñoà laøm cuûa" môùi coù cuûa mình. Nhöng, coù chieác xe roài maø thieáu baïn beø cuõng maát vui, thaønh thöû Huøng boû hoïc veà Myõ Tho chôi. Chò em baïn gaùi ôû tænh cuõng deã meán deã thöông hôn nhieàu. ÔÛ treân naøy con gaùi hoïc leân döï bò Khoa Hoïc, chöùng chæ Toaùn Lyù Hoùa hay chöùng chæ Toaùn Ñaïi Cöông gì cuõng vaäy, ñöùa naøo ñöùa naáy caèn coãi, thaáy maø toäi. Caùi göông maët hoïc troø nhö ñaõ maát, thay vaøo ñoù nhöõng öu tö ray röùt cuûa cuoäc soáng haèng ngaøy, nhöõng baên khoaên phieàn muoän ôû töông lai. Huøng khoâng muoán mình sôùm trôû thaønh oâng cuï non cho neân veà tænh höôûng nhaøn. Boà bòch, baïn beø, caø keâ deâ ngoãng vaäy maø vui hôn.

     Nhöng höôûng nhaøn cuõng ñaâu coù deã. Khoâng bao laâu oâng baø giaø phaùt giaùc, bò chöûi nhö chöûi giaëc, bò ñuoåi nhö ñuoåi taø, cho neân Huøng moät phen nöõa phaûi troài ñaàu trôû veà thaønh ñoâ. Ñang luùc mình chaùn hoïc maø coøn phaûi nhai laïi baøi cuõ thì ñuùng nhö laø côm neáp maéc möa, nuoát heát voâ. Söùc ngöôøi coù haïn, Huøng bieát mình coù gioûi caùch maáy ñi nöõa sôùm muoän gì roài cuõng phaûi ñi lính. Moät naêm ñaõ khoâng xong, boán naêm laøm gì khoâng truïc traëc. Ví duï mình hoïc sang naêm thöù ba, thi rôùt, phaûi ñi Thuû Ñöùc thì coøn gì aân haän hôn. Thaø laø toác chieán toác thaéng, ñi lính tröôùc maëc may coøn ñuû thì giôø leân töôùng.

     Nhöng tröôùc khi ñi lính Huøng nghó mình phaûi thi möôùn moät keo nöõa. Kieám tieàn caùch naøy deã quaù khoâng laøm cuõng uoång. Möôøi laêm ngaøn, moät laø thi cho thaèng chaùu cuûa oâng Toång Tröôûng Giaùo Duïc do anh Höôøng giôùi thieäu, hai laø thi cho thaèng Ngoân, baïn Huøng, boû hoïc ñi lính thuûy töø hoài rôùt trung hoïc ñeä nhaát caáp... baây giôø ñang troán quaân dòch. Huøng chaúng nôõ boû baïn beø. Vieäc tieàn baïc thì khoûi phaûi lo, vì con Beù Ba boà thaèng Ngoân ñang laøm vuõ nöõ chuyeân nghieäp. Hai ñöùa noù daùm aên côm nhaø haøng moãi ngaøy thì chuyeän boû tieàn ra mua caùi baèng caáp cuõng laø chuyeän leû teû. Chæ lo moät ñieàu hai ñöùa noù gaây goå lieân mieân khoâng bieát ngaøy naøo giôø naøo tan haøng raõ ñaùm. Maø hai ñöùa cuøng moät queâ, xaõ Taân Hieäp, coù ñaøo bôùi tieân nhôn toå ñöôøng cuûa nhau cuõng khoâng sao.

     - Maøy ñöøng töôûng luùc naøy maøy laøm ra tieàn nuoâi tao laø maøy laøm leân. Maøy phaûi nhôù hoài maøy boû nhaø ñi theo tao, tao lo cho maøy khoâng thieáu moät moùn gì. Tao maø laáy ñöôïc baèng tuù taøi roài thì maøy seõ thaáy, möôøi caùi maët cuûa maøy cuõng vöùt soït raùc heát maø thoâi.

     - Thoâi ñi. Maët maøy soáng baùm cheùo aùo ñaøn baø maø coøn lôùn hoïng.

     Tuïi naøy chöûi nhau taøn khoác thieät. Ba ngaøy thi, ba ngaøy Huøng mang caùi theû khoâng phaûi laø nhaân vieân Air Con Roàng nöõa maø laø phoùng vieân nhaø baùo Tia Saùng do thaèng Duõng chaùu thaèng Ngoân laøm giuøm. Ba ngaøy leân Ña Kao ôû chôi vôùi tuïi noù, ñuû ba ngaøy thaèng Ngoân caøng taøn teä hôn, bò con Beù Ba xaùch dao röôït chaïy cuøng nhaø. Troán quaân dòch maø roát cuoäc cuõng phaûi chaïy baêng ra ñöôøng thoaùt maïng. Cheùm gieát nhau coi döõ tôïn vaäy roài laøm hoøa vôùi nhau cuõng leï. Môùi maày tao ñoù roài anh anh, em em cuõng lieàn theo ñoù. Huøng khoâng sao hieåu noåi caùi tình yeâu coù öôùp chaát buïi ñôøi naøy. Hôïp roài tan, tan roài hôïp töøng giôø töøng phuùt. Caáu xeù nhau roài cuõng phaûi baùm víu laáy nhau. Ñeå soáng, ñeå coäng sinh coäng höôûng, khoâng taùch nhau rôøi ra ñöôïc.

     Roát cuoäc roài thaèng Ngoân cuõng coù baèng tuù taøi moät haïng "bình thöù," moät caùi giaáy hoaõn dòch kieåu môùi, nhö noù mong muoán. Nhöng ñoái vôùi Huøng hoaõn dòch ñeå laøm caùi gì, neáu mình khoâng coù chaân laøm cho moät haõng thöông maïi cuûa tö nhaân hay laøm cho moät cô sôû haønh chaùnh cuûa chính phuû. Thôøi buoåi naøy muoán kieám ñöôïc moät sôû laøm, moät laø phaûi coù ngöôøi giôùi thieäu hai laø phaûi baø con xa gaàn vôùi maáy xeáp lôùn, maø Huøng thì khoâng hoäi ñuû ñieàu kieän naøo heát.

     Khoâng ngôø trong hai naêm vaùc maët veà thaønh ñoâ, Huøng khoâng laøm neân moät troø troáng gì coi ñöôïc. Huøng nghó raèng baèng tuù taøi hai öu haïng cuûa mình chaéc roài cuõng chæ laø caùi paùt-po ñeå môû ñöôøng vaøo lính maø thoâi. Vaøo lính!

   back to top

05. ÑEÄ NHÖÙT THAÄP BAÙT ÑAO PHUÛ THUÛ

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Huøng baét buoäc phaûi ñeán Nha Trang laàn ñaàu tieân baèng ñöôøng bieån. Töø ngoaøi khôi nhìn vaøo, Nha Trang quaû laø moät baõi caùt daøi nguùt ngaøn, xa tít. Baõi caùt traéng mòn, im lìm, phaúng phiu, aáp uû bôûi nhöõng löôïn soùng thì thaàm noái tieáp nhau tuoân vaøo bôø. Thaønh phoá khoâng coù nhaø choïc trôøi nhö traûi daøi cho ñeán taän chaân nuùi ñang laøm bình phong cho böùc tranh thuûy maëc. Baàu trôøi xanh, trong vaét khoâng moät gôïn maây cuûa moät ngaøy vaøo thu. Muøa nhaäp hoïc, nhaäp khoùa baét ñaàu vaø muøa heø, vôùi Huøng, muøa heø cuoái cuøng cuûa ñôøi hoïc troø, ñôøi sinh vieân, nhö roài ñaõ troâi qua.

     Döông vaän haïm Cam Ranh, HQ 500, loaïi taøu lôùn nhöùt cuûa Haûi Quaân Vieät Nam luùc baáy giôø, uûi baõi tröôùc voøng thaønh cuûa Trung Taâm Huaán Luyeän Haûi Quaân sau hai ngaøy leânh ñeânh ngoaøi bieån khôi. Cuõng bieát lôø môø laø Haûi Quaân Vieät Nam coù ba Trung Taâm Huaán Luyeän chính. Trung Taâm Huaán Luyeän Boå Tuùc ôû Saøi Goøn laø tröôøng tu nghieäp daønh cho caùc só quan trung caáp vaø cao caáp. Trung Taâm Huaán Luyeän Cam Ranh laø tröôøng ñaøo taïo thuûy thuû, lính taøu cô baûn. Vaø Trung Taâm Huaán Luyeän Nha Trang goàm hai tröôøng, thöù nhöùt laø tröôøng Chuyeân Nghieäp Sô Ñaúng vaø Cao Ñaúng, tröôøng tu nghieäp cho Haï Só Quan, vaø thöù hai laø tröôøng Só Quan Haûi Quaân, tröôøng ñaøo taïo só quan, quan taøu cô baûn. Coøn tröôøng thôï laën, ngöôøi nhaùi, tröôøng ong bieån, sea bees, tröôøng goõ seùt, tröôøng chaïy ruøa... gì gì nöõa ôû ñaâu? Laøm sao maø bieát heát ñöôïc! Cöûa ñoå boä môû ra vaø toaøn khoùa moät traêm hai möôi taùm teân, leân bôø xeáp thaønh naêm nhoùm, naêm trung ñoäi. Cao tröôùc thaáp sau treân baõi caùt xoai xoaûi doác. Ñaàu oùc coøn laéc lö, maët ñaát nhö coøn nghieâng qua nghieâng laïi.

     - Anh ñi taøu coù vui khoâng?

     - Daï vui.

     - Anh coù meät khoâng?

     - Daï meät.

     - Anh coù caàn toâi kheânh hoä anh caùi sac-marin khoâng?

     - Daï khoâng aï. Caùm ôn.

     - Neø, anh uoáng mieáng nöôùc ñi cho khoûe.

     - Daï... öïc, öïc... caùm ôn anh.

     Nghieâm. Ñaèng tröôùc. Böôùc. Moät hai ba boán, moät hai ba boán... Huøng ngaïc nhieân thaáy ñaøn anh chaêm soùc ñaøn em coi boä töû teá quaù, coi boä tình nghóa quaù. Vaäy maø nghe thieân haï ñoàn cöù ra ñaây laø seõ bò quay nhöø töû, quay cheát soáng. Naêm trung ñoäi noái ñuoâi nhau baêng qua ñöôøng, hieân ngang böôùc voâ coång tröôøng, nhöõng böôùc chaân coi nhö oai huøng nhöng ueå oaûi, naëng neà vì caùi sac-marin chaát choàng treân vai. Saân côø roäng raõi, saïch seõ... Daëm chaân taïi choã. Böôùc. Moät hai ba boán, moät hai ba boán... Ñöùng laïi. Ñöùng. Nghieâm. Nghæ. Thao dieãn nghæ, töï do nghæ.

     Taát caû nhìn leân moät caùi khaùn ñaøi nho nhoû laøm taïm baèng vaùn eùp. Khoùa ñaøn anh baây giôø hoaøn toaøn bao vaây khoùa ñaøn em voâ giöõa. Moät soá ñoâng vaãn tieáp tuïc len loûi vaøo trong haøng hoûi thaêm söùc khoûe, hoûi thaêm veà chuyeán haûi haønh vöøa qua. Roài boãng moät tieáng hoâ quaù lôùn nhö xeù baàu khoâng khí:

     - Nghieâm.

     - Nghieâm maø anh coøn nhuùc nhích haû? Anh coù bieát ñöùng nghieâm laø ñöùng theá naøo khoâng?

     - Anh. Nghieâm maø anh coøn cöôøi haû? Anh daùm giôõn maët vôùi ñaøn anh haû? Anh daùm choáng ñoái haû? ÔÛ ngoaøi kia anh chuyeân moân xaùch ñoäng, bieåu tình, xuoáng ñöôøng phaûi khoâng?

     - Daï. Ñaâu coù.

     - Daï daï caùi gì..., chöa chi anh ñaõ daùm hoïc saùch xin xoû roài.

     OÂ hay, sao coù vuï naøy. Tieáng naït noä, tieáng la heùt cuûa ñaùm ñaøn anh thaät tình coù hôi lôùn, hôi roäng hoïng, chaùt chuùa beân tai. Thoâi roài, lôøi ñoàn quaû khoâng sai. Ñaùm huøm hoå naøy seõ quay mình nhö quay deá, quay cho söùt caøng gaõy goïng, quay cho traày vi troùc vaûy, chöa chaéc ñaõ thoâi. Baây giôø phaûi laøm sao ñaây. Than vaõn, run sôï cuõng muoän roài. Baïn beø sao mình vaäy, cheát choùc ai... Moät gioïng noùi nheø nheï beân tai Huøng:

     - Caùc anh yeáu quaù. Coi neø..., môùi ñuïng nheï moät caùi laø xieång nieång roài. Caùc anh ñaõ thaáy caùc anh heøn haï chöa. Caùc anh ñaõ laøm nhuïc nhaõ Haûi Quaân roài, toaøn laø buùn thiu, teùp riu.

     Huøng ñöùng ngay ngaén trôû laïi, böïc doïc loõ maét nhìn thaèng cha nhoû xíu con maø daùm noùi mình riu riu. ÔÛ Saøi Goøn maø phaùt ngoân böøa baõi kieåu naøy laø bò aên ñoøn roài. Khoâng hieåu sao Huøng chaúng daùm hôû moâi. Moät caâu nhòn chín caâu laønh, choã naøy ñaâu phaûi laø choã ñaáu lyù, caùi luaän lyù moät chieàu ñoù. Roài nhö ai cuõng hieåu thaân phaän mình, khoâng bao laâu chæ coøn nghe toaøn laø caâu hoûi maø khoâng thaáy caâu traû lôøi. Baøi dieãn vaên chaøo möøng ñaøn em khoâng ai theøm nghe vöøa chaám döùt, thì nhöõng caâu noùi gaèn gaèn nhö ra leänh cuõng baét ñaàu vang doäi.

     - Taát caû khoùa 17 nghe ñaây. Hoâm nay caùc anh seõ haân haïnh, ñöôïc ñaøn anh caùc anh, chính thöùc long troïng ñoùn tieáp.

     - Long troïng ñoùn tieáp. Anh nghe chöa, long troïng ñoùn tieáp.

     - Caùc anh bieát caùc anh coù toäi, ...

     - Coù toäi, coù toäi, coù toäi.

     - ... ñaõ ñeå ñaøn anh caùc anh chôø ñôïi caû naêm trôøi.

     - Chôø ñôïi caû naêm trôøi, chôø ñôïi caû naêm trôøi, anh bieát khoâng?

     Chæ caàn moät ngöôøi noùi treân khaùn ñaøi laø ñuû nghe roài, ñaâu caàn caùi ñaùm phuï ñeà, phuï dieãn naøy ñaâu. Sao cöù nhai ñi nhai laïi nhöùc ñaàu nhöùc oùc beân tai.

     - Caùc anh khoâng theå ñeå ñaøn anh caùc anh theâm thaát voïng, sau ñaây, ñeå neâu cao giaác moäng haûi hoà, ...

     - Giaác moäng haûi hoà, giaác moäng haûi hoà.

     - ... caùc anh seõ chaïy moät voøng quaân tröôøng theo söï höôùng daãn cuûa ñaøn anh caùc anh.

     - Chæ moät voøng quaân tröôøng, moät voøng quaân tröôøng.

     - Taát caû sac-marin leân vai... Chaïy.

     Huøng khoâng ngôø caùi ñaùm thaân cao, caúng daøi phía tröôùc phaùt vuït chaïy nhö gioù, chaïy nhö muoán chaïy ñua nöôùc ruùt vôùi khoùa ñaøn anh. Huøng moûi meät, leït ñeït phía sau. Mau leân, mau leân, yeáu quaù, yeáu quaù nghe luøng buøng beân tai. Huøng thaáy heát, ngöôøi vaáp teù, keû suùt giaøy, ñöùa rôi maét kieáng, thaèng vaêng muõ caùt-keát. Boû luoân. Chaïy, chaïy taùn loaïn, chaïy loän xaø ngaàu, chaïy nhö ñieân. Moät voøng quaân tröôøng maø sao chaïy hoaøi khoâng thaáy heát. Cuõng khoâng ngöøng laïi ñöôïc, mình nhö bò doøng nöôùc luõ cuoán troâi ñi, raùn theo baàu baïn nhö chim theo ñaøn. Doàn heát söùc taøn cho cuoäc thöû thaùch ñaàu tieân, khoâng theå boû cuoäc ñöôïc. Cuoái cuøng Huøng cuõng veà ñeán möùc aên thua, nôi maø sau naøy Huøng môùi bieát laø Thao Dieãn Tröôøng, thì anh em phaàn lôùn ñaõ ngay haøng thaúng loái. Huøng quaêng caùi sac-marin, bòch, xuoáng chaân, ñöùng voâ vò trí cuûa mình. Moà hoâi nhoû gioït, mieäng khaùt khoâ. Söùc noùng nhö loø than boác leân töø maët ñaát caùt, ñaày soûi ñaù.

     - Anh. Anh ñaõ thaáy meät chöa?

     - Daï, thaáy meät roài.

     - Meät aø, anh laøm cho toâi möôøi caùi hít ñaát cho noù khoûe laïi coi.

     - Coøn anh, anh thaáy meät chöa?

     - Daï, chöa?

     - Toát laém. Anh ra ñaây nhaûy thaêng thieân ñoän thoå vôùi toâi. Nhö vaày neø..., chöøng naøo toâi ngöng anh môùi ñöôïc ngöng nghe chöa.

     Bieát noùi caùch gì cuõng khoâng oån roài. Nhöng maø môùi chaïy veà, thaø laø hít ñaát, nhaûy xoåm, ñi chaân vòt nhö tuïi bò quay rieâng ñaèng kia coøn söôùng hôn laø ñöùng nghieâm kieåu trôøi troàng, khoâng daùm nhuùc nhích nhö theá naøy. Khoâng bao laâu trôøi ñaát quay cuoàng, maáy ñöùa bòch bòch roài maáy ñöùa oùi möûa xung quanh, Huøng coá nhôù caùi sac-marin cuûa mình ñang naèm ôû phía beân naøo ñeå lôõ coù ngaõ xuoáng cuõng ngaõ cho eâm thaém... Vaø Huøng mô maøng thaáy mình ñi veà beänh xaù, boán voù ñöa leân trôøi, hai tay hai chaân coù boán thaèng baïn coøn tænh caëp keø...

     Cö xaù sinh vieân só quan goàm boán daõy nhaø treät lôïp fibro cement coù teân: alpha, beta, omega vaø xi. Daõy omega bò Vieät Coäng phaùo kích saäp töø hoài khoùa 14, moät ñoáng gaïch vuïn vaãn coøn ñeå y nguyeân, chöa xaây caát laïi. Khoùa ñaøn anh ôû maët tröôùc, khoùa ñaøn em ôû maët sau. Möôøi teân chung moät phoøng, hai giöôøng boá loaïi khung saét hai töøng ñeå saùt hai beân vaùch cho taùm teân, vaø hai giöôøng goã ñeå giöõa phoøng cho hai teân coøn laïi. Huøng ñöôïc traû veà phoøng alpha 1 sau khi ñöôïc chích cho moät muõi thuoác khoûe vaø naèm nghæ ñoä hôn moät giôø. Böôùc chaân voâ phoøng, thaáy baïn beø ñeå nguyeân ñoà traän naèm nguû ngoån ngang döôùi saøn xi maêng. Huøng cuõng chui voâ trong goùc laøm moät giaác. Ñeán chieàu...

     - Te, tít, tít. Te, tít, tít...

     - EÂ, daäy. Coøi taäp hoïp cuûa mình kia. Taäp hôïp, anh em. Taäp hôïp.

     - Phaûi hoân ñoù cha noäi? Ñeå nghe kyõ coi... Te, tít vôùi te, tít, tít, caùi naøo cuûa mình.

     - ÖØ, maøy coù ngon thì ôû ñoù ñi maø tít te, te tít.

     Huøng ba gioø boán caúng chaïy ra saân khoâng caàn bieát ai ñuùng ai sai, vì chöa nghe ai daën taän maët coøi keâu sao laø coøi cuûa mình. Thaáy caû boïn nhoán nhaùo xeáp haøng ngoaøi baõi caùt troáng. Nhöõng khuoân maët bô phôø lem luoác, nhöõng boä ñoà xoác xeách nhaên nheo, trong phuùt choác, caû ñaùm ñaõ trôû thaønh beä raïc, toài taøn nhö ñaùm aên maøy. Khoâng bieát luõ ñaøn anh seõ dôû troø gì ñaây. AÊn côm, phaûi, chæ tôùi giôø aên côm thoâi, coøi taäp hôïp ñi aên côm. Ñi haøng moät vaøo phaïn xaù, ñi beû goùc vaøo baøn aên keâ khít khít nhau thaønh daõy, keùo gheá moät löôït, ngoài xuoáng moät löôït. Caù chuoàn chieân, canh haàm ba roïi, möïc xaøo baép caûi. Môùi nhìn qua töôûng côm quaân tröôøng chaéc cuõng höông vò laém, ai ngôø ñuïng ñuõa voâ moùn naøo cuõng tanh oùi, nuoát voâ muoán möûa trôû ra. Raùn aên maø laáy söùc, neáu keùn aên, khoâng aên ñöôïc ñoà aên thì aên ñôõ côm chan vôùi nöôùc traø cho bôùt muøi hoâi.

     Sau böõa aên nhaït nheõo ñaàu tieân ñoù, taát caû veà phoøng caêng daây boá cho giöôøng cuûa mình vaø xeáp laïi ñoà ñaïc laët vaët cho coù ngaên naép thöù töï... Môùi ngaøy naøo ñi thi, môùi ngaøy naøo ñi khaùm söùc khoûe, môùi ngaøy naøo baïn beø tieãn ñöa nhaäp traïi Baïch Ñaèng 2, môùi ngaøy naøo xeáp haøng laõnh quaân trang, vaø môùi ngaøy naøo môùi taäp ñi dieãn haønh moät hai moät hai, taát caû nhö hieän ra tröôùc maët Huøng. Baây giôø, taát caû nhö ñaõ rôi vaøo moät dó vaõng quaù xa xoâi. Khoâng coøn Saøi Goøn, khoâng coøn nhöõng chieàu ñöa em daïo phoá. Huøng thaáy böõa nay môùi nhö laø ngaøy ñaàu tieân mình thaät söï böôùc vaøo ñôøi lính... Te, tít, tít. Te, tít, tít... tieáng coøi taäp hôïp nhö caét goïn noãi nieàm suy tö cuûa Huøng. UÛa, caùi ngaøy ñaàu tieân naøy chaéc ñaõ chöa chòu chaám döùt.

     Taát caû gaáp ruùt maëc ñoàng phuïc, chaïy aøo ra baõi caùt taäp hôïp. Trôøi chieàu ñaõ sang môø môø toái.

     - Taát caû khoùa 17 nghe ñaây. Ñeâm nay, ñoái vôùi caùc anh, seõ laø ñeâm khoâng nguû. Seõ laø ñeâm löûa traïi ñeå ñaùnh daáu caùi giaây phuùt caùc anh töï nguyeän rôøi boû cuoäc ñôøi daân chính, rôøi boû neáp soáng sinh vieân, ñeå ñi xaây giaác moäng haûi hoà.

     - Giaác moäng haûi hoà. Ha ha ha...

     - Sau khi nghe tieáng coøi, caùc anh ba möôi giaây trôû veà phoøng thay ñoà tieåu leã roài trôû ra taäp hôïp laäp töùc. Anh naøo chaäm treã seõ ñöôïc ñaøn anh caùc anh chaêm soùc chu ñaùo. Te.

     Chaïy ñi roài laïi chaïy veà. Hôn ba möôi giaây sau:

     - Khoùa 17 nghe ñaây. Ñaøn anh caùc anh nhaän thaáy caùc anh di chuyeån coøn chaäm chaïp, deành daøng nhö haøng khoâng maãu haïm. Ñeå cho caùc anh coù theå taêng theâm vaän toác, sau khi nghe tieáng coøi, caùc anh ba möôi giaây trôû veà phoøng maëc theâm ñaïi leã, roài maëc theâm traây-di beân ngoaøi, töùc khaéc trôû ra trình dieän. Te.

     Laïi chaïy vaø chaïy. Caùi cöûa phoøng sao nhoû quaù, chaïy ra chaïy voâ muoán ñaïp laãn leân nhau. Tieåu leã beân trong, ñaïi leã beân ngoaøi, roài traây-di beân ngoaøi nöõa. Bung caùi sac-marin tuoân heát meï noù leân giöôøng, chuïp cho leï maëc may coøn ñuû thì giôø. Hôn moät phuùt sau:

     - Taát caû nghe ñaây. Ñaøn anh caùc anh nhaän thaáy caùc anh chöa tieán boä chuùt naøo heát. Sau khi nghe tieáng coøi, caùc anh ñöôïc möôøi giaây, laäp laïi möôøi giaây, trôû veà phoøng mang giaøy khoâng vôù, theo kieåu möôøi giôø möôøi, nhö theá naøy..., hai chieác giaøy nhö hai caây kim ñoàng hoà. Ñoàng thôøi mang taát caû quaàn aùo civil ñem ra ñaây laäp töùc. Te.

     Möôøi giôø möôøi thì cuõng khoâng sao, keït caùi khoâng vôù, caùt xuùc voâ giaøy caø nhaéc caø nhaéc, khoù maø chaïy mau ñöôïc. Maø chaäm treã thì bò quay rieâng. Sau moãi hoài coøi, Huøng thaáy soá trôû ra taäp hôïp coi nhö ñuùng giôø ñuùng giaác caøng luùc caøng thöa. Nhöng vaãn coøn laø soá ñoâng. Khoân hoàn thì laãn vaøo ñaùm ñoâng, ngöôøi ta laøm sao mình laøm vaäy, noåi quaù cuõng tieâu, chìm quaù cuõng nguûm, chæ theo ñaïo trung dung môùi coøn cô hoäi soáng. Huøng thaûy boä ñoà daân chính coøn soùt cuûa mình vaøo ñoáng ñoà roài trôû veà haøng, töï hoûi khoâng hieåu mình coù ñuû söùc ñeå theo ñaùm ñoâng hay khoâng. Maáy thaèng to con lôùn xaùc ngu quaù, sôï gì maø sôï döõ vaäy. Cöù nghe coøi laø laøm lieàn nhö caùi maùy, khoâng bieát nghó suy. Phaûi töø töø maø haønh ñoäng.

     - Khoùa 17 nghe ñaây. Sau khi nghe tieáng coøi, caùc anh quyø goái, hai tay ñeå leân ñaàu. Te.

     Ñoáng aùo quaàn baét ñaàu leân daøn hoûa, toäi cho maáy teân quaù run sôï ñem luoân maáy boä ñoà môùi ñi thieâu. Trong aùnh löûa baäp buøng maët maøy ñaøn anh teân naøo troâng cuõng coù nanh coù guùt.

     - Taát caû laäp laïi theo toâi: "Toâi töø boû daân chính."

     - Toâi töø boû daân chính.

     - Lôùn leân.

     - Toâi töø boû daân chính.

     - Lôùn leân nöõa.

     - Toâi töø boû daân chính.

     - Taát caû khoùc leùn, khoùc lôùn leân. Te.

     - Hu hu. Hu hu hu hu.

     - Anh. Khoùc maø anh daùm cöôøi haû. Khoùc leân, khoùc nöõa leân.

     - Hu hu. Hu hu hu hu.

     - Pha-roâ. Time out. Pha-roâ. Ñeå caùc anh ñöôïc say söa vôùi giaác moäng haûi hoà, baây giôø taát caû ñöôïc pheùp naèm xuoáng, ngöûa maët leân trôøi, ñeám sao ñeâm. Te. Ñeám leân. Lôùn leân. Te.

     - Moät, hai, ba, boán...

     - Naêm, möôøi, möôøi laêm, hai möôi...

     - Taát caû cöôøi leân. Te.

     - Ha ha. Ha ha ha ha.

     - Khaëc khaëc khaëc...

     - Maáy anh daùm giôõn maët vôùi ñaøn anh haû? Bieåu maáy anh cöôøi, maáy anh khoùc. Bieåu maáy anh khoùc, maáy anh cöôøi. Giôõn maët vôùi ñaïi quan haû?

     - Ha ha. Ha ha ha ha. Khaëc khaëc khaëc.

     - Pha-roâ. Pha-roâ. Taát caû quyø goái, hai tay leân ñaàu. Te.

     - Keå töø giôø phuùt naøy caùc anh ñöôïc quyeàn goïi ñaøn anh caùc anh laø nieân tröôûng vaø xöng toâi. Anh naøo tieáp tuïc anh anh, em em theo loái daân chính seõ ñöôïc caùc nieân tröôûng chieáu coá noàng haäu. Vaø tieáp theo ñaây laø phaàn giôùi thieäu 17 nieân tröôûng "ñao phuû thuû" (danh xöng cuûa ñaøn anh trong ban lo huaán nhuïc khoùa ñaøn em) cuûa caùc anh. Keå töø ngaøy mai, nhöõng vò ñao phuû thuû naøy seõ saên soùc caùc anh caøng taän tình hôn nöõa.

     - Ñeä nhöùt ñao phuû thuû, nieân tröôûng Voõ Böûu Khai. Te. Khoùc leân.

     - Hu hu. Hu hu hu hu.

     - Ñeä nhò ñao phuû thuû, nieân tröôûng Haø Quang Haûi. Khoùc leân.

     - Ñeä tam ñao phuû thuû, nieân tröôûng Trònh Xuaân Tuïng. Khoùc leân.

     - Ñeä töù ñao phuû thuû, nieân tröôûng Döông Vaên Teøo...

     - Ñeä nguõ ñao phuû thuû, nieân tröôûng Leâ Löông Ngoâ, khoùc leân.

     - Ñeä luïc ñao phuû thuû, nieân tröôûng Huyønh Quang Höng, ...

     - ...

     - Ñeä thaäp thaát ñao phuû thuû, nieân tröôûng Lyù Ngoïc AÅn, khoùc leân, khoùc leân...

     - Sau khi giaûi taùn, taát caû ñoà aên thöùc uoáng daân chính maø caùc anh mang theo phaûi ñöôïc thanh toaùn baèng moïi caùch ngay trong ñeâm nay. Anh naøo chöøa laïi, baát cöù moùn gì, laø anh ñoù seõ... "raùch." Khoâng côø baïc röôïu cheø, khoâng caø pheâ thuoác laù gì caû. Roõ chöa?

     - Roõ.

     - Sau khi tan haøng caùc anh ñöôïc pheùp laéc lö veà phoøng. Nghóa laø laên veà phoøng. Roõ chöa?

     - Roõ.

     - Tan haøng.

     - Coá gaéng.

     - Anh. Anh coù nghe laên veà phoøng hay khoâng maø anh chaïy. Laên, naèm xuoáng, laên. Anh daùm xaùch ñoäng, choáng ñoái ñaøn anh haû?

     Laên loùc, traày truïa roài cuõng laéc lö veà ñöôïc phoøng, may laø baõi taäp hôïp cuõng gaàn cö xaù. Caû boïn nhìn nhau phaân vaân cho soá phaàn tröôùc maét cuûa mình. Ngaøy mai, ngaøy mai roài seõ ra sao vôùi ñaùm ñao phuû thuû, vaø coøn phaûi chòu ñöïng cho bieát ñeán bao giôø. Soáng cheát coù nhau laø huynh ñeä chi binh , chi binh kieåu coát nhuïc töông taøn naøy thì coøn huynh ñeä laøm chi cho maát coâng. Böôùc ñöôøng cuøng coi nhö ñaõ ñeán, boán phöông taùm höôùng, chöa nhaän ra phöông naøo laø Ñoâng, höôùng naøo laø Taây, chöa bieát ñaâu laø beänh xaù, chöa bieát ñaâu laø nhaø taém, phoøng veä sinh. Laøm gì hôn, ñaõ leân löng coïp roài thì chæ coøn phaûi côõi thoâi.

     - EÂ, Huøng, ñaâu maøy phuï tao laøm heát maáy thöù naøy coi.

     Vieät, Tröông Thanh Vieät, thaèng baïn naèm giöôøng döôùi cuûa Huøng, vöøa noùi vöøa loâi ra moät ñoáng löông khoâ, thòt hoäp, söõa, ñöôøng, baùnh ngoït... saép ñaày treân maët baøn. Huøng traû lôøi döùt khoaùt:

     - Trong caùi caûnh theâ löông naøy maø aên vôùi uoáng gì nöõa maäy. Tieác reû laøm chi, ñaøo loã choân cha noù heát cho roài, cho ñôõ hoaïn naïn.

     Anh Nguyeãn Thaønh Long, môùi chòu coù moät taêng maø caùi chaân baét ñaàu coù taät, keùo xaø læa xaø læa ñi voøng voøng hoûi thaêm daàu noùng, cuõng cöôøi heà heà cheâm vaøo:

     - Thaèng Huøng noù noùi truùng ñoù. Khoâng nhöõng choân maø coøn phaûi choân cho thieät kyõ nöõa. Choân khoâng kyõ tuïi noù thaáy daáu, tuïi noù moi leân thì caøng cheát sôùm. ÔÛ ñaây xöù caùt cuõng deã, böôi tay choân cuõng ñöôïc, neáu gaëp ñaát gioàng nhö gioàng oâng Toá thì boïn mình nguy to.

     Nhoùm beân kia vaùch coøn coù tieáng voïng qua:

     - Coøn maáy bao thuoác laù naøy thì sao.

     - Thì maøy raùn thöùc suoát ñeâm maø huùt cho heát.

     - Tuïi noù ñaâu coù caám huùt thuoác ñöôïc. Caám nhö vaäy maáy thaèng ghieàn cheát meï noù heát sao. Ñaâu coù taøn nhaãn döõ vaäy.

     - Ñaøn anh laø cha meï maø, maøy muoán ñöôïc laøm con cöng thì cöù giöõ maø huùt.

     Möôøi giôø ñeâm. Coøi taét ñeøn. Chôø. Ñeán khi naøo chæ coøn nghe tieáng eãnh öông, buø toït, vaø tieáng nhaø maùy ñeøn chaïy ñeâm ruø rì ñaâu ñaây, caû boïn môùi daùm phaân taùn moûng ñi ñaøo coâng söï, laøm ñaùm ma cho nhöõng caën baõ daân chính coøn soùt laïi. Roài nhö thaám meät, taát caû leân giöôøng laên ra nguû, chöa kòp nghó laø suoát caû ngaøy nay ñaâu ai ñaõ ñöôïc ñi taém.

     Te, tít, tít. Te, tít, tít. Naêm giôø saùng. Tieáng coøi taäp hôïp, saùng naøy coøn kieâm theâm tieáng coøi ñaùnh thöùc, baét ñaàu nghe coù veû ma quaùi, ruøng rôïn. Khoâng bieát luùc naøo noù seõ keâu, te, tít, tít, ñôn giaûn nhö vaäy maø laø ñieåm baét ñaàu cuûa moät chuyeån ñoäng, moät quay cuoàng. Ñaøn anh baøn giao nhieäm vuï laøm veä sinh cho ñaøn em, thuït caàu tieâu, chuøi la-va-boâ, röûa phoøng taém. Töø nhoû ñeán lôùn chöa bao giôø laøm vieäc naøy, baây giôø hoâi thuùi, chaùn quaù. Heä thoáng nöôùc bò ngheït, chaûy toûn toûn nhö ngöôøi ta ñi ñaùi. Phaûi ra gieáng laáy nöôùc cho leï, noùn saét ñi noùn saét veà chuyeàn tay nhau nhö daân laøm ñaát ñi ñaøo kinh.

     Te, tít, tít. Xeáp haøng ñi aên saùng, baùnh mì, chuoái giaø, nöôùc traø.

     Te, tít, tít. Theå duïc theå thao, chaïy voøng voøng baõi taäp, baõi caùt troáng giöõa cö xaù vaø boä chæ huy tieåu ñoaøn sinh vieân só quan. Moät voøng, hai voøng, ba voøng, chaïy treân caùt baét ñaàu thaáy gioáng nhö chaïy treân buøn. Boán voøng, böôùc naøo cuõng thaáy luùn xuoáng saâu. Naêm voøng, coù maáy teân maët maøy taùi xanh. Saùu voøng, coù thaèng oùi möûa. Baûy voøng, ngaõ lòch bòch doïc ñöôøng. Taùm voøng, naèm la lieät. Chín voøng, coøn moät soá ñi boä. Möôøi voøng, möôøi moät voøng..., chæ coøn maáy caùn boä ñaøn anh, maáy caùn boä khoâng coù nhieäm vuï quay:

     - Yeáu quaù. Caùc anh yeáu quaù, phaûi chaïy toái thieåu laø hai chuïc voøng.

     Sau ñoù ñôõ hôn, taäp ñi thao dieãn, moät hai ba boán, moät hai ba boán, cho ñeán tröa.

     Te, tít, tít. Moà hoâi nhö taém maø vaãn phaûi xeáp haøng ñi vaøo phoøng aên, thöù töï töøng trung ñoäi, ñi beû goùc voâ baøn aên raát ñaøng hoaøng, lòch söï. Boø ra-gu, canh rau muoáng, gaø kho saû ôùt, coi boä coù lyù...

     Te... Ñaøn anh boãng döng ôû ñaâu tuùa ra ñoâng ngheït. Huøng linh tính nhö coù chuyeän chaúng laønh. Caùi gì nöõa ñaây, trôøi ñaùnh traùnh böõa aên nghen.

     - Khoùa 17 nghe ñaây. Taát caû keùo gheá ra. Te.

     - Taát caû xoay beä gheá vaøo trong. Te.

     - Taát caû quyø goái leân, hai tay leân ñaàu. Te.

     AÙ, quyø goái hai tay leân ñaàu. Ñuùng laø ñaøn anh khoâng sôï trôøi ñaùnh. Moät soá coøn töï nhieân len loûi vaøo trong haøng nguõ ñaøn em hoûi thaêm söùc khoûe töøng ngöôøi.

     - Traùi naøy laø traùi gì, anh.

     - Traùi ôùt.

     - Traùi naøy maø laø traùi ôùt aø. Traùi naøy laø traùi chuoái caùc anh bieát khoâng. Ai maø coøn noùi traùi ôùt laø seõ raùch vôùi toâi. Anh, traùi naøy laø traùi gì?

     - Traùi chuoái.

     - Ñöôïc laém. Anh aên traùi chuoái naøy cho toâi coi. Haû mieäng ra.

     - Anh coù caàn uoáng röôïu khai vò khoâng?

     - Khoâng.

     - Anh, cheùn naøy laø cheùn gì?

     - Nöôùc maém.

     - Ai daùm noùi vôùi anh laø nöôùc maém, laø röôïu khai vò cuûa Haûi Quaân anh bieát chöa. Anh uoáng voâ cho toâi coi...

     - Pha-roâ. Sau khi nghe tieáng coøi, taát caû ba möôi giaây chun xuoáng baøn. Te.

     - Suûa leân, suûa to leân. Te.

     Vöøa chaät choäi, vöøa noùng nöïc, maø ñöùa naøy phaûi suûa voâ maët ñöùa kia. Maáy taám drap traûi baøn che khuaát aùnh saùng, maët maøy thaèng naøo troâng cuõng ñen nhö loï chaûo. Suûa maäy, suûa ñi maäy. Quaáu quaáu, quaáu quaáu. Quaáu...

     - Pha-roâ, pha-roâ.

     - Taát caû chun ra ngoài vaøo gheá. Te.

     - Taát caû bôùi côm vaøo cheùn. Te.

     Xoong côm baây giôø thieät ñuùng laø xoong chaùo heo. Lôïi duïng luùc ñaøn em laøm choù, ñaùm ñaøn anh xaáu buïng ñaõ ñoå heát maáy moùn aên voâ xoong côm, troän loän xaø ngaàu. Troän luoân maáy mieáng voû chuoái lai-seùt, thaáy baét gôùm.

     - Taát caû phaûi aên heát cheùn côm tröôùc maët trong voøng ba möôi giaây, anh naøo chaäm treã seõ laõnh phaàn coøn laïi. Te.

     - Yeáu quaù. Khoùa 17 yeáu quaù, coù caùi aên maø cuõng khoâng xong. Yeáu quaù.

     - Taát caû bôùi côm vaøo cheùn. Te.

     - AÊn. Te.

     Ñöôïc nöûa cheùn thöù hai, Huøng muoán oùi trôû ra. Chòu thoâi, phen naøy khoâng theo noåi ñaùm ñoâng ñöôïc roài, phaûi chòu laõnh phaàn aên heát noài côm thoâi, Huøng buoâng ñuõa.

     - Anh. Anh theo toâi ra ñaây. Anh daùm cheâ côm Haûi Quaân haû, vaäy laø anh khoâng muoán soáng roài. Anh ñi baèng ñaàu goái giaùp voøng phoøng aên naøy cho toâi.

     Ñöôïc. Bò quay rieâng nhö vaày coøn söôùng hôn laø aên caùi ñoáng hoå loán ñoù nhieàu. Cheùn thöù ba, coù theâm maáy teân nöõa ñi ñaàu goái vôùi Huøng. Cheùn thöù tö, gaàn nöûa khoùa. Cheùn thöù naêm, coøn laïi coù maáy thaèng, buïng naøo maø aên döõ vaäy. Cheùn thöù saùu... Roài ngöôøi cuoái cuøng laø thaèng Ñoã Vaên Quaû cuõng phaûi tham gia coâng taùc vöøa ñi ñaàu goái, vöøa suûa ma trôi maø thoâi. Maáy baø chò, maáy coâ em laøm trong phaïn xaù khoâng caàm ñöôïc nöôùc maét, khaên muø-soa suït suøi.

