MUÏC ÑIEÅM SAÙCH
ÑAØI VOA
thöïc hieän, PHÖÔNG LAN & BUØI BAÛO TRUÙC
play audio
Intro: Sau ñaây laø muïc Vaên Hoïc Vieät Nam Haûi Ngoaïi.
P. Lan: Trong muïc Vaên Hoïc Vieät Nam Haûi Ngoaïi do Baûo Laâm phuï traùch, chuùng toâi xin göûi quyù thính giaû baøi giôùi thieäu cuoán Moät Ñôøi Ñeå Hoïc cuûa Nguyeãn Taán Höng do Laøng Vaên xuaát baûn.
B. B. Truùc: Moät Ñôøi Ñeå Hoïc laø truyeän daøi ñaàu tieân cuûa Nguyeãn Taán Höng do Laøng Vaên xuaát baûn taïi Gia Naõ Ñaïi hoài cuoái naêm 1988. Nhöng ñaây khoâng phaûi laø laàn ñaàu oâng ngoài xuoáng baøn vieát. Nguyeãn Taán Höng ñaõ coù nhöõng truyeän ngaén ñaêng treân taïp chí Vaên cuûa Mai Thaûo hoài Vaên coøn ñaët baùo quaùn ôû ñöôøng Phaïm Nguõ Laõo, Saøi Goøn tröôùc naêm 1975, roài sau chuyeán ñi rôøi khoûi Vieät Nam, vaø sau khi nhaø vaên Mai Thaûo tôùi Hoa Kyø vaø laøm soáng laïi taïp chí Vaên , Nguyeãn Taán Höng ñaõ vieát laïi cho tôø baùo vaên hoïc naøy ngay töø trong nhöõng soá Vaên ñaàu tieân ôû haûi ngoaïi. Nguyeãn Taán Höng, theo Mai Thaûo, "ñaõ coù moät hình thaùi cuûa moät gaén boù son saét, thuûy chung, qua thôøi gian khoâng coù neáp nhaên, qua ñoåi rôøi vaãn moät loøng beàn vöõng... khoâng nöûa ñöôøng ñöùt gaùnh, khoâng luùc coøn luùc maát, noùi caùch khaùc, moät thöôøng xuyeân ôû, moät maõi maõi cuøng, toû hieän trong vaên truyeän cuûa Nguyeãn Taán Höng thaønh moät thoáng nhaát vaø lieân tuïc vieát tröôùc sau khoâng bao giôø thay ñoåi, maëc daàu thaân theá cuûa ngöôøi thì ñaõ khoâng bieát bao nhieâu thaêng traàm vaø ñoåi thay."
P. Lan: Thaêng traàm, nhöõng chöõ naøy taû thaät ñuùng cuoäc ñôøi cuûa Nguyeãn Taán Höng, ít nhaát laø cuoäc ñôøi tröôùc naêm 1975 cuûa oâng, cuoäc ñôøi gaén lieàn vôùi hai chöõ thaêng laø noåi vaø traàm laø chìm hieåu theo nhöõng nghóa ñuùng nhaát cuûa hai chöõ ñoù. Cuoäc ñôøi chìm noåi cuûa Nguyeãn Taán Höng baét ñaàu töø luùc chieác döông vaän haïm Cam Ranh, HQ 500 uûi baõi tröôùc voøng thaønh cuûa Trung Taâm Huaán Luyeän Haûi Quaân Nha Trang sau hai ngaøy leânh ñeânh treân maët bieån, chôû nhöõng taân khoùa sinh só quan khoùa 17 ñeán tröôøng. Ñaïi uùy Haûi Quaân Vieät Nam Coäng Hoøa Nguyeãn Taán Höng ôû vôùi soâng raïch, bieån ngoøi Vieät Nam töø ngaøy ra tröôøng cho maõi tôùi naêm 1975.
Nguyeãn Taán Höng sinh naêm 1945 ôû Myõ Tho, hoïc ñaïi hoïc khoa hoïc ôû Saøi Goøn dôû dang, vaø cuõng chính caùi dôû dang naøy ñaõ baét oâng trôû laïi ñaïi hoïc ôû nöûa ñoaïn ñôøi sau ñeå thaønh suoát moät ñôøi maøi moøn ñuõng quaàn ôû gheá ñaïi hoïc, moät neùt ñaäm trong ñôøi soáng cuûa oâng vaø sau ñoù ñaõ trôû thaønh töïa ñeà cuûa cuoán truyeän daøi ñaàu tay Moät Ñôøi Ñeå Hoïc.
