Ngaøy Huøng sinh ra laø ngaøy chieán tranh chaám döùt. Huøng ra ñôøi nhö moät vì cöùu tinh cuûa nhaân loaïi. Huøng hay ñuøa vôùi mình nhö vaäy. Thaät ra cuõng coù chuùt truøng hôïp vì Huøng sinh vaøo naêm cuoái cuøng cuûa theá chieán thöù hai. Roõ hôn, Huøng sinh nhaèm ngaøy "chieán thaéng AÂu chaâu," ngaøy Hitler ñaàu haøng Ñoàng Minh. Maëc duø maõi sau naøy Huøng môùi bieát, nhöng thôøi ñoù, thôøi Huøng môùi lôùn, mieàn nam Vieät Nam coøn chia laøm hai möôi moát tænh, ñeïp nhö moät baøi thô laøm Huøng deã nhôù:

     Gia Chaâu Haø Raïch Traø
     Sa Beán Long Taân Soùc
     Thuû Taây Bieân Myõ Baø
     Chôï Vónh Goø Caàn Baïc, Caáp

     Gia Ñònh, Chaâu Ñoác, Haø Tieân, Raïch Giaù, Traø Vinh. Sa Ñeùc, Beán Tre, Long Xuyeân, Taân An, Soùc Traêng. Thuû Daàu Moät, Taây Ninh, Bieân Hoøa, Myõ Tho, Baø Ròa. Chôï Lôùn, Vónh Long, Goø Coâng, Caàn Thô, Baïc Lieâu. Vaø Caáp töùc Vuõng Taøu. Sau naøy, maáy ai bieát coù bao nhieâu tænh ôû mieàn Nam. Nhieàu tænh ñoåi thaønh quaän, nhieàu quaän ñoåi thaønh tænh, nhieàu tænh bò ñoåi teân xoùa teân treân baûn ñoà vaø cuõng coù nhieàu tænh môùi moïc leân. Thoaït ñaàu nghe khoâng hôïp tai, Thuû Daàu Moät ra Bình Döông, Beán Tre ra Kieán Hoøa, Myõ Tho ra Ñònh Töôøng... nhöng nghe rieát roài cuõng quen. Maáy laàn ñoùng quaân mieät Traø Cuù, Ñöùc Hoøa, Ñöùc Hueä, Huøng coù dòp choïc maáy thaèng baïn baûn xöù:

     - Haäu Nghóa, Kieán Töôøng... caùi tænh sanh sau ñeû muoän cuûa tuïi maøy coù caùi teân môùi nghe ñaõ thaáy baàn coá noâng roài, laøm sao maø so saùnh vôùi nhöõng tænh coù boán ngaøn naêm vaên hieán nhö Myõ Tho, Caàn Thô cuûa tuïi tao ñöôïc.

     Maø thieät tình, tænh Myõ Tho cuûa Huøng xöa nay vaãn laø moät tænh coù tieáng vaø cuõng laø tænh duy nhaát ôû mieàn ñoàng baèng coù ñöôøng raày xe löûa ñi Saøi Goøn. Coù caùi hay ôû choã ñoù maø roài cuõng bò nhaø Ngoâ gôõ ñi.

     Di tích coå nhöùt cuûa Myõ Tho coù leõ laø chuøa Vónh Traøng, moät coâng trình kieán truùc ñöôïc xaây caát vaøo khoaûng 1840-1842, thôøi Thieäu Trò. Nhöõng khu khaùc nhö khu Vöôøn Laøi, chôï Cuõ, beán Taém Ngöïa, chuøa Chaø Vaø, caàu Quay, beán ñoø ty coâng an, chuøa Phaät AÂn, nhaø thôø Lôùn, Baét-tam-baêng, ñaøi chieán só, loø heo, caây xaêng, caàu Baéc, ñaát thaùnh Taây, boùt soá taùm, beán xe Môùi, beán xe Cuõ, Voøng Nhoû, Voøng Lôùn... cuõng ñaâu coù gì ñaëc bieät. Hoïa chaêng laø hai caùi gieáng nöôùc. Ñuùng vaäy, khoâng coù thaønh phoá naøo ôû mieàn Nam maø coù moät gieáng lôùn nhö vaäy. Maø taïi sao khoâng goïi laø hoà nhö hoà Chung Thuûy beân Beán Tre chaúng haïn. Hoà nghe lôùn hôn gieáng nhöng ñaèng naøy gieáng lôùn hôn hoà, tröôøng hôïp ngoaïi leä. Gieáng chaéc cuõng laâu ñôøi, coù leõ ñöôïc ñaøo luùc tænh môùi thaønh laäp, thôøi Taû quaân Leâ vaên Duyeät xaây thaønh Ñònh Töôøng, thaønh Nam Vang.