     Chaéc thaáy chöa ñuû "dose," ñaøn anh sau ñoù taäp hôïp ñaøn em ngoaøi baõi taäp. Toaøn boä 17 ñao phuû thuû daøn haøng ngang tröôùc maët. Ngöôøi maëc aùo raèn ri, keû maëc ñoà thaùi cöïc ñaïo, teân naøy vaän quaàn ñuøi aùo lính, teân kia quaán caùi quaàn daøi ôû traàn truøi truïi. Ñoäi muõ leäch, ñoäi muõ nghieâng, ñoäi muõ ngöôïc. Ñaèng ñaèng saùt khí, khoâng maët naøo gioáng maët naøo.

     - Nhö ñaõ höùa vôùi caùc anh, hoâm nay caùc anh seõ ñöôïc caùc ñao phuû thuû taän tình saên soùc.

     - Taän tình saên soùc.

     - Ñeå baét ñaàu, caùc anh seõ chaïy ñöôøng tröôøng voøng quanh saân taäp. Anh naøo töï ñoäng rôøi boû haøng nguõ seõ ñöôïc tieáp ñaõi rieâng reõ. Te. Chaïy. Te.

     Môùi aên no maø baét chaïy thì khoâng hôïp veä sinh chuùt naøo heát. Hình nhö coù kinh nghieäm buoåi saùng, cho neân ñaùm daãn ñaàu chæ chaïy töø töø thoâi. Naêm voøng, chöa teân naøo ñaøo nguõ, môùi ñoù maø tieán boä thaät. Saùu voøng, baét ñaàu coù ngöôøi ngaõ ngöïa. Roài maáy voøng nöõa tieáp theo, nhieàu teân oùi möûa lai laùng, naèm raûi raùc khaép baõi caùt, thoi thoùp nhö chôø cheát. Khoâng bieát tôùi voøng thöù maáy thì caû khoùa ñeàu bò quay rieâng. Nguyeân baõi taäp gaàn ba traêm ngöôøi, heã thaáy ai ñöùng thì bieát laø ñaøn anh. Ñaøn anh thì coù ba toáp, toáp quay, toáp cöùu boà, vaø toáp cho nöôùc. Ñaøn em thì chæ coù boø, tröôøn, laên loän, bôi ngöûa, bôi xaáp nhö moät ñaøn sieâu, haûi caåu, trong caùi bieån caùt. Haûi aâu phi xöù, ngöûa maët leân trôøi voã caùnh ñeám sao tröa laø sung söôùng nhaát, coøn ñöôïc caùi cô hoäi ñeå nghæ meät, ñeå laáy hôi.

     ÔÛ phía haøng raøo tröôøng Kyõ Thuaät coù maáy teân khoâng bieát choáng ñoái ñaøn anh côõ naøo maø bò choân soáng chæ coøn ngo ngoe coù hai caùnh tay vaø caùi ñaàu loøi ra treân maët caùt. Chæ coøn thieáu caùi caøy vaø caëp traâu nöõa laø xong. ÔÛ phía caâu laïc boä cuûa Ñoaøn Vieân coøn moät nhoùm ñang laên caùi thuøng phi, coù moät teân bò thuït ñaàu trong ñoù, quay voøng voøng nhö khuùc goã. Moät teân nöõa ñang bieåu dieãn moät ngheà môùi cuûa ngöôøi haùt xieäc, ngheà "ngöôøi ñi treân thuøng phi." Neáu ngöôøi haùt xieäc khoâng ñoùng ñöôïc tuoàng thì ngöôøi haùt xieäc seõ trôû thaønh khuùc goã, bôûi vaäy daàu thuøng phi laéc lö caùch maáy cuõng phaûi raùn maø giöõ mình, raùn maø ñi cho vöõng.

     Vì luùc naøo cuõng baän roän vôùi nhöõng ñoäng taùc ngoaøi yù muoán cuûa mình, maø thôøi giôø qua mau. Luùc saép taøn cuoäc thì trôøi ñaõ veà chieàu. Taát caû ñöôïc taäp hôïp beân caùi gieáng lôùn, ñeå laøm leã "chaøo ñôøi."

     - Taát caû quyø goái, hai tay leân ñaàu. Te.

     - Keå töø giôø phuùt naøy, ñaøn anh tuyeân boá cho caùc anh ñöôïc laøm lôùp tröùng môùi, lôùp "tröùng thuùi."

     - Tröùng th... uùi, thuùi quaù ñi.

     - Trong töông lai caùc anh tuaàn töï seõ ñöôïc nôû ra noøng noïc, noøng noïc seõ ñöùt ñuoâi thaønh nhaùi, môùi ñöôïc ñi bôø, ñi phoá, ñi Nha Trang.

     - UÙi chaø, ñi Nha Trang.

     - Taát caû baét ñaàu laïy. Ba laïy, moät... hai... ba...

     Nhöõng gioït nöôùc maùt, chaûy töø ñaàu xuoáng coå, vöøa ñuû thaám vaøo baâu aùo, thaám vaøo da thòt nhö laøm soáng laïi caùi thaân theå khoâ khan, gaày goø, buïi baäm. Ñaøn anh chæ laøm ñöôïc coù bao nhieâu ñoù roài töø töø ruùt lui. Töøng noùn saét moät, roài haøng chuïc, haøng traêm noùn saét nöõa doäi vaøo nhau tung toùe. Ñaøn anh ñaõ ñi xa, tieáng cöôøi giôõn, chöûi theà, vaêng tuïc nhö hieän veà töø coõi cheát, nhö ñöôïc nghe laïi laàn ñaàu trong theá giôùi 17.

     Boùng ñeâm ñaõ veà. Xong ñöôïc ngaøy thöù hai. Ñöôïc taém röûa saïch seõ, ñöôïc nhìn laïi mình trong göông, ñöôïc caàm löôïc cheû ngoâi laøn toùc, nhöõng ñoäng taùc thöôøng ngaøy môùi ñoù maø töôûng chöøng nhö xa laï. Thaû löng leân giöôøng thaáy thoûa maõn laøm sao. Chaéc phaûi vieát thö veà nhaø dieãn taû caùi caûnh nöûa ñau thöông nöûa thuù vò naøy. Cuoäc ñôøi trong quaân nguõ baét buoäc phaûi khaùc cuoäc ñôøi thöôøng tuïc roài. Ai nôõ boû lôõ caùi cô hoäi naøy.

     - Te, tít, tít. Te, tít, tít. Te, tít, tít.

     Thoâi roài, ngaøy thöù hai naøy chaéc cuõng chöa ñaõ chòu heát. Môùi ñöôïc saïch seõ moät chuùt, chaúng leõ laïi laøm cho dô trôû laïi. Ñaøn anh khoâng chòu ñeå mình yeân. Taäp hôïp, taäp hôïp, taäp hôïp hoaøi. Nhöng, khaùc hôn maáy laàn tröôùc, laàn naøy caû khoùa ñöôïc höôùng daãn leân giaûng ñöôøng 17. Vaäy laø ñeâm nay mình seõ khoâng bò haønh toäi, töôûng gì chôù ñi hoïc ca, hoïc haùt thì deã roài. Toaùn chieán só haûi quaân ra khôi hoâm nay. Trôøi nöôùc Nam gioù khôi noàng maùu say. Ra ñi khoâng vöông theâ nhi, mieàn Baéc nuùi tuyeát reùt möôùt, thaân phôi treân Nam Baêng Döông, traûi treân ngaøn truøng soùng... Ra khôi soùng vang raït raøo, meânh moâng soùng va thaân taøu, nghe aâm u, uø uø, aùt tieáng maùy, aàm aàm, quaân ta reo, raàm raàm, taøu nhaáp nhoâ. Môø môø xa maây nuùi, môø môø xa maây nuùi. Ñi khoâng vöông beán bôø, chôø. Ra khôi truøng döông baùt ngaùt. Ngaøy veà toå quoác ghi teân . Roài tieáp theo, Ñaây Baïch Ñaèng Giang, soâng huøng duõng cuûa noøi gioáng Tieân Roàng, gioáng Laïc Hoàng, gioáng anh huøng Nam Baéc Trung. Treân trôøi xanh ... roài ñeán Ñöôøng tröôøng xa muoân voù caâu bay daäp doàn, ñoaøn huøng binh ... Boãng nhieân ñeøn taét toái muø, vaø nhöõng tieáng hoâ brimade, brimade vang doäi nhö trôøi long ñaát lôû. Tôùi nöõa roài, ñaøn anh tôùi nöõa roài. Caû boïn ñang hoàn vía leân maây, nhoán nhaùo nhö ong vôõ toå, thì ñeøn böïc saùng leân. Laïi nhöõng teân ñao phuû thuû.

     - Te. Ñaøn anh nhaän thaáy caùc anh ca haùt raát toài. Caùc anh chæ bieát suûa thoâi. Taát caû quyø goái hai tay leân ñaàu. Suûa leân, suûa lôùn leân. Te.

     Suûa thì suûa, coù haïi ai. Tru cuõng ñöôïc. Maø nghe kia, coù tieáng tru cuûa ñöùa naøo vöøa lôùn vöøa trong, lanh laûnh khoâng thua gì tieáng choù soùi thieät. Nghe rôïn ngöôøi, ñaõ vaäy coøn coù phaàn phuï dieãn ñeøn maøu, luùc chaùy luùc taét cuûa ñaùm ñaøn anh nöõa.

     - Chun xuoáng baøn vaø tieáp tuïc suûa. Te.

     - Pha-roâ. Taát caû chun ra ñi ñaàu goái voøng voøng giaûng ñöôøng. Te.

     - Taát caû xaên oáng quaàn khoûi ñaàu goái. Te.

     Da ngöôøi caï vôùi xi-maêng laøm sao khoûi moøn, khoûi ñau. Vaäy maø coù moät teân ñaøn anh chôi daïi daùm caàm moät buïm caùt raûi raûi treân loái ñi. Troâng nhö xaùc phaùo taû tôi, vì moãi böôùc ñi ñaàu goái laø moãi tieáng noå. Xoå oáng quaàn phuû moät ñaàu goái, ñeå laøm caây naïng chòu ñöïng, gaùnh goàng. Roài cuõng bò baét xaên leân, roài cuõng leùn xoå xuoáng.

     - Anh. Anh coù bieát con naøy laø con gì khoâng?

     - Con nhaùi.

     - Anh môùi chæ laø caùi tröùng thuùi maø daùm goïi con naøy laø con nhaùi haû. Con naøy laø oâng noäi cuûa anh, anh bieát chöa. Hoân oâng noäi anh moät caùi coi.

     - Hoân kieåu gì kyø vaâî, anh khoâng bieát nuùt löôõi haû?

     - Anh kia. Anh daùm cöôøi haû. Muùt oâng noäi anh moät mieáng coi.

     - Muùt oâng noäi anh moät mieáng.

     - Muùt oâng noäi anh moät mieáng.

     - Caùc anh laøm quaù oâng noäi heát xí quaùch roài, traéng chaïch meï noù roài. Anh naøy, haû to hoïng ra. Nuoát luoân oâng noäi anh ñi.

     - ÖÏc...

     Ñeâm hoâm ñoù trôøi ñoå côn möa. Huøng treùo chaân döïa löng treân beä cöûa soå ngoù ra haøng thoâng môùi troàng maø loøng thaáy baâng khuaâng. Nhöõng haït möa voâ tình ñaõ xoùa tan daáu veát cuûa choã choân ñoà daân chính, thaønh moät maët caùt phaúng. AÙnh ñeøn vaøng voït töø phaïn xaù, töø beân kia haøng raøo Kho Ñaïn, phaûn chieáu nhöõng gioït möa ñang trôû thaønh laâm raâm, caøng laøm boùng ñeâm theâm môø aûo. Nha Trang buoàn, Huøng nghó vaäy, maëc duø chöa bieát Nha Trang trong ruoät nhö theá naøo... Xong, keå nhö qua ñöôïc ngaøy thöù hai.

     - Huøng, nöôùc trong phoøng heát roài, tôùi phieân maøy ñi laáy kìa.

     Thaèng Phöôùc, Nguyeãn Thaønh Phöôùc tôùi giuïc Huøng nhö vaäy.

     - Tôùi giôø ñi nguû roài maø aên vôùi uoáng gì nöõa maäy.

     Tuy mieäng noùi vaäy nhöng Huøng cuõng bieát boån phaän, nhaûy xuoáng laáy caùi noùn saét chaïy xuoáng nhaø aên. Noài nöôùc traø coøn löng löng, aám aám. Huøng chuïp caùi gaùo muùc ñoå voâ noùn lieân tuïc, roài ba chaân boán caúng chaïy veà, cöù sôï gaëp phaûi ñaøn anh. Nhöng chaïy trôøi khoâng khoûi naéng, vöøa ra khoûi cöûa thì nghe tieáng quaùt thaùo:

     - Anh kia, giôø naøy maø anh chaïy ñi ñaâu.

     - Daï, ñi laáy nöôùc cho anh em, nieân tröôûng.

     - Chôù caùi luõ ñoù khoâng coù chaân khoâng coù tay hay sao maø anh phaûi laáy giuøm. Anh gioûi laáy thì anh phaûi gioûi uoáng. Uoáng voâ cho toâi coi.

     - Uoáng heát?

     - Coøn chôø ñôïi gì nöõa.

     Keâ mieäng uoáng ôû vaønh noùn theá naøo nöôùc cuõng chaûy öôùt aùo, maø phaûi chòu öôùt aùo khoâng thoâi thì beå buïng. Phaûi bieát hy sinh. Laøm xong mhieäm vuï, Huøng chaøo ñaøn anh caùi cuïp, xaùch noùn khoâng chaïy tuoát veà phoøng khoâng daùm ngoù ngoaùi laïi.

     - Nöôùc ñaâu maäy? Heát roài haû?

     - Coøn. Maø nhòn khaùt ñi nguû ñi. Hay laø maøy muoán uoáng theâm moät caùi noùn saét nöõa nhö tao thì cöù ñi thöû coi.

     Huøng voã caùi buïng choâng boác, öôùt nheïp maáy caùi roài nhaûy leân giöôøng. Baây giôø môùi thieät laø ñaõ qua ñöôïc ngaøy thöù hai.

     Ngaøy thöù ba cuõng baét ñaàu baèng thuït caàu tieâu, chuøi la-va-boâ, röûa phoøng taém. Cuõng aên saùng, chuoái giaø baùnh mì nöôùc traø. Cuõng chaïy theå duïc theå thao voøng voøng baõi taäp. Cuõng ñi dieãn haønh moät hai ba boán, moät hai ba boán, nhöng baây giôø coù keøm theâm phaàn vaên ngheä, vöøa ñi vöøa haùt. Toaùn chieán só haûi quaân ra khôi hoâm nay... Ñaây Baïch Ñaèng Giang, soâng huøng duõng cuûa noøi gioáng Tieân Roàng, gioáng Laïc Hoàng, gioáng anh huøng Nam Baéc Trung ... Vaø chæ hoïc theâm ñöôïc moãi caùi ngheà ñaùnh giaøy. Ñaùnh ci-ra öôùt vôùi nöôùc vaø boâng goøn, khoâng boùng khoâng ñöôïc ñi aên côm. Böõa aên tröa ngaøy thöù ba thieáu soùt raát nhieàu, khoâng coù röôïu khai vò, khoâng coù chaùo heo, khoâng coù lai-seùt, vaø cuõng khoâng coù choù gaëm xöông.

     Ñaøn anh chaéc ñaõ thoâng caûm roài. Ñaøn anh ñaõ bieát, huynh ñeä chi binh laø cuøng chung ñôøi lính yeâu nhau khaùc chi nhaân tình . Nhöng, ñaøn anh ñaøn em sinh vieân só quan haûi quaân yeâu nhau moät caùch khaùc. Baûo ñaûm thaám thía hôn nhaân tình nhieàu. Sau buoåi côm tröa chöøng nöûa giôø thì ñaõ nghe te, tít, tít. Ñaøn anh baùo moät tin buoàn, anh Vuõ Theá Tieäp ñaõ chính thöùc ñi vaøo loøng ñaïi döông töø beänh xaù quaân tröôøng. Maëc duø maõi sau naøy anh em môùi bieát anh Tieäp cheát vì bò aûnh höôûng cuûa bònh ñaùi ñöôøng, nhöng caùi cheát cuûa anh luùc ñoù ñaõ laøm tinh thaàn anh em bò chaán ñoäng, sa suùt. Ai naáy ñaâm lo cho soá phaän cuûa mình, khoâng bieát coù neân boû cuoäc nöûa chöøng, hay coù neân choáng baùng caùi ñöôøng loái huaán nhuïc haønh hình kieåu kia. Nhöng nghó cho cuøng, mình cuõng khoâng coøn caùi quyeàn choïn löïa.

     - Caùc anh ñaõ laøm nhuïc Haûi Quaân, môùi vaøo ñaây coù hai ngaøy maø ñaõ cheát moät ngöôøi roài. Caùc anh phaûi cheát theâm möôøi saùu maïng nöõa thì môùi xöùng ñaùng laøm quan, quan taøu, caùc anh hieåu chöa.

     Coù ngöôøi hy sinh, töôûng laø möùc ñoä quay seõ ñöôïc giaûm xuoáng ñoâi chuùt naøo ngôø giaûm khoâng giaûm maø laïi taêng, taêng vuøng vuït. Töø ñi ñaàu goái treân caùt chuyeån sang ñi ñaàu goái treân væ saét, roài tôùi luoân, ñi ñaàu goái treân væ saét laät ngöôïc. Töø ñaàu goái boïc quaàn chuyeån sang ñaàu goái traàn, moät böôùc ñaàu goái moät tieáng keâu... xeøo... treân væ saét noùng. Töø quaàn aùo, giaøy vôù chuyeån sang da thòt, tay chaân, thaân theå:

     - Anh. Taïi sao anh daùm ñeå raâu cuûa anh moïc lôûm chôûm vaäy haû? Neø, toâi giao anh hai mieáng ngoùi naøy, anh vöøa nhaûy thaêng thieân ñoän thoå vöøa keïp vaø nhoå heát ñaùm raâu ñoù cho toâi.

     - Coøn anh. Raâu anh cuït quaù khoâng nhoå ñöôïc ñaâu. Anh laïi neàn xi maêng ñaèng kia vöøa hít ñaát vöøa maøi raâu... nhaün nhuïi cho toâi coi.

     - Moùng tay nhoïn?. Maøi luoân!

     Thöông cho roi cho voït, gheùt cho ngoït cho buøi , caùi caâu naøy baây giôø nghe chaùn ngaét. Maùu chöa chaûy ruoät sao meàm . Phaûi roài, phaûi coù maùu chaûy môùi coù ñi beänh xaù, phaûi coù ñi beänh xaù môùi coù baêng boù, phaûi coù baêng boù môùi coù mieãn quay. Vaäy maø sôï quaù nghó khoâng ra. Taøn traän nöôùng thaân treân væ saét, heát nöûa khoùa noái ñuoâi nhau ñi thaêm maáy coâ y taù.

     Ñeâm thöù ba ñaøn anh muõi loøng tröôùc caûnh maùu ñoå thòt rôi, töï ñoäng aân xaù ñaøn em. Ñeå thay theá troø chôi brimade, ñaøn em seõ trình dieãn coáng hieán ñaøn anh moät ñeâm vaên ngheä khoâng ngöøng, vì ngöøng laø bò quay tieáp. Ñaøn anh hoâm nay sang hôn moät chuùt, leân laøm vua, laøm chuùa, laøm ñaïi thaàn. Kieäu vua, kieäu chuùa, kieäu ñaïi thaàn laøm baèng maáy caùi... giöôøng saét cuõng coù hoa coù tuïi baèng... drap traûi giöôøng, ñöôïc hoä toáng ngheânh ngang ngoaøi baõi caùt. Voõng anh ñi tröôùc, voõng naøng theo sau. Cuõng coù cung taàn myõ nöõ maëc robe, jupe, cuõng coù vuù böï vuù nhoû keøm theo kieäu cho maáy ngaøi. Theâm vaøi teân ñaám boùp giaû laøm thaùi giaùm laø ñuû maët baù quan vaên voõ trieàu ñình.

     - Neø anh kia. Anh kieám ñaâu caùi con tieän tyø naøy noù hoâi naùch quaù. Anh ñuoåi coå noù ñi cho toâi coi... ñi ñi cha. Anh kieám cho ñaïi quan moät con khaùc coi.

     - Tuaân leänh.

     Ñeâm vaên ngheä chöûi nhoû, chöûi kheùo, chöûi xieân, chöûi xeùo ñaøn anh bò loä taåy cho neân chöông trình bò baét buoäc phaûi ngöng ngang nöûa chöøng. Vaø ñeâm thöù ba cuõng chaám döùt baèng moät côn quay nhöø töû.

     Qua ngaøy sau, caû khoùa ñi chích TAB. Maáy ngaøy aên chaùo, maáy ngaøy ñaøn anh khoâng daùm ñoäng mình tôùi moät coïng loâng. Nhôø caùnh tay ñau nhöùc taêng taêng maø caùi thaân ñôõ khoå. Luùc heát thuoác thì chöông trình oân toaùn ñaïi cöông, keøm theâm phaàn tam giaùc caàu cuûa Haûi quaân ñaïi uùy Leâ Phuïng cuõng baét ñaàu. Vaäy maø chöông trình huaán nhuïc vaãn tieáp tuïc daøi daøi, xen keõ vôùi chöông trình hoïc. Ñeán ba thaùng, cuõng may laø cöôøng ñoä giaûm daàn, giaûm daàn.

     Tuaàn thöù saùu ñaùnh ñaáu baèng leã nôû ra noøng noïc, vaø tuaàn thöù möôøi hai ñaùnh daáu baèng leã noøng noïc ñöùt ñuoâi thaønh nhaùi. Cuõng taïi caùi gieáng lôùn nhöng hai laàn sau naøy khoâng nhöõng coù nöôùc gieáng maø coøn coù xaø boâng, kem ñaùnh raêng, ci-ra tri treùt leân ñaàu. Nhöng, kyû nieäm yù nghóa nhaát coù leõ laø leã nhaän "boá con," Huøng coù boá laø ñaøn anh Leâ Quang Trung hieàn nhö cuïc boät. Toäi cho nhöõng baùc, chuù bò tuyeät doøng khoâng con, vì khoùa 17 ít ngöôøi hôn, phaûi nhaän chaùu, con cuûa baïn. Ñeâm boá con laø ñeâm laøm giaøu cho caâu laïc boä, boá phaûi ñaõi con, nhieàu khi con laãn chaùu, moät chaàu. Ba thaùng trôøi chæ coù côm quaân tröôøng, ñaùm con chaùu nhìn moùn naøo cuõng thaáy theøm thaáy ngon, keâu moùn naøo cuõng thaáy laùng thaáy heát, trong tíc taéc. Boá chæ nhìn vaø thoâng caûm, vì ñoaïn tröôøng naøy boá cuõng ñaõ qua caàu.

     Moät ngaøy di haønh leân Hoøn Choàng, vaø moät chuyeán haûi haønh ra Qui Nhôn, nhöõng tieát muïc sau cuøng tröôùc ngaøy gaén alpha vaø ñeâm daï vuõ, cuõng ñöôïc tuaàn töï dieãn ra theo ñuùng lòch trình. Gaén alpha, caùnh cöûa böôùc vaøo ñôøi só quan, Huøng caûm thaáy... noù ngoaïn muïc laøm sao.

     Roài chöông trình hoïc chính thöùc baét ñaàu. Nhöõng moân caên baûn cuûa só quan nhö: Haøng Haûi Caän Duyeân, Haøng Haûi Vieãn Duyeân, Haøng Haûi Thieân Vaên, Vaän Chuyeån Ñoäi Hình, Vaän Chuyeån Chieán Thuaät, Haûi Phaùo (yeåm trôï vaø phoøng khoâng), Ngö Loâi töùc torpedo, Thuûy Loâi laø depth charge, Laõnh Ñaïo Chæ Huy... v. v. Vì phaûi laõnh ñaïo chæ huy neân só quan cuõng phaûi hoïc sô qua 14 ngheà cuûa thuûy thuû: Phoøng Tai (cöùu hoûa), Cô Khí, Ñieän Khí, Giaùm Loä (côø ñeøn), Ra-dar So-nar, Troïng Phaùo, Truyeàn Tin, Vaän Chuyeån, Bí Thö, Tieáp Lieäu, AÅm Thöïc, Chieâu Ñaõi... Vaø nhöõng moùn aên chôi nhö Khieâu Vuõ, Thaùi Cöïc Ñaïo, Xaõ Giao Haûi Quaân... Thôøi gian huaán nhuïc ñaõ ñi saâu vaøo tieàm thöùc, thaáy kính meán ñaøn anh voâ bôø, thaáy mình trôû neân cöùng raén nhö seõ khoâng coøn caûnh ngoä naøo laøm mình lay chuyeån naûn loøng, vaø nhö seõ khoâng coøn bieát theá naøo laø xuùc ñoäng, rôi nöôùc maét.

     ... Roài thôøi gian thaám thoaùt qua mau:

     - Taát caû khoùa 18 nghe ñaây. Te. Caùc anh phaûi bieát laø caùc anh coù toäi.

     - Coù toäi, coù toäi.

     - Ñaõ ñeå ñaøn anh caùc anh chôø ñôïi caû naêm trôøi.

     - Chôø ñôïi caû naêm trôøi..., chôø ñôïi caû naêm trôøi...

     ... Vaø, möôøi taùm ñao phuû thuû cho khoùa ñaøn em cuõng ñöôïc traân troïng giôùi thieäu.

     - ...

     - Ñeä töù thaäp nguõ ñao phuû thuû, nieân tröôûng Trònh Xuaân Tieåu.

     - Khoùc leân...

     - Ñeä tam thaäp luïc ñao phuû thuû, nieân tröôûng Nguyeãn Bích Ngaân.

     - Khoùc leân...

     - Ñeä nhò thaäp thaát ñao phuû thuû, nieân tröôûng Nguyeãn Ñöùc Nghóa.

     - Coù ta ñaây...

     - Ñeä nhaát thaäp baùt ñao phuû thuû, nieân tröôûng Nguyeãn...

     Khoâng ñôïi ñoïc heát teân, Huøng ñaõ nhaûy leân khaùn ñaøi nhö moät voõ só voâ ñòch, chaáp tay baùi taï cuøng ñaát trôøi. Nguyeän seõ taän tình saên soùc ñaøn em, nguyeän seõ giöõ gìn truyeàn thoáng Haûi Quaân nhö soá phaàn ñaõ ñònh. Huøng roáng leân vang doäi:

     - Ta laø ñeä nhaát... thaäp baùt ñao phuû thuû...

   back to top

06. SÔÏI DAÂY ÑÒNH MEÄNH

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Trong khi taát caû baïn cuøng khoùa ñang say söa vôùi giaác moäng haûi hoà, thì toâi bò gôûi veà tröôøng Caây Mai ñeå tieáp tuïc... hoïc taäp. Tröôøng Caây Mai, môùi nghe ai cuõng möôøng töôïng ñaây laø moät tröôøng tieåu hoïc vôùi ñaøn treû nhoû trong löùa tuoåi ngaäm oâ mai, chôù ñaâu ai ngôø ñaây laø tröôøng Tình Baùo cuûa Quaân Ñoäi Vieät Nam Coäng Hoøa. Moät trung taâm ñaøo taïo nhöõng nhaân vieân noøng coát cho CIA Vieät Nam.

     Noùi laø bò hoaøn toaøn thì cuõng khoâng ñuùng laém, phaûi noùi laø nöûa bò nöûa ñöôïc thì hôïp lyù hôn. Nöûa bò laø vì toâi cuõng nhö baïn beø ñang coøn yeâu neáp soáng haûi hoà. Hôn moät naêm ñi taøu vaø saùu thaùng Duyeân Ñoaøn thì ñaõ thaám vaøo ñaâu. Lính taøu maø khoâng ñuû thôøi gian ñi taøu, khoâng coù Haûi Vuï Boäi Tinh thì ñaâu phaûi laø lính taøu. Vaû laïi caùi ngheà haûi quaân vaãn thaáy hay, thaáy ñeïp hôn caùi ngheà tình baùo nhieàu. Coøn nöûa ñöôïc laø vì toâi cuõng nhö baïn beø ñeàu muoán ca baøi... veà mieàn thaønh ñoâ yeâu daáu ..., ñeàu muoán ñöôïc ñi pheùp daøi haïn ôû Saøi Goøn.

     Ñi pheùp daøi haïn ôû Saøi Goøn thì coù, nhöng daïo phoá Saøi Goøn daøi haïn thì hình nhö khoâng. Taïi vì taát caû caùc só quan khoùa sinh ñeàu bò ñaët trong tình traïng noäi truù, ñeàu bò baét buoäc phaûi aên côm naáu baèng chaûo ñuïng, gioáng y heät nhö taát caû moïi quaân tröôøng. Khoâng coù tröôøng hôïp ngoaïi leä, keå caû caùi tröôøng Caây Mai naèm trong Chôï Lôùn naøy. Thuôû ñôøi nay, ngay giöõa kinh ñoâ aùnh saùng maø cuõng coøn caùi caûnh vôï con thaêm nuoâi.

     Cuõng nhö taát caû caùc só quan baïn, toâi cöù nghó sau khi maõn khoùa mình seõ trôû thaønh Z.28. Nhöng Z.28 laøm sao soáng noåi vôùi löông lính ôû Vieät Nam, cho neân roát cuoäc roài toâi cuõng chæ keùo daøi theâm nhöõng naêm tieàn lính, tính lieàn chöù chaúng coù gì thay ñoåi lôùn. Thaät ra, ngheà tình baùo, noùi toång quaùt, laø ngheà nghieân cöùu veà ñòch, veà keû thuø. Theá thoâi. Daân thöôøng, lính thöôøng, quan thöôøng ñaâu daùm coâng khai baøn baïc veà Baùc vaø Ñaûng, veà Trung Öông Cuïc, veà Tröôøng Chinh, veà Voõ Nguyeân Giaùp, veà ngay caû caùi tin baùo... Nguyeãn Chí Thanh ñaõ cheát treân ñöôøng moøn Hoà Chí Minh vì aên bom B.52... Coâng khai baøn baïc nhö vaäy thì khoûi caàn chuïp muõ cuõng bò ñi tuø. Daân mình maø, noùi ñoäng tôùi Toång Thoáng moät chuùt thì cuõng ñaõ voâ khaùm roài noùi chi ñeán vaán ñeà tìm hieåu Baùc, laøm quen Baùc duø chæ qua taøi lieäu tin töùc.

     Nghieân cöùu veà ñòch muoán coù hieäu nghieäm chaéc phaûi theo ñuùng binh thö Toân Voõ Töû cho neân môùi ñeû ra caùi voøng laån quaån chu kyø tình baùo . Tin baùo ñöa veà, mình ra coâng phoái kieåm, nhaän ñònh, ñuùc keát, roài phoå bieán ra thaønh tin töùc. Tin töùc cuûa mình trôû thaønh tin baùo cuûa ngöôøi khaùc. Tình baùo maø, ñaâu ai tin ai. Laïi ra coâng phoái kieåm, nhaän ñònh, ñuùc keát, roài phoå bieán thaønh tin töùc. Tin baùo coù caùi soát deûo cuûa noù, nhö côm noùng. Vaø tin töùc coù caùi nguoäi laïnh cuûa noù, nhö côm nguoäi. Noùng vaø nguoäi. Noùng chöa chaéc ñaõ ngon maø nguoäi chöa chaéc ñaõ dôû. AÄy! Maø tin baùo, tin töùc ôû ñaâu ra? Töø nguoàn tin! Vaäy nguoàn tin laø gì? Laø maät baùo vieân, laø cô quan baïn, laø tuø binh, laø khoâng aûnh, laø baùo chí, laø truyeàn hình, laø baïn beø, laø vôï con, laø Myõ... vv. Nhöng, nguoàn tin naøo laø nguoàn tin thaät vaø nguoàn tin naøo laø nguoàn tin giaû? Caùi ñoù môùi laø ñieàu ñaùng quan taâm, caùi ñoù môùi laø ñieàu ñaùng noùi. Ñaáy, treân ñaây laø taát caû nhöõng gì caàn noùi cuûa chöùng chæ Tình Baùo Ñaïi Cöông .

     Toâi toát nghieäp moät laàn nöõa, laàn naøy quan troïng khoâng phaûi laø öu, bình, thöù, maø quan troïng laø ôû lôøi pheâ bình cuûa hoäi ñoàng giaùm khaûo. Coù khaû naêng veà thaåm vaán , maáy chöõ vaén taét nhö vaäy coù theå thay ñoåi caû cuoäc ñôøi. Nhöng, ñoái vôùi toâi thì khaùc, tröôùc sau gì cuõng laø só quan haûi quaân, ngheà tình baùo nhö ngheà tay traùi. Hôn nöõa hoïc tình baùo laø moät chuyeän maø laøm tình baùo laïi laø moät chuyeän khaùc, ai chaû bieát chuyeän trong tröôøng vaø chuyeän ngoaøi ñôøi khaùc nhau moät trôøi moät vöïc.

     Khoâng bieát caùi ñôn xin phuïc vuï gaàn nguyeân quaùn cuûa toâi vôùi lyù do cha meï giaø, anh töû traän coù ñöôïc cöùu xeùt hay khoâng maø trung taù Traàn Vaên Hôùn, tröôûng phoøng Nhì boä tö leänh Haûi Quaân, keâu toâi vaøo vaên phoøng trình dieän:

     - Anh ñöôïc chæ ñònh laøm "nai loâ" Traø Cuù, baét ñaàu vaøo ñaàu thaùng tôùi.

     - Daï.

     - Anh coù gì hoûi khoâng?

     - Daï khoâng.

     Nilo ñoïc laø nai loâ, chöõ vieát taét cuûa chöõ Naval Intelligence Liaision Officer, só quan lieân laïc tình baùo haûi quaân. Khaùc xa vôùi ñeà-loâ beân phaùo binh maëc duø loâ naøo cuõng ñi tieân phong, cuõng soáng ôû ngoaøi field . Ñi nai loâ thì deã hieåu roài nhöng Traø Cuù thì toâi chöa roõ laø nôi naøo. Toâi nhôù mang maùng laø moät ñòa danh ôû mieät Traø Vinh, Soùc Traêng, mieät coù nhieàu ngöôøi Vieät goác Mieân. Moät thaéc maéc lôùn nhö vaäy maø taïi sao luùc ñoù mình khoâng ñaët vaán ñeà vôùi tröôûng phoøng? Nhöng Traø Cuù khoâng theå ôû mieàn Trung, toâi daùm chaéc nhö baép. Daàu gì cuõng ôû mieàn Nam, chaúng xa ñöôøng ñi maø laïi gaàn nhaân nghóa, toâi hay nghó nhö vaäy.

     Nhöng roát cuoäc ñöôøng ñi thì coù gaàn, nhöng nhaân nghóa thì xa. Ñöôøng ñi gaàn vì Traø Cuù naøy laø Traø Cuù ôû vuøng Moû Veït. Gaàn laø gaàn ñöôøng chim bay thoâi, chôù muoán tôùi Traø Cuù cuõng phaûi maát caû ngaøy ñöôøng. Maø noùi laø caû ngaøy ñöôøng cho deã nghe chôù thaät ra ñöôøng xe löûa khoâng coù maø ñöôøng loä ñaù cuõng khoâng coù luoân. Ñoäc ñaïo chæ coøn thuûy vaän. Khoâng vaän thì sang quaù cho thaân phaän nai loâ, toâi khoâng daùm nghó tôùi. Xuoáng Beán Löùc theo taøu tuaàn ngöôïc doøng Vaøm Coû Ñoâng, nguû moät giaác thì seõ ñeán nôi. Coøn nhaân nghóa thì xa laø vì trong vuøng Moû Veït laøm gì coù daân chuùng, nhaø cöûa. Chæ coù moät caên cöù trô troïi giöõa caùi bao la cuûa ruoäng ñoàng, tieáp noái vôùi ñoàng Thaùp Möôøi quanh naêm pheøn chua nöôùc ñoïng.

     Chieàu treân Phaù Tam Giang ..., khoâng hieåu chieàu treân Phaù Tam Giang ñeïp nhö theá naøo, nhöng chieàu treân Vaøm Coû Ñoâng thì thaät laø thôm tho, muoân hình vaïn traïng. Thôm tho vì hai beân bôø soâng laø raãy thôm, raãy khoùm. Nhöõng luoáng thôm, luoáng khoùm song song chaïy daøi xa tít vaøo trong bôø, ngay haøng thaúng loái khoâng khaùc gì ôû ñoàn ñieàn cao su. Caû moät baàu trôøi ngaøo ngaït muøi thôm! Muoân hình vaïn traïng thì chæ daønh rieâng cho nhöõng ngöôøi nhö toâi maø thoâi, nhöõng ngöôøi lính thuûy ñaùnh ñoàng Thaùp Möôøi, khoâng gioáng lính thuûy ñaùnh thuûy, khoâng gioáng lính thuûy ñaùnh boä chuùt naøo heát. Lính thuûy ñaùnh ñoàng Thaùp Möôøi ngoaøi ca-noâ hai traêm naêm chuïc maõ löïc laøm phöông tieän ñi veà thaønh phoá coøn phaûi xaøi nhieàu loaïi taøu ñaëc bieät hôn nöõa: taøu muû phaûn löïc, taøu bay coù chong choùng sau ñuoâi, taøu cao su phình leân xeïp xuoáng nhö bong boùng..., taøu gì chæ bieát löôùt coû maø khoâng coù chaân vòt. Bôûi vaäy chieàu treân Vaøm Coû Ñoâng cuõng thay ñoåi theo töøng loaïi taøu, chaân trôøi coù luùc nhö nhoâ leân cao, coù luùc nhö tuït xuoáng thaáp.

     Caên cöù Traø Cuù naèm treân kinh Traø Cuù gaàn ngaõ ba chaûy ra soâng Vaøm Coû Ñoâng. Moät giang ñoaøn Haûi quaân Myõ, moät ñaïi ñoäi Thuûy quaân luïc chieán Myõ ñang haønh quaân phoái hôïp, coäng theâm moät trung ñoäi Taùc Chieán Ñieän Töû cuûa Haûi quaân Vieät Nam. Nai loâ maëc duø moät mình, ñuùng y chang laø quan khoâng lính, cuõng ñöôïc coi laø moät ñôn vò. Ñoùng chung thì ñoùng nhöng hoaït ñoäng rieâng bieät moät mình moät coõi. Ñoàng thuyeàn vôùi toâi laø thaèng nai loâ Myõ, counterpart , nhöng toâi khoâng laøm chung vôùi noù ñöôïc vì taùnh thaèng naøy nhö Taøo Thaùo. Ai maø theøm rôù ñeán tieàn maät phí cuûa nai loâ laøm chi cho meät, phaûi maát coâng thaønh laäp löôùi baùo caùo löôùi, vaäy maø toái ngaøy noù cöù thaêm tôùi thaêm lui caùi ngaên keùo coù chöùa nöûa trieäu tieàn maët. Böïc. Cho neân töø caên nhaø xi-maêng coát saét, toâi doïn luoân xuoáng khu Vieät Nam ôû chung vôùi ñaùm lính cho coù baïn, ñaïn phaùo kích chaéc cuõng coøn... con maét.

     Ñoùng ôû Traø Cuù cuõng gioáng nhö ñi ngoaïi quoác vì Haûi quaân Myõ bao aên bao ôû luoân cho ñaùm nhaân vieân Vieät Nam. Mình laøm thaân aên nhôø ôû ñaäu, nhö daân toäc thieåu soá, ngay treân ñaát nöôùc mình. Nhöng, aên côm Myõ cao laém vaøi tuaàn thì anh em baét ñaàu ñaøo nguõ. Roài khoâng aên maø cuõng ñi laáy. Moãi buoåi saùng hai tröùng hoät gaø, chaát ñaày noùn saét. Buoàn, ñem ra ñaùnh baøi, ñöùa naøo gom soøng luùc veà Saøi Goøn seõ chôû nguyeân moät caàn xeù. Ñoà aên tröa vaø chieàu thì cuõng laáy roài ñem ra khu gia binh cuûa tieåu ñoaøn Löïc Löôïng Ñaëc Bieät ngoaøi ñaàu kinh ñeå ñoåi rau caûi, gia vò, caù khoâ, vaø thöïc phaåm khoâ. Maáy baø chò chòu quaù; ham, bacon, chicken, hamburger, hotdog... vv cheâ laøm sao ñöôïc. Chæ coù thöù saùu aên toâm huøm laø phe ta laøm laùng, khoâng ñoåi chaùc gì heát. Sau ñoù, mua beáp ñieän baét ñaàu naáu luoân ôû trong traïi. Thænh thoaûng laáy ca-noâ ñi hai ba tieáng ñöôøng soâng tôùi Hieäp Hoøa, loø ñöôøng Hieäp Hoøa vaø chi khu Ñöùc Hueä, ñeå ñi chôï.

     ÔÛ giöõa ñoàng laøm gì coù nguoàn tin toát, vaø laøm sao maø tuyeån moä maät baùo vieân? Tin baùo qua caùc coâng ñieän Myõ, coâng ñieän Vieät cuûa caùc ñôn vò baïn thì chæ lai rai. Thænh thoaûng tuïi Myõ môùi baét moät vaøi ngöôøi tình nghi ñem veà cho toâi thaåm vaán. Haàu heát ñeàu laø daân ñi laøm raãy, vôùt caù. Nhöng, laàn ñoù laø moät baø giaø tuoåi traïc saùu möôi. Khoâng bieát coù phaûi laø meï chieán só hay khoâng maø baø ta khaêng khaêng khoâng chòu hôïp taùc, cöù traû lôøi nhaùt göøng nhöõng caâu hoûi cuûa toâi. Roài boãng nhieân lôùn tieáng chöûi, caû toâi laãn Myõ. Töï aùi vuøng leân, toâi kyù giaáy ñöa baø ta veà trung taâm thaåm vaán chi khu vaø khoâng bieát soá phaàn cuûa baø ta ra sao. Maáy ngaøy sau ñi pheùp veà nhaø, toâi gaëp maù toâi cuõng chaïng tuoåi ñoù ñang lom khom beân luoáng rau, söïc nhôù ñeán baø giaø tình nghi, loøng chôït thaáy baên khoaên löông taâm caén röùt. Chaúng leõ mình cuõng aùc ñeán ñoä gieát ngöôøi khoâng caàn göôm giaùo? Baû daùm ruïc xöông trong tuø. Roài thaáy aân haän sao mình vaãn deã meàm loøng xuùc ñoäng, vaãn coøn bieát rôi nöôùc maét. Toâi bieát, ba thaùng huaán nhuïc cheát soáng ngoaøi quaân tröôøng Nha Trang roài nhö cuõng chöa ñuû ñeå laøm traùi tim mình trôû thaønh saét, ñaù.