B. B. Truùc: Truyeän daøi Moät Ñôøi Ñeå Hoïc laø moät thöù töï truyeän, moät thöù töï truyeän tieåu thuyeát, moät theå vaên chöông töøng laø ñeà taøi tranh luaän cuûa moät soá caùc nhaø vaên Vieät Nam ôû mieàn Taây Hoa Kyø caùch ñaây khoâng laâu. Moät soá cho raèng ñaõ laø töï truyeän thì chæ coù nhöõng söï kieän ñích thöïc môùi neân ñöôïc vieát xuoáng. Vì theá khoâng theå coù moät theå loaïi vaên chöông naøo ñöôïc coi laø töï truyeän tieåu thuyeát. Moät soá khaùc thì cho raèng tieåu thuyeát laø saùng taïo, laø moät ñaëc tính cuûa vaên chöông. Bôûi theá, neáu töï truyeän mang tính chaát cuûa vaên chöông thì noù phaûi coù phaàn saùng taïo, vaø do ñoù, noù phaûi laø töï truyeän tieåu thuyeát. Neáu khoâng noù seõ chæ laø moät chuoãi nhöõng con soá, nhöõng ngaøy thaùng vaø nhöõng chi tieát cuûa moät ñôøi soáng. Moät nhaø vaên ngöôøi Myõ, John Doctorow, moät laàn coù noùi raèng gaàn nhö taát caû moïi truyeän ngaén, truyeän daøi duø vieát nhö theá naøo ñi chaêng nöõa, ñeàu coù moät hình thöùc töï truyeän ôû trong.
Cuoán Moät Ñôøi Ñeå Hoïc laø moät thöù töï truyeän tieåu thuyeát trong yù nghóa vaên chöông cuûa cuoán saùch. Nhaân vaät Huøng trong truyeän coù leõ chæ khaùc vôùi nhaân vaät Höng ngoaøi ñôøi coù moät caùi daáu treân chöõ U. Noùi theo loái hoïc vôõ loøng cuûa caùc em beù thì Huøng coù daáu HUYEÀN, coøn Höng thì coù raâu. Nhöõng ngöôøi bieát Nguyeãn Taán Höng ôû ngoaøi ñôøi chaéc chaén seõ ñoàng yù vôùi chi tieát vöøa keå ñeå phaân bieät nhaân vaät Huøng trong truyeän vaø nhaân vaät Höng, taùc giaû cuoán saùch ôû ngoaøi ñôøi.
P. Lan: Cuõng nhö Nguyeãn Taán Höng ôû ngoaøi ñôøi, Huøng ra ñôøi ñuùng naêm ñeä nhò theá chieán chaám döùt ôû Myõ Tho, moät tænh noåi tieáng ôû mieàn Nam, tænh maø coù moät soá ngöôøi, nhaát laø nhöõng ngöôøi sinh tröôûng ôû mieàn Baéc vaøo sinh soáng ôû mieàn Nam vaø suoát ñôøi khoâng ra khoûi caàu Beán Löùc, thì nhöõng hieåu bieát veà mieàn Nam chæ voûn veïn laø nhöõng ñòa danh cuûa tænh Myõ Tho, nhöõng ñòa danh trôû thaønh quaù quen thuoäc trong thôøi chieán, nhöõng ñòa danh môùi nghe thì khoù chòu vì caùi neùt thieáu vaên veû cuûa noù nhöng nghe laâu thaønh quen, ñeán khi laâu khoâng ñöôïc nghe thì nhö thieáu vaéng, maát maùt ñi moät phaàn cuûa ñôøi soáng. Nhöõng Caùi Beø, Cai Laäy, Chaâu Thaønh, Beán Tranh, Chôï Gaïo, Vöôøn Laøi, Chôï Cuõ, Beán Taém Ngöïa, Caàu Chaø Vaø, Beán Xe Cuõ, Beán Xe Môùi, Voøng Nhoû, Voøng Lôùn... nhöõng caùi teân thaät gioáng nhö moät thöù traùi caây mieàn Nam, traùi saàu rieâng, chöa bieát thì khoâng coù gì ñeå tieác nhôù, nhöng ñaõ bieát, ñaõ gaàn guõi, ñaõ quen thaân thì ngöôøi ta khoâng theå noùi vaø nghó veà chuùng baèng moät caùch bình thaûn, thieáu nhieät tình ñöôïc. Nguyeãn Taán Höng ñaõ vieát nhöõng trang ñaàu tuyeät vôøi veà nôi choán cuõ ñoù, cuûa moät giai ñoaïn ñeïp trong ñôøi soáng, cuûa nhöõng naêm môùi lôùn "möôøi