     Gieáng chöùa nöôùc ngoït cho caû thaønh phoá trong muøa gioù nam vì nöôùc bieån ngöôïc doøng Cöûu Long len loûi vaøo taän ñaây. Muøa nöôùc ngoït chaúng ai theøm ñeå yù, qua muøa nöôùc maën môùi thaáy möïc nöôùc gieáng thaáp daàn. Khoaûng möôøi naêm gieáng ñöôïc tu boå söûa sang moät laàn. Nöôùc ñöôïc bôm ra vaø gieáng ñöôïc phôi khoâ. Moät maøn baét caù, moø oác gaïo, ngheâu, soø... roài môùi tôùi coâng taùc ñaøo gieáng, ñaøo saâu theâm ñeå chöùa theâm nöôùc. Gieáng trôû thaønh moät moû loä thieân vaø coâng nhaân laøm ñaát nhung nhuùc nhö baày kieán. Ñaøo moät hai thöôùc maø maát ñoâi ba thaùng, xong, xaû nöôùc voâ, ñoâi ba thaùng sau nöôùc vaãn coøn hoâi muøi buøn, vò chi phaûi maát nöûa naêm gieáng môùi trôû laïi tình traïng bình thöôøng...

     Daân chuùng soáng xung quanh gieáng ñöôïc quyeàn xaøi nöôùc gieáng nhöng khoâng ñöôïc taém gieáng, caûnh saùt baét. Ngoaïi tröø ñaùm hoïc troø, nhöùt quæ nhì ma, ñaõ mang danh laø haøng thöù ba thì maëc duø caûnh saùt coù röôït, hoïc troø coù chaïy, laâu laâu cuõng phaûi taém gieáng tröa tröôùc khi ñi hoïc hay cuõng taém gieáng chieàu tröôùc khi ñi phoá. Vaø noùi ñeán hoïc troø thì phaûi keå ñeán tröôøng trung hoïc Nguyeãn Ñình Chieåu, cuõng laâu ñôøi, coù leõ chæ sau tröôøng Böôûi ôû Haø Noäi vaø tröôøng Peùtrus Kyù ôû Saøi Goøn veà phöông dieän thaâm nieân.

     Tænh Myõ Tho coù naêm quaän: Caùi Beø, Cai Laäy, Chaâu Thaønh, Beán Tranh vaø Chôï Gaïo. Trong naêm quaän, quaän Chôï Gaïo coù leõ laø quaän nhoû nhöùt, ngheøo nhöùt. Nhìn caùi nhaø loàng chôï thì ñuû bieát, chæ lôùn baèng hai caùi ñình. Naêm quaän naèm doïc theo soâng Tieàn Giang vaø hình nhö caøng xa ra bieån daân cö caøng ngheøo. Con gaùi laáy choàng veà mieät gaàn bieån naøy thì bò cheâ, laáy choàng ñi leân chöù ai laáy choàng ñi xuoáng. Mình lôõ sinh ra trong vuøng naøy thì cuõng maéc toäi laây, coõng ngheøo ñem lieäng voâ böng, cong löng vuït chaïy eâ... eâ ñöøng chaïy theo . Roài cuõng chaïy theo. Nhöng coù leõ nhôø caùi ngheøo maø hoïc troø vuøng naøy laïi coù tieáng hoïc gioûi... Cho ñeán vuøng giaùp ranh vôùi tænh Goø Coâng, vuøng Hoøa Ñoàng, chôï Dinh môùi thaáy daân cö ñoâng ñuùc, ñôøi soáng truø phuù trôû laïi. Phaàn lôùn baø con beân ngoaïi, maáy caäu maáy dì cuûa Huøng ôû vuøng naøy.