     Naèm traïi ñoïc coâng ñieän hoaøi cuõng chaùn, neân ngoaøi coâng taùc tình baùo toâi tham gia caùc hoaït ñoäng cuûa toaùn Taùc Chieán Ñieän Töû cho ñôõ buoàn. Nhöõng cuoäc haønh quaân ñaët maùy, nhöõng cuoäc haønh quaân kieåm soaùt keát quaû laøm thì giôø qua mau. Maùy baùo ñoäng, sensors , thu heát aâm thanh trong vuøng vaø chuyeån veà caên cöù, ñöôïc ñaët ngang doïc trong nhöõng khu vöïc coù nhieàu ñöôøng xaâm nhaäp ngöôøi vaø vuõ khí töø khu Moû Veït veà thuû ñoâ. Coïng aên-ten nhuù leân cao, hoøa hôïp vôùi ñaùm coû ñoàng. Ban nhaïc ñeâm giöõa choán ñoàng saâu nghe roõ moàn moät treân maùy nhaän. Deá gaùy, chuoät chaïy, vaïc saønh keâu, buø toït roáng, eãnh öông tru... vaø ñoâi khi coù tieáng ngöôøi... môùi nghe ñaõ noåi da gaø. Vieät Coäng, Vieät Coäng veà. Keâu phaùo binh daäp. Daäp lieàn töùc khaéc, daäp khoâng coøn moät moáng, khoâng coøn tieáng ñoäng môùi thoâi. Saùng ngaøy caû boïn haân hoan loäi nöôùc phoái kieåm. Vieät Coäng cheát ñaõ ñaønh, ai deø caû baày, traâu boø maø ñi aên ñeâm, loän coå coû meàm naèm cheát ngoån ngang ... Chieán lôïi phaåm coøn coù theâm maáy con ñæa traâu mang taät theøm thuoác theøm voâi, laàn naøo cuõng coá tình ñeo baép chaân baép ñuøi theo mình veà traïi.

     Laøm aên vôùi Myõ moät thôøi gian coi boä chaéc khoâng khaù, cho neân trung taù tröôûng phoøng Nhì coù leänh cho toâi ñoåi veà caên cöù Cuû Chi laøm nai loâ Sö Ñoaøn 25. Laïi cuõng bò cheøn eùp nöõa, xöa nay nai loâ phaûi naèm ôû quaän, nai loâ chi khu, hoaëc naèm ôû tænh, nai loâ tieåu khu, chôù ai heát laøm nai loâ giöõa ñoàng laïi nhaûy voâ laøm nai loâ sö ñoaøn. Nai loâ Vónh Long, nai loâ Myõ Tho, nai loâ Taân Chaâu, nai loâ Haø Tieân... nghe vöøa hôïp tai vöøa coù thôù moät chuùt. Nhöng khoâng sao, daàu gì töø Cuû Chi voït veà Saøi Goøn cuõng gaàn.

     Roài chaúng bao laâu toâi leân trung uùy, ñuùng ngaøy ñuùng thaùng. Trung uùy thì over qualified cho chöùc vuï nai loâ, thaønh thöû toâi bò trieäu hoài veà boä tö leänh Haûi Quaân. Môùi ñaàu toâi ñöôïc chæ ñònh laøm só quan khai thaùc tin töùc quaân khu 3, roài sau ñoù, vì hôi to tieáng cho neân kieâm theâm chöùc vuï thuyeát trình vieân cho ñoâ ñoác tö leänh Traàn Vaên Chôn. Baét chöôùc Haûi quaân Myõ, Haûi quaân Vieät Nam cuõng goïi maáy oâng sao cuûa mình baèng ñoâ ñoác, boán sao, maëc duø caáp baäc ghi roõ raøng Phoù Ñeà Ñoác, Ñeà Ñoác. Myõ thì chæ good morning vôùi admiral thoâi, chöù ñaâu coù keøm rear, vice gì gì cho admiral laøm chi cho theâm daøi doøng. Kính thöa ñoâ ñoác Tö Leänh Haûi Quaân..., nghe noù quan lieâu laøm sao. Phaàn thuyeát trình baèng anh ngöõ cho ñoâ ñoác Zumwalt thì do trung uùy Hoanh, khoùa ñaøn anh, ñaûm nhieäm. Trung uùy Hoanh thì khoûi cheâ, ñieåm thi ECL chöa bao giôø döôùi 95, muoán ñi Myõ luùc naøo cuõng ñöôïc.

     Vaøi thaùng tröôùc khi ñi Guam laõnh taøu, trung taù tröôûng phoøng Nhì khoâng hieåu vì lyù do gì, ñoät nhieân coù leänh cho toâi thuyeân chuyeån xuoáng Bình Thuûy, Caàn Thô. Nhö ñöôïc gaõi ñuùng choã ngöùa vì toâi cuõng ñònh xin ñoåi ñi choã khaùc. Ñôn vò môùi laø Boä tö leänh Haûi quaân haønh quaân Soâng. Coi moät nöûa Haûi quaân vì Haûi quaân Vieät Nam luùc naøy chia thaønh hai löïc löôïng, löïc löôïng Soâng vaø löïc löôïng Bieån. Ñoâ ñoác Ñinh Maïnh Huøng laøm tö leänh löïc löôïng Soâng. Döôùi tay coù luoân caû ba ñoâ ñoác: ñoâ ñoác Hoaøng Cô Minh tö leänh löïc löôïng Thuûy Boä töùc löïc löôïng 211, ñoâ ñoác Nghieâm Vaên Phuù tö leänh löïc löôïng Tuaàn Thaùm töùc löïc löôïng 212, vaø ñoâ ñoác Vuõ Ñình Ñaøo tö leänh löïc löôïng Trung Öông töùc löïc löôïng 214. Löïc löôïng Thuûy Boä traán soâng Naêm Caên, soâng OÂng Ñoác, soâng Raïch Soûi, kinh Xaø No. Phaàn lôùn löïc löôïng Tuaàn Thaùm traán soâng Cöûu Long, hai soâng Vaøm Coû. Phaàn lôùn löïc löôïng Trung Öông traán soâng Ñoàng Nai, soâng Loøng Taøo. Moãi löïc löôïng coù trung bình töø ba ñeán naêm lieân giang ñoaøn goïi laø boä chæ huy chaám , nhö 211.1, 211.2, 211.3 chaúng haïn. Moãi chaám coù trung bình töø ba ñeán naêm chaám chaám töùc boä chæ huy giang ñoaøn, 211.1.1, 211.1.2... Löïc löôïng Soâng phoái hoïp haønh quaân caáp quaân ñoaøn vôùi quaân ñoaøn 3 vaø quaân ñoaøn 4. Coøn laõnh thoå cuûa quaân ñoaøn 1 vaø quaân ñoaøn 2 thì bò cheâ vì khoâng coù soâng?

     Cuõng caùi toäi to tieáng cho neân maëc duø laø só quan ñeä tam, sau thieáu taù Nguyeãn Phöôùc Ñöùc tröôûng phoøng vaø trung uùy Thieän phoù tröôûng phoøng, toâi vaãn phaûi laõnh phaàn thuyeát trình. Vaø coù leõ vì toâi traû lôøi caùc caâu hoûi cuûa ñoâ ñoác Huøng vaø ban tham möu coù phaàn vöõng chaéc maïch laïc, kinh nghieäm töø Saøi Goøn maø, cho neân laàn laàn thieáu taù Ñöùc thaáy mình nhö thöøa, beøn xin ñi laõnh taøu nhö trung taù Hôùn. Thieáu taù Voõ Vaên An töø boä tö leänh Haûi Quaân ñoåi xuoáng cuõng khoâng naém vöõng ñöôïc gì, laàn laàn roài cuõng rôi vaøo tình traïng coù cuõng nhö khoâng.

     Thôøi theá taïo anh huøng, boãng nhieân toâi ñöôïc thaêng caáp ñaëc caùch nhieäm chöùc. Moät naêm baûy thaùng keå töø ngaøy leân trung uùy, toâi laø moät trong baûy ñöùa cuûa khoùa leân ñaïi uùy ñaàu tieân. Khoâng hieåu phoøng Nhì ñeà nghò ra sao, caáp soá ra sao maø toâi dính. Toâi ñöông nhieân trôû thaønh phoù tröôûng phoøng, trung uùy Thieän baây giôø keùm thaâm nieân hôn bò thuyeân chuyeån xuoáng beán Ninh Kieàu. Roài moät buoåi saùng ñeïp trôøi trung uùy Leâ Taâm Hieäp, baïn cuøng khoùa vôùi toâi ñang laøm chaùnh vaên phoøng cho ñoâ ñoác Huøng, goïi ñieän thoaïi thoâng baùo:

     - EÂ, chuyeán naøy maøy laïi leân nöõa roài, nhö dieàu gaëp gioù...

     - Gì maø leân maäy.

     - Söûa soaïn trình dieän tö leänh.

     - Tao? Trình dieän tö leänh giôø naøy? Giôõn chôi maäy?

     - ÖØa. Cho maøy 5 phuùt thoâi ñoù.

     - Chuyeän gì vaäy maäy?

     - Chuùt nöõa roài bieát, leï leân.

     Toâi nghó chaéc chaúng coù gì quan troïng, gaëp maët ñoâ ñoác haèng ngaøy maø. Nhöng, phaûi aùo maõo chænh teà, trình dieän khaùc xa vôùi caàn gaëp.

     - Anh laø só quan thaâm nieân nhöùt cuûa phoøng Nhì sau thieáu taù An?

     Tö leänh bieát heát roài coøn laøm boä hoûi, toâi noùi thaàm trong buïng.

     - Daï phaûi.

     - Anh thaáy khaû naêng cuûa anh coù theå ñaûm nhieäm noåi phoøng Nhì hay khoâng?

     Haû? Coi luoân phoøng Nhì? Caâu hoûi naøy ñeán vôùi toâi coù hôi ñoät ngoät. AØ, chaéc thieáu taù An cuõng xin ñi laõnh taøu. Toâi bình tónh trôû laïi, traû lôøi moät caùch döùt khoaùt:

     - Neáu ñoâ ñoác tin töôûng ôû toâi, toâi nguyeän seõ phuïc vuï heát söùc mình.

     - Ñöôïc roài. Keå töø giôø phuùt naøy toâi chæ ñònh anh laøm Quyeàn tröôûng phoøng Nhì.

     - Tuaân leänh ñoâ ñoác.

     Chaøo caùi ruïp böôùc ra khoûi phoøng toâi gaëp ngay trung uùy Hieäp ngoaøi cöûa:

     - Sao? Ñoâ ñoác cho maøy laøm phaûi khoâng? Caáp soá trung taù nghe maäy.

     - ÖØa. Chuyeän quan troïng nhö vaäy sao maøy khoâng baùo ñoäng tao gì heát vaäy.

     - Phoøng Nhì nhö maøy thì deïp meï noù cho roài. Chôù maøy chöa bieát chuyeän ñeâm hoâm qua aø?

     - Chuyeän gì?

     - Coøn chuyeän gì nöõa. Chuyeän thieáu taù An phoøng Nhì cuûa maøy ñoù. Lem nhem ba caùi ñoà laët vaët cuûa Myõ baøn giao. Ñoâ ñoác giaän quaù chöøng, oång kyù coâng ñieän thuyeân chuyeån thaèng chaû veà Saøi Goøn trong voøng 48 tieáng ñoàng hoà. Maày thaáy thieáu taù An coù ñi laøm böõa nay khoâng?

     Toâi nhö treân cung traêng rôùt xuoáng. Ñuùng laø trôøi baát dung nhôn ñaûng. Ñuùng laø nhö dieàu gaëp gioù. Baây giôø phaûi chuaån bò vieäc baøn giao thoâi.

     Môùi laøm Quyeàn Tröôûng Phoøng maø cuoäc ñôøi beân ngoaøi ñaõ thay ñoåi haún. Ngoaøi ñöôøng coù xe jeep, coù taøi xeá. Trong nhaø coù ñieän thoaïi daân chính, ñieän thoaïi nhaø binh, ñieän thoaïi hot-line. Hoïp haønh ngoài ngang haøng caáp taù. Thieáu taù Baûy töùc Vuõ Thaát taùc giaû Ñôøi Thuûy Thuû, tröôûng phoøng 3. Thieáu taù Ñieäu tröôûng phoøng 6. Trung taù Luõy tröôûng phoøng 4... Nhöng buø laïi, coâng vieäc cuõng baét ñaàu lu bu hôn. Hoïp tình baùo haønh quaân Soâng haøng thaùng, hoïp cuûa tö leänh haønh quaân Soâng moãi tam caù nguyeät, vaø bay tröïc thaêng, cessna, ñi thanh tra caùc ñôn vò vôùi ñoâ ñoác Huøng nhö côm böõa.

     Hoïp tình baùo haønh quaân Soâng goàm coù ñaùm nai loâ thuoäc hai quaân khu 3 vaø 4, hai tröôûng toaùn Söu Taäp 3 vaø 4, hai tröôûng phoøng Nhì vuøng Soâng Ngoøi 3 vaø 4, vaø ba tröôûng phoøng Nhì löïc löôïng Thuûy Boä, Tuaàn Thaùm, Trung Öông. Naêm saùu chuïc só quan. Vaø môùi ngaøy naøo toâi coøn laøm nai loâ, nai loâ Traø Cuù. Ñaùm nai loâ nhoû lon hôn khoâng noùi laøm gì, ñaùm tröôûng phoøng, tröôûng toaùn ñeàu thaâm nieân hôn toâi môùi keït. Ñaïi uùy Bang khoùa 13, ñaïi uùy Toáng khoùa 15, ñaïi uùy AÅn thuû khoa khoùa 16, taát caû ñeàu laø ñaøn anh saép söûa leân thieáu taù hay ít ra cuõng laø ñaïi uùy thöïc thuï, coøn toâi thì môùi nhieäm chöùc. Theâm bieät ñoäi tröôûng Bieät Ñoäi Söu Taäp, thieáu taù Chu Baù Yeán, cuõng veà döï nöõa thì toâi laøm sao maø ngoài chuû toïa cho ñöôïc. Phaûi bieát taïo caùi theá:

     - Ñoâ ñoác tö leänh ñeán. Nghieâm.

     - Môøi quyù vò an toïa.

     - Ñeå khai maïc buoåi hoïp ngaøy hoâm nay toâi coù ñoâi lôøi vôùi caùc anh..., raèng thì laø..., vaø toùm laïi, raèng thì laø... nhöõng gì tröôûng phoøng Nhì chæ thò trong phieân hoïp naøy, ñöôïc coi nhö laø leänh cuûa toâi. Caùc anh nghieâm chænh thi haønh...

     - Taát caû. Nghieâm.

     Tö leänh rôøi phoøng hoïp, baàu khoâng khí trôû thaønh nghieâm troïng. Ñaùm nai loâ coù maáy khi ñöôïc thaáy sao, neân hôi giöït mình, chuyeán naøy veà hoïp thaät chöù khoâng phaûi veà chôi. Ai naáy lo hoà sô phuùc trình. Nhöng, maáy quan to thì cuõng chöùng naøo taät naáy:

     - EÂ, hoïp moät buoåi coøn moät buoåi ñi xaû hôi chôù maäy.

     - Ñaïi ca muoán ñi ñaâu thì ñi, caàn gì phaûi nhaén nhuû vôùi ñaøn em laøm chi. Chæ sôï bieân baûn buoåi hoïp, só quan thö kyù noù hay... thaáy sao ghi vaäy.

     Hoïp tình baùo khoâng meät baèng hoïp tam caù nguyeät cuûa tö leänh haønh quaân Soâng. Haàu heát maáy oâng ñoâ ñoác cuûa Haûi Quaân ñeàu coù maët ñaày ñuû, theâm moät ñoaøn tuøy tuøng lon laù toái thieåu cuõng ba boán beät böï treân vai, mình aên noùi cuõng phaûi löïa lôøi. Leân thuyeát trình maø bò tö leänh Haûi Quaân hoûi leân hoûi xuoáng laø thaáy meät roài, traû lôøi aám ôù khoâng thoâng suoát, bò quay taïi choã thì coøn meät hôn nöõa. Cuõng may ñoâ ñoác Chôn coøn nhôù maët toâi hoài coøn ôû Saøi Goøn, oång khoâng chaát vaán ñaõ ñaønh, ñoâi khi oång coøn ñôõ ñoøn cho toâi nöõa:

     - Ngöôøi ta ñaõ trình baøy hoài naõy roài, chaéc anh nguû guïc anh khoâng nghe hay sao maø anh hoûi tôùi hoûi lui.

     Tö leänh Haûi Quaân daèn maët nhö vaäy thì ai maø daùm hoûi theâm, bôûi vaäy nhöõng laàn thuyeát trình sau khoâng coøn ai daùm haïch saùch toâi moät ñieàu gì nöõa. Maø noùi cho ngay, phaàn thuyeát trình cuûa phoøng Nhì haønh quaân Soâng luùc ñoù khoù maø coù choã cheâ. Vì toâi baét aùp phe vôùi thieáu taù Saéc, thieáu taù San... ñaøn em cuûa ñaïi taù Bình, tröôûng phoøng Nhì quaân ñoaøn 4 vaøo thôøi thieáu töôùng Nguyeãn Vónh Nghi, cho neân baûn ñoà tình hình, baûn ñoà traän lieät, baûn ñoà gì gì... ñeàu laø phim chuïp, chöù ñaâu coù coøn veõ slide theo kieåu cuõ rích nhö ngay caû boä tö leänh Haûi Quaân ôû Saøi Goøn.

     Truïc traëc hay khoâng laø maáy phoøng kia, nhaát laø phoøng 4 cuûa trung taù Luõy. Chæ coù maáy chieác taøu chìm maø laàn naøo cuõng bò quay, laàn naøo cuõng khoâng naém vöõng chieác naøo ñaõ vôùt veà thuûy xöôûng, chieác naøo coøn keït döôùi soâng. Taøu chìm hay naèm trong vuøng ñòch, moãi laàn vôùt taøu laø moãi laàn haønh quaân lôùn ñeå baûo veä taøu truïc vaø ñaùm thôï laën. Khoâng haønh quaân lôùn thì chieác naøy vôùt chöa xong chieác kia laïng quaïng cuõng daùm chìm theo. Bò quay quaù roài roát cuoäc chæ coù toâi vaø ñaïi taù Ñoã Kieåm thuyeát trình. Ñaïi taù Kieåm môùi ñoåi veà thay trung taù Löu Troïng Ña, trung taù Yellow Dragon taøu vaûi Taân Chaâu, laøm Tham möu tröôûng haønh quaân Soâng. Sau phaàn thuyeát trình cuûa toâi, ñaïi taù Kieåm thaàu heát maáy phoøng kia. Cuõng vui.

     Ñi haûi quaân maø toâi saép söûa coù Khoâng Vuï Boäi Tinh, taïi vì giôø bay nhieàu quaù. Ñoâ ñoác Huøng ñi thì toâi phaûi ñi, quaân sö maø. Tröïc thaêng luùc ñoù aên SA 7 hôi nhieàu neân khoâng daùm bay boång, bay xaø xaø maët ñaát ñeå ruûi coù aên thì aên AK thoâi, cuõng khoâng ñeán noãi. Ñi Chöông Thieän hoïp vôùi tö leänh Sö Ñoaøn 21, chuaån töôùng Chöông Deành Quay, cöù bay doïc theo kinh Xaø No, thaáy mình nhö chaïy ñua vôùi ghe xuoàng. Luùc gaàn ñeán Vò Thanh tröïc thaêng môùi voït cao khoûi maáy luøm caây roài ñaùp xuoáng töùc khaéc ôû ñieåm thaû khoùi maøu. Ñi Myõ Tho thì vui hôn moät chuùt, tröïc thaêng bay doïc theo quoác loä 4 nhö chaïy ñua vôùi xe haøng, xe ñoø, xe loâ, xe jeep, xe honda. Gaàn tôùi Ñoàng Taâm cuõng vaäy, tröïc thaêng phoùng moät böôùc nheï nhaøng nhö eách nhaûy bôø gieáng. Chæ khi naøo ñi Naêm Caên, Caø Mau, neáu khoâng coù cessna, thì tröïc thaêng môùi chòu bay tuoát treân maây, cao thaät cao, cao khoûi taàm hoûa tieãn.

     Ñi bay thò saùt maët traän thì vui gaáp boäi, nhö ñi xem cineù. Daïo ñoù chieán dòch Traàn Höng Ñaïo 18, traùch nhieäm hoä toáng ñoaøn coâng voa ñi Nam Vang, ñöôïc Vieät Coäng chieáu coá noàng haäu. Coù möôøi laêm chieác taøu maø hai laàn ñi hai laàn quaønh trôû laïi, thieät haïi moãi baän hai chieác troâi daït taáp voâ bôø soâng. Bò phaùo kích, phaùo kích nhö möa. Nhöùt quaù tam, ñoâ ñoác Huøng chuyeán naøy quyeát laøm aên lôùn. Taäp trung naêm giang ñoaøn, 2 giang ñoaøn Tuaàn Thaùm, 2 giang ñoaøn Thuûy Boä, vaø moät giang ñoaøn Ngaên Chaän thuoäc löïc löôïng Trung Öông. Theâm chieác giang phaùo haïm HQ 331. Coù ngöôøi baøn, ñöa giang phaùo haïm leân ñoù chæ laøm quaø cho Vieät Coäng, nhöng ñoâ ñoác Huøng cöù quyeát cho leân. Tin töôûng vaøo khaû naêng tröïc xaï cuûa maáy khaåu 76 ly 2, maáy khaåu boâ-pho 40 ly, maáy khaåu o-e-li-caân 20 ly. Moät phaàn nhö ñeå thò oai, taøu lôùn maø.

     Phoái hoïp haønh quaân vôùi trung ñoaøn 31, boä chæ huy tieàn phöông ñaët taïi Hoàng Ngöï döï truø caøn queùt ñoäi phaùo cuûa Vieät Coäng hay aån nuùp treân bôø soâng treân. Boä chæ huy tieàn phöông cuûa Haûi quaân vaãn naèm taïi caên cöù haûi quaân Taân Chaâu. Phoái hoïp vôùi Sö ñoaøn 4 khoâng quaân, oanh taïc töø tôø môø saùng khoâng bieát bao nhieâu phi vuï phaûn löïc F 5, A 37 vaø A1 skyraider, nhöõng cuoän khoùi ñen bay ngaäp trôøi. Boä binh lieàn ñöôïc tröïc thaêng vaän, daäp voâ nhöõng ñieåm phaùo.

     Ñoaøn coâng voa baét ñaàu di chuyeån, taøu haûi quaân baûo veä chaïy song song hai beân. Treân tröïc thaêng nhìn xuoáng, chöa bao giôø toâi thaáy nhieàu taøu nhö vaäy. Taøu nhö caù, chaïy ñaëc soâng. Chieác thöù hai vöøa qua khoûi vuøng nguy hieåm, thì boãng nhieân, tung... aàm, tung... aàm, tung... aàm, nhöõng laøn khoùi caàu voøng in roõ treân khoâng trung. Laïi phaùo. Ñaïn noå treân taøu toùe löûa nhö phaùo boâng. Ñaïn noå döôùi nöôùc, nhöõng coät nöôùc döïng leân nhö soùng thaàn. Laàn naøy ñoäi phaùo Vieät Coäng khoâng naèm treân bôø, maø lieàu cheát aån nuùp treân maáy chieác taøu chìm, hai tieåu ñoaøn boä binh nhaûy treân bôø nhö nhaûy vaøo choán vöôøn khoâng nhaø troáng. Cay thieät. AÀ... m... aàm..., moät tieáng noå traàm, ngaân daøi, vang doäi. Chieác thöù tö keùo nguyeân moät xaø lan ñaïn, xaø lan ñaïn bò noå tung. Caû doøng soâng daäy soùng, löûa tuùa leân ñoû caû moät vuøng trôøi. Taøu keùo chaët daây xaùch xe khoâng chaïy tieáp. Taøu haûi quaân bao vaây maáy chieác taøu chìm, vaø ñoaøn coâng voa tieáp tuïc di chuyeån. Baây giôø chieác HQ 331 môùi coù dòp thöû suùng, chuøi bao nhieâu naêm môùi ñöôïc baén moät giôø ... Taøn cuoäc, hai ñaïi ñoäi Vieät Coäng cheát phaân nöûa, baét soáng phaân nöûa. Tòch thu moät loâ vuõ khí: suùng caù nhaân, suùng coái, suùng khoâng giaät, vaø nhieàu hoûa tieãn ñieàu khieån con coùc SA 3 chöa kòp xaøi. Ñaõ thieät.

     Nhöng coù laøm laâu môùi bieát: ñi vôùi ñoâ ñoác Huøng aên baùnh mì tay caàm, ñi vôùi ñoâ ñoác Minh huùt thuoác Bastos xanh, coøn ñi vôùi tröôûng phoøng Nhì haønh quaân Soâng thì chæ coù nöôùc aên giaáy. Chaùn quaù. Bôûi vaäy ñuû hai naêm, ñuùng tieâu chuaån, toâi khoâng xin ñi laõnh taøu nhö maáy quan lôùn phoøng Nhì maø xin ñoåi ra Phuù Quoác, boä tö leänh Vuøng 4 Duyeân Haûi. Hai naêm trôøi, ñieàu chænh thöïc thuï cuõng khoâng xong thì luyeán tieác laøm chi.

     - Anh ñang naém tình baùo tham möu cuûa moät nöûa Haûi quaân, maø baây giôø xin ñi coi moät caùi ñaûo laø laøm sao? Anh ñònh ñi höôûng nhaøn hôû?

     Ñaïi taù Nguyeãn Ñoã Haûi tröôûng phoøng Nhì boä tö leänh Haûi Quaân phaøn naøn vôùi toâi nhö vaäy. Nhöng, toâi bieát oång noùi cho coù chuyeän noùi thoâi, oång cuõng bieát baáy giôø toâi coù thôù laém. Toâi muoán ñi ñaâu nhö laø... tuøy yù toâi. Gôùm chöa! Toâi bieän baïch:

     - Thì toâi laøm ôû Soâng laâu quaù roài, baây giôø ñaïi taù phaûi cho toâi ra Bieån ñeå toâi coù dòp hoïc hoûi theâm chôù.

     Vaøi tuaàn sau, moät laàn nöõa, toâi laïi phaûi veà trình dieän ñaïi taù Haûi:

     - Toâi cho anh ñi maø oâng Tham möu tröôûng khoâng cho ñi. Thuû buùt cuûa oâng ñaây naøy, anh coøn thaéc maéc gì nöõa khoâng?

     Toâi caàm caùi coâng ñieän ñoïc kyõ maáy doøng chöõ vieát tay xeùo xeùo: "Khoâng thuaän. Giöõ ñöông söï taïi Saøi Goøn. Ñoã Kieåm, kyù teân." Ai chôù ñaïi taù Kieåm thì deã roài, cöïu Tham möu tröôûng haønh quaân Soâng cuûa toâi maø. Toâi chæ bieát oång môùi ñoåi ñi maø chaúng bieát oång ñoåi ñi ñaâu. Baây giôø laøm Tham möu tröôûng Haûi Quaân? OÅng leân thì ñöông nhieân toâi cuõng leân. Nhöng, caùi oâng naøy kyø, khoâng hieåu mình gì heát...

     - Ñaïi taù cho toâi möôïn caùi coâng ñieän ñeå toâi ñi baøn laïi vôùi oång xem sao.

     Chaùnh vaên phoøng trònh troïng môû cöûa môøi vaøo. "Commandant, caùi naøy laø toâi xin ñi maø, commandant pheâ nhö vaày thì keït ñaøn em roài. Commandant hoài tröôùc ôû ngoaøi ñoù commandant bieát maø, deã soáng hôn ôû ñaây." "Toâi töôûng anh bò ñi ñaøy neân toâi giöõ anh laïi, anh muoán ñi thì toâi cho anh ñi." Chaïy ñi chaïy veà, vaùc theo caùi chöõ to toå boá: "Thuaän." Ñaïi taù Haûi nhoät buïng, daèn maët toâi moät caâu:

     - Toâi cho anh ñi khoâng phaûi vì caùi thuû buùt cuûa oâng Tham möu tröôûng ñaâu nghen... Anh ra ñoù ñuùng ngaøy ñuùng thaùng laø toâi seõ keùo anh veà.

     Roài tröôùc khi rôøi haønh quaân Soâng, tröôùc khi baøn giao cho thieáu taù Nguyeãn Ngoïc Quyeân, haïm tröôûng taøu chìm HQ 225 döôùi Naêm Caên, toâi töï nhieân muoán ñöôïc leânh ñeânh moät laàn nöõa treân soâng Vaøm Coû Ñoâng nhö thôøi môùi vaøo ngheà, môùi laøm nai loâ. Thôøi ñoù, thôøi con dieàu cuûa toâi môùi thaû, vaø baây giôø con dieàu ñaõ gaëp gioù ñaõ leân cao, thaät cao... Coâng ñieän ñaùnh ñi chæ maáy chöõ goïn gaøng: "Tröôûng phoøng Nhì haønh quaân Soâng seõ thaùm saùt tình hình..., yeâu caàu caùc nôi nhaän chuaån bò yeåm trôï." Maáy ñôn vò nhoû ñaâu bieát tröôûng phoøng Nhì haønh quaân Soâng laø ai, töôûng laø quan lôùn laém. Trung taù Giang, chæ huy tröôûng chaám 3 taïi Beán Löùc chuaån bò cho toâi 4 chieác PBR hoä toáng vaø chæ huy tröôûng caùc giang ñoaøn naèm taïi Traø Cuù vaø Goø Daàu Haï ñang chuaån bò ñoùn tieáp, chuaån bò hoà sô thuyeát trình tình hình. Cho toâi. Moät laàn nöõa, toâi thaáy con dieàu cuûa mình thaät söï ñaõ leân. Nhöng leân cao nöõa, leân maõi... hay raát tieác con dieàu kia hình nhö vaãn coøn keït bôûi sôïi daây? Chöøng naøo sôïi daây bò ñöùt ñi, con dieàu toâi môùi ñeán ñöôïc vôùi maây trôøi meânh moâng, meânh moâng nhö trôøi ñaát cuûa ruoäng ñoàng Traø Cuù naøy. Traø Cuù, caùi ñòa danh baát huû ñoù vaø caùi caên cöù baát huû ñoù cuõng ñang môø môø hieän ra tröôùc maét toâi. Boãng döng toâi noùi:

     - Mình voït leân chaïy tröôùc ñi.

     - Daãn ñaàu haû ñaïi uùy? OK.

     Anh trung só vaän chuyeån ñaåy hai caàn maùy, tieán full. Taøu boïc theo cua queïo nhö honda oâm leà ñöôøng. Vöøa khuaát caùi doi tröôùc khi reõ voâ kinh ñeå vaøo caên cöù, thì ñoät nhieân buøng... buøng, vaø tieáng suùng nhoû noå nhö baép rang. Toâi ra hieäu cho taøu quaønh trôû laïi. Chieác BPR thöù hai aên B 40 trôû thaønh ngoïn löûa noåi, maáy thaèng em ñang loäi bì boõm giöõa doøng. Tình baùo Vieät Coäng cuõng leï, môùi ñoù maø ñaõ bieát chieác naøo coù chôû tröôûng phoøng Nhì haønh quaân Soâng. Sanh ngheà töû nghieäp, may maø toâi baûo thaèng em chaïy tröôùc vaøo phuùt cuoái. Chæ trong ñöôøng tô keõ toùc? Chæ laø soá trôøi? Maø toâi cuõng ñaâu chòu röûa caúng leân baøn thôø sôùm nhö vaäy. Ha ha..., may laø côn gioù loác khoâng maïnh laém cho neân con dieàu cuûa toâi vaãn coøn maéc keït sôïi daây..., sôïi daây ñònh meänh.

   back to top

07. BÖÔÙC ÑAÀU

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Rôøi traïi Fort Chaffee, Arkansas, chuùng toâi chæ bieát moät ñieàu laø nguyeân gia ñình seõ veà xöù laïnh, xöù coù hoa anh ñaøo, ñeå ñònh cö. Hai vôï choàng toâi, boán ñöùa con ba trai moät gaùi, naêm tuoåi, boán tuoåi, ba tuoåi, vaø möôøi baûy thaùng. Theâm moät coâ em vôï, Huyønh, möôøi baûy. Veà xöù laïnh, phaûi, taïi vì vôï choàng toâi muoán vaäy. Hai ñöùa ñaõ töø choái moái sponsor-ship ñi Amarilo, Texas, vieän côù laø muoán bieát, muoán thöôûng thöùc caùi khí haäu oân ñôùi, coù boán muøa xuaân haï thu ñoâng roõ reät. Vieät Nam mình, mieàn Nam mình möa naéng hai muøa ai laïi khoâng bieát. Texas thì chæ coù moät muøa, noùng, nhö ñaõ khaéc ghi trong ñaàu. Coøn moät lyù do nöõa laø vì chuùng toâi khoâng muoán voâ soáng trong noâng traïi. Toâi cuõng khoâng muoán toâi vaø ñaùm con toâi seõ sôùm trôû thaønh ñaùm cao boài, nhöng khoâng daùm thoá loä cuøng phoûng vaán vieân thuoäc cô quan LIRS, Lutheran Immigration and Refugee Services. Ñi ñaâu chôù ñi veà mieàn baéc, veà xöù laïnh, thì deã roài. Choã troáng thieáu gì. Mình cuõng khoù loøng töø choái sponsor-ship laàn thöù hai. Bôûi vaäy chuùng toâi ôû Fort Chaffee voûn veïn chöa ñaày thaùng. Khoâng coøn phaûi xeáp haøng laõnh ñoà aên, khu B, moãi ngaøy. Côm Myõ aên chöa ñuû thaùng ñaõ leân tôùi coå hoïng, nuoát heát voâ. Khoûi phaûi ñi laõnh, ñi löïa, ñi ñoåi giaøy vôù vaø aùo quaàn muøa ñoâng. Khoûi phaûi lang thang ngoaøi Hitching Post. Vaø cuõng khoûi bò vôï con caèn nhaèn:

     - Traêm thöù chuyeän quan troïng khoâng lo, lo chuyeän gì ñaâu!

     - Chuyeän gì nöõa maø lo, Myõ noù lo heát roài.

     Phi cô ñaùp xuoáng phi tröôøng Sioux Falls, South Dakota, sponsor ra tieáp ñoùn nieàm nôû. Ñoâng quaù, ñöùng chaät caû haønh lang. Maùy hình chôùp lia lòa. Ñaâu ngôø ñaùm mình trôû thaønh nhöõng nhaân vaät quan troïng nhö vaäy. Ba nhaø thôø baûo trôï, Lutheran, United Methodist, vaø United Church of Christ. Giôùi thieäu tuøm lum roài cuõng khoâng bieát ai laø ai. Baây giôø phaûi noùi baèng tieáng Myõ, ñaâu phaûi chuyeän deã, maø khoâng noùi coi cuõng khoâng ñöôïc. Traät truùng gì cuõng phaûi noùi, yes hay no gì cuõng phaûi coù moät tieáng laáy loøng. Thaây keä noù, who care . Maáy ñöùa nhoû thì ngaây thô vui ñuøa vôùi maáy moùn ñoà chôi môùi.

     Töø Sioux Falls veà Vermillion, thaønh phoá seõ laø home-town cuûa chuùng toâi treân ñaát Myõ, cuõng maát khoaûng hai giôø laùi xe. Xa loä I-29 ñi xuyeân qua vuøng ruoäng ñoàng bao la, coø bay thaúng caùnh. Ñoài, ñoài, laïi ñoài, tieáp noái truøng truøng ñieäp ñieäp. Naéng chieàu chan hoøa treân nhöõng caùnh ñoàng luùa mì vaøng chín thaùng möôøi, nhöõng caùnh ñoàng ñaäu naønh, baép môùi gaët... laøm toâi töôûng nhö mình ñang treân quoác loä 4, töø Saøi goøn veà Haäu Giang. Chæ khaùc laø nôi ñaây quaù roäng, roäng nhö sa maïc, roäng nhö bieån khôi, khoâng thaáy luøm caây khoâng thaáy xoùm gieàng nhaø cöûa.

     Caên nhaø ñaàu tieân cuûa chuùng toâi treân queâ höông thöù hai naøy laø moät caên nhaø xöa cuõ, tính ra coù leõ noù cuõng gaáp ñoâi tuoåi cuûa toâi. Nhaø thôø Methodist mua caên nhaø naøy vôùi döï ñònh phaù ñi ñeå laáy mieáng ñaát troáng laøm baõi ñaäu xe cho con chieân, nhöng khoâng tìm ñöôïc choã ôû cho gia ñình toâi neân ñaønh phaûi laáy noù theá vaøo. Nhöng chuùng toâi cuõng phaûi traû tieàn thueâ, giaù reû, chæ hôn traêm ñoâ moãi thaùng. Nhaø coù hai taàng vaø phaân nöûa basement. Taàng thöù nhaát coù phoøng khaùch, phoøng aên, nhaø beáp, toillet, vaø moät phoøng nguû cho khaùch, laøm phoøng nguû cho Huyønh raát tieän. Taàng treân goàm ba phoøng nguû cho vôï choàng toâi vaø boán nhoùc. Basement troáng trôn, chæ coù moät loø söôûi loaïi xöa naèm ngay giöõa vôùi nhöõng oáng daãn hôi aám tuûa ra khoâng theo moät thöù töï naøo troâng nhö oâng Phaät coù nhieàu tay. Ñoà ñaïc trong nhaø cuõng ñaày ñuû, khoâng thaáy thieáu moùn gì. Cuûa cho ñöôïc nhö vaäy laø quí hoùa laém roài, ôû Vieät Nam mình cuõng phaûi laø haïng nhaø giaøu môùi saém söûa ñöôïc nhö vaäy. Ñuùng roài, baây giôø môùi thaáy thieáu nhieàu moùn. Gaïo, nöôùc maém, rau soáng... thöïc phaåm AÙ Ñoâng.

     - Blizzard, ngay trong ñeâm nay, moät traêm phaàn traêm.

     Baø Myõ goïi ñieän thoaïi cho vôï toâi bieát laø the weatherman noùi nhö vaäy. Toâi tra töï ñieån ñeå bieát blizzard laø gì, baõo tuyeát, sao maø sôùm nhö vaäy, mình môùi tôùi coù maáy ngaøy.

     - Phaûi chuaån bò.

     - Chuaån bò caùi gì? Thöïc phaåm haû? Khoûi phaûi lo, ai mua ñeå ñaày trong tuû laïnh roài.

     Baõo luït mieàn Trung cuûa mình ra sao mình cuõng chöa coù neám muøi thì bieát gì maø chuaån bò. Tôùi ñaâu lo tôùi ñoù... Quaû thaät, naêm giôø chieàu tuyeát baét ñaàu rôi, löa thöa, löa thöa, roài caøng luùc caøng daøy, muø mòt. Nhìn tuyeát rôi laàn ñaàu tieân thaáy thích thuù, thaáy maõn nguyeän laøm sao. Thaáy ñöôïc caûnh tuyeát rôi phuû con taøu, ga Lyon ñeøn vaøng, caàm tay em muoán noùi ... Toâi ra ñöùng tröôùc saân, xoøe baøn tay trôn, ñoùn laáy nhöõng maûnh tuyeát bay bay cuõng caûm thaáy loøng laâng laâng. Toäi cho daân Saøi Goøn suoát ñôøi coù bieát caûnh tuyeát rôi bao giôø. Toâi muoán coù heát gia ñình ba maù anh chò em toâi ôû ñaây, trong caûnh naøy, luùc naøy, nhöng toâi chæ coù toâi. Bô vô vaø buoàn thaät.

     Saùng ngaøy hoâm sau thöùc giaác nhìn ra cöûa soå thaáy tuyeát cao khoûi ñaàu goái, ngaäp caû ñöôøng phoá, ngaäp caû theàm ba. Tuyeát ñoùng daày treân caønh caây, tuyeát phuû truøm ngoïn coû. Coøn nghe tieáng gioù huù ngoaøi hieân, töøng loaït thoåi toác nhöõng buïi tuyeát treân maët ñöôøng bay löôùt qua nhöõng ñuïn tuyeát cao, che khuaát moät khoaûng trôøi, chæ coøn moät vaàng maây muø tröôùc maët. Baõo tuyeát ñeïp, baõo tuyeát chaéc khoâng gioáng baõo luït mieàn Trung.

     Vermillion laø moät thaønh phoá nhoû, chöa haún laø nhoû so vôùi nhieàu thaønh phoá khaùc trong tieåu bang naøy, nhöng coù tröôøng ñaïi hoïc lôùn, University of South Dakota. Daân chuùng khoaûng möôøi hai ngaøn, coäng vôùi khoaûng taùm ngaøn sinh vieân, vò chi laø hai chuïc ngaøn ngöôøi. Vaäy maø ñaõ coù hai gia ñình Vieät Nam ñaõ ñöôïc baûo trôï ñeán ñaây tröôùc chuùng toâi, baùc Ñoaøn vaø anh Môùi. Gia ñình baùc Ñoaøn goàm hai vôï choàng giaø vaø boán ñöùa con thuoäc tuoåi choai choai, coøn ñoäc thaân. Con gaùi lôùn cuûa baùc ñaõ coù gia ñình, choàng con thì ñònh cö rieâng ôû tieåu bang Missouri. Anh Môùi, Myõ söûa caùi teân toát cuûa anh ta vaø cöù keâu laø Moïi, thì coù vôï vaø hai ñöùa con gaùi nhoû. Hoï khoâng ñi ñoùn tuïi toâi ñöôïc vì ai cuõng baän ñi laøm, vaû laïi tuïi toâi ñeán khoâng nhaèm vaøo weekend.