laêm, möôøi baåy, tuoåi hoïc troø maét saùng vôùi moâi töôi," cuûa Ñinh Huøng, moät belle eùpoque cuûa moãi ngöôøi trong chuùng ta, moät ñoaïn ñôøi chuùng ta vaãn quay ngoù laïi vôùi raát nhieàu tieác nhôù, caùi ñoaïn ñôøi cuûa löùa tuoåi lo chöa tôùi ñoù. Huøng, caäu hoïc troø nhoû cuûa Myõ Tho rôøi thaønh phoá nhoû ñoù leân Saøi Goøn aên hoïc, vaø nhöõng ñaåy ñöa cuûa cuoäc soáng cuoái cuøng ñaõ ñöa chaân Huøng leân caàu taàu cuûa chieác döông vaän haïm HQ 500. Moät cuoäc ñôøi khaùc baét ñaàu khi Huøng taäp ñi laïi nhöõng böôùc ñaàu khôûi baèng chaân traùi. Vaø ôû ñoaïn ngöôøi sinh vieân só quan teân Huøng toát nghieäp tröôøng Haûi Quaân Vieät Nam thì cuõng laø luùc nhaân vaät Huøng trong truyeän vaø Höng ôû ngoaøi ñôøi baét ñaàu nhaäp laïi thaønh moät. Huøng, ngoâi thöù ba soá ít trôû thaønh ngoâi thöù nhaát töø ñoù cho ñeán trang cuoái cuûa cuoán saùch. Nhöõng chöông keá tieáp keå laïi cuoäc soáng treân soâng raïch, bieån khôi cuûa moät só quan haûi quaân, nhöõng khoaûng thôøi gian laøm tình baùo, roài khoaûng thôøi gian taùc chieán cuûa ngöôøi só quan treû tuoåi. Naêm 1975, taùc giaû rôøi Vieät Nam sang soáng taïi Hoa Kyø vaø laïi moät giai ñoaïn ra khôi khaùc baét ñaàu sau nhöõng naêm tieåu hoïc leân trung hoïc, roài ñaïi hoïc, roài ôû tröôøng haûi quaân, nhöõng naêm noåi troâi beành boàng soâng bieån treân caùc chieán haïm.
B. B. Truùc: Nguyeãn Taán Höng ñaõ vieát veà nhöõng chuyeán haûi trình cuûa oâng, nhöõng chuyeán ra khôi lieân tieáp khoâng ngöøng aáy thaønh nhöõng troâi daït cuûa möôøi maáy naêm, nhöõng troâi daït maø Mai Thaûo cho laø "deã daøng ñaåy vaøo thaát laïc, queâ nhaø ñaõ nghìn truøng, baøn vieát cuûa Nguyeãn Taán Höng, giöõa thoå ngôi xa laï, vaãn ñaët ñöôïc vaøo ñuùng höôùng, ñuùng taàm vôùi gioáng noøi vaø ñaát nöôùc ôû xa. Khoâng bao giôø toâi xa, chaúng bao giôø toâi queân, chaúng bao giôø toâi khaùc. Theá giôùi coù nghìn bieån trôøi nhöng toâi chæ coù vaø chæ soáng vôùi moät trôøi, moät bieån. Toaøn boä vaên chöông Nguyeãn Taán Höng ñaõ noùi cho Nguyeãn Taán Höng nhö vaäy. Noùi moät Vieät Nam toaøn phaàn, trong taâm trong hoàn. Noùi moät ñaát nöôùc vaãn hôi thôû vaãn maùu hoàng, trong loøng trong daï. Duøng moät hình aûnh ñaïi döông, treân ñoù coù ñôøi soáng, quaù khöù vaø trí nhôù Nguyeãn Taán Höng traûi roäng, thì laø moät haûi trình daãu coù ñeâm toái vaø gioâng baõo, daãu coù phöông höôùng mòt muøng vaø sôn cuøng thuûy taän, haûi trình aáy vaãn töø moät beán ñaäu trôû veà beán ñaäu."
Cuoán saùch cuûa oâng laø moät trong nhöõng cuoán saùch ñaùng ñoïc cuûa naêm 1989.
P. Lan: Quyù thính giaû vöøa theo doõi baøi giôùi thieäu cuoán Moät Ñôøi Ñeå Hoïc cuûa Nguyeãn Taán Höng. Muïc Vaên Hoïc Vieät Nam Haûi Ngoaïi do Baûo Laâm phuï traùch seõ trôû laïi haàu truyeän vôùi quyù vò vaøo tuaàn tôùi cuõng vaøo giôø naøy.
Phaùt thanh vaøo ngaøy 9 thaùng 5, 1989
Baøi Tröôùc