     Ñoá anh con rít maáy chön
     Caàu OÂ maáy nhòp, chôï Dinh maáy ngöôøi
     Maáy ngöôøi baùn aùo con trai
     Chôï trong baùn chæ, chôï ngoaøi baùn kim

     Chôï Dinh ñoâng ngöôøi chen chön nhö chön rít? Coøn caàu OÂ coù phaûi laø caàu ñen naèm giöõa Ñoàng Sôn vaø chôï Dinh? Caàu sôn ñen, sau naøy coøn keâu laø caàu Saäp, bôûi vì bò Vieät Minh giöït saäp. Vaø taïi sao baùn aùo con trai, baùn chæ baùn kim?

     Quaän Chôï Gaïo ñöôïc chia laøm naêm xaõ: Hoøa Ñònh, Bình Phan, Bình Phuïc Nhöùt, Bình Phuïc Nhì vaø An Thaïnh Thuûy. Ngoaïi tröø xaõ An Thaïnh Thuûy giaùp ranh vôùi tænh Beán Tre, coøn boán xaõ kia naèm doïc theo kinh Chôï Gaïo, con kinh noái lieàn mieàn Tieàn Giang vaø Saøi Goøn qua kinh Nöôùc Maën mieät Goø Coâng vaø soâng Loøng Taûo mieät Vuõng Taøu. Noùi ñeán kinh Chôï Gaïo thì phaûi noùi ñeán baéc Chôï Gaïo treân tænh loä 21 Myõ Tho-Goø Coâng, loaïi baéc keùo tay, ñoâi khi laøm trôû ngaïi löu thoâng cho caû ñöôøng thuûy laãn ñöôøng boä. Moãi laàn taøu tôùi, phaûi xaû daây caùp chìm xuoáng ñaùy cho taøu qua, thaéng taøu khoâng aên laém neân taøu coù quyeàn öu tieân. Coøi xuùp-leâ baùo ñoäng töø ñaèng xa vaø nhaân coâng keùo baéc phaûi nhaém chöøng vaän toác cuûa taøu maø laøm vieäc. Nhieàu luùc öôùc löôïng sai, phaûi xaû daây caùp khaån caáp khi baéc ñang ôû giöõa doøng, ngöôøi vaø xe leânh ñeânh troâi daït vaøo bôø caû tieáng sau môùi veà ñöôïc beán. Maõi ñeán luùc saép veà nöôùc coâng binh Myõ môùi caát ñöôïc caàu Chôï Gaïo. Thaät laø tieän lôïi, xe qua caàu maëc daàu cuõng phaûi ñoùng tieàn nhöng khoâng phaûi chôø ñôïi, taøu ghe döôùi kinh qua laïi cuõng khoâng caàn phaûi haï coät buoàm vì moùng caàu thaät cao. Chæ toäi cho beán phaø, bò boû queân, trôû thaønh hoang laïnh im vaéng, cuøng chung soá phaän vôùi hai caây coät daây theùp leû loi buoàn teû söøng söõng beân trôøi, daáu veát cuûa Taây ñeå laïi. Doïc hai bôø kinh Taây cuõng laøm loä, loùt ñaù ong hoaëc ñaù ñoû, cho xe chaïy. Ñeán luùc Vieät Minh noåi daäy thì loä bò caét, caàu bò saäp ñöôøng lôùn bieán thaønh ñöôøng moøn, roài nhieàu ñoaïn maát huùt trong röøng caây.