     Vì tuyeát rôi baát thaàn neân toâi ñöôïc moät tuaàn nghæ ngôi, khoâng phaûi laøm vieäc gì ngoaøi vieäc ñieàn giaáy tôø xin vieäc. Khoûi phaûi laøm ñôn noù cuõng thaâu, thaèng chuû haõng laø baïn thaân cuûa thaèng Lyle thuoäc nhaø thôø Lutheran, ñòa chuû ôû vuøng naøy. ÔÛ beân mình ñi laøm ñôn, noùi ñeán ngheà nghieäp maø ñieàn voâ hai chöõ "laøm ruoäng" thì bieát laø daân ngheøo nhöng beân naøy laïi khaùc, thaèng Lyle cuõng vieát voâ caùi chöõ laøm ruoäng, farmer, nhöng baø con laïi neå sôï. Nghe noùi ñaát cuûa oâng coá toå cuûa noù ñeå laïi nhieàu laém, khaép caû vuøng, lôùp laøm lôùp cho möôùn... Phöông tieän di chuyeån cho toâi töø nhaø ñeán sôû laøm, ñi ñi veà veà, thaèng Lyle cuõng ñaõ lo roài, baïn cuûa noù, thaèng George. Moãi ngaøy traû moät ñoàng, möôøi laêm mile moãi baän, khoâng caùch naøo hay hôn. Load King, teân cuûa haõng. Moät chi nhaùnh cuûa CMI Corporation, Contract Machinery International, chuyeân cheá taïo xe trailer haïng naëng cho Army, Marine, Navy ñeå chôû xe taêng, thieát giaùp, ñaïi baùc, hoaëc suùng ñaïn. Môùi vöùt boû suùng ñaïn chaïy qua ñaây, laïi ñuùt ñaàu vaøo nôi cheá taïo vuõ khí, hình nhö kieáp luaân hoài cuûa toâi chaéc chöa döùt.

     Xöôûng chia laøm naêm khu, khu moät ñeán khu naêm. Theo thöù töï laø khu laøm beam vaø parts, khu raùp, khu haøn, khu sand blast vaø haøn daëm, khu sôn vaø finishing. Toâi ñöôïc chæ ñònh laøm ôû khu moät, phuï cho thaèng Kurt, chuyeân vieân phuï traùch caùi maùy caét saét lôùn, the big-shear. Caùi maùy caét naøy daùm caét luoân caû theùp daøy caû inch. Löôõi dao daøi saùu baûy feet. Leõ dó nhieân phaûi duøng caàn truïc ñeå ñöa saét hoaëc theùp töø nhaø kho leân daøn maùy. Loaïi theùp taám phaûn lôùn coøn phaûi duøng theâm moät thanh ñoøn coù saùu caùi moùc moãi beân ba caùi nhö moät caùi gioáng lôùn vaø phaûi di chuyeån töø töø vì mieáng theùp cuõng deã tuoät theo chieàu nghieâng. Maáy mieáng nhoû thì chæ xaøi caùi "keïp naùch," troâng nhö traùi xoaøi töôïng, coù moät keõ hôû vaø moät heä thoáng ñoøn baåy built-in trong ñoù. Vöøa nhanh vöøa tieän, mieáng theùp caøng naëng thì söùc keïp caøng taêng, ai nghó ra caùch naøy cuõng tuyeät dieäu. Taám theùp ñaët ñöôïc leân baøn xong laø coâng vieäc cuõng thaáy nheï nhaøng, chæ theo giaáy order ño chieàu daøi chieàu roäng, laøm daáu, keû phaán, roài ñaåy vaøo maø caét. Ngoaøi vaán ñeà ni taác, vaán ñeà soá löôïng cuõng raát laø quan troïng. Naêm chuïc mieáng baêm ba baêm baûy, moät traêm mieáng möôøi saùu boán boán..., vaäy maø thaèng Kurt cöù ño moät mieáng caét moät mieáng. Toâi loùe leân moät saùng kieán, beøn ra phía sau maùy hì huïc laøm moät caùi adjustable stop. Thaèng Kurt cuõng chaúng maøng toâi ñang laøm caùi gì. Xong, toâi loâi Kurt voâ giaûi thích:

     - Heâ, maøy chæ caàn ño khoaûng caùch töø caùi stop naøy tôùi löôõi dao moät laàn thoâi. Khoùa caùi stop laïi moät choã, roài cöù vieäc ñaåy voâ caét buøm, buøm, buøm...

     Kurt laøm theo lôøi toâi noùi, chòu laém, nhöng laéc ñaàu traû lôøi:

     - YÙ kieán hay, nhöng roài maøy seõ khoâng coøn vieäc gì ñeå laøm. Maøy ñaâu coù ñöùng xôù rôù ñöôïc, tuïi noù seõ sai maøy ñi hoát raùc, röûa caàu tieâu.

     Uoång coâng caû buoåi trôøi, nhöng thaáy noù noùi cuõng coù lyù:

     - Maøy muoán xaøi thì xaøi, khoâng thì thoâi. Maøy muoán thaùo noù ra cuõng ñöôïc. Tuøy maøy.

     Kurt vaãn giöõ caùi adjustable stop cuûa toâi phoøng khi khaån caáp, coøn thì cöù boån cuõ soaïn laïi laøm hoaøi. Ño hai bieân, laøm hai daáu, keû moät ñöôøng phaán toå boá, ñöa vaøo maùy, quyø xuoáng ngaém nghía xeâ dòch moät hoài roài môùi chòu caét. AØ ñuùng roài, phaûi laøm kieåu naøy mình môùi ñöôïc quyø goái. Laøm vieäc beân naøy laâu laâu ñöôïc quyø goái laø sung söôùng roài. Ñöùng taùm giôø moãi ngaøy, maùu doàn xuoáng chaân, baép chaân teâ cöùng, moãi laàn quyø goái baép thòt nhö daõn ra chòu cöû ñoäng trôû laïi. Quyø goái laø sung söôùng! Caét saét roài cuõng deã thoâi, chæ caùi vieäc böng maáy taám saét môùi caét ñoù ñeå vaøo rack cho thöù töï môùi laø ñaùng sôï. Tính ra moãi ngaøy toâi böng ñeán caû chuïc taán. Chaúng leõ cuoäc ñôøi mình roài phaûi dính lieàn vôùi caùi maùy caét naøy sao? Môùi ngaøy naøo mình cuõng ñöôøng ñöôøng laø moät só quan haûi quaân maø. Khoâng ñöôïc. Toâi phaûi tìm caùch thay ñoåi choã ñöùng cuûa toâi. Toâi phaûi phaân traàn, toâi phaûi noùi vôùi sponsor, toâi noùi vôùi thaèng Lyle:

     - Maøy laøm ôn tìm cho tao moät vieäc gì khaùc ñi. Maøy thaáy khoâng, tao nhoû con, khoâng thích hôïp vôùi coâng vieäc tao ñang laøm.

     - Khoâng deã gì tìm ñöôïc vieäc naøo toát hôn ñaâu. Minimum wage laø hai ñoàng möôøi xu, noù traû cho maøy ba ñoàng moät giôø laø khaù laém roài. Maøy coù thaáy ñieàu naøy khoâng?

     - Tao khoâng caàn bieát noù traû tao maáy ñoàng. Noù traû tao hai ñoàng cuõng ñöôïc mieãn sao coâng vieäc noù nheï nhaøng moät chuùt.

     - AØ, hay laø nhö theá naøy. Maøy thích laøm caùi coâng vieäc gì ôû döôùi Load King? Maøy cho tao bieát roài tao seõ noùi vôùi tuïi noù. Khoâng neân ñi haõng khaùc.

     - Thôï haøn.

     Toâi traû lôøi ngay khoâng caàn phaûi suy nghó. Phaûi, ñuùng laø thôï haøn, moät ngheà coù giaù trong ñaùm thôï nöûa chuyeân nghieäp nöûa lao ñoäng naøy. Thôï haøn, toái ngaøy caàm caùi moû haøn, thì cuõng khoâng gì naëng nhoïc laém. Coøn ñöôïc ngoài, ñöôïc quyø goái, ñöôïc naèm, ñöôïc leo treøo thoûa thích.

     Qua tuaàn sau toâi ñöôïc xeáp vaøo lôùp hoïc haøn. Toâi mua aùo da, noùn haøn, coøn bao tay thì coù saün cho daân laøm saét. Moãi ngaøy ôû laïi treã hai giôø ñeå hoïc. Haøn ñuõa, ñuû côõ lôùn nhoû. Haøn ñuû kieåu, flat, angle, bevel... Laáp vaáp luùc ñaàu roài cuõng smooth daàn daàn. Sau hai tuaàn, sau hai möôi giôø taäp dôït, toâi thi. Ñaäu. Ngaøy toâi rôøi khoûi khu moät, rôøi khoûi caùi maùy caét saét, qua khu hai taäp teãnh laøm thôï haøn, toâi thaáy vui möøng heát söùc. Khoâng phaûi vui möøng cho toâi, maø phaàn lôùn laø cho caëp gioø cuûa toâi, ñôõ phaûi boùp boùp moãi ñeâm, ñôõ phaûi xoa daàu noùng. Tuy nhieân noãi vui möøng naøy khoâng maáy choác cuõng tan bieán ngay. Ñöùng nuùi naøy troâng nuùi noï, traùnh voû döa cuõng gaëp voû döøa. Haøn. Haøn. Haøn hoaøi. Haøn mieát. Haøn hai möôi boán treân hai möôi boán. Haøn ñuõa, haøn daây, haøn ñieän. Haøn khoâng phaûi laø haøn, maø haøn laø nhieät. Laø noùng, laø chaùy, laø phoûng, laø kheùt, laø khoùi. Muø mòt taêm hôi... Tuïi thôï haøn chính toâng coøn doïa toâi raèng:

     - Maøy haøn laâu laém cuõng khoaûng hai chuïc naêm thì phaûi veà höu. Phoåi cuûa maøy khoâng cho pheùp maøy laøm theâm.

     - Thieät vaäy sao?

     Ngaøy laïi ngaøy cöù thaáy maáy chieác trailer môùi chaám tack dính sô sô naèm luø luø ñoù, tieáp tuïc haøn, haøn hoaøi khoâng thaáy heát. Muøa laïnh naøy haøn coøn thaáy noùng, ñeán muøa heø thì soáng laøm sao noåi. Chaéc phaûi chòu "thaân baïi danh lieät" thoâi, laàn naøy ñaâu coù than phieàn gì vôùi sponsor ñöôïc nöõa. Toâi ñaõ ñöôïc caùi gì toâi ñoøi hoûi roài.

     Trong ñaùm thôï haøn hai möôi boán treân hai möôi boán cuûa toâi coù boán naêm ñöùa ñaøn baø, con gaùi. Luùc ñoäi noùn haøn thì gaùi cuõng nhö trai, ñeán hoài dôû noùn ra thaáy caëp maét boà caâu, thaáy laøn da mòn maøng vaø maùi toùc lô thô mình môùi giöït mình. Ñaøn baø con gaùi ai laïi ñi laøm thôï haøn, thieáu gì ngheà ñeå laøm, caùi ngheà naøy noù laøm maát heát caùi veû thaåm myõ cuûa ngöôøi ñeïp. Thieät laø uoång, toâi nghó nhö vaäy.

     Ñeán giôø nghæ, giôø aên tröa, taát caû nhaân vieân trong haõng maëc duø aên chung moät choã, nhöng cuõng chia ra töøng nhoùm, töøng phe ngoài rieâng töøng baøn, töøng goùc. Thöôøng thöôøng phaûi laøm cuøng ngheà hay ít ra cuõng cuøng khu. Ñaùm thôï haøn ñoâng nhaát, naùo ñoäng nhaát. Tuy nhieân ñaùm thôï haøn ñaøn baø coøn kyø thò troáng maùi, thích ngoài rieâng khoâng nhaäp vaøo ñaùm ñaøn oâng. Trong ñaùm ñoù, ngoài xa trong goùc laïi laø con Maria, con thôï haøn goác Indian. Hình nhö khoâng ñöùa naøo chôi vôùi noù, cuõng khoâng thaáy noù noùi chuyeän gì vôùi ai. AÊn xong laïi laáy saùch ra ñoïc, khoâng bieát saùch gì, chaéc tieåu thuyeát. Cuõng coù chuùt laäp dò, laøm chuyeän khoâng gioáng thieân haï. Toâi khoâng muoán mình rôi vaøo caûnh bô vô ñoù neân keát beø vôùi ñaùm thaèng George, George laøm ôû ñaây laâu naêm, coù thôù laém. Mình coù dòp hoïc theâm tieáng Myõ, noùi tieáng Myõ. Leõ dó nhieân toâi cuõng phaûi gaëm sandwich ñeàu ñeàu nhö tuïi noù thoâi. Moät laàn toâi ñem theo maáy con toâm khoâ cuûa thaèng baïn beân California göûi qua ñònh khoe moùn AÙ Ñoâng cuûa mình, nhöng ñöùa aên ñöùa khoâng aên thì bieát laø bò cheâ. Khoâng ngôø tuïi naøy coå huû quaù, khoâng nhöõng kyø thò chuûng toäc maø coøn kyø thò thöïc phaåm nöõa.

     - Maày töø ñaâu ñeán?

     Hoâm ñoù boãng nhieân con Maria hoûi chuyeän toâi trong luùc hai ñöùa haøn gaàn nhau. Gioïng noù nghe cuõng lôø lôï, khoâng gioáng nhö Myõ, tuy nhieân cuõng laø gioïng con gaùi. Coù caùi khaùc. Toâi thaáy noù gioáng nhö moät ngöôøi ñaøn baø Vieät Nam taïi vì toùc noù ñen. Toâi traû lôøi:

     - Tao laø ngöôøi Vieät Nam, tao tôùi töø Vieät Nam.

     - Bao laâu roài?

     Con nhoû naøy coi boä raønh mình quaù maø coøn laøm boä hoûi, toâi tieáp:

     - Vaøi thaùng. Maøy laøm ôû ñaây laâu chöa?

     - Gaàn moät naêm nhöng tao cuõng saép nghæ...

     - Taïi sao vaäy?

     - Thaùng tôùi choàng tao ra tröôøng. Tuïi tao seõ veà reservation cuûa tao ôû. Choàng tao seõ laøm hieäu tröôûng tröôøng trung hoïc ôû ñoù.

     - Ngon quaù haû. Reservation cuûa maøy ôû Sioux Falls hay Sioux City?

     - Caùch ñaây xa laém, maáy traêm mile, maøy khoâng bieát ñaâu. Tuïi tao thuoäc boä laïc Crow Creek.

     - Vaäy haû. Tao cuõng khoâng raønh khu naøy laém.

     Maria thænh thoaûng noùi chuyeän vôùi toâi, nhöng toâi khoâng daùm toû ra thaân thieän vôùi noù. Boïn Myõ khoâng öa noù, mình thaân vôùi noù seõ bò hoïa laây. Toâi nhieàu laàn muoán tìm hieåu taïi sao Myõ khoâng öa Indian? Tuïi noù baûo raèng Indian laøm bieáng, toái ngaøy say söa khoâng chòu laøm vieäc, ôû khoâng aên welfare. Nhöng laàn laàn toâi môùi hieåu laø trong reservation thì khoâng coù vieäc gì laøm, ra ngoaøi thò töù thì bò haát huûi, khoâng bao laâu cuõng boû job maø veà reservation, nhaäu cho queân ñôøi. Cuõng may vuøng naøy ít thaáy da ñen, khoâng thoâi cuõng coi ñöôïc maøn kyø thò da ñen nöõa. Nhöng taïi sao tuïi Myõ thích daân AÙ Ñoâng? Chaéc chöa tôùi luùc noù kyø thò cuõng chöa bieát chöøng. Tröôùc khi rôøi khoûi Vermillion, Maria vaø choàng noù, thaèng Tom laïi laø thaèng Myõ maø khoâng phaûi laø Indian, coù ñeán nhaø thaêm tuïi toâi, cho ñòa chæ vaø heïn coù ngaøy gaëp laïi.

     Toâi laøm ôû khu haøn ñöôïc hai thaùng, thì boãng nhieân ñöôïc göûi traû veà khu moät, nhöng khoâng phaûi phuï traùch caùi maùy caét saét nöõa maø thuoäc nhoùm laøm small parts. Choã naøy thaáy deã thôû hôn nhieàu, bôùt hít khoùi. Thænh thoaûng môùi haøn, phaàn lôùn chæ chaám tack cho dính, mình laø builder chöù khoâng coøn laø welder nöõa. Naøo laø pedestal, out-rigger, tail gate, loading ramp... thaäm chí cho ñeán suspension block, goose neck pin. Coâng vieäc cuõng coù lyù hôn nhieàu, cöù theo blue-print maø build, coøn hoïc hoûi theâm ñoâi chuùt. Toâi laån quaån theo thaèng leaderman ñeå hoïc ñoïc maáy caùi kyù hieäu ñaëc bieät. Khoâng gì khoù. Vaøi tuaàn sau toâi thaáy mình cuõng coù khaû naêng ñeå laøm moät leaderman, nhöng coøn phaûi hoäi ñuû ñieàu kieän, phaûi thi leân thôï haøn haïng hai. Ñöôïc. Toâi baét ñaàu taäp leùn. Haøn over head, haøn vertical down, haøn vertical up. Phaûi canh löûa nguoäi moät chuùt, noùng quaù saét chaûy heát. Taäp nhieàu laàn thì cuõng phaûi ñöôïc, nhöng coøn phaûi chôø ñuùng kyø haïn nöõa. Toái thieåu, phaûi coù ba thaùng thôï haøn caên baûn. Chôø. Ñuùng ngaøy. Thi. Ñaäu nöõa. Deã quaù. Nhöng chöùc vuï leaderman chôø hoaøi khoâng thaáy, hình nhö haõng coù policy rieâng cho ñaùm da vaøng. Thoâi cuõng ñöôïc, unofficial leaderman cuõng khoûe hôn nhieàu. Toâi ñöôïc bieät phaùi naêm teân lon ton moãi ngaøy, phaân coâng cho tuïi noù laøm vieäc coøn phaàn toâi giöõ nhieäm vuï cung caáp raw-material. Vì phaûi order raw-material neân toâi phaûi tieáp xuùc vaø laøm thaân vôùi maáy ñöùa chaïy maùy cöa, maùy caét, maùy tieän, maùy khoan. Nhieàu luùc mình order gaáp maø ñaùm thôï chuyeân nghieäp naøy laïi baän lang thang taùn doùc khaép nôi. Thôï chuyeân nghieäp thöôøng thöôøng coù nhieàu thì giôø ñeå baøn chuyeän ñôøi, chuyeän car racing, horse racing, foot ball, base ball, hôn laø chuyeän phaân taác, foot inch ôû ñaây. Cuõng nhôø vaäy neân toâi coù cô hoäi hoïc cöa, hoïc tieän, hoïc khoan, hoïc laøm muõi... Nhöng roát roài "baù ngheä traàn thaân!" Mình laõnh löông cuõng ngaàn aáy thoâi toäi gì laøm coâng vieäc cuûa ngöôøi khaùc. Toâi laàn laàn cuõng taäp ñöôïc caùi taùnh cuûa tuïi Myõ, thaät laø Myõ, caùi taùnh maø laàn ñaàu tieân toâi thaáy toâi cheâ, toâi khoù chòu. Do your own job . Phaûi, caùi job cuûa toâi coù ñaùnh boùng cho maáy cuõng laø thôï haøn thoâi, khoâng hôn khoâng keùm.

     Muøa xuaân ñeán, muøa ai cuõng ñôïi mong, muøa ñöôïc ñi ra ngoaøi, thoaûi maùi. Boâng hoa vui veû, caây coái ñaâm choài, caùi gì troâng cuõng ñeïp cuõng traøn ñaày nhöïa soáng. Nhöng hoa naøo laø hoa anh ñaøo? Ñaâu phaûi ôû xöù laïnh laø coù hoa anh ñaøo, muoán xem hoa anh ñaøo thì phaûi ñi Hoa Thònh Ñoán, maáy ngöôøi baïn Myõ noùi nhö vaäy. Traät ñöôøng roài, Hoa Thònh Ñoán ôû taän mieàn ñoâng. Xa laém, khoâng theå ñi ñöôïc vôùi moät hai ngaøy nghæ phuï vaøo cuoái tuaàn, tuïi toâi quyeát ñònh ñi thaêm vuøng Black Hill, ñi thaêm Rushmore Mountain, choã coù maáy caùi maët cuûa maáy oâng toång thoáng Myõ bò daùn vaøo vaùch nuùi, moät thaéng caûnh quan troïng cuûa tieåu bang nhaø. Roát cuoäc tuïi toâi ñi thaêm ñuû thöù, thaêm Rushmore Cave, thaêm Cathedral Needle, thaêm Crazy Horse, thaáy ñaát Myõ caùi gì cuõng to lôùn, cuõng vó ñaïi. Tieác laø khoâng phaûi xöù sôû cuûa mình. Treân ñöôøng veà doïc theo xa loä I-90 tuïi toâi coøn gheù vuøng Bad Land, vuøng ñaát suïp nhö moät Grand Canyon côõ nhoû. Ñöôïc laøm quen vôùi maáy con chipmunk . Chuïp hình maáy con prairie dog laøm kyû nieäm. Sau cuøng, chuùng toâi ngöôïc doøng Missouri veà phía baéc ñeán thaêm Maria vaø Tom. Gaëp luùc hai ñöùa noù ñang baét moät baày choàn con, choàn hoâi, baby skunk , vöøa veà tôùi nhaø. Maria vaø Tom ngaïc nhieân khi nhìn thaáy tuïi toâi vì tuïi toâi ñeán maø khoâng baùo tröôùc. Keå ra toâi ñoïc baûn ñoà Myõ cuõng khoâng teä laém. Toâi vaøo ñeà ngay:

     - Caùi gioáng naøy hoâi quaù maø maøy baét laøm chi.

     Tom cöôøi ha haû, roài giaûi thích moät maïch:

     - Maøy chöa bieát nuoâi gioáng naøy haû. Caùi gioáng naøy baét veà, caét boû hai caùi haïch hoâi ñi roài nuoâi trong nhaø nhö nuoâi pet; choù, meøo chuoät gì thaáy noù cuõng sôï heát. Hoâi vaäy chôù maø khoân laém, nhaát laø caùi gioáng coù hai soïc traéng treân löng naøy. Maéc laém chöù chaúng coù reû ñaâu, naêm saùu chuïc moät con. Saün ñaây maày theo tao, tao chæ cho maày caùi naøy...

     Khoâng hieåu thaèng naøy ñònh dôû troø gì, toâi nhaéc chöøng vôï toâi vaø Huyønh troâng coi maáy ñöùa nhoû trong luùc noùi chuyeän vôùi Maria, coøn toâi theo Tom xuoáng basement.

     - Tao chæ maøy caùi ngheà naøy maøy ñöøng coù chæ laïi ai heát nghe, tao hoïc cuûa moät oâng giaø ôû Tennessee. Tuïi baùc só giaûi phaãu moät con charge naêm chuïc ñoàng, khoâng reû ñaâu. Caùch naøy chæ maát naêm phuùt. Moät muøa cuõng kieám ñöôïc vaøi ngaøn deã nhö chôi, chæ laøm trong ba thaùng, thaùng tö thaùng naêm vaø thaùng saùu.

     - Chæ coù ba thaùng?

     - ÖØ, sau thaùng saùu, baby skunk lôùn roài, khoù train laém.

     - Laøm sao bieát noù ôû ñaâu maø baét?

     - Ñaêng baùo. Thöôûng naêm möôøi ñoàng cho ai chæ mình hang skunk. Thöôøng thöôøng ngöôøi ta chæ cho maøy maáy caùi xaùc skunk cheát doïc ñöôøng thoâi. Maøy phaûi quaàn khu ñoù maø tìm hang... Neø, ñeo kieáng voâ keûo noù spray voâ maét maøy thì nguy.

     Toâi laïi hoïc theâm moät ngheà môùi, ngheà giaûi phaãu skunk, deã nhö trôû baøn tay. Nhöng maø con Maria coù veû khoâng ñöôïc vui khi thaáy Tom soát saéng vôùi toâi nhö vaäy vaø laïi truyeàn theâm caùi ngheà bí maät ñaëc bieät naøy. Thaèng Tom baây giôø cuõng ñoåi taùnh thaáy roõ, noùi nhieàu hôn caû con Maria. Noù baûo toâi raèng töø ngaøy di chuyeån veà ñaây chöa bao giôø thaáy baïn beø cuûa noù tôùi thaêm, toâi laø ngöôøi ñaàu tieân cho neân noù khoaùi chí laém. Ngoaøi ngheà laøm hieäu tröôûng noù coøn laøm theâm moät ngheà nöõa, caàm ñoà laäu. Ñoà cuûa Indian chaát ñaày nhaø. Leõ dó nhieân tuïi noù laøm gì coù tieàn chuoäc, nhaäu heát roài, neân thænh thoaûng Tom phaûi ñem xuoáng phoá baùn moät laàn laáy laïi voán, theâm moät môù tieàn lôøi. Tom coøn collect suùng nöõa, ñuû loaïi, môùi coù, cuõ coù, cowboys coù, indian coù... treo ñaày töôøng, gaùc ñaày giaù. Nhöng chöa coù M 16 vaø AK 47, toâi chaâm bieám noù nhö vaäy. Thaáy toâi coù veû cuõng öa chôi suùng, Tom laáy khaåu Marlin, .22, caàm ñöa cho toâi:

     - Taëng maøy ñoù. Ñeå kyû nieäm vôùi tao.

     Toâi ngaïc nhieân hoûi laïi:

     - Thieät hoân maäy?

     Noù baûo toâi vieát teân cho noù bieát roài chaúng noùi chaúng raèng laáy taám card visit laät phía sau vieát maáy doøng xaùc ñònh sôû höõu chuû cuûa caây suùng:

     - Tao nghó nhö vaäy ñöôïc roài. Maøy khoûi caàn xin giaáy pheùp.

     Tröôùc khi veà noù coøn göûi cho toâi moät môù traø Tennessee, traø reã chöù khoâng phaûi traø laù, goïi laø cuû cuõng ñöôïc vì gioáng nhö maáy cuû mì. Ngöûi cuõng thôm muøi traø, laï thaät... Maria coøn muoán giöõ tuïi toâi ôû laïi ñeå ñi thaêm reservation cuûa noù, coù ñaøi kyû nieäm vaø coù vieän baûo taøng caát giöõ nhieàu ñoà xöa cuûa boä laïc, nhöng raát tieác tuïi toâi khoâng coøn thì giôø. OÂng coá cuûa noù ngaøy xöa laø tuø tröôûng, con Maria noùi nhö vaäy. Ñaát ñai vuøng naøy haàu heát laø cuûa doøng hoï noù, baây giôø thì thuoäc veà chính phuû roài, chính phuû giöït khoâng, khoâng traû tieàn, nhöng ñeàn buø laïi baèng caùch xaây caát nhaø cöûa laøng maïc, tröôøng hoïc, coâng vieân, vaø nhieàu tieän nghi khaùc, cho toaøn boä laïc. Caùi gì cuõng môùi toanh, söôùng quaù coøn ñoøi hoûi gì nöõa. Nhöng Maria cöù nghó laø baát coâng, noù khoâng coøn xöù sôû, khoâng coøn boä laïc. Cuõng nhö mình, nhöõng con ngöôøi maát nöôùc. Ñieàu khaùc nhau laø tuïi noù laø nhöõng keû maát nöôùc ñang soáng treân ñaát nöôùc cuûa noù, coøn mình laø nhöõng keû maát nöôùc ñang soáng lang thang treân xöù laï queâ ngöôøi. Ai khoå hôn ai?

     Veà ñeán nhaø trôøi cuõng chaïng vaïng toái. Vôï toâi, maáy ñöùa nhoû, vaø Huyønh vaøo nhaø tröôùc. Toâi gheù qua thuøng thö laáy thö vaø thu doïn laïi ñoà coøn soùt trong xe. Ngaïc nhieân moät ñieàu, toâi lôùn tieáng goïi:

     - Maù-my, laøm sao em voâ nhaø ñöôïc? Chìa khoùa cuûa anh ôû ñaây, boùp cuûa em cuõng coøn ôû trong xe.

     Vôï toâi noùi voïng ra:

     - Thoâi roài, hoài ñi anh queân khoùa cöûa.

     - Em queân chöù anh queân sao ñöôïc. Em laø ngöôøi ra sau choùt maø, anh lo xe coä.

     Cuõng may ñoà ñaïc trong nhaø cuõng coøn y nguyeân, daân ôû ñaây cuõng hieàn, khoâng ñeán noãi. Toâi vöøa côûi giaøy vöøa coi maáy bì thö, haàu heát laø bill . Nhöng coù moät caùi thö troâng laï laï. Toâi môû ra xem. Ceta, Comprehensive Educational Training Agency. Ceta chöùng nhaän raèng toâi ñaõ hoaøn taát ba traêm hai chuïc giôø cho lôùp huaán luyeän thôï haøn. Toâi ñoïc laïi laàn nöõa cho chaéc. Sao laïi coù chuyeän naøy. Toâi coù ñi hoïc chöông trình naøy bao giôø ñaâu! Tuïi naøy laùo thaät. Chaúng leõ mình kyù giaáy tôø gì baäy baï, kyù maø khoâng bieát khoâng hay. Cuõng coù theå laém. Thaèng Load King cuõng laùo, aên coâng kyù vôùi ñaùm naøy. Chæ taäp coù hai möôi giôø, baây giôø giaáy ghi ba traêm hai chuïc giôø. Thoâi cuõng ñöôïc, beà gì ñöông söï cuõng ñaõ ñöôïc caáp giaáy naøy ñeå tieän duïng. Toâi nghó toâi ñaõ hoïc nhieàu ngheà laém roài maëc duø môùi ñaët chaân leân ñaát Myõ môùi hôn saùu thaùng. Tuy nhieân ñaây laø ngheà ñaàu tieân toâi coù giaáy tôø chöùng minh. Mình ñang ôû bottom roài thì chæ coøn go up chöù khoâng coøn go down ñöôïc nöõa. Ñaây laø böôùc ñaàu tieân. Haõy coá gaéng, haõy chòu ñöïng, hôn nöõa, hôn nöõa, roài ñôøi mình seõ ñi leân. Toâi khuyeân toâi nhö vaäy.

   back to top

08. CHIEÁC ÑUÕA THAÀN

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Toâi ñang laøm moät unofficial leaderman ôû khu raùp small parts, thì bò ñaåy qua khu 4, khu sand blast vaø haøn daëm. Hoùa ra laøm vieäc cho moät haõng tö cuûa Myõ cuõng gioáng nhö mình ñi lính ôû Vieät Nam, khoâng ñöôïc ôû yeân moät choã. Coù caùi lôïi laø nhaân vieân trong haõng ñöôïc huaán luyeän ñuû thöù ngheà maø khoûi phaûi ñöa ai vaøo tröôøng. Ngheà daïy ngheà, maëc duø khoâng raønh baèng ñaùm thôï chuyeân moân, nhöng maáy luùc keït... khoâng choù baét meøo aên cöùt, cuõng ñöôïc. Coi boä Myõ khoâng haïp vôùi caâu nhaát ngheä tinh nhaát thaân vinh , heã thaáy mình vöøa xong coâng vieäc naøy thì laäp töùc sai ñi laøm vieäc khaùc. Lao ñoäng laøm aên giôø, ñuùng laø söùc naøo tieàn naáy.

     Trailer vöøa chuyeån qua khu 4 thì ñöôïc ñöa ngay voâ phoøng sand blast, phoøng xòt caùt, thoåi caùt. Chieác xe môùi ñöa voâ saàn suøi nhö con heo soáng, maø trôû ra traéng noõn nhö con heo ñaõ ñöôïc laøm loâng. Saün saøng ñeå sôn. Phil, thaèng foreman khu 4, ñònh ñaåy toâi vaøo söû duïng caùi maùy xòt caùt ñoù môùi khoå. Kyø thò chuûng toäc? Chaéc noù mang bònh naøy naëng laém neân môùi daùm laøm nhö vaäy. Toâi cöï thaúng vaøo maët noù:

     - Maøy phaûi bieát tao laø thôï haøn, vaø thôï haøn khoâng laøm vieäc ñoù.

     Toâi töôûng noù seõ huøng hoå vôùi mình, ai deø noù chæ cöôøi tröø roài lôn tôn ñi tìm ngöôøi khaùc. Laøm toâi cuït höùng, nhöng toâi cuõng coù lyù do cuûa toâi, lyù do thaät chính ñaùng. Vaøi ngaøy sau toâi môùi bieát ñaây laø coâng vieäc xaây tua, tôùi phieân mình thì mình phaûi laøm. Sau thaèng Jim laø ñeán phieân toâi, baét ñaàu laïi nhö baét ñaàu moät con giaùp. Caùi phuùt giaây chôø ñôïi coi toâi coù laøm noåi hay khoâng nhö ñöôïc xì ra, tuïi Myõ laøm chung khoaùi chí laém, cöôøi ngaët ngheõo. Moät thaèng noùi:

     - Tao thaáy maøy oâm caùi hoïng suùng ñoù cuõng gioáng nhö moät ñöùa nhoû oâm caùi voøi voi. Maøy phaûi raùn maø ñöùng cho vöõng khoâng thoâi caùi voøi voi nhaân taïo naøy daùm dôû boång maøy leân trôøi laém ñoù.

     - Coi ñaây naøy. Ki-ma... soâ-gi, hòch hòch.

     Tuïi Myõ laïi cöôøi to hôn khi thaáy toâi bieåu dieãn moät maøn thaùi cöïc ñaïo. Jim keùo toâi vaøo phoøng sand blast, chæ cho toâi caùi oáng boá gioáng nhö voøi nöôùc chöõa löûa thöù böï:

     - Ñaáy, lieäu maø karateù caùi thöù naøy.

     Jim coù nhieäm vuï chæ cho toâi vieäc sand blast. Tröôùc heát laø troøng voâ boä ñoà giaùp thöù thieät, boä ñoà coù nhöõng laù theùp moûng che khaép ngöïc buïng tay chaân. Keá, truøm leân ñaàu moät noùn saét thieät lôùn cuõng coù nhöõng laù theùp loøng thoøng phuû xuoáng vai. Baây giôø hai ñöùa trôû thaønh hai phi haønh gia khoâng gian, hai R2D2, chæ thaáy nhau qua khung kính tröôùc maët. Phaûi la lôùn môùi nghe. Toâi bôï caùi voøi chöõa löûa leân vaø laép moái noái vaøo boä ñoà giaùp. Moät laøn gioù thoåi vaøo maët maùt röôïi, thì ra trong heä thoáng voøi voi naøy coù moät oáng tieáp hôi.

     Jim xoøe tay chuïm ngoùn troû vaøo ngoùn caùi ra hieäu saün saøng, toâi dang hai chaân ñöùng theo kieåu ñöùng treân taøu vaø töø töø ñaåy caàn coâng taéc gaén ôû ñaàu voøi veà phía tröôùc. Tieáng ñoäng cô ruù leân vaø moät luoàng aùm khí phoùng ra. Caùi voøi töï ñoäng chóa leân trôøi maëc duø toâi coá ghìm noù xuoáng. Ñaõ vaäy noù coøn ñaåy toâi thuït luøi laàn laàn veà phía sau, ñeán khi ñuïng vaùch phoøng toâi môùi ñuû söùc kieàm cheá ñöôïc caùi con raén quaùi ñaûn naøy. Thaèng Jim nhaûy laïi tieáp tay toâi aán noù xuoáng, quaït qua quaït laïi treân thaønh xe. Quaït tôùi ñaâu saùng tôùi ñoù nhö mình ñaùnh vaûy caù, khoâng daùm ñeå laâu moät choã sôï luûng luoân voâ thòt.

     Noùi laø sand blast, nhöng ñaâu phaûi sand maø laø steel, steel blast môùi ñuùng. Nhöõng haït theùp nhoû li ti baén ra vôùi moät vaän toác khaù maïnh. Khoâng maáy choác caû phoøng trôû neân muø mòt vì nhöõng buïi phoùng xaï cuûa ñaùm theùp haït naøy. Maáy caùi voû xe may laø ñöôïc phuû bôûi maáy thuøng saét khoâng thoâi thì daùm ñaõ noå maát tieâu roài. Chæ coù caùch naøy môùi trò noåi maáy chieác trailer haïng naëng, trailer nhaø binh. Hay thieät. Nhöng, caùi cöïc cuûa sand blast ñaâu phaûi laø oâm caùi voøi xòt tôùi, xòt lui maø cöïc laø ôû choã clean-up, laø caøo caùi môù theùp haït ñoù ñoå doàn xuoáng haàm cho caùi maùy loïc. Loïc laïi, xaøi laïi. Theùp haït naëng hôn caùt nhieàu, xuùc moät giaù ñaày, ñi khoâng muoán vöõng.

     Xòt caùt xong, trailer ñöôïc di chuyeån ra ngoaøi haønh lang baèng xe fork-lift. Fork-lift ôû ñaây cuõng coù hai loaïi: loaïi thöôøng chaïy baèng maùy daàu caën, vaø loaïi ñaëc bieät chaïy baèng ñieän, bình ac-cu. Trailer ñöôïc ñaët naèm thaêng baèng nhôø maáy baùnh xe laép saün phía sau, vaø hai caùi stand nhö hai caùi chaân chòu, ñaët ôû phía tröôùc döôùi hai ñaø chính. Thaèng leaderman coù nhieäm vuï roïi ñeøn pin tìm nhöõng choã haøn chaùy vì dö löûa, haøn boäng vì thieáu löûa, haøn nhö con raén liu ñiu vì nguû guïc... v.v., noùi chung laø maáy choã haøn xaáu, vaø maáy choã queân haøn ñeå khoanh moät voøng troøn baèng phaán. Roài ñaùm thôï söû duïng chisel, maùy daãy, grinder, maùy maøi, phaân taùn moûng nhaøo voâ maáy choã laøm daáu, laøm thòt. Tieáng coï saùt giöõa theùp vôùi theùp nghe ñieác con raùy. Keá, ñeán phieân ñaùm thôï haøn troå taøi re-weld, haøn laùng trôû laïi. Sau cuøng laø toáp thôï moäc, cöa ñaø goã loaïi daøy phuû leân treân, baét buø-loong vaøo ñaø ngang ñeå ñoùng saøn trailer. Ñoù, coâng vieäc cuûa khu 4 cuõng chæ vaäy thoâi, vieäc gì maø mình laøm khoâng troâi.

     Nhöng, troâi hay khoâng troâi ñoâi khi cuõng coøn phaûi tuøy thôøi, tuøy vaän. Hoâm ñoù ñeán phieân toâi sand blast. Vöøa xong chieác thöù hai, toâi laáy fork-lift loaïi chaïy baèng ñieän, ñoäi caùi goose neck, caùi thôùt ñaèng tröôùc, di chuyeån noù ra ngoaøi. Nhích tôùi, nhích lui maáy baän toâi cuõng cho chieác trailer ñaäu parallel vaøo ñuùng vò trí. Vaùc hai caùi stand veà ñaët döôùi ñaø chính saün saøng hai beân. Baám nuùt "down" töø töø haï xuoáng. Khoâng ñöôïc, stand thaáp quaù. Stop. Ñoäi leân. Vaùc theâm 4 mieáng ñaø goã ñeå moãi beân hai mieáng, choàng leân caùi stand cho cao theâm. Ñaâu vaøo ñaáy thì boãng nhieân töø phía sau löng toâi voïng tôùi:

     - EÂ maïnh gioûi, Huøng, laâu quaù khoâng gaëp maøy. Tao töôûng maøy nghæ sôû roài chôù, ai deø maøy ñoåi qua khu naøy. Bao laâu roài maäy?

     - Gaàn hai thaùng.

     - Hi, Huøng.

     - Hi, hi...

     - Hi, maøy ñang laøm ôû ñaây haû?

     - Heâ, tuïi maøy caû baêng ñi ñaâu ñaây?

     - Xeáp John sai tuïi tao qua ñaây khieâng caùi maùy bôm hydraulic naøy veà thöû.

     - Boä tuïi baây boû ngheà laøm thôï haøn haû? Laøm thôï maùy haû?

     Lieäng ñaïi caùi maùy xuoáng ñaát caùi bòch roài caû boïn, maáy thaèng Myõ con laøm chung vôùi toâi luùc tröôùc, moùc thuoác ra huùt vaø baét ñaàu taùn doùc. Chaúng coù chuyeän gì khaùc hôn laø chuyeän thaèng xeáp môùi cuûa tuïi noù, thaèng John ñaàu soùi. Moät ñieàu, hai ñieàu cöù baûo thaèng John laø thaèng ngu. Ngu? Ngu maø sai tuïi noù chaïy coù côø. Oh men, men, nghe tuøm lum, roài oh men, oh shit, vaø four letter word vaêng ra töù phía. Baét sang qua chuyeän gaùi..., tuïi noù keå raát laø töï nhieân laøm toâi caûm thaáy mình laïc haäu, laïc loaøi. Laïc haäu thì cuõng chaúng maøng, xöa nay nöôùc mình coù bao giôø thoaùt khoûi voøng chaäm tieán ñaâu. Nhöng, caùi yù nghó laïc loaøi môùi thaáy thaám thía laøm sao. Caùi loaøi cuûa mình töï coå chí kim ñaâu bao giôø laøm toå ôû vuøng naøy, phöông trôøi naøy.

     - EÂ, tuïi tao phaûi ñi nghen. Seõ gaëp laïi maøy.

     - Bye.

     - Bye..., bye.

     Toâi vaãy vaãy tay tieãn ñaùm nhoùc cöù töôûng mình coøn treû nhö tuïi noù, roài trôû laïi vôùi coâng vieäc. Ngoùn tay troû ñeø leân nuùt "down" maø caëp maét vaãn troâng chöøng theo luõ baïn, hoàn thaû taän ñaâu ñaâu... cho ñeán khi nghe "caïch," moät tieáng keâu nhoû. Toâi quay laïi, hoát hoaûng thaáy ngoùn tay cuûa mình bò keït giöõa chieác trailer vaø caùi caàn ñieàu khieån cuûa chieác fork-lift. Caùi nuùt "up" saùt beân nuùt "down" cuõng bò voâ hieäu hoùa luoân, coøn choã ñaâu maø baám. Trailer cöù tieáp tuïc haï xuoáng, vaø caùi caàn ñieàu khieån töø töø suïm. Nhö chôït nhôù moät ñieàu, toâi nhìn laïi hai caùi stand, oâi thoâi roài, boán mieáng ñaø goã cheâm theâm beân treân ñaõ bò thaèng naøo laáy ñi ñaâu maát. Söï kinh hoaøng ñeán vôùi toâi nhö moät luoàng ñieän, toâi haõi huøng la:

     - Caùi tay cuûa tao, Phil. Caùi tay cuûa tao, leï leân, Phil, cöùu tao vôùi...

     Thaèng Phil saùng maét thaät, thaáy toâi giaèng co vôùi con ruøa loaïi snap turtle, caén moät caùi trôøi gaàm khoâng nhaû, laø noù hieåu ngay voäi vaøng nhaûy leân chieác fork-lift, laäp töùc roà maùy löôïn moät voøng, luïi hai caây chóa vaøo caùi goose neck, naâng leân. Toâi möøng rôõ gôõ ñöôïc caùnh tay ra. Phil chaïy laïi:

     - Thaùo bao tay ra coi.

     Toâi ruùt töø töø, nheø nheï. Ngoùn tay troû deïp leùp nhö tôø giaáy, xöông gaân loøi ra traéng xaùc. Heân laø toâi duøng coù moät ngoùn, toâi voït mieäng:

     - Oh shit. It's flat, men.

     Phil trôïn maét, nhaên maët. Roài nhö sôï maáy ñöùa laøm xung quanh nhìn thaáy, sôï tinh thaàn nhaân coâng dao ñoäng vì caùi ngoùn tay baàm daäp naøy, Phil tieáp:

     - Troøng bao tay voâ. Ñi theo tao, ñi.

     Toâi ñieáng hoàn chæ laøm theo nhöõng gì Phil noùi. Roài töôûng mình maïnh söùc, nhaèm nhoø gì vôùi veát thöông nheï naøy so vôùi nhöõng ngöôøi bò thöông ngoaøi chieán traän ôû Vieät Nam, ai deø chöa ñöôïc nöûa ñöôøng leân phoøng y taù, toâi hoa maét khoâng thaáy ñöôøng ñi. Toâi thaùo bao tay ra coi laïi ngoùn tay laàn nöõa. Maùu baét ñaàu ròn ra, baây giôø môùi bieát ñau, nhöùc nhoái buoát xöông. Toâi buûn ruûn quî xuoáng taïi choã, maét nhaém laïi cho bôùt xaây xaåm. Vaøi phuùt sau, bieát coù ai ñôõ mình leân baêng ca, bieát treân tay mình coù caây kim voâ nöôùc bieån... Roài nghe tieáng xe Hoàng thaäp töï huï coøi, thaáy mình ñöôïc ñöa leân xe, thaáy xe chaïy xoác tôùi xoác lui. Vaêng vaúng beân tai coøn nghe tieáng cuûa maáy coâ y taù:

     - Töø ñaây xuoáng Sioux City bao laâu?

     - Khoaûng hai möôi phuùt.

     - Nhanh leân, maët maøy noù xanh ngaét roài.

     Vaø gioïng ngöôøi taøi xeá:

     - Baûo noù raùn leân..., hang on...

     Cöù nghó laø mình saép ñi theo oâng baø, toâi chæ buoàn taïi sao mình phaûi rôi vaøo caùi caûnh choân thaây nôi xöù laï queâ ngöôøi. Ñaùnh giaëc vôùi Vieät Coäng caû chuïc naêm khoâng cheát, môùi tôùi Myõ chöa hai naêm maø phaûi boû maïng sa tröôøng. Ñeå laïi vôï con bô vô khoâng ai ñuøm boïc, khoâng ai nöông töïa. Töùc thieät. Chæ coù vieäc di chuyeån maáy caùi trailer maø laøm cuõng khoâng troâi. Maø thaèng loûi naøo cuõng aùc, daùm laáy maáy mieáng goã cuûa mình maø khoâng theøm hoûi moät tieáng. Toâi ñang nghó mieân mang thì xe Hoàng thaäp töï cuõng chaïy aøo tôùi bònh vieän.

     - Maøy phaûi kyù voâ ñaây ñaëng baùc só giaûi phaãu ngoùn tay cho maøy.

     Moät gioïng noùi saùt beân loã tai, vaø coù ngöôøi caàm tay toâi ñaët leân tôø giaáy. Thu heát taøn hôi, kyù, moät chöõ kyù ñoïc khoâng ñöôïc maø thaáy cuõng khoâng ñöôïc. Roài toâi laøm theo lôøi daën cuûa coâ y taù chuïp thuoác meâ. Ñeám. Moät, hai, ba... vaø taát caû chìm vaøo boùng ñeâm.

     Luùc tænh daäy, ñaàu toâi naëng nhö ñaù. Boãng nghe ñöôïc tieáng boán ñöùa con toâi chaïy giôõn laêng quaêng beân giöôøng, vaø tieáng vôï toâi möøng rôõ:

     - Ba tænh roài kìa... Anh thaáy trong ngöôøi anh ra sao?

     Mình ñang naèm nhaø thöông? Toâi coá moi trí nhôù xem chuyeän gì ñaõ xaûy ra. Thoâi, cheát roài, toâi quôø quaïng ñöa caùnh tay phaûi maân meâ caùnh tay traùi. Baêng boät? Hai loùng tay daäp naùt, deïp leùp khoâng bieát coù coøn khoâng? Toâi giô caùnh tay traùi töø töø leân ngöïc, muoán cöû ñoäng ngoùn troû nhöng khoâng coøn caûm giaùc gì heát. Chaéc bò cöa meï noù roài.

     - Maáy giôø roài em?

     Toâi göôïng ngoài daäy, vôï toâi ñôõ löng toâi.

     - Ba boán giôø chieàu. Anh cöù naèm nghæ cho khoûe, ngoài leân laøm chi...

     Toâi thaáy choaùng vaùng roài buoâng ngöôøi ngaõ xuoáng neäm. Loã tai luøng buøng, thaùi döông nhöùc böng böng. Vaäy laø hôn moät ngaøy, toâi thôû moät hôi daøi laáy söùc.

     - Ba..., ha ha... ba chöa cheát maù aø.

     - Noùi taàm baäy. Ñi chôi vôùi maáy em ñi, ñeå ba nghæ.

     Vôï toâi caàm tay toâi maân meâ, boùp boùp. Vaø côn buoàn nguû boãng nhö trôû veà, keùo mi maét toâi xeä xuoáng...

    

     Toâi ñöôïc nhaän vaøo hoïc naêm thöù nhaát taïi Western Iowa Tech Community College, Sioux City, Iowa, sau khi baûn sao baèng caáp tuù taøi hai vaø baèng só quan haûi quaân cuûa toâi ñöôïc tröôøng göûi ñi Washington D. C. khaùn nghieäm. Saùu giôø hoïc, baûy giôø saùng hai giôø tröa keå luoân giôø aên tröa, saùu giôø laøm thôï haøn part time ca ñeâm ôû Load King, boán giôø chieàu ñeán möôøi giôø toái, laùi xe ñi ñi veà veà hai giôø nöõa, vò chi möôøi boán tieáng moät ngaøy. Möôøi giôø coøn laïi daønh cho taém röûa, aên nguû, baøi vôû... Nhaø cöûa, con caùi, chôï buùa, naáu nöôùng giao heát cho vôï. Ban ñaàu chæ sôï mình khoâng ñuû söùc, nhöng roài quen ñi, mình nhö ñöôïc programmed thaønh robot, tôùi giôø chaïy thì chaïy tôùi giôø ngöng thì ngöng.

     Vaøo lôùp maáy thaùng ñaàu thaät tình maø noùi, thaày giaûng thaày hieåu toâi noùi toâi nghe. Veà nhaø, toâi phaûi raùn laáy saùch ra ñoïc vaø chòu khoù tra töï ñieån. Nhöng, töï nhieân roài nghe ñöôïc hieåu ñöôïc, chaúng bieát sao. Caùi khoù sau ñoù khoâng phaûi laø nghe maø laø noùi. Roài laàn laàn caùi khoù khoâng phaûi nghe vaø noùi maø laø ñoïc vaø vieát. Nghe, noùi, ñoïc, vieát vaø gì gì ñi nöõa, tieáng Myõ ñoái vôùi toâi suoát ñôøi nhö vaãn laø sinh ngöõ hai, thöù sinh ngöõ phuï maø toâi ñaõ choïn hoài naøo toâi hoïc leân ban trung hoïc. Chaùn thieät. Chung moät lôùp vôùi toâi coøn coù hai anh baïn ñoäc thaân, cuõng chòu khoù ñi laøm ñi hoïc nhö toâi nhöng chæ ñöôïc moät thaùng thì boû cuoäc. Khoâng hieåu bò trôû ngaïi vì sinh ngöõ hay vì haõng thòt boø IBP, Iowa Beef Processing, traû löông cao.

     Hoïc xong quarter ñaàu thì trôøi ñaõ sang ñoâng, tuyeát phuû traéng ñoàng. Theâm moät trôû ngaïi nöõa laø xe coä ñöôøng xaù. Xe, môùi qua thì laøm gì coù xe môùi, toâi ñöôïc chieác Toyota ñôøi 69 laøm chaân. Saùng naøo nhieät ñoä döôùi khoâng ñoä, tröø tröø, thì ñeà maùy chöa chaéc ñaõ noå. Ñeà maùy khoâng noå thì coøn meät daøi daøi, phaûi caâu bình, phaûi ñaåy, phaûi uûi..., phaûi laøm sao cho noù chaïy môùi thoâi. Khoâng theå maát moät buoåi hoïc maø cuõng khoâng theå maát moät ngaøy laøm, caùi naøo cuõng laø xöông maùu, khoâng theå hy sinh. Ñöôøng xaù thì kinh nghieäm ñaõ coù daãy ñaày cuûa muøa ñoâng naêm roài, muøa ñoâng ñaàu ñôøi. Loït xuoáng ruoäng, cuùi ñaàu laøm daáu thaùnh giaù roài boø leân chaïy tieáp. Quay voøng voøng, nhaém maét nieäm nam moâ a di ñaø roài quay ñaàu chaïy tôùi. Chæ caàn vaøi laàn thì toâi bieát löôùt treân tuyeát, bieát laïng treân nöôùc ñaù.

     Nhöng laàn naøy xui hôn, baïc ñaïn baùnh xe tröôùc bò beå treân ñöôøng toâi ñi hoïc veà. Toâi chaïy aåu, raùn ñöôïc moät khuùc ñöôøng roài cuõng phaûi ngöng, vì baùnh xe baét ñaàu xeäu xaïo. Chæ coøn caùch ñoùn xe doïc ñöôøng. ÔÛ vuøng Mid-west naøy ñöôïc moät ñieåm laø thieân haï hay coù loøng töø bi, saün saøng cho ngöôøi lôõ ñöôøng quaù giang. Nhöùt laø muøa ñoâng, khoâng cho quaù giang nhö mang toäi gieát ngöôøi. Laïnh quaù cuõng ñuû cheát. Bôûi vaäy toâi vöøa chui ra khoûi xe, thumb-up moät caùi laø baùc taøi Myõ vôùt toâi ngay. Ñaëc bieät hôn, baùc taøi naøy laø taøi xeá xe semi-truck haïng naëng, mình töø choái khoâng ñi coi cuõng khoâng ñöôïc. Tieáng maùy daàu caën loaïi lôùn, loäc coäc, loäc coäc..., nhö moät ñieäu nhaïc buoàn, ru nguû. Toâi treøo leân ba naác thang ôû ba vò trí khaùc nhau môùi voùi tay môû ñöôïc cöûa:

     - Cho tao veà Vermillion.

     Baùc taøi chaúng noùi chaúng raèng, voâ soá roà ga chaïy tieáp, hình nhö haén chaúng caàn bieát Vermillion laø ñaâu. Baây giôø toâi môùi thaáy ngoài treân xe truck loaïi xe be naøy nhö ngoài cao treân maùy bay, thaáy mình nhö ñang treân run way chaïy daøi xa tít, tuyeát hai beân phuû traéng nguùt ngaøn. Nhöng, xe truck khoâng laøm sao eâm nhö maùy bay ñöôïc, maø gioáng nhö xe ñoø Vieät Nam chaïy treân loä bò Vieät Coäng ñaøo hoá, ñaáp moâ. Toâi bò nhoài leân, huïp xuoáng nhö taøu ñi treân bieån, vaäy maø haén ta tónh bô. Nhìn kyõ môùi bieát haén ngoài treân chieác gheá rieâng, khoâng dính lieàn vôùi caùi baêng toâi ñang ngoài. Chieác gheá coù heä thoáng loø xo raát ñaëc bieät, nhuùn leân nhuùn xuoáng nhòp nhaøng hoùa giaûi nhöõng côn xoác naåy ngöôøi moät caùch eâm ñeïp, ñeán noãi laøm toâi töôûng chöøng haén nhö ñang tham thieàn nhaäp ñònh, ngoài yeân moät choã, khoâng di ñoäng. Haén môû lôøi ñeå phaù boû baàu khoâng khí im laëng:

     - Xe cuûa maøy loaïi gì?

     - Toyota.

     - Maøy ñöôïc caùi maøy muoán roài.

     Haén vöøa noùi vöøa mæm cöôøi. Roõ tö baûn Myõ cheâ tö baûn Nhaät. Nhöng, tö baûn naøo cuõng hay hôn, cuõng ñôõ hôn coäng saûn, nhöùt laø coäng saûn Vieät Nam. Toâi ñaùp lôøi:

     - Khoâng. Tao chaúng ñöôïc caùi tao muoán, tao chæ ñöôïc caùi tao caàn, tao ñuû söùc traû tieàn...

     Roài toâi xuoáng ôû ngaõ tö xa loä 50, thumb-up theâm moät laàn nöõa môùi veà tôùi home-town. Goïi ñieän thoaïi cho vôï toâi ra ñoùn, roài hai ñöùa ñi luoân xuoáng tieäm baùn ñoà phuï tuøng ñeå mua caùi baïc ñaïn. Côõ naøo cuõng phaûi söûa xe trong ngaøy ñeå ngaøy mai coøn tieáp tuïc ñi hoïc, ñi caøy. Trôû veà nhaø, côm nöôùc aên qua loa roài vôï choàng con caùi môùi boàng beá nhau ñi. Vôï toâi khoâng muoán toâi ñi moät mình maø boû tuïi nhoùc ôû nhaø cuõng khoâng ai baby sit.

     Vöøa ra khoûi nhaø thì khoå moät noãi tuyeát ôû ñaâu boãng döng rôi taàm taõ. Tuyeát rôi chaúng bieát löïa giôø, ruûa thaàm moät caâu. Khoaûng hôn moät tieáng ñöôøng xa loä, giöõa ruoäng ñoàng meânh moâng, toâi gaëp laïi chieác Toyota cuûa toâi ñang naèm co ro, coâ ñôn, laïnh leõo trong lôùp tuyeát söông phuû kín. Quay ñaàu trôû laïi vaø taáp voâ leà, chieác Mazda Wagon cuûa vôï toâi vaãn ñeå maùy chaïy ñeàu ñeàu ñeå giöõ hôi aám cho tuïi nhoû. Toâi ñem ñoà ngheà ra ñeå giaûi phaãu con baïn vaøng beänh hoaïn cuûa toâi. Phuûi tuyeát roài hì huïc thaùo ñöôïc caùi baùnh xe, thaùo ñöôïc caùi thaéng xe... oâi hôõi oâi cho caùi baïc ñaïn, noù bò moøn laún moät phía vaø dính khaén voâ ñuøm xe, toâi khoâng taøi naøo nhuùc nhích noù ñöôïc. Phaûi coù caùi caûo, caûo noù ra thì maëc may. Nhöng, giöõa trôøi laøm gì coù caûo. Möôïn, chaïy voâ xoùm nhaø laù ñaèng kia ñeå möôïn. Ñi khoâng maø laïi trôû veà khoâng, ñaâu coù ñöôïc, ñi moät phaûi trôû veà hai. Phaûi söûa cho baèng ñöôïc.

     Reõ voâ exit môùi bieát nôi ñaây voûn veïn chæ coù moät caây xaêng vaø moät caùi bar. Gheù voâ caây xaêng laø choã deã möôïn ñoà ngheà thì nghieät thay chaúng ai bieát caùi caûo laø caùi gì, thöù ñoà ngheà ñaëc bieät coù khaùc. Taáp voâ bar thì gaëp ngay moät ñaùm cao boài. Noùn ñoäi ñaàu, bia caàm tay, thænh thoaûng ñöa leân mieäng tu ngaát ngöôûng. Thaáy ngaïi thieät, nhöng toâi cuõng laøm lieàu hoûi ñaïi moät teân:

     - EÂ, tao caàn moät caùi bearing puller ñeå thaùo caùi baïc ñaïn beå. Maøy bieát coù ai coù khoâng?

     - Puller haû? Ñöôïc roài, ñeå tao lo cho. Laøm moät chai ñi.

     Chaúng ñôïi toâi traû lôøi traû voán, haén ñaõ keâu teân chuû bar khui cho toâi chai bia laøm toâi chôùi vôùi. Toâi ñònh noùi toâi khoâng bieát uoáng, nhöng lôõ khui roài töø choái cuõng baát lôïi:

     - Caùm ôn. Nhöng tao khoâng coù thì giôø, tao ôû tuoát treân Vermillion laän, tao caàn söûa xe ñeå ñi veà.

     - Uoáng heát ñi roài ñi.

     Vôï toâi ôû ngoaøi xe chaéc cuõng soát ruoät döõ laém, sao laâu quaù maø khoâng thaáy toâi trôû ra, chôù vôï toâi coù bieát ñaâu toâi cuõng ñang chôø ñôïi, ñieâu ñöùng vôùi tuïi naøy. Nhaâm nhi taùn gaãu moät luùc roài cuõng caïn chai, vaø toâi laáy laøm laï thaáy thaèng Myõ toâi môùi laøm quen daùm boû ngang ñaùm baïn beø cuûa noù ñeå lo ñi söûa xe vôùi toâi. Cuõng khoâng ngôø noù laïi laø taøi xeá caùi ñaàu maùy xe truck haïng naëng, khoâng keùo thuøng, ñang ñaäu ngoaøi saân. Nhöng noù laïi ngaïc nhieân chuyeän khaùc, traùch toâi:

     - Trôøi, taïi sao maøy khoâng noùi vôùi tao laø coù vôï con cuûa maøy ñang chôø ôû ngoaøi naøy. Neø, baây giôø chaïy theo tao.

     Vôï con daãn theo phaûi noùi cho noù bieát? Chaïy theo noù ñi ñaâu? Caùi thaèng Myõ loûi naøy coù tin noù ñöôïc hay khoâng? Chæ möôïn coù caùi caûo maø sao phaûi loøng voøng nhö vaày? Trong ñaàu toâi lung tung nhieàu caâu hoûi. Trôøi ñaõ toái roài vaø tuyeát rôi caøng luùc caøng naëng caùnh. Moät lieàu naêm baûy cuõng lieàu, toâi chaïy theo noù saâu vaøo caùnh ñoàng phía trong. Ngöøng laïi taïi moät ngoâi nhaø cuõ kyõ, ñôn ñoäc giöõa baàu trôøi hoang vaéng tha ma. Toâi baét ñaàu bieát sôï, chöa daùm böôùc ra xe, quay cöûa kieáng xuoáng chôø ñôïi ñoäng tónh. Coù gì baát traéc thì mình voït luoân cuõng tieän. Tieáng maùy daàu caën, loäc coäc, loäc coäc..., töø ñaèng kia cuõng laø ñieäu nhaïc buoàn, ru nguû. Haén ñeán beân toâi:

     - EÂ, voâ nhaø chôi maäy. Xe cuûa maøy coù thaèng khaùc lo roài.

     Thoâi roài, noù ñaõ duï khò mình tôùi ñaây, sao mình khoâng nghó tôùi. Baây giôø neáu noù ra tay thì laøm sao ñôõ cho noåi. Vôï toâi thì yeáu ôùt, coøn toâi thì cuõng chaúng maïnh meõ gì. Theâm luõ nhoû meät moûi naèm nguû laên loùc phía sau. Toâi baûo vôï toâi cöù ngoài yeân trong xe ñeå mình toâi nhaûy ra ñoái phoù. Böôùc voâ phoøng khaùch, toâi nghe ñöôïc tieáng ngöôøi ñaøn baø la thaèng nhoû phía sau neân cuõng bôùt phaäp phoàng. Toâi muoán keùo noù trôû veà vôùi vaán ñeà cuûa toâi. Nhöng, mình nhôø ngöôøi ta chôù coù sai baûo ai ñaâu neân cuõng phaûi kheùo aên kheùo noùi. Ñang suy nghó löïa lôøi, thì noù laïi phaùt bieåu yù kieán tröôùc:

     - Vôï con maày ñaâu, sao khoâng voâ.

     - Tuïi tao khoâng daùm laøm phieàn maøy nhieàu. Tao chæ muoán möôïn maøy caùi puller maø thoâi.

     Noù chaïy trôû ra ngoaøi naøi næ vôï toâi:

     - Voâ nhaø ñi. Khoâng coù ai caén maøy ñaâu. Boä maøy muoán cheát ngoaøi naøy vôùi côn möa tuyeát haû... Heâ, maáy thaèng nhoùc naøy, daäy, daäy..., voâ nhaø ñi cho aám.

     Ñaùm con toâi giaät mình ngô ngaùc. Naõy giôø naèm phía sau bò ngoäp thôû vì chaät heïp, tuø tuùng, nghe noùi voâ nhaø tuïi noù cuõng möøng, môû cöûa tuùa ra chaïy vaøo trong. Toâi nghó neáu coù luõ nhoû chaïy theo hoã trôï thì thaèng Myõ naøy chaéc khoâng daùm dôû troø gì ñaâu. Ñaønh phuù cho hoaøn caûnh ñaåy ñöa, tôùi ñaâu hay tôùi ñoù. Roài taát caû doàn ra nhaø beáp phía sau, baét ñaàu maøn giôùi thieäu:

     - Tao laø Mike Wagner. Vôï tao, Mary. Con trai cuûa tuïi tao, John.

     Toâi baét chöôùc Mike giôùi thieäu vôï con töøng ngöôøi moät, nhöng moãi teân laïi phaûi ñaùnh vaàn. Toâi phaùt aâm chöõ Nguyeãn khoâng hieåu loã tai cuûa noù nghe laøm sao maø noù phieân aâm thaønh chöõ Win, win all times , noù thích caùi hoï nhö vaäy.

     - Tuïi baây aên gì chöa, chaéc tuïi bay ñoùi buïng. Mary, laáy ñoà aên cho tuïi noù aên ñi.

     Vaäy laø naõy giôø mình nghi ngôø, hieåu laàm thaèng Mike, toäi cho noù. Daân laøm ruoäng, soáng nôi thoân daõ thì duø ôû xöù naøo chaéc cuõng vaäy: hieàn laønh, chaát phaùc. Toâi keát luaän suoâng nhö theá vaø chôø ñôïi keát quaû coi coù truùng hay khoâng. Mike chæ bieát loõm boõm veà Vieät Nam, chieán tranh Vieät Nam, vaø böõa nay noù haân haïnh ñöôïc gaëp ngöôøi Vieät Nam. Cuoäc chieán ñaõ taøn, Vieät Nam ñeán vôùi noù baèng linh hoàn, baây giôø caùi gì lieân heä vôùi Vieät Nam laø hình nhö noù ñeàu öa thích, noù noùi nhö vaäy. Gôùm thaät, thaèng coi vaäy maø cuõng coù... taâm hoàn. Noù ñaõi aên thì mình cöù aên, toäi gì phaûi laøm khaùch. Thaät ra, toâi chæ sôï noù buoàn chôù ham, chese, potato chip, snack thì cuõng chaúng haïp gu gì cho laém.

     Ñang aên ñöôïc nöûa chöøng thì tuïi Myõ choøm xoùm, laùng gieàng cuûa thaèng Mike ôû ñaâu keùo tôùi ñoâng nhö ñi chaïy giaëc. Thoâi roài, noù ñònh ñem ñaùm mình ra ñeå laøm moät cuoäc trieån laõm. Nhöng xem kìa, ngöôøi naøo cuõng caàm moät moùn nhaïc khí treân tay violon, banjo, guitar, trompett, saxo, accordion, vaø luoân caû maáy caùi troáng tom-tom. Chaúng leõ ñaây laø moät ñaïi ban ñoàng queâ cuûa Myõ? Toâi ñeå thaèng Mike giôùi thieäu, ñaùnh vaàn hoaøi moûi mieäng. Roài sôï aên böõa gioã loã böõa caøy, toâi ñeán nhaéc chöøng thaèng Mike veà vuï chieác xe:

     - Nhö vaäy roài chöøng naøo môùi ñi söûa xe?

     - Tao baûo maøy laø coù thaèng khaùc noù lo roài, maøy khoâng tin tao sao. Tuïi noù môùi goïi maùy CB veà cho tao bieát caùi baïc ñaïn khoâng thaùo ra ñöôïc baèng puller. Xe maøy nhoû, puller xe truck loaïi lôùn khoâng xaøi ñöôïc. Tuò noù ñang ñem caùi moû haøn gioù ñaù ra ñoù ñaëng caét. Tuyeát rôi nhö baõo ôû ngoaøi ñöôøng, söûa xong chöa chaéc maøy seõ ñi veà ñöôïc. Cöù vui chôi ôû ñaây tröôùc ñaõ.

     Laïi nghi ngôø, hieåu laàm thaèng Mike moät laàn nöõa. Ñaõ baûo tuïi naøy chaát phaùc hieàn laønh. Nhöng, vui chôi laøm sao ñöôïc khi ñaàu oùc mình roái nhö tô voø. Ñieäu naøy ngaøy mai voâ lôùp phaûi nguû guïc. Keä, ñeå xem ñeâm vaên ngheä boû tuùi cuûa ñaùm Myõ naøy ñi tôùi ñaâu. Ban nhaïc hoøa taáu raát hay, nhòp ñieäu vöõng vaøng, nhöng toaøn nhöõng baûn country xa laï maø toâi chöa töøng nghe. Tuïi noù giôùi thieäu ñoù laø nhöõng baûn nhaïc môùi, nhöõng baûn nhaïc thôøi trang ñang thònh haønh. Toâi noùi toâi thích nhöõng baûn xöa. Tuïi noù chôi lieàn nhöõng baûn quen thuoäc cuûa ban The Venture maø toâi thích. Laøm mình noåi höùng cuõng muoán troå taøi:

     - Cho tao möôïn caây ñaøn coi.

     - Hay quaù. Maøy bieát chôi guitar nöõa haû?

     - Chôi xoaøng thoâi, laâu laém roài chaúng rôø tôùi caây ñaøn. Maø khoâng bieát coù chôi ñöôïc vôùi ngoùn tay gaõy naøy hay khoâng.

     - Gaõy hoài naøo vaäy? Ñaâu, ñöa tao coi.

     Toâi giô ngoùn tay gaõy cho tuïi Myõ xem, ngoùn tay coù giaáy chöùng nhaän 35 phaàn traêm taät nguyeän, vaø 1500 ñoàng tieàn boài thöôøng baûo hieåm. Moät ngoùn tay, moät caûnh ñôøi khaùc bieät, nhôø noù maø cuoäc ñôøi toâi môùi coù cô may thay ñoåi. Baèng khoâng, suoát cuoäc ñôøi coøn laïi chaéc toâi cuõng chæ laøm moät teân thôï haøn lem luoác maø thoâi. Maø cuõng do soá trôøi, ôû beänh vieän St. Vincent ngaøy ñoù trong luùc ñi tôùi ñi lui cho daõn gaân coát, töï nhieân toâi thaû laàn ra phoøng chôø ñôïi, vaø bao nhieâu taïp chí Time, News Week, Business Week, Sport Illustrated..., toâi laïi khoâng ñoïc maø caàm nhaàm quyeån catalog cuûa tröôøng ñaïi hoïc duy nhaát taïi Sioux City. Ñi hoïc ñi chôù, laøm cu li suoát ñôøi sao. Sponsor cuûa toâi, keû thì ñoác xuùi ngöôøi laïi caûn ngaên. Nhöng, quyeát ñònh laø cuûa mình, cho cuoäc ñôøi cuûa mình. Vaø toâi ñaõ quyeát ñònh, moät quyeát ñònh ñoåi ñôøi.

     - Ñeå tao daïo moät baûn coi sao, tao chæ sôï noù gaõy theâm moät laàn nöõa.

     Döùt baûn ñoäc taáu, baûn Domino, tieáng voã tay vang doäi. Khoâng ngôø ngoùn tay coù taät cuõng coøn baám ñöôïc ñaøn. Trong noãi möøng vui, toâi hoân ngoùn tay cuûa toâi chuøn chuït, queân baüng chieác xe hö ñang naèm giöõa trôøi, chôø ñôïi...

     Toâi yeâu ngoùn tay toâi
     Töø khi ñeán nöûa ñôøi

     Nöûa ñôøi? Phaûi, nöûa ñôøi taêm toái ñaõ qua vaø nöûa ñôøi coøn laïi ñang leân. Ngoùn tay gaõy nhö chieác ñuõa thaàn ñaõ thaät söï ñöa toâi vaøo mieàn aùnh saùng.

   back to top

09. NGAÊN SOÂNG CAÙCH NUÙI

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Môùi hoïc xong baèng hai naêm maø ñaõ heát tröôøng. Muoán hoïc leân nöõa thì phaûi ñi xa. Gaàn nhöùt cuõng hôn 150 daëm, ba giôø laùi xe. Xuoáng Omaha, Nebraska. Caùi thaønh phoá coù caùi teân môùi nghe nhö nghe tieáng Nhaät, Yamaha, Toyota, Honda... Phaûi ñi xa, hai vôï choàng toâi quyeát ñònh nhö vaäy. Nhöng chæ mình toâi thoâi, vôï toâi vaø maáy nhoùc vaãn ôû laïi nhaø, tieåu bang nhaø, South Dakota. Vaø toâi seõ veà thaêm vaøo cuoái tuaàn. Toâi noùi vôùi sponsor cuûa toâi raèng, ruûi coù ngaøy naøo toâi trôû veà Vieät Nam, toâi seõ laøm ba maù toâi buoàn neáu toâi chæ laáy ñöôïc baèng caùn söï, baèng AAS, maø thoâi. Phaûi hoïc leân kyõ sö, laáy baèng kyõ sö, baèng BS. Vì vaäy toâi töø choái, khoâng nhaän vieäc cuûa haõng Honeywell, 3M, vaø Perkin Elmer. Toâi ñi interview ñeå coù kinh nghieäm maø laïi ñöôïc keâu. Raùn theâm hai naêm nöõa, thôøi gian roài seõ qua mau. Ñaõ lôõ phoùng lao thì cuõng neân theo lao.

     Cuoái heø, toâi, moät ngöôøi moät... xe thaân haønh xuoáng Omaha. Thaáy mình nhö hoïc troø queâ leân tænh. Thaønh phoá lôùn quaù, ñöôøng naêm saùu lane moät chieàu. Cuõng may xa loä I-29 reõ vaøo thaønh phoá, baêng qua soâng Missouri thì daãn ngay vaøo ñöôøng Dodge, con ñöôøng toâi muoán tìm. Tìm ñöôïc ñöôøng, roài tìm ñöôïc tröôøng. Tìm ñöôïc tröôøng, roài phaûi tìm oâng Chairman.

     Credit transfer, moät quarter hour thì baèng hai phaàn ba semester hour. Neáu tính heát caùi hoïc baï hai naêm cuûa toâi thì toâi ñöôïc chín chuïc giôø, nhöng oâng Chairman noùi chæ ñöôïc transfer toái ña saùu möôi laêm giôø, töông ñöông vôùi hai naêm ñaàu cuûa ñaïi hoïc boán naêm. OÂng so caùi hoïc baï cuûa toâi vaø caùi hoïc baï maãu cuûa tröôøng môùi, roài gaïch boû töøng cua moät. Moät coâng vieäc nhaøn nhaõ, laøm nhö thuoäc loøng. Tröôøng hôïp cuûa toâi cuõng khoâng phaûi laø laàn ñaàu tieân. Xong, oâng chaúng buoàn hoûi toâi tieáng naøo, töï ñoäng ghi boán cua vaøo giaáy ghi danh cho toâi, cho semester tôùi. Keùo ngaên tuû laáy trieän son aán "kòt" roài ñöa cho toâi. Good luck, oâng mæm cöôøi noùi vôùi toâi nhö vaäy. Thank you, roài toâi rôøi khoûi phoøng. Vöøa böôùc ra thì coù ngöôøi khaùc böôùc voâ, sinh vieân ñoåi tröôøng noái ñuoâi nhau thaønh haøng. Toâi ngoài beïp xuoáng haønh lang loâi giaáy tôø ra xem laïi. Laáy laøm haøi loøng vì ñöôïc ñaâm ngang vaøo naêm thöù ba. Nhöng, khoâng haøi loøng laém vì hai cua buoåi saùng hai cua buoåi chieàu. Laøm sao maø tìm vieäc laøm cho phuø hoïp vôùi giôø giaác nhö vaày. Trôû laïi phaân traàn vôùi oâng Chairman ngay baây giôø cuõng khoâng tieän. Thoâi keä, töø töø roài tính.

     Toâi taït vaøo vaên phoøng tìm vieäc cho sinh vieân. Ghi teân vaøo list chôø ñôïi taïi baøn con nhoû thö kyù roài keùo gheá ngoài chôø. Moät hoài cuõng ñöôïc keâu voâ phoûng vaán, cuõng may laø coù nhieàu phoûng vaán vieân. Toâi taû sô hoaøn caûnh cuûa toâi vaø keát luaän raèng toâi caàn gaáp moät coâng vieäc ñeå laøm, ñeå kieám tieàn. Nhìn taám giaáy ghi danh, baø Myõ laøm cho toâi traû lôøi ngay:

     - Maøy chæ coøn laøm ban ñeâm thoâi. Clean-up, khoâng coøn coâng vieäc gì khaùc hôn nöõa. Nhieàu haõng clean-up ñang caàn ngöôøi.

     - Ghi voâ ñi. Haõng naøo cuõng ñöôïc. Ngaøy tao xuoáng ñaây hoïc, ngaøy nhaäp hoïc, laø ngaøy tao baét ñaàu.

     Toâi vaén taét nhö vaäy vaø khoâng queân caùm ôn baø ta. Rôøi vaên phoøng tìm vieäc toâi lang thang leân caâu laïc boä sinh vieân ñònh tìm caùi gì ñeå gaëm cho ñôõ ñoùi. Vieäc chuyeån tröôøng ñaõ xong, coâng aên vieäc laøm cuõng ñaõ coù, baây giôø coøn moät vaán ñeà quan troïng nöõa laø choã aên choã ôû. Vöøa nhai mieáng sandwich, toâi vöøa laät laät cuoán ñieän thoaïi. Goïi ai ñaây? Coù quen ai ñaâu maø goïi. Goïi hoï Nguyeãn vaäy, cuøng hoï vôùi mình, chöøng naøo khoâng xong thì goïi hoï khaùc. L, M, N, Nelson, Newman, Newsome, Nichol... Quaù roài, laät trôû laïi, ñaây, Nguyen, moät loâ Nguyen. Cöù baét treân goïi xuoáng vaäy.

     - Hello.

     Tieáng ñaøn baø laøm toâi giöït mình, nöûa muoán hang-up, nöûa tieác möôøi xu. Keä, noùi chuyeän vôùi ñaøn baø thöû moät laàn xem sao, ñaõ lôõ goïi roài:

     - Hello. Daï chaøo chò... Toâi laø Huøng ñaây, toâi teân Huøng. Toâi ôû xa môùi tôùi ñaây ñi hoïc. Toâi khoâng quen bieát ai ôû ñaây, ñònh goïi voøng voøng ñeå tìm choã ôû troï. Sôû dó toâi goïi chò laø vì chò cuøng hoï Nguyeãn vôùi toâi. Nhaø chò coù phoøng troáng khoâng? Laøm ôn cho toâi ôû nhôø ñi.

     - Tuïi toâi cuõng môùi tôùi ñaây coù maáy thaùng thoâi. Ñang ôû chung cö, khoâng coù phoøng troáng ñaâu. Toâi thaáy anh neân goïi maáy anh ñoäc thaân.

     - Chò bieát ai ñoäc thaân ôû ñaây khoâng? Cho toâi xin soá ñieän thoaïi ñi.

     - Tuïi toâi môùi tôùi cuõng khoâng bieát ai coù gia ñình, ai ñoäc thaân nöõa anh ôi. Thoâi anh goïi ngöôøi khaùc ñi, bye nha...

     Chöa kòp hoûi theâm tieáng naøo nöõa thì bò baø chò voâ tình cuùp ngang xöông. Thaát baïi. Nhöng thaát baïi laø meï ñeû cuûa thaønh coâng, thaát baïi cho mình moät baøi hoïc, moät kinh nghieäm: chæ goïi nhöõng ngöôøi coù teân laø ñaøn oâng thoâi. Gaëp ñaøn baø nguy hieåm quaù, hoï töôûng mình ñieân khuøng, choïc phaù, hoï chöûi cho moät maùch thì caøng mang hoïa. Môùi bò hoïa ñaây thì baây giôø phaûi coù phuùc, phuùc baát truøng lai, hoïa voâ ñôn chí. Phuùc, goïi anh chaøng Nguyen, Phuc V. naøy chôi.

     - Hello...

     Nghe ñöôïc gioïng ñaøn oâng toâi môùi thaáy nheï mình, roài baét ñaàu ñôøn laïi baøi cuõ:

     - Hello. Chaøo anh Phuùc. Toâi laø Huøng ñaây. Toâi ôû South Dakota môùi xuoáng, ñònh tìm choã ôû troï, ñi hoïc. Anh bieát coù ai ñoäc thaân ôû ñaây caàn ngöôøi ôû chung chia tieàn nhaø khoâng anh?

     Moät vaøi giaây troâi qua khoâng thaáy ñaàu kia traû lôøi, thaáy laâu nhö moät buoåi..., roài ñoät nhieân coù tieáng:

     - Coù tui neø. Laïi ñaây chôi.

     Toâi möøng quyùnh:

     - Vaäy haû. Heân quaù. Anh cho toâi ñòa chæ ñi.

     - Moät moät boán ba, ñöôøng 40.

     - Toâi tôùi lieàn ñoù. Anh ñöøng coù ñi ñaâu heát nghen, chöøng nöûa tieáng trôû laïi...

     Toâi noùi ñaïi nhö vaäy chôù chöa bieát ñöôøng 40 naèm ôû ñaâu. Dôû baûn ñoà ra xem, cuõng heân thieät, thaáy mình ñoaùn truùng. Khoaûng nöûa tieáng caø ròch caø tang vöøa chaïy vöøa xem chöøng soá nhaø roài cuõng tôùi. Anh Phuùc chôø toâi ôû baõi ñaäu xe, ñeo kieáng ñen nhö thaùm töû, ñöùng döïa vaøo chieác Vega. Xuyeân qua caëp kieáng ñen, toâi thaáy anh tuoåi cuõng soàn soàn. Tay baét nhöng maët chöa chaéc ñaõ möøng, cuõng phaûi caàn thôøi gian tìm hieåu.

     - Leân nhaø chôi. ÔÛ ñaây noùng quaù.

     Naéng xeá tröa chieáu vaøo maët töôøng, haét trôû ra höøng höïc, boác khoùi. Chung cö, laïi cuõng chung cö chôù coù nhaø cöûa gì. Moät daõy hai taàng, boán caên, hai treân hai döôùi. Anh Phuùc ôû taàng treân, caên ñaàu song höôùng ra loä. Anh môû tuû laïnh laáy ñaù laøm hai ly coke roài trôû ra salon ngoài noùi chuyeän vôùi toâi. Toâi keå thaân phaän toâi, moät vôï boán con, theøm ñi hoïc neân phaûi xa nhaø. Anh keå thaân phaän anh, cuõng moät vôï boán con, nhöng sôï coäng saûn neân cuõng phaûi xa nhaø. Ñaèng naøo cuõng nhaø, nhöng nhaø cuûa anh sao maø xa quaù. Maáy tuaàn qua, anh Phuùc bò haõng baùnh lay-off, môùi xin ñöôïc haõng thòt boø. IBP, Iowa Beef Processing hình nhö ôû ñaâu cuõng coù, tuaàn tôùi baét ñaàu ñi laøm. May laø anh thaát nghieäp naèm nhaø, coøn nghe ñieän thoaïi, khoâng thì toâi ñaâu coù cô hoäi ñöôïc gaëp anh.

     - Coù moät phoøng nguû thoâi. Anh muoán ôû thì ôû. Tui ôû moät mình khoâng coù ai noùi chuyeän cuõng buoàn.

     - AÊn thì nhieàu chôù ôû bao nhieâu. Tui ñoùng ñoâ ôû boä salon naøy thì ñöôïc roài. Nhöng, anh tính chi phí tieàn baïc ra sao, cho tui bieát ñaëng tui lo. Thaø maát loøng tröôùc ñaëng loøng sau.