     Huøng sinh ra ôû xaõ Bình Phuïc Nhöùt. Muoán tôùi xaõ chæ coù hai ñöôøng, ñöôøng thuûy baèng kinh Chôï Gaïo, ñöôøng boä baèng con loä ñaù ñoû xuaát phaùt töø tænh loä 21, coøn con ñöôøng doïc theo bôø kinh thì daønh rieâng cho Vieät Coäng. Neáu ñi ñöôøng boä, ñoä nöûa chöøng loä ñaù ñoû, thì ai cuõng ngaïc nhieân vì hai toøa nhaø ñoà soä moïc leân giöõa ñoàng, nhaø coù hoà taém treân saân thöôïng coù caùi tuïc danh laø laàu Coâ-Taùm-Coâ-Chín. Coâ Taùm, coâ Chín coù choàng Taây ñaõ veà Taây maáy möôi ñôøi Taây roài, thaønh thöû laàu bò boû hoang, suïp ñoå, baây giôø chæ coøn laø choã nghæ chaân cuûa ñaùm treû chaên traâu. Maáy laàn ba maù Huøng bao xe ngöïa veà thaêm queâ trong dòp Teát, cuoái thaäp nieân 50, Huøng caûm thaáy buøi nguøi moãi khi ñi ngang qua ñaây.

     Khoâng hieåu ba maù Huøng di chuyeån veà xaõ Bình Phan vaøo naêm naøo, chæ bieát raèng oâng noäi Huøng muoán ba Huøng veà ñaây laäp nghieäp, noái nghieäp oâng laøm ngheà "traïi caây." Traïi caây cuûa ba Huøng caát taïi Caàu Saét caùch chôï quaän khoaûng moät caây soá. Phi thöông baát phuù , oâng noäi Huøng noùi hoaøi caâu noùi treân. Ba maù Huøng caát traïi khoâng bao laâu thì gia ñình baø coâ Huøng cuõng doïn theo, nhöng veà chôï quaän, caát nhaø môû tieäm treân mieáng ñaát maø ba Huøng môùi sang. Coi nhö cho khoâng. Khoâng ngôø cöûa tieäm cuûa coâ Huøng phaùt ñaït nhanh choùng vaø töø töø trôû thaønh cöûa tieäm lôùn nhaát trong chôï quaän, laàu leân hai ba töøng. Coâ Huøng giaøu, nhöng ñaùm chaùu nhö Huøng cuõng chaúng nhôø vaû ñöôïc gì. Giaøu cha giaøu meï thì ham, giaøu coâ giaøu chuù ai laøm naáy aên . Vaû laïi coâ Huøng ñoâng con laém, möôøi laêm möôøi saùu ñöùa. Ñeû ñeán ñöùa thöù möôøi khoâng coøn ñaët teân nöõa, cöù keâu soá, möôøi, möôøi moät, möôøi hai... cho ñeán khoâng bieát möôøi maáy thì baét ñaàu ñaët teân trôû laïi, Bích Vaân, Bích Thuûy.

     Ba Huøng khoâng giaøu ñöôïc laø taïi vì oâng baùn chòu nhieàu quaù, baùn chòu khaép caû laøng khaép caû quaän. Toái ngaøy chæ vieäc ñi ñoøi nôï cuõng heát thì giôø. Roài daàn daàn bò keït voán khoâng phaùt trieån ñöôïc. Nhieàu traïi cöa maùy noåi leân, traïi mình coøn cöa tay thì laøm sao maø caïnh tranh ñöôïc. Tuy vaäy choã laøm aên laâu cuõng coù caùi tình, baø con trong xaõ cuõng coøn lui tôùi traïi cuûa ba Huøng, cho neân gia ñình Huøng môùi coøn cô hoäi soáng. Moãi laàn "kieán suùc" töø Saøi Goøn veà beán cuõng vui laém, choøm xoùm ñeán phuï raõ beø cho caây chìm xuoáng soâng, phaûi coù thöù töï lôùp lang, ñeå khoûi bò troâi. Xong vieäc roài nhaäu nheït, tieäc tuøng. Luùc keùo "suùc" leân ñaø ñeå "raõ taøo phoâ," xeû ñoâi, cuõng vaäy. Ngöôøi ta duøng daây xieàng böï côõ coät moät ñaàu vaøo suùc coøn ñaàu kia quaán vaøo baù-laêng coù hai caùi loã to ñeå xoû hai caây ñoøn, roài quay leân voøng voøng theo kieåu traâu ñaïp raï. Moãi laàn raõ-taøo-phoâ maø caây ñaëc thì ba Huøng möøng laém, thaáy coù lôøi, coøn caây boäng thì may ra hueà voán. Laøm ngheà caây taøi ngheä duy nhaát laø bieát löïa caây, nhieàu caây beân ngoaøi loã hang vaäy maø beân trong ñaëc nhö saùp, traùi laïi nhieàu caây beân ngoaøi troâng laønh laën maø beân trong daäp naùt cuõng khoâng bieát chöøng. Caây coù loã coù hang thì mua ñöôïc reû neân deã kieám lôøi. Ba Huøng tính tieàn baèng baøn toaùn laéc caéc leï laém, leï hôn laø laøm treân giaáy nhieàu. Laøm treân giaáy chaäm laø vì oâng phaûi laåm nhaåm caùi cöûu chöông chöõ nho cuûa oâng moãi laàn oâng vieát ra moät con soá. Huøng nghe rieát roài cuõng thuoäc chuùt ít, maø noù cuõng coù vaàn... cöûu cöûu baùt nhaát, baùt cöûu thaát nhì, thaát cöûu luïc tam, luïc cöûu nguõ töù ... ñaâu khaùc gì chín laàn chín taùm moát, chín laàn taùm baûy hai...

     Ngheà caây cuûa ba Huøng caøng ngaøy caøng xuoáng doác, baùn chòu ñoøi chöa heát thì ñeán luùc oâng baét ñaàu mua chòu ôû Saøi Goøn, moãi laàn hoï xuoáng ñoøi nôï, côm nöôùc ñaõi ñaèng maù Huøng meät thôû khoâng ra hôi. Leõ dó nhieân cuõng phaûi quô quaøo ñaâu ñoù chuùt ñænh maø traû cho hoï ñeå hoï vui loøng ra veà chöù ñaâu bao giôø traû heát moät laàn.

     Ñoù laø nhöõng naêm Huøng ñi hoïc sô hoïc, tieåu hoïc. Tröôøng sô hoïc xeùo xeùo vôùi nhaø Huøng beân kia soâng, soâng Tham Thu, moät nhaùnh soâng lôùn chaûy vaøo kinh Chôï Gaïo. Noùi laø tröôøng nhöng thöïc ra ñaây laø moät trong nhieàu nhaø nghæ maùt cuûa oâng Hoäi ñoàng Löôïng. Nhaø neàn ñuùc caát theo kieåu Taây cao raùo maùt meû. Moãi ngaøy ba Huøng phaûi laáy xuoàng ñöa Huøng sang soâng vaø röôùc Huøng veà. Trong caùi caëp daùn baèng giaáy daàu cuûa Huøng chæ voûn veïn coù cuoán vaàn ABC. Qua naêm sau oâng Hoäi ñoàng laáy nhaø laïi vaø Huøng ñöông nhieân toát nghieäp. Tröôøng sô hoïc phaûi dôøi leân chôï quaän nhaäp chung vôùi tröôøng tieåu hoïc. Thöïc ra ñaây cuõng laø nhaø cuûa oâng Huyeän laáy laøm tröôøng. Quaän gì maø ngheøo quaù! Huøng baét ñaàu theo anh chò cuûa Huøng chaïy boä töø nhaø ñeán tröôøng moãi ngaøy, moät caây soá ñi moät caây soá veà. Huøng phaûi chaïy môùi kòp ngöôøi lôùn ñi boä, tuy nhieân Huøng cuõng coù caùi caëp ñeäm hai ngaên nhö ngöôøi lôùn chöù khoâng coøn oâm caëp daùn baèng giaáy daàu nöõa.