     Suy nghó moät hoài, anh Phuùc noùi:

     - Thaáy hoaøn caûnh cuûa anh cuõng toäi. Anh cöù ñöa toâi moãi thaùng naêm chuïc coøn aên uoáng, ñieän nöôùc, gì gì ñeå tui lo heát cho.

     Chieàu hoâm ñoù, laùi xe trôû veà South Dakota, toâi thaáy loøng haân hoan, phôi phôùi. Chæ maát moät ngaøy maø lo xong taát caû moïi chuyeän. Vôï toâi ôû nhaø chaéc cuõng ñang hoài hoäp troâng ngoùng boùng toâi veà.

     Vieäc ghi danh, nhaäp hoïc, thì deã thoâi. Vieäc ñi laøm, ñi clean-up, môùi laø vieäc ñaùng lo. Taøn buoåi hoïc chieàu ñaàu tieân, toâi goïi ñieän thoaïi cho haõng. Carriage Cleaners. Xeáp daën toâi ñeán sôû sôùm hôn moät giôø ñeå laøm giaáy tôø. Maát caû tieáng ñoàng hoà laùi xe. Ra tuoát ngoaøi ñöôøng 130, ñöôøng 140. Ñeán nôi toâi môùi bieát coâng vieäc cuûa toâi laø ñi huùt buïi maáy chung cö. Saùu teân voâ moät nhoùm, tính luoân thaèng tröôûng nhoùm. Khoâng bieát bao nhieâu nhoùm, ñoâng laém. Toâi ñöôïc bieät phaùi cho nhoùm 5, coù thaèng nhoùc Myõ ñen möôøi laêm, möôøi saùu tuoåi laøm ñaàu taøu. Môùi ngaøy naøo vai mang ba-loâ chieán ñaáu, traán aûi ñòa ñaàu gìn giöõ queâ höông, baây giôø vai mang maùy huùt buïi, ñi huùt buïi. Thaáy nhuïc nhaõ laøm sao. Thaáy haän ñuû thöù: haän ñôøi, haän coäng saûn, haän cho soá phaàn, vaø haän caû oâng giaø Chairman... Toâi loùt toùt theo ñaùm nhoùc nhö moät luõ coân ñoà. Leo leân xe Van, roài nhôù hoài naøo mình leo leân GMC laàn ñaàu tieân. Muoán khoùc maø khoâng khoùc ñöôïc, muoán boû job maø boû khoâng ñöôïc, mình caàn tieàn ñeå soáng. Tuïi nhoû ñaâu phaân bieät ñöôïc tuoåi taùc cuûa ngöôøi mình, töôûng toâi cuõng cuøng löùa vôùi boïn noù, neân coù thaèng daùm nhaèm toâi maø nghòch:

     - Maøy coù thích coâng vieäc cuûa maøy khoâng?

     - Coâng vieäc laø coâng vieäc.

     Toâi traû lôøi nhö vaäy vaø boïn noù cöôøi heà heà nhö nguï yù laø toâi seõ coù cô hoäi neám muøi cuoäc ñôøi huùt buïi maø toâi chöa ñöôïc bieát. Xe chaïy moät luùc laâu roài ngöøng laïi ôû moät nôi maø luõ nhoû goïi laø caùi complex. Complex laø chung cö côõ lôùn, goàm trung bình töø hai chuïc ñeán ba chuïc daõy, moät hoaëc hai taàng. Moãi taàng coù ñoä hai chuïc caên, moãi beân möôøi caên vôùi moät haønh lang chaïy ngay giöõa. Chæ laøm saïch caùi haønh lang naøy maø thoâi. Moät ñöùa lo moät daõy. Thaèng nhoùc ñaàu taøu chæ toâi vaøo daõy thöù nhaát, noù vaøo daõy thöù hai, vaø tieáp tuïc maáy ñöùa kia vaøo nhöõng daõy keá. Noù daën toâi raèng:

     - Maøy phaûi huùt thaät saïch vaø huùt thaät nhanh. Luùc tao trôû ra cöûa ñoù thì tao cuõng muoán maøy trôû ra cöûa naøy. Khoâng ñöôïc chaäm treã.

     Voøng ñaàu tieân toâi coá yù laøm thaät saïch, neân chaäm. Loù ñaàu ra thì gaëp ngay thaèng nhoùc ñang chaän tröôùc cöûa:

     - Maøy laøm laâu quaù. Tuïi noù laøm heát maáy daõy roài.

     Toâi chaúng theøm traû lôøi, ñi laïi daõy thöù 7, chui voâ laøm tieáp voøng thöù hai. Vöøa huùt vöøa chaïy. Loù ñaàu ra cuõng thaáy thaèng nhoùc, ñöùng beân kia voïng qua:

     - Leï leân nöõa, leï leân nöõa. Maøy nghe khoâng?

     - OK.

     Toâi nghó chaéc thaèng nhoùc naøy muoán chôi xoû laù vôùi mình. Noù laøm caùch gì maø leï vaäy. Phaûi cho noù moät baøi hoïc cho boû gheùt. Toâi môû maùy chaïy raàm trôøi maø khoâng theøm huùt gì heát. Löôïm maáy bao thuoác, taøn thuoác boû voâ tuùi roài voït trôû ra. Laïi cuõng thaáy noù ôû beân phía beân kia, to tieáng haêm doïa:

     - Maøy bò ñuoåi, maøy bò ñuoåi roài... Maøy bieát khoâng? Leï leân, leï leân.

     Toâi noåi suøng, quaït laïi:

     - Caâm caùi mieäng maøy ñi, nhoùc con. Tao chæ coù hai tay thoâi. Maøy thaáy khoâng?

     Cuõng may luùc ñoù laø luùc trôû veà doïn deïp club house vaø chung quanh hoà taém. Khoâng bieát laàn naøy taïi vì laøm chung moät ñaùm hay vì bò toâi cöï moät phaùt maø thaèng nhoùc im bôùt caùi hoïng.

     Roài taát caû chaát leân xe Van, chaïy voøng voøng tìm caùi complex khaùc. Toâi coá tình traùnh xa thaèng nhoùc. Phaûi laøm caùch noù naêm ba daõy môùi ñöôïc an toaøn. Khoâng coøn huùt caùi gì nöõa heát. Buoàn thì löôïm raùc, baèng khoâng chui voâ roài löõng thöõng chui ra. Thaèng nhoùc ñaâu coøn thì giôø ñaâu maø kieåm soaùt. Noù cuõng chaïy nhö chaïy giaëc, chaïy coù côø.

     Möôøi moät giôø ñeâm toâi môùi moø veà ñeán nhaø. Anh Phuùc ñaõ nguû maát ñaát. Laáy söùc ñeå saün saøng cho ngaøy mai. Môùi caét thòt, chöa quen, theá naøo cuõng raõ rôøi tay chaân. Toâi roùn reùn vaøo phoøng taém doäi nöôùc cho maùt roài xuoáng beáp luïc ñoà aên. Hai khuùc thòt boø, thòt thaên, cuûa anh Phuùc laän veà laø caùi chaéc, ñaõ ñöôïc luoäc saün. Thòt töôi, chæ xaét laùt chaám nöôùc maém maø aên cuõng thaáy ngoït, thaáy ngon laøm sao. No buïng, toâi ra sofa naèm thaúng caúng. Chuyeän ñôøi cuõng laém trôù treâu, nhöng coøn thì giôø ñaâu maø nghó ngôïi, suy tö. Nguû.

     Caùi ngheà ñeo maùy vaccum naøy, chòu ñöïng môùi moät tuaàn maø anh huøng thaám meät. Neân qua thöù hai tuaàn sau, lôïi duïng maáy giôø troáng sau lôùp hoïc buoåi saùng, toâi lang thang ñi tìm vieäc khaùc. Theo ñöôøng Dodge ra ñöôøng 72, ñöôøng "baûy möôi saùch caàn" theo anh Phuùc, toâi thaáy moät loâ tieäm aên. Cöù taáp voâ ñieàn ñôn, noäp ñôn, heát caùi naøy tôùi caùi khaùc. Burger King, Hardy, Mac Donald, Kentucky Fry Chicken... roài ñi laàn xuoáng Long John Silver. Long John Silver laø tieäm choùt taïi vì baø manager goïi toâi vaøo phoøng trong phoûng vaán taïi choã, vaø nhaän luoân taïi choã. Buoàn nguû maø gaëp chieáu manh. Khoûi caàn phaûi ñi ñaâu xa. Ngaøy mai ñaõ coù giôø ñi laøm, tôùi ñaây hoïc chieân caù, chieân toâm... Chieàu hoâm ñoù, sau khi ñi huùt buïi trôû veà sôû, toâi ngang nhieân tuyeân boá vôùi thaèng nhoùc:

     - Chuyeán naøy ñeán phieân tao. Tao lay-off maøy, maøy bieát khoâng? Göûi check cuûa tao veà ñòa chæ naøy ñaây.

     Thaèng nhoùc maët maøy buoàn xo, chaúng noùi vôùi toâi tieáng naøo. Hình nhö noù caûm thaáy noù coù toäi, caùi toäi aùp böùc toâi trong buoåi ban ñaàu. Toâi nghó noù ñang hoái haän.

     Ngheà chieân caù, chieân toâm ôû Long John Silver laø moät ngheà heát söùc maùy moùc. Boán vaïc daàu soâi, boán caùi thuøng vuoâng vöùc, khoaûng chín taác chín taác beà caïnh vaø ba taác beà saâu, luùc naøo cuõng chöùa ñaày daàu. Nhieät ñoä cuûa daàu ñöôïc ñieàu chænh töï ñoäng baèng ñieän töû, thaû moùn gì voâ cuõng thaáy noù soâi buøng leân. Moät thuøng daønh rieâng cho french fries vaø hush puppies. Moät thuøng daønh rieâng cho caù. Coøn hai thuøng coøn laïi daønh cho toâm, scallop, clam... vaø chicken stick.

     Moùn naøo cuõng laên boät, chieân. Haàu heát ñaõ ñöôïc laøm saün, khoâng bieát töø ñaâu chôû tôùi, voâ bao giaáy chaát ñaày trong tuû ñaù. Cöù loâi töøng bòch, töøng bòch maø thaûy vaøo maáy vaïc daàu. Chæ coù caù laø phaûi pha boät, nhuùng boät taïi choã maø thoâi. Vieäc thaùi caù, caù cod, thì giao cho maáy teân manager. Ñaây laø moät caùi quyeàn maø cuõng laø traùch nhieäm, boån phaän, vaø phaûi hoïc qua moät khoùa.

     Beân treân moãi vaïc daàu, phía tröôùc caùi quaït huùt khoùi, coøn coù moät haøng nuùt push button ñeå canh giôø chieân. Toâm hai phuùt, caù ba phuùt, clam boán phuùt, gaø naêm phuùt... ñaõ ñöôïc programmed saün. Chieân caù thì baám nuùt caù, chieân gaø thì baám nuùt gaø. Heát giôø laø noù bíp-bíp vaø chôùp ñeøn baùo ñoäng. Vôùt ra thaûy leân ngaên, laø xong. Luùc naøo cuõng phaûi coù saün toái thieåu möôøi mieáng moãi thöù. Maáy luùc ñoâng khaùch, thaûy naêm ba thöù voâ moät thuøng, ñeán hoài noù tranh nhau bíp-bíp, bíp-bíp, khoâng bieát caùi naøo maø taét, maø vôùt. Cuõng vui. Vôùt ra loän thì ñeå ñoù laùt nöõa chieân laïi, baèng khoâng thaûy voâ thuøng raùc, vöøa tieän vöøa lôïi.

     Chæ coù chieân caù laø phaûi hoïc thoâi. Boät nhuùng khoâng ñöôïc nhieàu khoâng ñöôïc ít. Moät mieáng ngay giöõa, boán mieáng boán goùc, boán mieáng boán caïnh, roài taùm mieáng giöõa chín mieáng kia. Toâi goïi laø baùt quaùi traän, cöù theo thöù töï nguõ haønh, boán phöông, taùm höôùng maø thaû vaøo laø truùng. Ñoä nghieâng cuûa mieáng caù cuõng phaûi vöøa taàm, vaø phaûi thaû xuoáng thaät goïn, thaät kheùo. Khoâng goïn, khoâng kheùo thì daàu noå. Daàu noå thì daàu vaêng. Vaêng voâ maët phoûng maët, vaêng voâ tay phoûng tay. Sôï phoûng maët phoûng tay, thaû xuoáng khoâng goïn, khoâng kheùo thì caù laïi dính chuøm. Caù dính chuøm thì caù laïi voâ thuøng raùc. Caù voâ thuøng raùc nhieàu quaù thì phaûi... coi chöøng.

     Toâi coi chöøng kyõ löôõng laém maø roát cuoäc cuõng khoâng xong. Soá laø toâi ñem caù ñem toâm veà aên daëm vôùi thòt boø cuûa anh Phuùc cuõng vöøa ñöôïc hai tuaàn, saép söûa ñeán luùc toâi ñöùng chieân moät mình thì coù chuyeän lôùn. Tröa hoâm ñoù, moät ñaùm aùo veát naâu, caø vaït naâu, phuø hieäu Long John Silver gaén treân mieäng tuùi, baát thaàn xoâng vaøo kieåm soaùt. Laøm aên kieåu naøy ñaâu coù ñöôïc. Tö leänh tröôùc khi ñi thanh tra thì phaûi coù coâng ñieän cho chæ huy tröôûng, ñeå chæ huy tröôûng chuaån bò chôù. Ñaèng naøy khoâng, thanh tra maø khoâng baùo ñoäng gì raùo troïi. Moät teân caéc côù nhaûy voâ ñöùng chieân caù tay ñoâi vôùi toâi. Gaëp giôø aên tröa ñoâng khaùch, laøm vieäc gì cuõng phaûi haáp taáp, voäi vaõ, vaäy maø truùng caùi vaïc daàu maéc dòch böõa ñoù chieân caùi gì cuõng maéc leïo. Khoâng hieåu maáy teân "coám" ñoù ghi nhaän taøi naêng cuûa toâi nhö theá naøo, maø qua ngaøy sau, toâi khoâng ngôø toâi bò ñuoåi. Heát giôø laøm, baø manager keâu toâi voâ phoøng rieâng noùi chuyeän:

     - Böõa nay laø ngaøy choùt cuûa maøy.

     Caâu noùi thaúng thöøng nhö ruoät ngöïa, khoâng tình caûm, khoâng aân oaùn giang hoà gì caû. Vaén taét nhö theá thoâi, khoûi caàn neâu lyù do. Laàn ñaàu tieân ruõ aùo töø quan, traû laïi ñoàng phuïc, baûng teân. Bieát mình raát caàn vieäc laøm, nhöng toâi cuõng döûng döng, cuõng chöa thaáy caû baàu trôøi suïp ñoå. Khoâng laøm choã naøy thì ñi laøm choã khaùc. Maáy caùi ñôn noäp ôû maáy tieäm kia cuõng ñöôïc hai tuaàn roài, cuõng saép tôùi ngaøy noù keâu. Nhöng tính chaéc hôn, toâi trôû laïi vaên phoøng tìm vieäc ôû tröôøng. Baø job-commisioner cuûa toâi cöù töôûng toâi vaãn coøn laøm vieäc ôû haõng Carriage Cleaners. Toâi taû sô veà coâng vieäc toâi phaûi laøm, veà nhöõng ñoøi hoûi, nhöõng chæ tieâu phaûi ñaït ñöôïc, baø ta nghi ngôø, ra veû ngaïc nhieân, thaéc maéc. Laät tôùi laät lui choàng hoà sô ñeå treân baøn, roài baát chôït baø quay qua hoûi toâi:

     - Maøy chòu ñi boû baùo khoâng? Khoâng ñi laøm ñöôïc buoåi saùng, khoâng ñi laøm ñöôïc buoåi chieàu thì ñi laøm buoåi toái...

     Toâi caàm giaáy giôùi thieäu cuûa tröôøng ñi xuoáng trung taâm phaùt haønh baùo, news-paper circulation, cuûa tôø Omaha World Herald. Ngöôøi naøy chuyeàn tay ngöôøi kia, ñöa toâi qua maáy neûo haønh lang, tôùi maáy vaên phoøng, vaø sau maáy laàn ngoài chôø ñôïi toâi môùi gaëp ñöôïc "ngöôøi caàn ngöôøi." Ñuùng laø tay baét maët möøng:

     - Voâ ñaây, voâ ñaây. Chöøng naøo maøy ñi laøm ñöôïc?

     - Baát cöù luùc naøo.

     - Toát laém, ngoài xuoáng ñaây, ñeå tao noùi sô veà caùi round cuûa maøy... Ñaây, baûn ñoà ñaây. Caùi round cuûa maøy deã laém, chæ phaân phoái voøng voøng khu ñaïi hoïc maø thoâi. Khu naøy, maøy raønh quaù roài. 160 tôø, möôøi xu moät tôø, 16 ñoàng moät ngaøy, maøy laøm chuû laáy maøy. Khoâng coù gì khoù heát. Ngaøy mai maøy ñi theo tao, tao seõ chæ cho. Maøy bieát tieäm Seven Eleven ôû goùc ñöôøng 52 vaø ñöôøng Leavenworth khoâng? Tao gaëp maøy ôû choã ñoù. Luùc hai giôø, AM.

     - Hai giôø saùng?

     - ÖØ, töø hai giôø saùng ñeán saùu giôø saùng. Boán tieáng laø vöøa.

     Toâi baät ngöûa. Nhöng, caàn tieàn thì cöù phaûi laøm. Khoâng laøm khoâng tieàn, khoâng tieàn khoâng soáng, khoâng soáng khoâng hoïc, khoâng hoïc thì öôùc voïng cuûa mình seõ tieâu tan. Phaûi coá gaéng hôn nöõa, hôn nöõa, vaø toâi cuùi ñaàu chaáp nhaän coâng vieäc môùi, coâng vieäc thöù ba trong voøng moät thaùng.

     Canh moät anh tænh giaác moäng vaøng, tìm oâng nhaø baùo thôû than ñoâi lôøi, canh hai vaät ñoåi sao dôøi, tính sao oâng tính cuõng moät ñôøi kieám côm ... Ñuùng laø caùi ngheà thöùc giaác canh khuya. Moät giôø röôõi toâi ñaõ daäy, vöøa ñaùnh raêng, vöøa maëc ñoà, vöøa chaïy. Anh Phuùc theá naøo cuõng giaät mình, nhöng chaéc anh nghó laø toâi hoïc baøi khuya, chôù laøm gì bieát toâi ñi boû baùo. Maét nhaém maét môû maø toâi cuõng laùi xe ñeán ñuùng giôø, ñuùng choã heïn. Bill, oâng thöôïng só giaø khoâng quaân ñaõ töøng qua Vieät Nam thôøi 67-68, ñaõ tôùi tröôùc toâi moät chuùt. OÅng baûo toâi ra ngoài baêng sau xem oång laøm vieäc, baêng tröôùc daønh cho hai choàng baùo cao ñeán coå. Tay phaûi coù nhieäm vuï xeáp baùo, cuoän troøn tôø baùo. Tay traùi troøng sôïi daây thung vaø quaêng baùo, hai beân, traùi phaûi. Moät beân baén tröïc xaï, moät beân baén voøng caàu. Vieäc laùi xe thì hai tay san seû cho nhau, buoâng tay naøy baét tay kia. Toâi baét ñaàu taäp cuoän baùo, raøng daây thung.

     - Nhôù caên nhaø gaïch coù hai caây to tröôùc cöûa naøy, phaûi lieäng voâ taän trong haønh lang. OÂng giaø höu trí naøy khoâng thích ñi ra xa. OÅng hay phaøn naøn veà vieäc naøy döõ laém.

     Toâi ñeå maét thaâu hình caên nhaø trong boùng ñeâm.

     - Böõa nay khoâng coù insert. Maøy bieát insert laø gì khoâng? Laø quaûng caùo cuûa Sears, cuûa JC Penny, cuûa K.mart, cuûa maáy tieäm baùn thöïc phaåm. Moãi insert maøy ñöôïc theâm moät xu... Ñeán ngaõ tö ñeøn xanh ñeøn ñoû naøy thì queïo traùi, thaûy voâ caên nhaø thöù ba beân traùi...

     - Xong queïo maët ra ñöôøng Center. Thaáy caùi nghóa ñòa khoâng? Thaûy tröôùc coång saét naøy hai tôø, cöù cuoän thaønh moät cuoän.

     - Roài tôùi tieäm Thrifty Neckel, naêm tôø. Caøng nhieàu tôø caøng coù lôïi cho maøy. Ñôõ maát thì giôø.

     - Xong roài taït qua traùi. Con ñöôøng naøy coù naêm choã. Thöù nhaát laø caên nhaø coù double garage.

     - Caùi thöù hai coù caùi ñeøn ñeâm tröôùc saân...

     - Caùi thöù ba...

     Toâi baét ñaàu queân laàn, queân laàn maáy ñoaïn tröôùc. Gheùt, khoâng theøm ñeå yù oâng Bill noùi caùi gì nöõa, laøm sao maø nhôù heát 160 choã cho ñöôïc. Ñaõ vaäy, ban ñeâm, nhìn nhaø naøo cuõng gioáng nhaø naøo, beân mình nhaø laù gioáng nhaø ngoùi thì beân naøy nhaø gaïch cuõng gioáng nhaø caây.

     - Tôùi ñaây maøy phaûi xuoáng xe, ñi voâ caùi chung cö naøy, coù baûy caên. Ñi, ñi theo tao.

     Toâi böôùc xuoáng xe, voït mieäng noùi:

     - EÂ, Bill, tao thaáy tao chæ coù short memory thoâi.

     - Maøy ñöøng coù lo, roài maøy seõ nhôù. Tao giaø ñaây maø tao coøn nhôù, huoáng hoà coøn treû nhö maày. Tao baûo ñaûm maøy taäp khoaûng hai tuaàn laø ñöôïc.

     OÂng Bill cöù tieáp tuïc taû caûnh, taû tình nhöõng ñieåm laøm daáu maø oâng ñaõ thuoäc loøng. Toâi nhöôùng maét heát leân, duoãi chaân, tuït xuoáng, gaùc ñaàu vaøo thaønh gheá ñònh laøm moät giaác. Maø cuõng khoâng yeân, ñöôøng khuya vaéng ngöôøi, vaéng xe, oâng Bill chaïy caû hai lane, queïo beân naøy, taït beân kia. Ngöôøi toâi theo ñoù maø quaät qua, quaät laïi.

     - Maøy thaáy caùi haøng raøo cao phía tröôùc khoâng? Bieát ñoù laø choã naøo khoâng?

     - ...

     - Voøng ñai cuûa tröôøng ñua Ak-Sar-Ben. Maøy bieát Ak-Sar-Ben laø gì khoâng?

     - ...

     - Laø chöõ vieát ngöôïc cuûa chöõ Nebraska... Tôùi nhaø baø giaø naøy thì maøy phaûi boû baùo voâ thuøng thô. Baø ta muoán nhö vaäy, vaø mình phaûi chieàu khaùch haøng, phaûi laøm ñuùng theo lôøi yeâu caàu cuûa hoï. Khaùch haøng laø number one maøy bieát khoâng?

     - Khoâng... OÂ, maøy noùi gì?

     - Nhôù phaûi boû voâ thuøng thô.

     - ...

     Trong nöûa tænh, nöûa mô toâi khoâng coøn nghe oâng Bill noùi gì nöõa, chaéc noùi moät mình rieát roài cuõng ñaõ caùi mieäng. Xe chaïy cuõng coøn eïo qua eïo laïi, luùc ngöøng, luùc tieán... Roài boãng nhieân coù tieáng oàn aøo xung quanh, hình nhö coù xe chaïy, coù ngöôøi ñi... Thaønh phoá nhö ñang soáng laïi, toâi ngoài thaúng löng, vaø oâng Bill cuõng baét ñaàu laùi xe caån thaän. Maët trôøi moïc. Nhöõng tia naéng ñaàu ngaøy chieáu vaøo maët laøm maét toâi cay cay. Luùc oâng Bill quaønh xe trôû veà tieäm Seven Eleven, nhìn ñoàng hoà, toâi chæ coøn 10 phuùt, ñuû thì giôø ñeå chaïy nhanh ñeán tröôøng cho kòp lôùp saùng. OÂng Bill khoâng queân daën doø toâi:

     - Nhôù chieàu veà ñi nguû sôùm. Saùng mai gaëp laïi maøy.

     Toâi thöïc taäp ba ñeâm lieân tieáp thì ñeán cuoái tuaàn. Tôùi ngaøy phaûi veà South Dakota thaêm nhaø. Roài thôøi gian vuùt bay ñi, ñaàu tuaàn laïi ñeán, laïi xuoáng Omaha. Nhöng laàn naøy ñaëc bieät hôn, toâi coù ñem theo caùi cassette cuûa maáy ñöùa con toâi ñeå thaâu loä trình. Ñuùng laø dieäu keá, oâng Bill cöôøi, chòu thoâi, khoâng hieåu toâi noùi gì trong ñoù. Theâm moät laàn thöïc taäp nöõa thì toâi baét ñaàu laùi xe, vaø cho oâng Bill ngoài phía sau. Nghe laïi tieáng mình trong baêng nhö tieáng ngöôøi bònh hoaïn, ngheït muõi, caûm cuùm vì thöùc ñeâm. Thænh thoaûng coù tieáng chöûi theà, vaøi lôøi phaùt ngoân böøa baõi khoâng bieát vì ai cho ai, nhöng raát coù hieäu quaû ñeå laøm daáu moät ngoâi nhaø khoù tìm, khoù nhôù.

     Ñeâm xuaát haønh moät mình laàn ñaàu tieân toâi boû soùt ba choã. Toâi bieát chaéc nhö vaäy. Vì moãi ngaøy toâi coù boán tôø baùo dö, tröø hai tôø toâi quaêng leân noùc nhaø thì phaûi coøn laïi hai, nhöng toâi coøn ñeán naêm. Theá naøo oâng Bill cuõng goïi. Ñi boû baùo buø laø nhieäm vuï cuûa oång, leõ dó nhieân oång khoâng thích laém. Quaû thaät, tröa toâi ñi hoïc veà laø coù ñieän thoaïi. Nghe tieáng oång laø toâi vaøo ñeà ngay:

     - Tao miss ba nhaø phaûi khoâng?

     - Coù moät thoâi, khoâng teä laém. Coù moät ngöôøi goïi, hoï goïi thì tao môùi ñem baùo, khoâng goïi thì xin mieãn... AØ, chieàu nay nhôù gheù vaên phoøng ñaëng tao ñöa hoà sô, giaáy tôø cho maøy nghen.

     - ... coøn caùi cöûa soå thì sao?

     - Beå kieáng haû? Nhaø naøo?

     - Khoâng nhôù roõ laém, hình nhö treân ñöôøng baûy möôi. Ai traû ñaây?

     - Maøy khoûi lo. Mình coù baûo hieåm.

     Toâi thôû phaøo nheï nhoõm...

     Ngheà boû baùo laø ngheà mua baùo baùn baùo, mua ñi baùn laïi. Baùo trong thuøng hai möôi laêm xu, baùo boû daøi haïn taän nhaø laïi reû hôn, hai chuïc xu. Mình baùn ra hai chuïc xu nhöng mua voâ chæ möôøi xu. Moät lôøi moät. Neáu khoâng tính tieàn xaêng, tieàn daây thung cho nhöõng ngaøy naéng, tieàn boïc nylon cho nhöõng ngaøy möa. Vaø tieàn coâng phaûi boû ra ñi ñoøi nôï. Ngöôøi mua baùo thöôøng thöôøng traû tieàn traät vuoät laém. Hoï ñaâu nhôù ngaøy naøo hoï mua, ngaøy naøo tieàn heát haïn. Ba thaùng moät laàn, göûi giaáy nôï keøm theo baùo, goïi ñieän thoaïi nhaéc chöøng. Roài ñoâi khi phaûi ñích thaân tôùi nhaø goõ cöûa:

     - Tao laø paper-boy cuûa maøy. Tao tôùi laáy tieàn baùo...

     Toâi theo ñuoåi caùi ngheà vaïc aên ñeâm naøy thaám thoaùt ñaõ hôn ba thaùng, gaàn heát fall semester. Trôøi veà ñoâng caøng ngaøy caøng laïnh. Gioù veà khuya caøng ngaøy caøng buoát. Toâi boãng nhôù ñeán baøi Nhaët Laù Baøng cuûa Nhaát Linh trong Ñoâi Baïn. Gioù nöõa leân, laïy trôøi gioù nöõa leân. Moãi laàn toâi quaêng moät tôø baùo laø moãi laàn toâi thaáy thaèng nôõm nhaët moät laù baøng! Thaèng nôõm? Thaèng nôõm coøn dôû, thaèng nôõm ñaâu coù bieát muøa ñoâng Omaha tuyeát rôi trôn trôït nhö theá naøo.

     Daïo naøy toâi vôùi anh Phuùc nhö maët trôøi, maët traêng, ít khi gaëp nhau laâu, ít khi nhaäu vôùi nhau moät hai lon bia nhö luùc tröôùc. Taïi vì luùc toâi nhaän ñi boû baùo, thì aûnh khoâng coøn caét thòt boø nöõa, maø laïi ñi röûa haõng thòt boø, ca ñeâm. Haõng thòt boø ñang hoài xuoáng doác, lay-off nhaân vieân daøi daøi, may laø anh coøn ñöôïc coâng vieäc naøy thay theá ngay, baèng khoâng cuõng ñaõ ñi xin trôï caáp thaát nghieäp roài. Röûa haõng thòt boø phaûi mang giaøy uûng cao ñeán haùng, loaïi giaøy cuûa maáy ngöôøi ñi caâu suoái, caâu caù trout. Nöôùc noùng pha laãn maùu boø nhieàu choã ngaäp tôùi ñaàu goái. Thaáy baét ôùn, veà nhaø heát muoán aên côm, anh than nhö vaäy. Giôø toâi nguû laø giôø aûnh ñi laøm, giôø toâi ñi boû baùo laø luùc anh saép söûa moø veà. Cuoái tuaàn toâi laïi veà thaêm nhaø.

     Tuy ít taâm söï, haøn huyeân nhöng giöõa anh Phuùc vaø toâi cuõng coù caùi tình, tình ñoàng höông, tình töông thaân töông trôï. Caùi tình ñôn sô naøy töôûng ñöôïc beàn laâu, ai ngôø noù cuõng cheát yeåu. Vì em cuûa anh Phuùc, thaèng Linh, maáy naêm theo baïn beø buïi ñôøi ôû mieàn Oregon boãng nhieân troài trôû veà Omaha. Toâi ñaõ ñoùng ñoâ ôû phoøng khaùch, neân Linh chæ coøn caùch thaûy taám neäm xuoáng saøn nhaø beáp maø laøm choã nguû.

     Luùc ñaàu toâi thaáy Linh ít noùi, hình nhö noù ñang coù taâm söï buoàn, taâm söï chaùn naûn cuûa moät keû "nam nhi thaát chí" thì ñuùng hôn. Nhöng vaøi tuaàn sau, sau khi lang thang tìm vieäc khaép nôi khoâng ñöôïc moät vieäc gì, thì noù baét ñaàu cay cuù, cöù hay noùi ñoång nhieàu caâu daïy ñôøi, nhöng khoâng haún töï daïy ñôøi. Noùi moät mình maø chaïm vaøo ñaàu anh Phuùc. Daàn daàn Anh Phuùc khoâng chòu noåi caùi trieát lyù taàm phaøo cuûa oâng em, caùi trieát lyù maø anh Phuùc baûo laø ngöôïc ñôøi, laø ngu xuaån thì hai anh em baét ñaàu gaây goã lieân mieân:

     - Tao thaáy tieác reû cho tuoåi treû cuûa maøy, cuoäc ñôøi cuûa maøy. Hoïc khoâng ra hoïc, laøm chaúng ra laøm. Qua ñaây maáy naêm roài maø khoâng baèng ngöôøi ta môùi tôùi.

     - Thì anh ñaõ ñi laøm roài ñoù. Coi anh coù hôn ngöôøi naøo môùi tôùi khoâng. Hay anh chæ bieát coù ñi röûa haõng boø maø thoâi. Anh chæ coù caùi nhìn thieån caän.

     Caõi qua caõi laïi cuõng coù bao nhieâu ñoù: ñi hoïc ñi laøm, tuoåi giaø tuoåi treû, qua laâu vôùi môùi qua, nhìn xa nhìn gaàn. Moät ngöôøi anh muoán bieán caûi oâng em, vaø moät oâng em thaát nghieäp, nghó quaån. Roài moät hoâm, sau maøn caõi nhau döõ doäi, anh Phuùc quyeát ñònh:

     - Ñöôïc roài. Ñaàu thaùng naøy tao doïn ñi choã khaùc. Tao ñeå caùi apartment naøy cho maøy ôû. Coi thöû maøy taøi khoân tôùi ñaâu. Coi thöû maøy coù lo noåi caùi baûn thaân heøn moïn cuûa maøy hay khoâng caùi ñaõ.

     Anh Phuùc ñaâu coù nghó raèng anh noùi nhö vaäy, laøm nhö vaäy laø ñuïng chaïm tôùi toâi. Toâi cuõng phaûi lo cho thaân toâi nöõa roài. Toâi ñaõ giaûng hoøa cho hai anh em nhieàu laàn neân toâi coù kinh nghieäm. Vì coù kinh nghieäm neân toâi bieát chuyeán naøy anh Phuùc noùi thieät, laøm thieät.

     Toâi thieân ñoâ veà Bellevue, moät thaønh phoá nhoû tieáp giaùp phía nam Omaha, caùch Omaha chöøng möôøi laêm daëm. ÔÛ vôùi oâng Bill, oâng chuû baùo cuûa toâi. Taùm chuïc ñoàng moät thaùng, aên vaø ôû, room and board. Hai vôï choàng giaø vaø ba coâ con gaùi ôû tuoåi caëp keâ. Toái ngaøy raäm raät, boy friend raàn trôøi, caõi loän nhö giaëc choøm. Cuõng may toâi ñöôïc ôû taàng treân vôùi hai oâng baø, coøn ba naøng thì doàn tuoát xuoáng basement cho ñôõ oàn, ñôõ doäi. Coù laàn toâi laøm moät böõa côm chieân Döông Chaâu cho caû nhaø aên. Hoät gaø chieân, ham chieân, hotdog chieân troän loän vôùi côm vaø xì daàu maø ai cuõng khen ngon, laøm toâi töôûng mình laø cöïu ñaàu beáp nhaø haøng Ñoàng Khaùnh, cöïu ñaàu beáp toaøn quyeàn Ñoâng Döông, chôù ñaâu phaûi cöïu ñaàu beáp Long John Silver. Gaàn heát thaùng ñaàu thì oâng Bill cho bieát:

     - Tao raát tieác phaûi noùi vôùi maøy ñieàu naøy, nhöng tao phaûi noùi, tao phaûi laáy maøy moät traêm hai chuïc moät thaùng, baét ñaàu thaùng tôùi.

     Khoâng leõ oâng naøy muoán ñuoåi mình ñi? Taùm chuïc moät thaùng cuõng laø goàng mình roài, moät traêm hai chuïc thì coøn ñaâu tieàn ñoå xaêng. Toâi nghó chaéc laø toâi phaûi ñi, vaø toâi cuõng nghó ñaây laø dòp toát cho toâi ñoåi ngheà. Ñang giöõa semester thöù hai, toâi chæ ñi hoïc buoåi saùng, toäi gì laøm caùi ngheà boû baùo naøy hoaøi. Toâi traû lôøi:

     - OK. Ñeå tao suy nghó roài tao seõ cho maøy bieát ngay...

     Boån cuõ soaïn laïi, toâi laät cuoán ñieän thoaïi laàn thöù hai. Nhöng, toâi baét ñaàu phaân vaân vôùi nhöõng nhaân vaät hoï Nguyeãn cuûa toâi. Khoâng theøm keâu hoï Nguyeãn nöõa, keâu hoï Phan, hoï cuûa vôï toâi... OÂ hay, Phan..., coù Phan, Ban V. Rev nöõa. Phan muïc sö thì deã noùi chuyeän roài. Con chieân toâi boãng nhieân nhö tìm ñöôïc ñaïo. Chieàu ngaøy ñoù toâi coù heïn, moø tôùi thaêm oâng Phan. Nhaø ôû khoûi traû tieàn möôùn maø lôùn nhö dinh oâng töôùng. Toâi thoaùng thaáy trong nhaø thaáp thoaùng boùng daùng con gaùi lôùn, thì bieát laø vieäc aên nhôø ôû ñaäu taïi ñaây khoâng xong roài. Nhaø Myõ, con gaùi Myõ thì khoâng sao, chôù nhaø Vieät Nam, con gaùi Vieät Nam thì deã bò tieáng ñôøi dò nghò. Roài oâng höùa seõ giôùi thieäu cho toâi thaèng Jeff, nhaân vieân xaõ hoäi thuoäc cô quan CWS, Church World Services, ñaõ giuùp ñôõ daân tî naïn ôû vuøng naøy raát nhieàu. ÖØa, sao mình doát tính, khoâng nghó ñeán chuyeän nhôø vaû nhöõng cô quan töø thieän naøy ngay töø luùc môùi xuoáng ñaây? Leï thieät, qua ngaøy hoâm sau thaèng Jeff, tuoåi ñoä 30, ñeán tìm toâi, phoûng vaán toâi ñuû ñieàu.

     Toâi dôøi ñoâ moät laàn nöõa, xuoáng caùi basement aåm moác ôû nhaø thaèng Jeff. Basement chæ cho pheùp ñi xuoáng ñi leân chöù khoâng ñöôïc ñi voâ ñi ra. Laàn naøy, basement and board ba chuïc ñoàng moät thaùng. Thaèng naøy noù muoán cöùu ñoä mình ñaây, hay laø noù muoán claim mình laø dependent ñeå laáy thueá veà nhieàu hôn moät chuùt cuõng khoâng bieát chöøng. Caùi basement thieáu hôi ngöôøi laâu ngaøy trôû thaønh hoâi haùm nhö oå chuoät. Maát caû buoåi trôøi môùi xeáp ñöôïc ñoà ñaïc chaúng ai xaøi sang moät beân, nhöôøng choã cho moät khoaûng troáng keâ ñöôïc moät caùi giöôøng, moät caùi baøn. Hoát raùc, huùt buïi, xòt lysol khaép nôi, maø cuõng khoâng heát muøi hoâi. Deã thôû veà maët tieàn baïc, maø ngoäp thôû veà maët khoâng khí. Chôø luùc hai vôï choàng thaèng Jeff vaéng nhaø, toâi caïy taám vaùn eùp, phaù lôùp caùch nhieät, toaøn laø than cuïc beân trong, môùi môû ñöôïc caùi cöûa soå. Moät caùi loã toø voø. Choõi ñöôïc taám böûng saét leân môùi thaáy coû, thaáy caây..., thaáy gioù maùt thoåi ngang taàm maét. Thoaûi maùi quaù chöøng. Nhöng, con Linda, vôï thaèng Jeff, veà, noù thaáy, noù sôï quaù beøn la oaûi oaûi:

     - Raén. Khoâng ñöôïc ñaâu, môû troáng nhö vaày laø raén boø voâ nhaø...

     Toâi phaûi traán an noù:

     - Heâ, tao naèm ôû ñaây, roàng coøn khoâng daùm voâ noùi gì ñeán raén.

     Roài sôï noù giaän, noù ñuoåi coå mình ñi thì caøng mang hoïa, toâi tieáp ngay:

     - Tao noùi giôõn chôi. Ñeå roài tao seõ gaén theâm moät lôùp cöûa löôùi. Maøy ñöøng coù baän taâm ñeán vaán ñeà naøy.

     Toâi soáng vôùi caùi loã thoâng hôi naøy nhö con caù maéc caïn, laâu laâu phaûi troài leân maët nöôùc hôùp hôùp khí trôøi. Tuy nhieân tình caûnh naøo cuõng coù caùi hay, caùi ñeïp cuûa noù. Con caù maéc caïn, vôùi toâi, ñeïp nhaát coù leõ laø maáy ñeâm hoïc khuya. Nhìn ra ngoaøi, thaáy caûnh ñôøi hieän dieän döôùi ñeøn ñeâm, trong söông muø môø aûo. Roài thaáy cuoäc ñôøi mình cuõng môø aûo theo. Thaáy theøm moät moái tình lieâu trai. Tieác laø xöù Myõ naøy coi roäng meânh moâng nhö vaäy, nhöng maø khoâng coøn ñaát cho mình duïng voõ. Roài nhöõng ñeâm möa. Toác toác..., möa rôi, treân taám böûng saét, töøng gioït, toác toác..., nhoû vaøo hoàn, coâ ñôn, vaéng laëng.

     Töø luùc rôi xuoáng basement cuûa thaèng Jeff, laø toâi bieát, ñôøi soáng cuûa toâi ñaõ ñöôïc buoäc daây an toaøn. Mình xuoáng saâu muùt chæ roài thì ñaâu coøn luùn ñi ñaâu ñöôïc nöõa. Soá phaän cuûa toâi haåm hiu nhö vaäy maø roài cuõng coù baïn ñoàng haønh. Vaøi thaùng sau, thaèng Jeff loâi thaèng Xu, khoâng bieát töø ñaàu ñöôøng xoù chôï naøo, veà nhaäp boïn vôùi toâi. Laàn naøy phaûi vöùt boû moät môù ñoà ñaïc môùi tìm ñöôïc choã troáng. Roài queùt doïn, huùt buïi, xòt lysol. Theâm moät caùi giöôøng, moät caùi baøn. Toäi nghieäp oâng baïn ñôøi treû tuoåi cuûa toâi, 18, baáy giôø moät mình moät thaân, khoâng cha meï, khoâng anh em, khoâng baø con thaân thuoäc. Nhöng, khoâng bieát chöõ, khoâng bieát maët vaàn ABC môùi laø ñieàu ñaùng buoàn, ñaùng thöông. "Danh ca," "danh ca" thöù thieät, "danh ca" ôû Phuù Quoác töø thuôû loït loøng. Môùi qua, tìm ñöôïc caùi chaân queùt doïn trong moät haõng laøm ñoà nhöïa. Chöa daùm boû sponsor, nhöng tröôùc sau gì noù cuõng veà Texas, Louisiana thoâi, toâi nghó nhö vaäy. Moãi laàn toâi vieát thö thay noù, theo lôøi noù taâm söï ñeå göûi veà Phuù Quoác thaêm baø con hoï haøng, loøng toâi caûm thaáy heát söùc buøi nguøi, cho noù maø cuõng cho toâi.