     Ñöôïc nöûa naêm thì quaän coù chöông trình xaây caát tröôøng môùi, traû nhaø cho oâng huyeän. Nöûa buoåi ñi hoïc nöûa buoåi ñi laøm tröôøng, ai cuõng phaûi ñi keå caû lôùp ñoàng aáu. Tröôøng ñöôïc döï truø caát laøm ba daõy theo hình chöõ U vôùi hai nhaø hình baùt giaùc ôû maët tieàn laøm vaên phoøng hieäu tröôûng vaø phoøng hoïp cho thaày coâ. Choã giao ñieåm cuûa hai loái ñi hình chöõ thaäp seõ laø saân côø coù vöôøn boâng. Boán goùc coøn coù saân taäp theå duïc theå thao, saân chôi vuõ caàu, boùng chuyeàn... Khoâng ngôø döï aùn boâng hình coi ñeïp nhö vaäy maø laïi caát treân moät bìa röøng hoang vaéng. Maáy lôùp nhoû nhö Huøng ñi theo ñeå chôi nhieàu hôn ñeå laøm nhöng cuõng laø lôùp troâng ñeán giôø ñi laøm tröôøng nhieàu nhaát. Chaët caây phaù röøng, ban goø laáp noång, roài ñem traâu caøy leân moät baän. Thaáy ñöôïc mieáng ñaát troáng nhö thaáy ñöôïc nöûa ñöôøng, khoâng bao laâu nöõa seõ xong. Roài ñeán löôït khuaân ñaát ñaáp neàn, ñaáp ñöôøng ñi. Ñaát troän vôùi traáu, raûi treân maët ñaát cho mau khoâ, ñaâu ñaâu cuõng thaáy traáu... Coâng taùc cuûa hoïc troø cuõng chæ ñeán chöøng ñoù, phaàn coøn laïi döïng tröôøng, lôïp tröôøng, coät keøo pheân vaùch thì do ñaùm thôï chuyeân moân lo. Vaøi thaùng sau tænh tröôûng xuoáng caét baêng long troïng khaùnh thaønh, coù ñoàng ca naøy coâng daân ôi ñöùng leân ñaùp lôøi soâng nuùi ... vaø coù ai bao naêm vì soâng nuùi queân thaân mình ... Neàn tröôøng caøng ngaøy caøng khoâ, nöùt neû caøng ngaøy caøng lôùn, baøn gheá caøng gaäp gheành choång ñaàu choång goïng, vaäy maø chaúng ai phaøn naøn. Maáy tröôøng sô hoïc quanh vuøng laàn laàn ñoùng cöûa taäp trung veà tröôøng quaän, hoïc troø caøng ngaøy caøng ñoâng. Giôø ra chôi coù caø rem caây, coù keïo keùo quay soá, coù nöôùc ñaù baøo si roâ... moät caéc hai caéc cuõng ñuû xaøi.

     Khi lôùn leân, moãi laàn trôû veà qua maùi tröôøng xöa cöù nhö coøn thaáy boùng daùng thaày Baûy giaø, thaày Taùm Chöông, thaày Chín Chöông, thaày Hoaøng... vaø caû anh Tö caø rem... Nhôù maáy laàn bò ñoøn, bò kheõ tay, nhôù maáy laàn chôi u ñaùnh loän, nhôù nhöõng ñeâm traêng trung thu röôùc coä ñeøn, coù phaùt baùnh, coù ñaáu xaûo. Huøng nghó coù maáy ai ñöôïc caùi cô hoäi töï caát tröôøng cho mình hoïc.

     Trôû laïi vaán ñeà laøm aên, ngoaøi vieäc laøm caây ba maù Huøng coøn phaûi lo caøy caáy naêm maãu ruoäng cuûa oâng noäi Huøng ôû döôùi bôø loä me oâng chuû Hoaøng, loái duy nhaát ñi vaøo saân banh. Qua khoûi saân banh thì ñeán khu röøng Caây Ñieäp, roài môùi ñeán ruoäng. Vuøng Caây Ñieäp naøy noåi tieáng laø linh thieâng ma quaùi. Thieân haï ñoàn raèng döôùi goác caây ñieäp, caây to nhöùt trong vuøng, laø hang coïp. Quæ hieän hoàn thaønh coïp nhaûy ra aên thòt ngöôøi, xöông xoùc ñaày hang. Chöa thaáy quæ chöa thaáy coïp, nhöng thaáy ñaây laø nghóa ñòa cuûa Vieät Minh, cuûa nhöõng ngöôøi cheát khoâng choã choân. Coù laàn boä ñoäi choân ñoàng boïn ôû ñaây caû tieåu ñoaøn, möôøi maáy ñeâm lieân tieáp. Maø khoâng phaûi deã choân vì ñaøo ñaâu cuõng ñuïng xaùc, laáp laïi ñaøo nôi khaùc, roài cuõng laáp laïi ñaøo nôi khaùc nöõa, ñeâm qua ñeâm. Khu röøng nhö ñaõ ñöôïc choân naêm baûy lôùp ngöôøi.

     Ñoái vôùi Huøng, chæ khoå moät ñieàu laø moãi laàn ra ruoäng phaûi ñi qua nhöõng ñöôøng moøn len loûi trong khu röøng naøy, nhaát laø ñi ban ñeâm, theâm trôøi möa ræ raû. Ngoïn ñeøn loàng soi saùng böôùc chaân mình chöa ñuû laøm sao soi saùng coû caây. Tay baét aán maø buïng run caàm caäp. Ñi ñoaïn giöõa thì ñôõ, sôï nhaát laø ñi sau choùt. Hình nhö ñaâu ñaâu cuõng coù oan hoàn cheát baén cheát traän, cheát töùc töôûi... khoâng sieâu thoaùt ñöôïc, laån quaån, quaán quít vôùi naám moà cuûa mình trong vuøi daäp laõng queân.

     Bôø ruoäng giaùp ranh vôùi röøng, caùi xa quaït duøng ñeå bôm nöôùc soâng vaøo ruoäng ñaët döôùi coáng laïi cuõng höôùng veà phía röøng. Moãi laàn ñaïp nöôùc ñeâm, vöøa ngoù caây nhang ñoát tính giôø thay phieân vöøa ngoù voâ röøng töôûng mình nhö ñang cuùng vaùi ñaát trôøi cho nhöõng vong hoàn daät dôø kia ñöôïc sieâu thaêng tònh ñoä. Muøi höông traàm phaûng phaát khoâng ñuoåi ñöôïc baày muoãi vo ve thænh thoaûng caén nhö ong chích. Caây nhang nhö daøi theâm, chaùy hoaøi khoâng taét. Laém luùc vöøa ñaïp vöøa nguû, traät chaân bò baøn ñaïp ñaäp muoán söng oáng quyeån maø coøn bò anh baïn phía ñaàu beân kia phaøn naøn:

     - Nguû guïc haû, môùi ñaïp coù maáy caây ñaõ nguû roài, ñaïp heát boù nhang ñoù chöa chaéc ñaõ xong. Baây giôø nöôùc môùi ñöùng, maáy tieáng nöõa môùi roøng.

     - Nghe naûn quaù, nghæ chuùt ñi. Voâ röøng nhoå mì veà nöôùng aên caùi ñaõ, ñoùi buïng roài...

     Ma ñoùi ñaâu sôï ñaùm ma ñaùm quæ khoâng moà. Mì khoâng ai troàng maø moïc ñaày röøng, ôùt vaø oåi do chim aên chim æa cuõng moïc ñaëc ngaät trong ñoù.