     Caùi senior project cuûa toâi, caùi maùy ño vaän toác khoâng khí thaät chaäm, cmgiaây, cuõng ñöôïc design vaø build trong caùi hoá naøy. Ngaøy noù chaïy cuõng laø ngaøy toâi saép söûa ra tröôøng. Roài ra tröôøng..., Magna Cum Laude. Ñöôøng veà Omaha, con ñöôøng toâi ñaõ choïn, phuùt ñaàu töôûng laø xuoâi buoàm thuaän gioù, khoâng ngôø laïi laém choâng gai. Nhöng, ñoái vôùi toâi, toâi hoïc ñöôïc moät ñieàu: ñöôøng veà Omaha khoâng khoù vì ngaên soâng caùch nuùi...

   back to top

10. NGHIEÄP DÓ

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Traän chieán cuoái cuøng roài cuõng seõ ñeán vôùi ngöôøi hoïc troø: interview tìm vieäc. Toâi chuaån bò raát sôùm, töø ñaàu semester sau cuøng, ôû nhieàu maët traän lôùn: IBM, Digital, Honeywell, Hewlett Packard, Sperry Univac, NCR..., nhöõng haõng teân tuoåi coù quaân ñoäi tieàn phöông taïi Silicon Valley. Chieán só ta luoân luoân cöùng raén, ra ñi theà ñem chieán thaéng trôû veà, tuy nhieân vaãn hay deã daøng ñaàu haøng vì chieán dòch ræ tai:

     - Anh ñöøng coù xin ñi veà maáy thaønh phoá lôùn, New York, Chicago, Los Angeles... ÔÛ thaønh phoá lôùn thieân haï hay ñua chen, khoâng thích hôïp vôùi mình ñaâu.

     Toâi cuõng öø öø, aø aø vôùi vôï toâi cho coù leä, chöù ñi ñaâu chaúng ñöôïc, nôi naøo chaû laø queâ höông moät khi mình ñang laø daân tò naïn. Caàn nhaát laø coù haõng naøo noù "löôïm" mình hay khoâng caùi ñaõ. Vaø toâi ñöôïc ba haõng offer.

     Haõng thöù nhaát chaúng caàn ñi ñaâu xa, Nuclear Power Plant cuûa Omaha Public Power District Co. caùch tröôøng chöøng ba chuïc miles. Löông cao, benefit haäu. Chæ toäi caùi vuï Three Miles Island môùi noå caùch ñoù khoâng laâu, radiation cuõng coøn lô löûng trong ñaàu. Theâm caùi vuï ñi "ca" nhö só quan tröïc trung taâm haønh quaân thì cuõng chaúng coù gì môùi laï, haáp daãn cho laém. Ñi hoïc theâm moät naêm nöõa, coù löông, maõn khoùa ñi laøm moät tuaàn ba ngaøy, coøn hai ngaøy tieáp tuïc hoïc leân Master. Nghe buøi tai quaù, vaäy maø vôï toâi baùc boû ngay:

     - Töï nhieân ñaâm ñaàu voâ choã cheát. Thieáu gì ngheà, thieáu gì choã ñeå laøm, ai laïi ñem maïng mình thí cho traùi bom nguyeân töû.

     Cuõng coù lyù. Haõng thöù hai laø IBM, field engineer. Cuõng chaúng phaûi ñi xa, chæ voøng voøng maáy tieåu bang ôû vuøng Mid-west naøy. Löông beát, nhöng coù nhieàu cô hoäi tieán nhanh, tieán xa neáu mình coù khieáu veà problem shooting. Ñi du lòch thöôøng xuyeân, trung bình khoaûng hai phaàn ba thì giôø laøm vieäc. Vôï toâi cuõng keát luaän goïn moät caâu:

     - Coâng vieäc naøy cuõng chæ thích hôïp cho nhöõng ngöôøi ñoäc thaân, anh coù vôï con ñaày ñaøn maø coøn muoán soáng giang hoà, raøy ñaây mai ñoù coi sao ñöôïc.

     Cuõng khoâng xong. Haõng thöù ba laø Hewlett Packard, computer support specialist. Danh xöng nghe xoâm troø nhö vaäy nhöng thöïc ra chæ laø thôï söûa computer. Hoïc boán naêm roài cuõng ra laøm thôï? ÖØa, cuõng thôï, nhöng sang hôn, thôï naøy ñi laøm coù thaét caø vaït. Löông xaáp xæ 20K laø coù giaù cho thôøi 80. Nhöng phaûi ñi xa, veà tuoát mieät San Jose, veà thaønh phoá lôùn. Toâi phaûi traán an vôï toâi raèng San Jose cuõng chæ laø moät thaønh phoá nhoû thoâi, neáu khoâng tính caùc thaønh phoá dính lieàn laân caän, Santa Clara, Sunnyvale, Mountain View, Palo Alto... Vaø toâi cöông quyeát baûo vôï toâi raèng:

     - Nhöùt quaù tam, laàn naøy neáu em cheâ nöõa thì anh chæ coøn coù nöôùc trôû veà Vieät Nam laøm tröôûng ty ñieän löïc maø thoâi.

     Ngaøy maëc aùo thuïng, mang hia, ñoäi maõo laøm leã ra tröôøng cuûa toâi cuõng tuaàn töï troâi qua vaø taát caû ñang chuaån bò di taûn veà Cali, veà mieàn ñaát höùa cuûa daân Vieät Nam. Huyønh, coâ em vôï qua moät löôït vôùi tuïi toâi hoài naêm 75, luùc naøy ñaõ coù gia ñình, coù nhaø cöûa rieâng neân ôû laïi Sioux City. Tuy nhieân, ñaïi gia ñình ñaõ taêng cöôøng theâm hai ñöùa em vôï, moät gaùi moät trai coøn ñoäc thaân trong kyø vöôït bieân ñôït moät. Kyø vöôït bieân thöù hai caùch ñoù vaøi thaùng thì coù theâm baø chò vôï vôùi ñöùa chaùu trai. Toaøn laø beân vôï, beân toâi cuõng vöôït bieân, cuõng hai laàn nhöng bò beå, vaø hai ñöùa em bò tuø môùi xui. Toùm laïi toång coäng nguyeân gia ñình baây giôø laø möôøi ngöôøi.

     Toâi baùn chieác xe cuûa toâi cho baø haøng xoùm ñeå laáy tieàn xaêng vaø ñoåi chieác wagon cuûa vôï toâi ñeå laáy chieác Van loaïi maxiwagon lôùn nhaát cuûa haõng Plymouth cho coù choã ngoài thoaûi maùi. Ba oâng muïc sö cuûa ba nhaø thôø luùc mình môùi tôùi cuõng ñoåi ñi xöù khaùc heát roài. OÂng Barrow, sau boán chuïc naêm giaûng ñaïo ñaõ höu trí vaø trôû veà Anh Quoác soáng gaàn vôùi ñaùm con ôû Luaân Ñoân. OÂng Moreland, veà queâ vôï treân xöù ñoài nuùi Rocky Mountain, thaønh phoá Denver, Colorado. Vaø oâng Hanson, cuõng ñaõ ñi veà mieàn Ñoâng, thuû ñoâ Hoa Thònh Ñoán. Nhôù ngaøy naøo mình môùi tôùi, baây giôø laïi ra ñi. Buoåi töø giaõ sponsor nghe buoàn nhö xa xöù laàn thöù hai. Ñöùng tröôùc maùy vi aâm noùi ñöôïc maáy caâu roài boãng nhieân ngheïn lôøi, nöôùc maét chöïc traøo ra. Cuõng laø coâng ôn cuûa nhaø thôø. Toâi nghó neáu khoâng coù sponsor hoã trôï thì toâi cuõng chaúng laøm neân troø troáng gì. Nhöng, hoï raát haõnh dieän veà thaønh quaû cuûa toâi, hoï coi ñaây nhö laø moät phaàn thöôûng lôùn lao cho toaøn theå giaùo daân.

     Haõng ñoàng yù traû tieàn chi phí dôøi choã ñònh cö cho heát gia ñình möôøi ngöôøi. Ñoà ñaïc ñi tröôùc ngöôøi ñi sau. Chieác United Van Lines cuûa haõng ñöa tôùi, haøng chaát leân chieám chöa heát moät phaàn tö choã troáng, môùi hay gia taøi cuûa mình thöïc söï chaúng coù bao nhieâu. Ngöôøi ñi thì coù nhieàu caùch traû, nhöng toâi vaãn thích caùch tính theo ñaàu ngöôøi, vöøa goïn vöøa soøng phaúng. Hai vôï choàng hai ñöùa con laø naêm möôi boán ñoàng moät ngaøy, saùu ngöôøi coøn laïi moãi ngöôøi möôøi hai ñoàng moät ngaøy vò chi laø baûy möôi hai ñoàng, möôøi ngöôøi moät traêm hai möôi saùu ñoàng moät ngaøy, ñi maáy ngaøy cöù theá maø nhôn leân, khoûi caàn tính baèng maùy tính, tính nhaåm cuõng xong. Ñoù laø phaàn aên uoáng, taém röûa, nguû ngheâ coøn phaàn xaêng nhôùt thì tính rieâng.

     Theo luaät giang hoà mình phaûi ñi toái thieåu ba traêm miles moät ngaøy, nhöng toâi thaáy söùc mình coù theå ñi gaép ñoâi möùc aán ñònh. Töø Vermillion ñi San Jose khoaûng moät ngaøn taùm traêm miles, vaäy laø chæ caàn ba ngaøy hai ñeâm. Döï truø nguû ñeâm ñaàu taïi Denver, Colorado luoân tieän ñeán thaêm gia ñình oâng Moreland, oâng muïc sö nhaø thôø United Methodist. Ñeâm thöù hai seõ nguû motel taïi Salt Lake City, Utah, khoaûng ñöôøng naøy ñi chaäm laïi vì coù nhieàu choã thaêm vieáng, coù Rocky Mountain National Park vaø coù Dinosaur National Monument. Heát ngaøy thöù ba thì seõ tôùi Executive Inn, treân ñöôøng El Camino Real, Moutain View, laø choã toâi ñaõ ôû trong dòp ñi thaêm vieáng haõng tröôùc ñaây.

     Ñeán luùc leân ñöôøng môùi thaáy saùu traêm miles laø daøi, chaïy saùu möôi laêm, baûy chuïc miles moät giôø cuõng phaûi maát möôøi tieáng. Nhöng phaûi raùn thay phieân nhau maø chaïy ñeå ñeán nôi cho kòp giôø. Doïc ñöôøng cuõng ghi nhaän ñöôïc vaøi ñieåm nhoû. Chaúng haïn, ôû ngoaïi oâ Denver ñoàng khoâng nhaø troáng, le que maáy buïi coû chaùy naéng cuûa muøa heø. Rocky Mountain, khoâng khí khoâ loaõng, nhieät ñoä gaàn caû traêm ñoä F maø vaãn thaáy maùt. Con ñöôøng xuyeân qua Hoà Muoái, Salt Lake, thaúng baêng, xa tít, nhö chun xuoáng ñaùy hoà. Qua vuøng sa maïc Nevada khoâ caèn soûi ñaù, phaûi doøm chöøng nhöõng baûng baùo hieäu nhöõng ñoaïn ñöôøng hay coù baõo caùt, ñeå ñeà phoøng baát traéc xaûy ra. Cho ñeán vuøng Oakland, tuïi toâi môùi voøng leân caàu Richmond-San Rafael, roài töø San Rafael ñi xuoáng San Francisco baèng caàu Golden Gate. Caàu Richmond-San Rafael laïi daøi hôn caàu Golden Gate nhieàu. Vaø caàu Golden Gate hình nhö luùc naøo cuõng khuaát trong söông muø? Xong, theo xa loä 101 ñi laàn xuoáng choã ôû troï.

     Toâi ñöôïc hai tuaàn ñeå tìm choã ôû thöïc thuï. Trong hai tuaàn leã naøy haõng bao aên uoáng taïi quaùn aên coù ñeøn môø môø naèm luoân trong khaùch saïn. Tieàn aên vaø luoân caû tieàn típ cöù tieáp tuïc tính voâ tröông muïc coù soá khaéc saün treân chìa khoùa phoøng. Toâm huøm, caøng cua, boø bít teát aên hoaøi moãi ngaøy cuõng ngaùn, phaûi ñi kieám tieäm Vieät Nam aên phôû, huû tieáu, côm söôøn cho noù hôïp khaåu. Laáy receipt ñöa cho haõng laø xong. AÊn ôû quaùn aên Vieät laïi reû hôn quaùn aên Myõ nhieàu, tieát kieäm duøm cho haõng vaäy. Nhìn chung, aên ôû theo kieåu taïm thôøi naøy hoaøi cuõng söôùng, cuõng thaàn tieân.

     Khoûi phaûi laøm gì heát, chæ vieäc ñi tìm nhaø ñeå möôùn maø cuõng laõnh löông. Nhaø ba phoøng nguû trung bình khoaûng saùu ñeán taùm ñoàng moät thaùng. Nhöng, muoán böôùc chaân voâ nhaø thì phaûi coù thaùng ñaàu, thaùng cuoái, vaø moät thaùng tieàn coïc cho khoå chuû. Troøm treøm hai ngaøn ñoàng ñi tuoát luoát. Caùi naøy môùi ñöa mình vaøo theá keït, khi khoâng ñöa tieàn cho thieân haï giöõ ngang sao ñöôïc. Khoâng theøm möôùn, ñi kieám nhaø mua luoân. Keâu ERA, Century 21..., tôùi motel daãn ñi coi nhaø. Vaên phoøng cuûa maáy oâng, maáy baø realtors thöôøng ôû treân nhöõng building baèng kieáng cao choùt voùt maáy töøng maây. Nhìn xuoáng thaønh phoá xung quanh thaáp leø teø maø thaáy ngoäp.

     - Tieàn löông cuûa maøy nhö vaäy, gia ñình maøy ñoâng côõ ñoù, ai cho maøy vay tieàn mua nhaø. Chæ coøn caùch laø assume loan maø thoâi.

     - Chôù möôïn loan FHA khoâng ñöôïc sao? ÔÛ Vermillion, South Dakota, tao caát caùi nhaø môùi tinh khoâng toán moät ñoàng xu. FHA cho tao möôïn loan moät traêm phaàn traêm keå caû tieàn leä phí cho thaèng cha luaät sö lo giaáy tôø. Hai naêm tuïi noù kieåm löông moät laàn, löông tao thaáp, chính phuû traû cho tao hôn phaân nöûa kia maø. ÔÛ ñaây khoâng coù chöông trình ñoù sao?

     - Moãi tieåu bang moät khaùc. FHA ôû ñaây cuõng coù, nhöng maøy down ít laém laø möôøi phaàn traêm, caên nhaø moät traêm ngaøn thì phaûi coù toái thieåu möôøi ngaøn tieàn maët. Ñoù laø chöa keå tieàn closing-cost, luaät su... Vaø maøy phaûi laøm ñôn, chôø cöùu xeùt, chaáp thuaän...

     Hai ngaøn ñi möôùn nhaø coøn thaáy chôùi vôùi, noùi chi ñeán möôøi ngaøn tieàn down. Möôùn nhaø ñaõ khoù, mua nhaø laïi caøng khoâng phaûi deã, vaäy maø roát cuoäc tuïi toâi vöøa möôùn vöøa mua ñöôïc moät caên nhaø trong vuøng Evergreen môùi laï, rent with option to buy. Bill, thaèng realtor goác xöù laïnh Minesota, hoaït ñoäng leï thieät, hay thieät. Contingent, baûy möôi laêm ngaøn, mua vôùi ñieàu kieän toâi baùn ñöôïc nhaø toâi ôû Vermillion. Hieän taïi boán traêm röôõi moät thaùng, voâ ôû nhö nhaø cuûa mình, khoûi phaûi thaùng ñaàu, thaùng cuoái, deposit gì heát... Choã aên choã ôû cuõng taïm yeân, toâi möøng maø haõng chaéc cuõng möøng. Töø nhaø chaïy ñeán haõng maát khoaûng nöûa giôø laùi xe, ñöôøng xa loä cuõng khoâng ñeán noãi khoù khaên gì cho laém.

     Khoâng hieåu luùc phoûng vaán, phoûng vaán vieân ghi nhaän khaû naêng cuûa toâi nhö theá naøo maø baây giôø xeáp giao cho toâi nhieäm vuï söûa power supply. Nhìn chung quanh maáy ñöùa khoâng coù baèng, hoaëc chæ coù baèng hai naêm thoâi maø tuïi noù söûa memory board, disk drive... raàn trôøi, chaúng coi caùi station cuûa mình ra theå thoáng gì heát. Thaáy leùp veá quaù xaù. Ñaõ vaäy, noùi laø chuyeân vieân söûa power supply cho ngon, thaät ra mình chæ laøm theo maáy caùi test procedures ñaõ vieát saün trong cuoán manual thì bieát ngay boä phaän naøo hö, laáy caùi môùi thay vaøo. Coâng vieäc laøm nhö caùi maùy ñaâu caàn phaûi boán naêm ra tröôøng. Khoâng coù gì challenge heát. Chaùn.

     Ngaøy hai buoåi ñi laøm trôû veà nhaø, khoâng khí gia ñình coøn laøm mình chaùn hôn. Möôøi ngöôøi chæ coù moät ngöôøi coù job. Ñi xin job cuõng phaûi chôø thôøi gian, ñi xin trôï caáp xaõ hoäi cuõng phaûi chôø thôøi gian. Chôø ñeán bao giôø thì caïn tuùi, ñoùi? Möôøi ngöôøi soáng moät ñoàng löông! Toâi phaûi laøm cho toâi baän roän ñeå ñôõ nghó quaån, beøn phaù caùi "den" ñeå laøm theâm moät phoøng nguû nöõa. Caây vaùn ñoù, thaùo ra ñoùng laïi, cuûa ñoù laøm ñoù khoâng mua chaùc gì heát. Roài doïn deïp, söûa sang vöôøn töôïc. Nhaø cuûa ngöôøi ta cöù töôûng laø cuûa mình, cuõng thaáy khang trang, cuõng thaáy vöøa yù.

     Goïi ñieän thoaïi cho nhöõng ngöôøi quen qua ñaây tröôùc, môùi bieát mình ôû xa khu Vieät Nam. Gaëp laïi anh Loäc ôû Alcester, ngaøy xöa cuõng laøm thôï haøn nhö toâi, ñaâu caàn phaûi hoïc haønh gì baây giôø ñi haøn xe thieát giaùp cho haõng FMC möôøi boán, möôøi laêm ñoàng moät giôø, tieàn laõnh ra nhieàu hôn löông kyõ sö. Gaëp laïi vôï choàng anh Kieät ôû Beresford ngaøy naøo môùi qua khoâng coù coâng aên vieäc laøm phaûi boû sponsor troâi daït veà ñaây, baây giôø vöøa aên welfare vöøa môû tieäm hôùt toùc taïi gia soáng cuõng dö daät. Hoùa ra mình chaäm tieán ñeán ñoä nhö ñi thuït luøi chæ vì boán naêm maõi lo duøi maøi kinh söû. Chaùn chöa. Ngaøy xöa toâi khuyeân anh Kieät ra sao thì baây giôø aûnh cuõng khuyeân laïi toâi y heät nhö vaäy:

     - Chuù naêm aø, ai môùi qua ñaây cuõng phaûi vaäy thoâi. Töø töø roài mình môùi taïo döïng cô nghieäp ñöôïc.

     Maø toâi naøo coù môùi qua, toâi qua ñaõ naêm naêm roài kia maø.

     Vôï toâi baét ñaàu phaøn naøn veà San Jose vì San Jose khoâng phaûi laø moät thaønh phoá nhoû nhö vôï toâi mong muoán. Nhöõng böùc töôøng bò ai veõ baäy, vieát baäy nhö nhaéc nhôû vôï toâi raèng ñaây laø moät thaønh phoá xoâ boà khoâng thua gì New York, Chicago... Roài phieàn nhöùt laø ñi ñaâu cuõng bò xeáp haøng. Chæ coù vieäc traû tieàn maø cuõng phaûi chôø ñôïi daøi ngöôøi, tieäm thöïc phaåm cuõng vaäy maø tieäm haøng hoùa trong maáy shopping center cuõng vaäy. Teä haïi hôn, tieàn cuûa mình mình laáy maø cuõng phaûi chôø ñôïi, vì ôû nhaø bank cuõng theá thoâi. Ñaâu coù caûnh chôø ñôïi kieåu naøy ôû Vermillion, South Dakota ñaát roäng ngöôøi thöa. Laïi theâm con ngöôøi ôû ñaây roài nhö khoâng coøn tình caûm, ngöôøi naøo nhö cuõng gaáp ruùt, voäi vaõ, chaïy ñua vôùi cuoäc ñôøi. Thì giôø ñaâu maø nghó tôùi ngöôøi xung quanh.

     - Em ñaõ noùi vôùi anh laø ôû thaønh phoá lôùn thieân haï hay ñua ñoøi, bon chen. Mình khoâng phaûi típ ngöôøi naøy, chaïy qua ñaây laøm chi cho mang hoïa.

     Maø mang hoïa thaät khi nghó ñeán ñaùm con cuûa tuïi toâi. Baây giôø ñang nghæ heø, vaøi ngaøy nöõa ñeán luùc tuïi noù ñi hoïc thì hoïc tröôøng naøo, khu naøo, ai ñöa ñoùn hay vaãn ñi xe buyùt. Nghe noùi tuïi hoïc troø Vieät Nam ôû ñaây ñi hoïc ngaøy naøo cuõng ñaùnh loän vôùi tuïi Meã, tuïi Myõ. Gaàn möïc thì ñen, gaàn ñeøn thì saùng roài luõ con cuûa mình cuõng trôû thaønh nhöõng tay ñaùnh ñaám thieän ngheä cho maø coi. Ñoù laø chöa daùm noùi tôùi vaán ñeà xì ke, ma tuùy...

     Bao nhieâu chuyeän doàn daäp khoâng coù caùch naøo giaûi quyeát oån thoûa ngoaïi tröø con ñöôøng trôû veà South Dakota. Nôi ñoù toâi coù nhaø cöûa, coù sponsor, coù coâng aên vieäc laøm, con caùi cuûa toâi cuõng quen tröôøng hoïc, quen thaày coâ. Khoâng phaûi baän taâm nhieàu. Phaûi quyeát ñònh tröôùc khi quaù treã, trôû veà hay khoâng? Toâi bieát caøng ôû ñaây laâu nhö caøng luùn saâu, vaø toâi ñaõ coù quyeát ñònh ngay ngaøy hoâm sau, toâi xin nghæ vieäc. Thaèng manager chöng höûng:

     - Maøy noùi giôõn chôi? Môùi laøm moät thôøi gian ngaén maø xin nghæ vieäc sao ñöôïc. Maøy coù trôû ngaïi gì veà vaán ñeà tieàn nong ñeå lo cho gia ñình thì noùi tuïi noù, tuïi noù môû tröông muïc cho maøy vay nheï lôøi. Maøy laøm vieäc gioûi, ba thaùng nhaát ñònh maøy seõ ñöôïc taêng löông. Hewlett Packard laø haõng toát maø, ñaâu coù ai maø ñoøi nghæ ngang xöông nhö maøy ñaâu. Maøy suy nghó kyõ laïi ñi.

     Toâi ñaõ suy nghó kyõ roài, vaø toâi vieát vaøo tôø resignation lyù do toâi xin nghæ vieäc: "California chöa phaûi laø mieàn ñaát höùa."

     Toâi ruùt quaân veà coá quaän khoâng keøn khoâng troáng, nhöng trong loøng toâi caûm thaáy thö thaû, haân hoan. Ñoà ñaïc cho moät môù, baùn moät môù, gia taøi baây giôø thu goïn laïi chæ coøn moät chieác U-Haul nhoû keùo theo xe Van. Tuïi toâi ñi voøng caàu San Mateo qua ñöôøng 17 boïc leân Oakland. Doïc hai beân ñöôøng, nhöõng ñaùm coû vaøng nhö traûi thaûm xen laãn vôùi nhöõng luøm caây xanh töôi noái ñuoâi nhau chaïy luøi veà phía sau. Trong khoaûnh khaéc ñaõ trôû thaønh dó vaõng, ñôøi ñôøi buoàn thaûm.

     Chuyeán ñi nhaän vieäc ñaõ trôû thaønh moät chuyeán nghæ heø daøi haïn ñaày kyû nieäm vôùi nhöõng danh lam thaéng caûnh cuûa nöôùc Myõ maø tuïi toâi ñaõ ñi qua. Treân ñöôøng veà, tuïi toâi ñaõ voøng leân höôùng Idaho Falls, Idaho ñeå gheù vaøo Grand Teton Lake, roài ñeán Yellow Stone National Park thuoäc tieåu bang Wyoming. Khoâng hieåu vì söï thaát baïi coøn vöông vaán hay vì aûnh höôûng cuûa thieân nhieân huøng vó, bao la, huyeàn bí maø loøng toâi nhö chuøng xuoáng. Quaû thaät, nhöõng coät nöôùc geyser xòt cao töø loøng ñaát, nhöõng bong boùng cuûa buøn non soâi suïc beân ñöôøng, vaø vaùch ñaù cheo leo nhìn xuoáng doøng thaùc nöôùc saâu thaúm haøng ngaøn thöôùc ñaõ ñöa toâi vaøo loái moäng:

     Thieân thai tìm chaúng ñaâu xa
     Ñaù Vaøng ngoaïn caûnh cuõng laø coõi tieân
     Khoâng tu boãng töïa thaùnh hieàn
     Nuùi soâng gaám voùc moät mieàn ngao du

     Tieáp theo laø Dinosaur Pass, ngoïn ñeøo cao choùt voùt, quanh co, khuùc khuyûu ôû vuøng Sheridan, Wyoming laøm toâi söïc nhôù baän naøo mình qua ñeøo An Kheâ töø Qui Nhôn leân Pleiku, qua ñeøo Haûi Vaân töø Ñaø Naüng ra Hueá. Chæ khaùc moät ñieåm, baây giôø toâi laø taøi xeá vaø ñang laùi xe chaïy chaäm nhö ruøa boø, khoâng nhö nhöõng anh taøi xeá thuoäc loøng ñöôøng mieàn Trung oâm voâ laêng chaïy nhö gioù. Ñaát nöôùc mình cuõng muoân ngaøn caûnh ñeïp, huøng traùng, nguy nga maø mình ñaâu ñaõ coù dòp thaêm vieáng heát moät laàn. Tieác thay!

     Trôû veà nhaø, sponsor tay baét maët möøng, thua keo naøy baøy keo khaùc. Tuy nhieân cuõng coù moät vaøi ngöôøi khoâng ñoàng yù chuyeän boû job veà ngang, traùch. Ñaùm con toâi ñöôïc gaëp laïi baïn beø töôûng chöøng nhö ñaõ xa nhau haèng maáy naêm, vui möøng, hôùn hôû. Phaàn toâi, toâi töùc toác göûi resume ñi khoaûng 20 haõng khaùc, chi nhaùnh khaùc roài naèm nhaø chôø ñôïi. Muøa naøy laø muøa caø vaø döa haáu. Taát caû ñi voâ ruoäng haùi caø, 5 xu moät caân, haùi döa haáu, 5 ñoàng moät pick-up, kieám tieàn cuõng ñuû soáng. Haùi caø phaûi röûa tay baèng caø, haùi döa phaûi röûa tay baèng döa môùi saïch, ñoù, kinh nghieäm cuûa maáy ngöôøi noâng daân Myõ xaøi sang. Beân mình caø, döa khoâng coù maø aên cuûa ñaâu ñem ra röûa tay, choïi loän.

     Boán naêm tuaàn sau, toâi coù ba choã môøi tôùi phoûng vaán vaø thaêm vieáng haõng: Boeing, ôû Seattle, NCR ôû Witchita, vaø Western Electric ôû Winston Salem. Roài trong hai haõng offer, Boeing vaø Western Electric, sponsor khuyeân toâi neân choïn Western Electric maëc duø haõng naøy traû löông thaáp hôn moät chuùt. Western Electric naèm trong Bell System, vaø Bell System khoâng bao giôø cheát, kyù nhaän coâng vieäc nhö kyù giao keøo, hôïp ñoàng suoát ñôøi. Boeing nhieàu laàn khoâng bid ñöôïc contract cuûa chính phuû, lay-off luoân caû kyõ sö.

     Vaäy laø chuaån bò ñi Winston Salem. Nhöng laàn naøy kinh nghieäm hôn, chæ hai vôï choàng vaø ñaùm con toâi ñi tröôùc, phaân nöûa gia ñình coøn laïi chôø baùn nhaø roài noái goùt theo sau. Theâm moät laàn chia tay, theâm moät laàn ñi nghæ maùt. Chæ khaùc laø laàn naøy tröïc chæ mieàn Ñoâng. Toâi voøng qua St. Louis, Missouri ñeå thaáy taän maét caùi moùng caàu voøng baèng ñaù, vaø chieác steam boat vôùi caùi xa quaït lôùn phía sau ñuoâi laøm chaân vòt. Xuyeân tieåu bang Kentucky ñeán thaêm Mammoth Cave vôùi con soâng ngaàm döôùi ñaát, hiden river. Roài loït vaøo Smoky Mountain National Park, naèm giöõa ranh giôùi Tennesee vaø North Carolina. Baáy giôø laø muøa thu, laù röøng muøa thu muoân maøu vaïn saéc phaát phô trong gioù, treân nuùi cao nhìn xuoáng cuõng töôûng mình ñi laïc vaøo choán boàng lai. Chính vì vaäy neân daân ôû ñaây khoâng goïi tieåu bang North Carolina cuûa hoï laø mieàn ñaát höùa, maø goïi laø "God Country," laø xöù cuûa trôøi, laø thieân ñöôøng. Theâm moät ñoaïn laùi xe treân Blue Ridge Parkway, môùi hay Myõ cuõng bieát thöôûng ngoaïn phong caûnh, daùm laøm ñöôøng treân ñænh nuùi ñeå deã ngaém deã nhìn.

     Khaùc vôùi South Dakota ñaát troáng, khaùc vôùi California ñoài troïc, ôû ñaây caây coái um tuøm nhö röøng, truøng truøng ñieäp ñieäp, ñeán noãi toâi ñeán Wiston Salem maø toâi khoâng hay. Vuøng ngoaïi oâ thaønh phoá, nhaø cöûa daân cö nhö maát huùt döôùi taøn caây, roài nhö baêng qua moät block ñöôøng, ñuøng moät caùi down town vôùi ñaùm nhaø choïc trôøi noåi leân söøng söõng. Toâi thích God Country laø nhôø caây coû, nhöng toâi khoâng öa caùi gioïng ñaõi ñaõi, keùo daøi chöõ cuoái cuûa daân mieàn Nam. Noù chaäm hôn gioïng noùi Yankee moät trôøi moät vöïc. Vaø toâi thaáy mình heân, ñöôïc taùi sinh treân mieàn Mid-west, mieàn ñaøo taïo nhöõng anchor-man cho caùc ñaøi truyeàn hình.

     Hoài coøn ôû Vieät Nam, raát tieác toâi chöa thaáy ñoâi maét ngöôøi Sôn Taây, chöa nhìn caëp maét ña tình Phuù Yeân, cuõng nhö khoâng giöõ noåi coâ gaùi Bình Ñònh muùa roi ñi quyeàn hay ngöôøi ñeïp Haø Ñoâng, thì baây giôø qua ñaây kieám caùi gì laøm cuûa rieâng cuõng khoâng muoän. God Country chaúng haïn! Hay nhôù em theøm thuoác Winston! Winston, Salem, Raleigh..., coù ngôø ñaâu laø nhöõng ñòa danh, laø nhöõng teân cuûa maáy thaønh phoá chính ôû North Carolina, caùi tieåu bang ñaõ ñöôïc oâng vua thuoác laù R. J. Reynold ñaët truï sôû quoác teá, World Headquarters. Ñoù laø chöa noùi tieåu bang naøy cuõng laø "thuû ñoâ ñoà moäc" cuûa nöôùc Myõ. Baây giôø taát caû cöù coi laø cuûa rieâng cuõng chaúng ai phieàn.

     Laàn naøy gia ñình toâi ñöôïc taïm truù ôû Sheraton Holtel, côm nöôùc thì cuõng cöù charge vaøo caùi chìa khoùa phoøng. Noùi ra chaúng ai tin, ôû ñaây vaät giaù reû baèng nöûa San Jose, California, vaø reû hôn nhieàu so vôùi Vermillion, South Dakota. Nhaø gaïch, ba phoøng nguû, hai ngaøn square feet trôû leân chæ möôùn vôùi giaù hai traêm röôõi, ba traêm ñoàng moät thaùng. Ñuùng laø ôû xöù laøm gaïch khoâng baèng. Ñaát seùt. Xöù North Carolina naøy ñaâu ñaâu cuõng ñaát seùt heát. Moät maøu, ñoû nhö gaïch toâm, vaäy maø khoâng hieåu sao laïi hôïp vôùi caây röøng. Nhôø möa nhieàu chaêng? Töø ba chuïc ñeán boán chuïc inches moät naêm thì ñaâu thua gì mieàn nam Vieät Nam.

     Vieäc tìm nhaø ñeå möôùn khoâng gì khoù, vì ôû ñaây khoâng ai ñoøi hoûi thaùng ñaàu, thaùng cuoái, deposit. Nhöng ôû ñaây khoå moät ñieåm laø maáy ñöùa con cuûa toâi cöù ñoøi trôû veà South Dakota hoaøi. Taïi sao? Taïi vì kyø thò chuûng toäc, khoâng öa Myõ ñen maø cuõng khoâng hieåu Myõ ñen. Tuïi noù noùi chæ boïn noù nghe maø thoâi, gioïng Nam raëc maø coøn cheâm theâm nhieàu tieáng loùng. Toâi phaûi traán an luõ nhoû:

     - Ñi ñaâu cuõng vaäy thoâi. ÔÛ ñaây Myõ ñen, ôû Cali Meã ñen Meã traéng, cuõng nhö ôû beân mình coù Indian ñoû vaäy. Tröôùc laï sau quen, laàn laàn roài caùc con seõ hieåu roõ hôn.

     Ñuùng vaäy, laàn laàn chính toâi môùi hieåu roõ hôn choã toâi laøm laø moät trong nhöõng trung taâm vieát saùch lôùn nhaát cuûa nöôùc Myõ vôùi khoaûng taùm traêm writer, thôï vieát, hai traêm editor, thôï söûa, vaø hai traêm supporter, chuyeân vieân phuï traùch veà maùy moùc. Taát caû trieäu trieäu saùch cuûa Bell System ñeàu xuaát phaùt töø ñaây. Nhöng coù chaéc Myõ möôùn Vieät Nam ñi vieát saùch cho Myõ ñoïc khoâng? Chuyeän gì laï vaäy? Chính toâi cuõng hay töï hoûi mình nhö vaäy. Chaéc tuïi naøy thieáu caáp soá minority cho neân môùi kieám mình ñaëng nheùt vaøo choã troáng. Ban ñaàu toâi cuõng lo lo, vaên chöông chöõ nghóa cuûa mình chöa ñaày laù mít ngay töø hoài ôû Vieät Nam, laøm sao maø laøm writer cho ñöôïc. Ai ngôø vieát saùch Myõ deã nhö aên cheø. Maáy cuoán manual, step-by-step procedures cho thôï ñi söûa maùy ñieän thoaïi, söûa toång ñaøi..., ñaâu coù taû caûnh, taû tình gì ñaâu maø sôï. Mình chæ lo phaàn technical coøn phaàn vaên phaïm, chính taû thì giao cho maáy baø editor. Moät naêm vieát naêm baûy cuoán deã nhö chôi. Laâu laâu toâi coøn möôïn lôøi moät nhaø thô Vieät Nam, nhaø thô Taûn Ñaø, xì neït thaèng Myõ xeáp buùt cuûa toâi cuõng cöu mang caùi beänh hay hoái:

     - EÂ, vaên chöông chöù ñaâu phaûi cuûi böûa maø muoán coù thì coù maäy. Phaûi ñeå cho tao suy nghó chôù.

     Toâi baét ñaàu vieát amateur töø naêm 67, ñeán naêm 70 thì thaät söï gaùc buùt veà höu. Möôøi naêm ñaèng ñaúng troâi qua, baây giôø boãng nhieân bò baét vieát trôû laïi, vieát chuyeân nghieäp. Roài tính vieát cho Myõ thoâi, ai deø trôøi xui ñaát khieán laïi quay ra vieát cho mình, cuõng vaãn amateur. AÂu cuõng laø nghieäp dó. Nhöng nhôø vieát saùch khoâng cöïc khoå gì cho laém maø toâi coøn coù söùc, coøn coù thì giôø ñeå tieáp tuïc hoïc leân. Haõng traû hoïc phí cho mình, mình khoâng ñi hoïc cuõng uoång. Toâi ghi teân vaøo chöông trình MSEE taïi North Carolina A&T State University. Laøm professional student? Laøm hoïc troø chuyeân nghieäp? Laïi cuõng laø nghieäp dó.

   back to top

11. MOÄT ÑÔØI ÑEÅ HOÏC

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Thöôøng thöôøng moãi khi toâi toát nghieäp moät tröôøng, hoïc theâm ñöôïc moät ngheà môùi thì cuoäc ñôøi toâi cuõng töø ñoù maø nhanh choùng thay ñoåi theo. Nhöng laàn naøy, laáy ñöôïc baèng master, electrical engineering, cuoäc ñôøi toâi laïi khoâng thay ñoåi maáy, chæ töø vieát saùch chuyeån sang vieát program. Bieát mình cuõng chaúng taøi caùn gì, nhöng cöù ñoå thöøa taïi vì thôøi theá ñaåy ñöa, cho ñôõ ngöôïng ngay caû vôùi chính mình. Ñoå thöøa taïi Bell System bò break-up. Ñoå thöøa cho AT&T, American Telephone and Telegraph Company ñang treân ñaø xuoáng doác. Toái ngaøy chæ nghe tin ñoùng cöûa heát plant naøy tôùi plant khaùc, consolidation, lay-off, baûy taùm chuïc ngaøn nhaân vieân maát vieäc, vaäy thì leân sao ñöôïc. Nhôù ngaøy naøo nhaän vieäc, töôûng laø kyù hôïp ñoàng ñôøi ñôøi, kieáp kieáp naøo ngôø chöa ñöôïc möôøi naêm ñaõ thaáy raïn nöùc, lung lay. Ñöôïc moät ñieåm laø maáy xeáp lôùn ñoái xöû vôùi toâi cuõng raát coâng baèng, hoï giaûi thích:

     - Maøy muoán ñöôïc thaêng chöùc leân löông thì maøy phaûi ñoåi ñi nôi khaùc. Coøn maøy muoán ôû ñaây thì maøy chæ laøm nhöõng gì xöa nay maøy vaãn laøm thoâi. Khoâng tìm ñaâu choã troáng maø ñoân maøy leân. Tuøy maøy, neáu maøy muoán ñi thì tao seõ tìm job cho maøy ñi, maøy muoán ôû laïi thì ñöông nhieân maøy coù job ôû ñaây roài.

     Toâi suy nghó maáy ngaøy ñeâm roài quyeát ñònh: khoâng daùm lieàu moät laàn nöõa. Khoâng daùm rôøi boû tieåu bang North Carolina, tieåu bang coù hoa dogwood, state flower, vaø chim cardinal, state bird, ñaõ baét ñaàu trôû neân thaân thuoäc, raøng buoäc vôùi mình. Hoa dogwood laø moät loaøi hoa nôû vaøo muøa xuaân gioáng nhö hoa mai beân nhaø. Nhöng khoûi caàn tuoát laù vì beân naøy coù saün muøa ñoâng. Hoa dogwood thöôøng coù boán hoaëc naêm caùnh vaø coù hai loaïi: maøu traéng vaø maøu hoàng. Caây lôùn, taøn roäng cuøng côõ nhö caây mai. Hoa dogwoog nôû raát laâu taøn, coù khi caû thaùng. Leõ dó nhieân ôû North Carolina nhaø naøo cuõng coù troàng maëc duø giaù baùn raát ñaéc, boán naêm chuïc ñoàng moät caây con cao khoaûng moät hai thöôùc. Vaøo muøa xuaân, caùi ñeïp cuûa dogwood khoâng nhöõng chæ ôû tröôùc saân maø coøn phaûi noùi laø ôû ngoaøi röøng. Dogwood röøng khoâng ai troàng maø moïc leành kheânh, laøm söïc nhôù nhöõng caây mai röøng nôû ñaày hoa ôû ngoaøi vöôøn hoang vaøo nhöõng dòp Teát. Röøng thöa traéng ñieåm moät vaøi caønh hoa thì ñuùng hôn neáu cuï Nguyeãn Du coù soáng ôû xöù naøy, xöù cuûa dogwood. Vaøo muøa thu, caùi ñeïp cuûa dogwood laø söï ñoåi maøu cuûa laù. Töø xanh ñoåi sang naâu, töø naâu ñoåi sang tím, roài töø tím ñoåi sang ñoû môùi chòu ruïng. Laù ruïng heát roài dogwood vaãn coøn ñeïp vì coù traùi dogwood. Traùi ñoû nhö hoät cöôøm nhöng lôùn hôn, to baèng muùt ñuõa, chi chít khoe maøu treân caønh. Moãi caùnh hoa cuûa muøa xuaân vöøa qua baây giôø ñöôïc thay theá baèng moät caùi traùi. Naêm caùnh hoa coâ ñoïng laïi thaønh moät chuøm naêm traùi troâng nhö moät loaøi hoa nhoû môùi laï. Chaúng bieát hoa dogwood tieáng Vieät goïi laø gì... Coøn chim cardinal laø moät gioáng chim coù loâng ñoû töôi nhö maùu. Treân ñaàu coù moät choøm loâng cao nhö caùi maøo gaø. Chim cardinal vaø blue jay laø hai loaïi chim lôùn, côõ con boà caâu ra raøng, coù maøu saéc saëc sôû nhaát thöôøng thaáy ôû vuøng naøy.

     Neáu coøn treû, coøn ñoäc thaân thì chaéc chaén toâi ñaõ voït ñi haõng khaùc maát roài, coù ai cam taâm nhìn mình rôi vaøo caûnh thieáu ñaát duïng voõ. Ñaèng naøy, kinh nghieäm moät laàn di chuyeån laø moät laàn thaát baïi cuõng ñaõ coù nhieàu roài, töø hoài coøn ôû Vieät Nam kia. Ba laàn doïn nhaø cuõng baèng moät laàn chaùy nhaø, vaø ñaâu ai muoán bò chaùy nhaø. Ñi thì löông coù leân nhöng chöa chaéc ñôøi soáng seõ thoaûi maùi hôn veà maët kinh teá, coøn khoå hôn laø khaùc neáu bò ñoåi veà nhöõng vuøng coù giaù sinh hoaït cao. New York, New Jersey chaúng haïn. Vaû laïi, khoâng an cö thì khoâng laïc nghieäp, maø baûn thaân mình cuõng ñaõ moûi goái choàn chaân. Tieán thoaùi löôõng nan, taïm thôøi toâi ñaønh chaáp nhaän caùi chöùc vuï ñuïng ceiling cuûa toâi. Khoâng bao laâu nöõa thì ngaøy ñöôïc quyeàn höôûng pension cuõng seõ ñeán. Duïc toác baát ñaït, chôø, chöøng naøo tôùi ñoù haún hay.

     Bôûi khoâng maáy gì thay ñoåi neân toâi töï hoûi: taïi sao mình khoâng tieáp tuïc hoïc theâm? Xöa nay mình vaãn tröôøng kyø chieán ñaáu treân maët traän soáng coøn naøy cuûa daân tò naïn thì baây giôø taïi sao khoâng. Neân nhôù raèng söï hoïc laø bôi loäi trong doøng nöôùc ngöôïc, neáu döøng laïi laø thuït luøi . Vaø khoâng ai laïi muoán mình bò thuït luøi. Nhöng, töøng tuoåi naøy maø vaãn coøn phaûi ñi hoïc? Hoïc xong roài ñeå laøm gì? Phaûi bieát, caøng cao danh voïng caøng nhieàu gian nan, chi baèng ngaøy hai buoåi ñi laøm, chieàu chieàu xaùch vôït ra saân ñaùnh tennis, vöøa saûng khoaùi taâm hoàn vöøa khoûe khoaén taám thaân. Hôn nöõa, phaûi ñeå daønh cho con chaùu nöõa chôù, khoâng sôï mình höôûng heát loäc trôøi cuûa tuïi noù sao?

     - ÔÛ nhaø nghe em ñaäu baèng Tieán Só ba maù möøng laém, em coù ñònh hoïc leân Thaïc Só hay khoâng, ôû beân naøy baây giôø ngöôøi ta goïi laø Phoù Tieán Só roài Tieán Só. Cha meï naøo chaúng mong cho con caùi ñöôïc ñi hoïc thaønh taøi, ñeán nôi ñeán choán. Nhaát laø ba maù mình öôùc voïng laïi caøng cao. Ngaøy xöa ba maù mình chæ vì khoâng raønh chöõ nghóa maø nhieàu laàn bò ngöôøi ta löôøng gaït, laøm khoù deã. Chính vì vaäy maø ba maù ñaønh hy sinh taát caû ñeå ñoåi laáy moät ñieàu: doác loøng cho chò em mình aên ñi hoïc. Raùn hoïc ñi em!

     Maáy anh chò em lôùn, chò Kim, chò Cuùc, anh Taán vaø toâi coù soáng vôùi nhau moät thôøi gian daøi xa nhaø troï hoïc, neân toâi hieåu baø chò thöù ba cuûa toâi muoán noùi gì vôùi toâi. Hoài xöa, chò thaáy toâi hoïc khaù, nhieàu laàn nhaéc nhôû vaø nguï yù raèng chæ coù toâi laø ngöôøi nhö coù khaû naêng laøm raïng rôõ gia toäc, toâng moân. Nhöng, cuõng taïi thôøi theá luùc baáy giôø ñöa ñaåy, toâi boû hoïc ñi lính, chò toâi buoàn laém nhöng chò bieát laøm sao hôn. Baây giôø cuõng vaäy, thö naøo cuûa chò töø Vieät Nam göûi sang ñeàu keøm theo vaøi caâu nhaén nhuû, khuyeân lôn veà vaán ñeà hoïc haønh. Chò coøn noùi theâm:

     - Baây giôø môùi thaáy lôøi noùi cuûa thaày naêm AÅn laø ñuùng, oâng thaày ñòa lyù bieát ñoïc saùch Taû Ao, ñaõ nghieân cöùu cuoäc ñaát ñeå xaây kim tónh cho oâng noäi mình ñoù, em coøn nhôù khoâng? OÅng noùi raèng vôùi theá ñaát oâng noäi naèm, thì beân con trai neáu voõ nghieäp khoâng laøm quan lôùn thì vaên nghieäp seõ ñoã ñaït cao, coøn beân con gaùi thì coù tieàn, giaøu coù. Anh hai Cö, anh cuûa chò Kim Sa, Kim Phuïng ñaõ leân trung töôùng, vaø coâ Naêm mình cuõng ñaõ chaúng giaøu nhaát quaän? Chæ coù moät ñieåm xaáu maø thaày naêm AÅn cuõng cho bieát luoân laø neáu tinh hoa cuûa theá ñaát phaùt tieát quaù nhanh thì con chaùu ñôøi sau seõ khoâng giöõ ñöôïc luaân thöôøng ñaïo lyù, con chaùu trong doøng hoï daùm laáy nhau baäy baï cuõng chöa bieát chöøng. Em nghó coi, ai laïi ñem luaân thöôøng ñaïo lyù maø ñaùnh ñoåi vôùi danh voïng giaøu sang. Vaäy maø hoài ñoù töø baùc Hai cho ñeán coâ Taùm ai ai cuõng ñoàng yù. Cuõng may thanh theá cuûa gia ñình, doøng hoï baây giôø ñaõ suy suïp roài, khoâng ñôïi tôùi ba ñôøi ñaâu, cho neân chuyeän traùi luaân thöôøng ñaïo lyù khoâng thaáy xaûy ra.

     Khoâng hieåu caùi aûnh höôûng cuûa thieân vaên, ñòa lyù coù xa hôn nöûa voøng traùi ñaát hay khoâng maø baây giôø nghe nhaéc laïi toâi cuõng caûm thaáy chuùt ít boàn choàn trong buïng. Ñaõ ba chuïc naêm hôn roài chôù ñaâu coù phaûi môùi ngaøy hoâm qua. Toâi coøn nhôù mang maùng oâng thaày naêm AÅn ñaõ khaên goùi ñeán aên ôû nhaø ba maù toâi caû thaùng, toái ngaøy lang thang khaép laøng khaép quaän ñeå kieám haøm roàng. Haøm roàng ñaâu khoâng thaáy, nhöng coù tin ñoàn: roàng noåi ôû mieät Hoøa Bình. Ñaùm nhoùc tuïi toâi ñaâu coù chòu boû lôõ cô hoäi ngaøn naêm moät thuôû naøy, beøn ñeo xe ñoø ñi coi. Xuoáng xe coøn phaûi loäi boä ñöôøng vöôøn hai ba caây soá veà höôùng An Thanh Thuûy môùi ñeán nôi. Töôûng laø con nít thoâi, ai deø ngöôøi lôùn ñi coi cuõng ñoâng ngheït.

     Khoâng phaûi moät maø ñeán hai con roàng, moät con trong nhaø töø cöûa caùi chaïy xuoáng nhaø beáp, vaø moät con ngoaøi goø maû ñaù ong phía sau vöôøn. Hai caùi ñaàu roàng chaéc noåi cao laém, nhöng ñaõ bò ai san baèng chæ coøn maáy sôïi raâu, maáy ñöôøng gaân ñaát, ngoaèn ngoeøo. Thaân roàng thaáy roõ hôn vôùi nhöõng vaûy roàng, nhöõng moâ ñaát baèng baép chaân, oâm nhau khít khao, ñeàu ñaën. Coù ngöôøi khoâng tin laø roàng vì taïi sao thaân roàng chæ noåi leân treân loái ñi töø nhaø treân xuoáng nhaø döôùi, neàn ñaát ñi nhieàu ngaøy noù cuõng voàng leân, hoï noùi nhö vaäy. Nhöng coøn con roàng ôû ngoaøi vöôøn, cuõng voàng leân nhö vaäy maø ñaâu coù ai ñi, thì giaûi thích laøm sao?

     Ñieàu toâi heát söùc ngaïc nhieân khoâng phaûi laø con roàng noåi maø laø anh chuû roàng, anh ba Xuaân, laïi laø con nuoâi cuûa ba maù toâi keâu ba maù toâi baèng caäu môï. Chæ taïi anh toø moø hoûi tôùi hoûi lui môùi loøi ra vieäc naøy, chôù luùc ñoù toâi coøn nhoû ñaâu ñeå yù gì ñeán chuyeän baø con, thaân thích. Vôùi laïi ñi coi roàng noåi laø ñi leùn, ôû nhaø khoâng ai bieát, vaø sôï bò ñoøn neân toâi cuõng muoán daáu. Daáu ñaàu loøi ñuoâi, nhöng, toâi ñöôïc anh chuû roàng tieáp ñaõi heát söùc noàng haäu, coù nöôùc traø baùnh ngoït ôû phoøng khaùch, coù traùi chín caây ôû ngoaøi vöôøn.

     Daân chuùng khaép caû quaän luùc ñoù chia laøm hai phe baøn taùn, giaûi ñoaùn thieân cô giuøm anh ba Xuaân: moät phe cho raèng roàng noåi laø chuû nhaø phaùt taøi thaønh trieäu phuù, coøn phe kia cho raèng roàng noåi laø chuû nhaø taøn gia baïi saûn. Maõi gaàn nöûa naêm sau môùi bieát phe naøo truùng phe naøo sai. Phaûi bieát roàng noåi laø ñaïi naïn. Vì caùch ñoù khoâng laâu Vieät Coäng boãng nhieân laáy vuøng naøy laøm caên cöù ñòa. Ñòa danh laø Hoøa Bình maø chaúng hoøa bình chuùt naøo heát. Nhöõng cuoäc haønh quaân caøn queùt xaûy ra nhö côm böõa ñeán noãi daân laøng phaûi boû laøng ra ñi khoâng coøn moät moáng. Anh ba Xuaân luùc ñaàu chaïy ra nhaø ba maù toâi taù tuùc, roài sau ñoù thaáy vieäc trôû veà queâ cuõ laøm aên khoù nhö ñi leân trôøi, neân laäp nghieäp luoân ôû xoùm ñaàu caàu treân. Luùc ôû ñaäu nhaø ba maù toâi, anh ba Xuaân khoâng coù chuyeän gì laøm, toái ngaøy ñi ñaàu treân xoùm döôùi baøn chuyeän thieân haï, thôøi cuoäc roài ñaâm ra noåi tieáng taøi hoa, vaên chöông löu loaùt, lyù luaän hoàn nhieân khieán ai cuõng nghe, cuõng thích. Toâi thì toâi khoâng nghe ñaâu, vaø toâi chæ thích anh laøm dieàu cho toâi thaû, laøm keïo keùo cho toâi aên, keïo keùo keùo baèng caây ñinh ñoùng voâ caây coät.

     Kim tónh cuûa oâng noäi toâi ñöôïc xaây treân phaàn ñaát tröôùc cöûa chuøa Baøn Baø tröôùc khi oâng noäi toâi cheát khoaûng hôn möôøi naêm. Theá ñaát naøy hieån nhieân khoâng phaûi laø haøm roàng, ñaát ôû vuøng ñoàng baèng ñaâu ñaâu cuõng baèng phaúng, ñuoâi roàng dôïn leân coøn khoâng noåi noùi gì nguyeân caùi haøm roàng, ñaàu roàng. Phöôùc ñöùc oâng baø maëc may coøn thanh tònh vì coøn gaàn chuøa chieàn, nhang khoùi. Kim tónh xaây theo töôùng ñaát ñaõ ñaønh, nhöng öôùc voïng cuûa nhöõng ngöôøi lo cho ngöôøi naèm xuoáng coù thaønh hay khoâng cuõng coøn bò aûnh höôûng bôûi nhieàu thöù nhö tuoåi taùc, ngaøy giôø cheát... Coøn nhieàu ñieàu quan troïng hôn nöõa, chaúng haïn luùc haï huyeät caùi hoøm cuûa oâng noäi toâi laïi xuoáng tròch sang beân phaûi moät chuùt, vaäy maø baùc Hai toâi baûo ñeå nguyeân, khoâng xeâ dòch ñi ñaâu heát. Taïi sao luùc haï huyeät phaûi thaû eâm xuoâi moät laàn thoâi? Coù ngöôøi baøn neáu ñeå nhö vaäy con chaùu gaùi sau naøy seõ laán löôùt con chaùu trai. Baây giôø toâi thaáy cuõng hôïp lyù laém vì coù laàn con nhoû em keá toâi, con beù Gaám, laán löôùt toâi thaáy roõ, noù noùi khaùc vôùi baø chò thöù ba cuûa toâi moät trôøi moät vöïc:

     - Anh naêm aø, nghe anh hoïc haønh ñoã ñaït, laøm oâng naøy chöùc kia maø sao coi boä anh laøm tieàn khoâng baèng ngöôøi ta, khoâng baèng maáy ngöôøi laøm ngheà tay chön. Tieàn baïc, quaø caùp cuûa anh göûi veà nhaø cuõng chæ nhö moät gioït möa trong côn naéng haïn, khoâng baèng moät goùc cuûa chò Beù Tö con döôïng ba Tí hoài xöa baùn bar laáy Myõ, laøm ôû nhaø ai cuõng buoàn...

     Thoâi, cheát roài, noù noùi cuõng ñuùng laém chöù chaúng sai. ÔÛ ñieåm naøy, chính toâi toâi cuõng buoàn voâ haïn. Chæ coù toâi môùi hieåu cho toâi: söï thöïc hay phuõ phaøng. Ñaâu phaûi coù baèng caáp cao laø ñaøo ñöôïc nhieàu tieàn ôû caùi xöù naøy ñaâu. Mình ôû beân naøy bieát vaäy maø vaãn nghe ñau ñôùn, xoùt xa laøm sao. Vieät Nam mình töø Baéc voâ Nam nhö caùi tuùi luûng ñaùy, bieát bao nhieâu tieàn cuûa ñoå veà maø khoâng bieát chaïy ñi ñaâu. Thôøi buoåi naøy khoâng maáy ai nghó ñeán chuyeän cöùu nhôn ñoä theá xa vôøi nöõa, chæ bieát cöùu ñoä gia ñình mình maø thoâi. Vaäy maø than oâi, rieâng toâi, thaân toâi nhö caùnh nhaïn leû loi ñaõ khoâng laøm noåi muøa xuaân cho gia ñình.

     Phaûi lo laøm giaøu ñi chôù. Mình hoïc ñuû thöù, naøo transistor, chip, microwave, fiber optic, semiconductor theories..., thì mình phaûi bieát engineering cho ñöôïc moät caùi "maùy laøm giaøu" chôù. Nhoû cuõng ñöôïc, khoâng caàn lôùn. Coù thaáy khoâng, vai mang tuùi baïc keø keø, noùi baäy noùi baï thieân haï nghe raàm raàm . Baây giôø khôûi söï cuõng chöa muoän maø. Nhöng laøm sao laøm giaøu? Chæ caàn coù gan thì laøm giaøu thoâi sao? Noùi nhö vaäy thì deã quaù, baø con mình qua ñaây ñaõ laøm giaøu heát troïi roài.

     Toâi baét ñaàu nghieân cöùu, ñi saâu vaøo vaán ñeà. ÔÛ Myõ muoán laøm giaøu leï tröôùc tieân phaûi keå ñeán ngheà buoân baùn nhaø cöûa, baát ñoäng saûn. Nöôùc laõ khuaáy neân hoà, cuûa ngao giao cho coø, mình laøm thaân ngö oâng ñöùng giöõa hoát baïc. Caùi nhaø laø nhaø cuûa ta, Myõ traéng Myõ ñen laøm ra, baùn cha laáy tieàn boû tuùi, muoân naêm xa nöôùc non nhaø . Toâi beøn tham khaûo yù kieán vôùi thaèng Jim, thaèng baïn laøm chung sôû, hieän giôø ñang coù caû traêm caên nhaø cho möôùn. Noù cuõng chaúng daáu ngheà:

     - Chuyeän maøy nghó tôùi thì cuõng coù caû chuïc thaèng taïi haõng naøy ñang laøm. Caùi khoù laø maøy coù chòu laøm 14, 16 tieáng moät ngaøy hay khoâng vaø phaûi coù soá voán chöøng möôøi ngaøn trôû laïi. Tröôùc heát maøy phaûi mua nhaø cuõ, söûa ra môùi, roài baùn laïi laáy lôøi. Voán nhoû, phaûi caàn cash flow. Bao giôø coù voán kha khaù môùi mua nhaø cuõ, söûa ra môùi, roài cho möôùn nhö tao. Maáy thaèng möôùn nhaø traû tieàn nhaø, traû tieàn mortgage cho maøy, chôø naêm baûy naêm sau baùn laáy lôøi, lôøi to. Vôùi ñieàu kieän, moät thaùng 30 ngaøy maøy chòu khoù ñi haàu toøa vôùi tuïi noù heát 20 ngaøy. Noù khoâng traû tieàn nhaø maøy phaûi laøm sao, loâi noù ra toøa. Ñuoåi noù ñi noù khoâng ñi maøy phaûi laøm sao, loâi noù ra toøa. Tuïi noù phaù nhaø maøy phaûi laøm sao, loâi noù ra toøa. ÔÛ ñaây maøy khoâng laøm gì ñöôïc tuïi tenant ngoaøi vieäc loâi noù ra toøa. Toøa xöû xong ñoâi khi noù khoâng thi haønh leänh toøa, laïi phaûi loâi noù ra toøa laàn nöõa. Tröø khi maøy ñem shotgun hoaëc karateù ra noùi chuyeän vôùi tuïi noù thì chaéc coù khaùc chuùt ñænh. Nhöng, chuyeän ñoù coøn laâu ñoái vôùi maøy. Chuyeän hieän taïi laø mua nhaø cuõ, söûa ra môùi, roài baùn laïi. Mua nhaø cuõ laø caû moät ngheä thuaät, chieán thuaät. Phaûi bieát thieân thôøi, ñòa lôïi, nhaân hoøa thì sau khi söûa chöõa xong môùi coù hi voïng baùn gaáp ñöôïc. Tôùi ñaây, coøn phaûi keå ñeán soá maïng nöõa, keït chöøng nöûa naêm khoâng baùn ñöôïc thì tieàn voán ñaõ vôi ñi moät phaàn tö roài...

     - Thoâi, ñuû roài. Tao hieåu roài.

     - Maøy coøn muoán mua nhaø, baùn nhaø nöõa hay khoâng? Tao chöa ñeán 40 maø toùc baïc traéng nhö vaày thì maøy bieát vui söôùng côõ naøo.

     Laøm giaøu kieåu naøy coi boä phieâu löu quaù. Mieäng löôõi mình laøm sao hôn Myõ maø ñi noùi chuyeân baùn buoân vôùi tuïi Myõ. Toâi coù gan ñaày mình ñi nöõa cuõng chöa daùm nhaûy voâ chia phaàn vôùi luõ naøy... Hay laø mình chæ laøm coâng vieäc söûa chöõa, remodeling, laáy coâng laøm lôøi chaéc aên hôn. Toâi laïi ñi tham khaûo vôùi moät ngöôøi baïn Vieät Nam ñaõ coù kinh nghieäm trong ngheà.

     - Ngheà naøy thì chæ laø ngheà tay traùi thoâi. Ñeå daønh laøm ca hai thì ñöôïc chöù laøm full time thì cheâ, khoâng ñuû soáng ñaâu. Chính moa töø choã phaù nhaø, söûa nhaø maø baây giôø phaûi ñi daùn giaáy vaùch töôøng thoâi. Möôøi boán, möôøi laêm ñoàng moät cuoän, deã aên hôn. Raûnh thì laøm khoâng raûnh thì thoâi. Khoûi phaûi lo gaàn lo xa chi cho meät, heát caùi nhaø naøy khoâng coù caùi nhaø khaùc ñeå daùn cuõng khoâng ñeán noãi cheát ñoùi. Ngheà phuï maø. Vaäy maø cuõng coøn bò caïnh tranh saùt vaùn ñoù chôù. Ñaøn baø Myõ raûnh choàng, raûnh con laøm caùi ngheà naøy thieáu gì. Tuïi noù khoâng coù con maét thaåm myõ baèng mình ñaâu, nhaát laø daùn giaáy ca-roâ, coi vaäy chöù khoâng phaûi deã, sai moät chuùt laø ngöôøi ta bieát ngay. Choàng mí coøn phaûi ñeå yù ñeán aùnh ñeøn nöõa kìa, xuoâi aùnh ñeøn nguyeân taám töôøng khoâng thaáy moät moái noái. Baây giôø coù ngon thì ñi thaàu daùn giaáy maáy caùi development môùi, hoaëc maáy caùi appartment môùi. Coù chöøng ba boán chuïc nhaø hay naêm baûy chuïc caên appartment thì soáng vöõng caû naêm, töôøng môùi taáp giaáy voâ daùn khoûi phaûi gôõ giaáy cuõ, noù söôùng cha ñôøi...

     - Vaäy sao hoài ñoù giôø anh khoâng ñi thaàu?

     - Thaàu caùi meï gì cha. Ít ra cha phaûi coù moät caùi coâng ty ñôõ ñaàu, coù teân tuoåi, coù vaên phoøng haún hoøi thì môùi noùi chuyeän vôùi ngöôøi ta ñöôïc chôù. Ai maø tin caùi thaèng daân ngu khu ñen nhö mình. Hay laø cha ñöùng ra laäp haõng ñi roài moa seõ laøm cho cha, hai ñöùa mình aên chia cuõng ñöôïc laém ñoù.

     Noùi kieåu naøy thì cuõng trôùt lôùt luoân. Chæ coù möôøi ngaøn tieàn voán maø boû ra laäp haõng thì khoâng oån roài, noäi chuyeän möôùn choã laøm vaên phoøng moãi thaùng moät ngaøn ñoàng trôû leân chöa keå ñieän nöôùc, naêm thaùng khoâng thaàu ñöôïc moät moái naøo, tieàn voán ñi ñong heát phaân nöûa. Laøm coâng ñaõ khoù, laøm chuû chaéc phaûi khoù hôn. Soå saùch, keá toaùn, thueá maù, chi thu coøn meät nöõa... Hay laø môû tieäm baùn thöïc phaåm AÙ Ñoâng, baùn khoâng chaïy ñem veà aên daàn cuõng khoâng ñeán noãi loã. Toâi beøn ñi tham khaûo yù kieán moät ngöôøi baïn Taøu lai Vieät.

     - Tui saép söûa ñoùng cöûa maø oâng ñoøi môû tieäm thì tröôùc sau gì oâng cuõng seõ ñaïp cöùt tui thoâi. Môùi baùn coù boán thaùng maø tui loã boán ngaøn ñoàng roài ñoù oâng ôi. Möôøi hai ngaøn tieàn voán, baây giôø kieåm keâ haøng hoùa chæ coøn coù taùm ngaøn naèm treân keä. Maø oâng khoûi caàn môû tieäm chi cho maát coâng, tuïi Laøo saép môû moät tieäm, roài tuïi Kampuchia cuõng saép môû moät tieäm rieâng cuûa tuïi noù nöõa. Tui bieát, tröôùc sau gì tuïi noù cuõng ñoùng cöûa heát troïi cho maø coi. ÔÛ ñaây ñaâu coù bao nhieâu ngöôøi aên nöôùc maém, ñaâu coù ñoâng nhö beân Cali maø ham. Laáy coâng laøm... loã, loã böï, chöù chaúng thaáy lôøi, tieàn thueâ choã nuoát oâng nhö raén nuoát tröùng soáng.

     Chöa baøn ñöôïc caâu naøo ñaõ thaáy doäi ngöôïc. Nhöõng gì mình suy nghó, thieân haï ñeàu ñaõ suy nghó tôùi, vaø coøn hôn mình moät böïc thieân haï ñaõ nhaûy ra laøm thöû roài. Maø sao cöù nghe toaøn laø khoù khaên, thaát baïi. Chaúng leõ trôøi khoâng ñaõi ngoä ñaùm daân laønh ñaàu ñen... Hay chæ coøn moät caùch laø môû quaùn aên Vieät Nam! Nhöng, tìm ñaâu ra thôï naáu, vaø möôùn ai chaïy baøn? Chaúng leõ cho vôï nghæ sôû ñöùng naáu cho con boû hoïc chaïy baøn? Coøn caùi gì cuõng thueâ heát thì duø coù laøm ñöôïc ñi nöõa, roát cuoäc roài ai aên ai höôûng?

     Toâi chòu thua, khoâng nghó ra caùch gì khaùc hôn nöõa. Toùm laïi, vaán ñeà engineering moät caùi "maùy laøm giaøu" laø chuyeän khoâng phaûi deã. Chæ vieäc ñaøo ñaâu ra möôøi ngaøn ñoàng laøm voán coøn nghó chöa ra noùi gì thaønh trieäu phuù. Roõ eách ngoài ñaùy gieáng. Vaäy maø taïi sao maáy thaèng baïn cuøng khoùa cuûa mình, taøi naêng tuïi noù cuõng ñaâu hôn mình, laïi thaønh coâng röïc rôõ nhö vaäy. Thaèng Bình laøm chuû moät löôït ba boán tieäm Bolsa Fabric, Mini, La Parisienne... ôû Los Angeles, thaèng Hoaøng laøm chuû hai ba taøu caù, vöïa caù ôû San Francisco... Ngöôøi ta khoâng nhöõng coù gan maø coøn phaûi coù soá nöõa, soá ñeû boïc ñieàu. Neáu ñuùng nhö lôøi thaày naêm AÅn noùi, thì ñaùm con chaùu trai cuûa oâng noäi toâi roài cuõng chaúng ai laøm giaøu ñöôïc, chaúng ai caûi ñöôïc soá trôøi.

     Voõ nghieäp khoâng laøm quan lôùn thì vaên nghieäp cuõng ñoã ñaït cao, voõ nghieäp baây giôø khoâng coøn nöõa, chæ coøn vaên nghieäp thoâi. Vaäy thì con ñöôøng mình xöa nay vaãn ñi, cöù ñi. Roài toâi tin lôøi thaày naêm AÅn moät laàn nöõa, chòu maát 25 ñoàng non-refund processing-fee, noäp ñôn tieáp tuïc hoïc leân ñeå laáy Ph. D. taïi North Carolina State University, ôû thaønh phoá Raleigh, North Carolina. Chaëng ñöôøng choùt cuûa ngöôøi hoïc troø. Chaúng bieát mình coù coøn khaû naêng hoïc hoûi nöõa hay khoâng, vaø trong thôøi haïn aán ñònh toái ña saùu naêm mình seõ thaønh Ph. D. candidate noåi hay khoâng, nhöng cöù laøm lieàu... Cho troïn kieáp moät ñôøi ñeå hoïc, thaønh taøi hay khoâng moät phaàn cuõng coøn phaûi nhôø vaøo yù chí vaø loøng tin cuûa mình. Cuõng gioáng nhö moät ñôøi ñeå vieát, thaønh danh hay khoâng moät phaàn cuõng nhôø vaøo cuoäc soáng vaø soá phaàn cuûa mình. Vaø cuõng gioáng nhö moät ñôøi ñeå tu, thaønh chaùnh quaû hay khoâng moät phaàn cuõng nhôø vaøo caên duyeân vaø nhaân quaû cuûa mình. Thöû nghó coi:

     Xöa nay Tieân Phaät haèng haø
     Cuõng laø ngöôøi theá tu ra môùi thaønh .

   back to top
play audio

12. ÑAØI VOA ñieåm saùch MOÄT ÑÔØI ÑEÅ HOÏC

             PHÖÔNG LAN & BUØI BAÛO TRUÙC thöïc hieän

     Intro: Sau ñaây laø muïc Vaên Hoïc Vieät Nam Haûi Ngoaïi.

     P. Lan: Trong muïc Vaên Hoïc Vieät Nam Haûi Ngoaïi do Baûo Laâm phuï traùch, chuùng toâi xin göûi quyù thính giaû baøi giôùi thieäu cuoán Moät Ñôøi Ñeå Hoïc cuûa Nguyeãn Taán Höng do Laøng Vaên xuaát baûn.

     B. B. Truùc: Moät Ñôøi Ñeå Hoïc laø truyeän daøi ñaàu tieân cuûa Nguyeãn Taán Höng do Laøng Vaên xuaát baûn taïi Gia Naõ Ñaïi hoài cuoái naêm 1988. Nhöng ñaây khoâng phaûi laø laàn ñaàu oâng ngoài xuoáng baøn vieát. Nguyeãn Taán Höng ñaõ coù nhöõng truyeän ngaén ñaêng treân taïp chí Vaên cuûa Mai Thaûo hoài Vaên coøn ñaët baùo quaùn ôû ñöôøng Phaïm Nguõ Laõo, Saøi Goøn tröôùc naêm 1975, roài sau chuyeán ñi rôøi khoûi Vieät Nam, vaø sau khi nhaø vaên Mai Thaûo tôùi Hoa Kyø vaø laøm soáng laïi taïp chí Vaên , Nguyeãn Taán Höng ñaõ vieát laïi cho tôø baùo vaên hoïc naøy ngay töø trong nhöõng soá Vaên ñaàu tieân ôû haûi ngoaïi. Nguyeãn Taán Höng, theo Mai Thaûo, "ñaõ coù moät hình thaùi cuûa moät gaén boù son saét, thuûy chung, qua thôøi gian khoâng coù neáp nhaên, qua ñoåi rôøi vaãn moät loøng beàn vöõng... khoâng nöûa ñöôøng ñöùt gaùnh, khoâng luùc coøn luùc maát, noùi caùch khaùc, moät thöôøng xuyeân ôû, moät maõi maõi cuøng, toû hieän trong vaên truyeän cuûa Nguyeãn Taán Höng thaønh moät thoáng nhaát vaø lieân tuïc vieát tröôùc sau khoâng bao giôø thay ñoåi, maëc daàu thaân theá cuûa ngöôøi thì ñaõ khoâng bieát bao nhieâu thaêng traàm vaø ñoåi thay."

     P. Lan: Thaêng traàm, nhöõng chöõ naøy taû thaät ñuùng cuoäc ñôøi cuûa Nguyeãn Taán Höng, ít nhaát laø cuoäc ñôøi tröôùc naêm 1975 cuûa oâng, cuoäc ñôøi gaén lieàn vôùi hai chöõ thaêng laø noåi vaø traàm laø chìm hieåu theo nhöõng nghóa ñuùng nhaát cuûa hai chöõ ñoù. Cuoäc ñôøi chìm noåi cuûa Nguyeãn Taán Höng baét ñaàu töø luùc chieác döông vaän haïm Cam Ranh, HQ 500 uûi baõi tröôùc voøng thaønh cuûa Trung Taâm Huaán Luyeän Haûi Quaân Nha Trang sau hai ngaøy leânh ñeânh treân maët bieån, chôû nhöõng taân khoùa sinh só quan khoùa 17 ñeán tröôøng. Ñaïi uùy Haûi Quaân Vieät Nam Coäng Hoøa Nguyeãn Taán Höng ôû vôùi soâng raïch, bieån ngoøi Vieät Nam töø ngaøy ra tröôøng cho maõi tôùi naêm 1975.

     Nguyeãn Taán Höng sinh naêm 1945 ôû Myõ Tho, hoïc ñaïi hoïc khoa hoïc ôû Saøi Goøn dôû dang, vaø cuõng chính caùi dôû dang naøy ñaõ baét oâng trôû laïi ñaïi hoïc ôû nöûa ñoaïn ñôøi sau ñeå thaønh suoát moät ñôøi maøi moøn ñuõng quaàn ôû gheá ñaïi hoïc, moät neùt ñaäm trong ñôøi soáng cuûa oâng vaø sau ñoù ñaõ trôû thaønh töïa ñeà cuûa cuoán truyeän daøi ñaàu tay Moät Ñôøi Ñeå Hoïc.

     B. B. Truùc: Truyeän daøi Moät Ñôøi Ñeå Hoïc laø moät thöù töï truyeän, moät thöù töï truyeän tieåu thuyeát, moät theå vaên chöông töøng laø ñeà taøi tranh luaän cuûa moät soá caùc nhaø vaên Vieät Nam ôû mieàn Taây Hoa Kyø caùch ñaây khoâng laâu. Moät soá cho raèng ñaõ laø töï truyeän thì chæ coù nhöõng söï kieän ñích thöïc môùi neân ñöôïc vieát xuoáng. Vì theá khoâng theå coù moät theå loaïi vaên chöông naøo ñöôïc coi laø töï truyeän tieåu thuyeát. Moät soá khaùc thì cho raèng tieåu thuyeát laø saùng taïo, laø moät ñaëc tính cuûa vaên chöông. Bôûi theá, neáu töï truyeän mang tính chaát cuûa vaên chöông thì noù phaûi coù phaàn saùng taïo, vaø do ñoù, noù phaûi laø töï truyeän tieåu thuyeát. Neáu khoâng noù seõ chæ laø moät chuoãi nhöõng con soá, nhöõng ngaøy thaùng vaø nhöõng chi tieát cuûa moät ñôøi soáng. Moät nhaø vaên ngöôøi Myõ, John Doctorow, moät laàn coù noùi raèng gaàn nhö taát caû moïi truyeän ngaén, truyeän daøi duø vieát nhö theá naøo ñi chaêng nöõa, ñeàu coù moät hình thöùc töï truyeän ôû trong.

     Cuoán Moät Ñôøi Ñeå Hoïc laø moät thöù töï truyeän tieåu thuyeát trong yù nghóa vaên chöông cuûa cuoán saùch. Nhaân vaät Huøng trong truyeän coù leõ chæ khaùc vôùi nhaân vaät Höng ngoaøi ñôøi coù moät caùi daáu treân chöõ U. Noùi theo loái hoïc vôõ loøng cuûa caùc em beù thì Huøng coù daáu HUYEÀN, coøn Höng thì coù raâu. Nhöõng ngöôøi bieát Nguyeãn Taán Höng ôû ngoaøi ñôøi chaéc chaén seõ ñoàng yù vôùi chi tieát vöøa keå ñeå phaân bieät nhaân vaät Huøng trong truyeän vaø nhaân vaät Höng, taùc giaû cuoán saùch ôû ngoaøi ñôøi.

     P. Lan: Cuõng nhö Nguyeãn Taán Höng ôû ngoaøi ñôøi, Huøng ra ñôøi ñuùng naêm ñeä nhò theá chieán chaám döùt ôû Myõ Tho, moät tænh noåi tieáng ôû mieàn Nam, tænh maø coù moät soá ngöôøi, nhaát laø nhöõng ngöôøi sinh tröôûng ôû mieàn Baéc vaøo sinh soáng ôû mieàn Nam vaø suoát ñôøi khoâng ra khoûi caàu Beán Löùc, thì nhöõng hieåu bieát veà mieàn Nam chæ voûn veïn laø nhöõng ñòa danh cuûa tænh Myõ Tho, nhöõng ñòa danh trôû thaønh quaù quen thuoäc trong thôøi chieán, nhöõng ñòa danh môùi nghe thì khoù chòu vì caùi neùt thieáu vaên veû cuûa noù nhöng nghe laâu thaønh quen, ñeán khi laâu khoâng ñöôïc nghe thì nhö thieáu vaéng, maát maùt ñi moät phaàn cuûa ñôøi soáng. Nhöõng Caùi Beø, Cai Laäy, Chaâu Thaønh, Beán Tranh, Chôï Gaïo, Vöôøn Laøi, Chôï Cuõ, Beán Taém Ngöïa, Caàu Chaø Vaø, Beán Xe Cuõ, Beán Xe Môùi, Voøng Nhoû, Voøng Lôùn... nhöõng caùi teân thaät gioáng nhö moät thöù traùi caây mieàn Nam, traùi saàu rieâng, chöa bieát thì khoâng coù gì ñeå tieác nhôù, nhöng ñaõ bieát, ñaõ gaàn guõi, ñaõ quen thaân thì ngöôøi ta khoâng theå noùi vaø nghó veà chuùng baèng moät caùch bình thaûn, thieáu nhieät tình ñöôïc. Nguyeãn Taán Höng ñaõ vieát nhöõng trang ñaàu tuyeät vôøi veà nôi choán cuõ ñoù, cuûa moät giai ñoaïn ñeïp trong ñôøi soáng, cuûa nhöõng naêm môùi lôùn "möôøi laêm, möôøi baåy, tuoåi hoïc troø maét saùng vôùi moâi töôi," cuûa Ñinh Huøng, moät belle eùpoque cuûa moãi ngöôøi trong chuùng ta, moät ñoaïn ñôøi chuùng ta vaãn quay ngoù laïi vôùi raát nhieàu tieác nhôù, caùi ñoaïn ñôøi cuûa löùa tuoåi lo chöa tôùi ñoù. Huøng, caäu hoïc troø nhoû cuûa Myõ Tho rôøi thaønh phoá nhoû ñoù leân Saøi Goøn aên hoïc, vaø nhöõng ñaåy ñöa cuûa cuoäc soáng cuoái cuøng ñaõ ñöa chaân Huøng leân caàu taàu cuûa chieác döông vaän haïm HQ 500. Moät cuoäc ñôøi khaùc baét ñaàu khi Huøng taäp ñi laïi nhöõng böôùc ñaàu khôûi baèng chaân traùi. Vaø ôû ñoaïn ngöôøi sinh vieân só quan teân Huøng toát nghieäp tröôøng Haûi Quaân Vieät Nam thì cuõng laø luùc nhaân vaät Huøng trong truyeän vaø Höng ôû ngoaøi ñôøi baét ñaàu nhaäp laïi thaønh moät. Huøng, ngoâi thöù ba soá ít trôû thaønh ngoâi thöù nhaát töø ñoù cho ñeán trang cuoái cuûa cuoán saùch. Nhöõng chöông keá tieáp keå laïi cuoäc soáng treân soâng raïch, bieån khôi cuûa moät só quan haûi quaân, nhöõng khoaûng thôøi gian laøm tình baùo, roài khoaûng thôøi gian taùc chieán cuûa ngöôøi só quan treû tuoåi. Naêm 1975, taùc giaû rôøi Vieät Nam sang soáng taïi Hoa Kyø vaø laïi moät giai ñoaïn ra khôi khaùc baét ñaàu sau nhöõng naêm tieåu hoïc leân trung hoïc, roài ñaïi hoïc, roài ôû tröôøng haûi quaân, nhöõng naêm noåi troâi beành boàng soâng bieån treân caùc chieán haïm.

     B. B. Truùc: Nguyeãn Taán Höng ñaõ vieát veà nhöõng chuyeán haûi trình cuûa oâng, nhöõng chuyeán ra khôi lieân tieáp khoâng ngöøng aáy thaønh nhöõng troâi daït cuûa möôøi maáy naêm, nhöõng troâi daït maø Mai Thaûo cho laø "deã daøng ñaåy vaøo thaát laïc, queâ nhaø ñaõ nghìn truøng, baøn vieát cuûa Nguyeãn Taán Höng, giöõa thoå ngôi xa laï, vaãn ñaët ñöôïc vaøo ñuùng höôùng, ñuùng taàm vôùi gioáng noøi vaø ñaát nöôùc ôû xa. Khoâng bao giôø toâi xa, chaúng bao giôø toâi queân, chaúng bao giôø toâi khaùc. Theá giôùi coù nghìn bieån trôøi nhöng toâi chæ coù vaø chæ soáng vôùi moät trôøi, moät bieån. Toaøn boä vaên chöông Nguyeãn Taán Höng ñaõ noùi cho Nguyeãn Taán Höng nhö vaäy. Noùi moät Vieät Nam toaøn phaàn, trong taâm trong hoàn. Noùi moät ñaát nöôùc vaãn hôi thôû vaãn maùu hoàng, trong loøng trong daï. Duøng moät hình aûnh ñaïi döông, treân ñoù coù ñôøi soáng, quaù khöù vaø trí nhôù Nguyeãn Taán Höng traûi roäng, thì laø moät haûi trình daãu coù ñeâm toái vaø gioâng baõo, daãu coù phöông höôùng mòt muøng vaø sôn cuøng thuûy taän, haûi trình aáy vaãn töø moät beán ñaäu trôû veà beán ñaäu."

     Cuoán saùch cuûa oâng laø moät trong nhöõng cuoán saùch ñaùng ñoïc cuûa naêm 1989.

     P. Lan: Quyù thính giaû vöøa theo doõi baøi giôùi thieäu cuoán Moät Ñôøi Ñeå Hoïc cuûa Nguyeãn Taán Höng. Muïc Vaên Hoïc Vieät Nam Haûi Ngoaïi do Baûo Laâm phuï traùch seõ trôû laïi haàu truyeän vôùi quyù vò vaøo tuaàn tôùi cuõng vaøo giôø naøy.

   back to top

---

Taùc Phaåm Tröôùc Trang Chính Taùc Phaåm Keá Tieáp

---