     Ba Huøng laàn laàn thu goïn ngheà caây khoâng laøm lôùn nöõa, trôû veà Bình Phuïc Nhöùt xaây nhaø maùy xay luùa. OÂng mua laïi nhaø maùy cuûa moät ngöôøi baïn treân beán phaø, gôõ ra chôû veà roài raùp laïi. Luùc ñaàu laøm aên ñöôïc laém, daân trong vuøng khoâng coøn chôû luùa qua nhaø maùy Quôn Long nöõa nhöng ba Huøng vaãn baän taâm veà vaán ñeà cuûa moät nôi ngöôøi moät ngaû. Sau maáy thaùng ñi ñi veà veà, oâng quyeát ñònh giao cho chuù Huøng quaûn lyù roài laâu laâu xuoáng thaêm moät laàn. OÂng linh tính vieäc chaø luùa laáy tieàn naøy khoâng beàn. Moät ñeâm oâng naèm chieâm bao thaáy moät con saâu roïm thaät to, xanh nhö saâu maõng caàu, ñaày loâng laù khoâng hieåu töø ñaâu xuaát hieän treân maët baøn roài baét ñaàu boø ñeán chaân ñeøn, leân ngoïn ñeøn, tôùi bong boùng... bong boùng noå tieâu tan... Saùng ngaøy sau coù ngöôøi ñeán baùo tin baùnh trôùn nhaø maùy bò beå, phang vaøo coät nhaø, nhaø saäp vaø nhieàu ngöôøi bò thöông. Ñaàu maùy loaïi xöa coù hai baùnh trôùn hai beân, beå moät caùi khoâng caân baèng khoâng chaïy ñöôïc. Haøn laïi cuõng khoâng ñöôïc, noù seõ beå nöõa tieàn maát taät mang. Mua caùi môùi cuõng khoâng coù, kieåu cuõ khoâng ai baùn. Roát cuoäc roài ba Huøng phaûi baùn saét vuïn caùi nhaø maùy ñoù...

     Thaát baïi vuï nhaø maùy xay luùa ba Huøng ñoåi ngheà laàn nöõa, bieán traïi caây thaønh traïi moäc vaø traïi hoøm. OÂng khoâng coøn ñi Saøi Goøn kieán suùc, beø caây baèng ñöôøng soâng nöõa maø mua caây vaø cöa taïi choã roài chôû veà baèng ñöôøng boä. Tröø khi coù ngöôøi ñaët nguyeân moät caùi nhaø hay ít ra vaøi boä coät vaøi boä ñoøn tay thì ba Huøng môùi laøm moät chuyeán kha khaù, baèng khoâng ñi moät chuyeán nhoû ñeå mua caây ñoùng giöôøng, baøn, tuû, gheá, ñi-vaêng, soùng cheùn... Naêm baûy oâng thôï ñuû laøm caên traïi theâm oàn aøo naùo nhieät, vui nhaø vui cöûa. Vaøi ngöôøi ôû xa, aên nguû laïi traïi, naêm ba ngaøy môùi veà thaêm nhaø moät laàn. Ban ñeâm hoï uoáng traø, troø chuyeän, noùi chuyeän tieáu laâm. Maù ôi con muoán laáy anh thôï baøo. AÛnh khom löng aûnh ñaåy caùi naøo cuõng saâu . Coù ngöôøi ngaâm thô, thô Luïc Vaân Tieân, ngöôøi thoåi keøn baèng laù coùc keøn, tieáng keøn nhö keøn ñaùm ma.

     Laøm thôï moäc muoán phaùt thì phaûi eám, nhöùt laø maáy oâng thôï caát nhaø, maáy oâng thôï coù buøa Loã Ban. Nhöng maáy oâng thôï ñoùng ñoà moäc naøy caàn gì phaûi eám? Khoâng eám khoâng ñöôïc. Khoâng eám thì thôï moäc caát ñaàu khoâng leân, taùn gia baïi saûn, cheát vôï cheát con, khoâng eám lôùn phaûi eám nhoû, toå daïy vaäy. Chính vì vaäy maø laàn ñoù ba Huøng bò coâ Ba Toû phaøn naøn:

     - Caùi giöôøng mua cuûa anh thieät kyø, nguû saùng daäy khoâng bieát ñöôøng ra, caùi cöûa muøng beân naøy maø cöù vaïch vaïch phía beân kia.

     Roài oâng Naêm Ñaïi cuõng phaân traàn:

     - Töø ngaøy laáy caùi giöôøng cuûa anh veà con vôï toâi noù nguû noù quay maët vaøo vaùch.

     Nhöng khoâng baèng chuù Chín Traâu, cöï nöï ba Huøng moät traän döõ tôïn:

     - Anh nghó coi noù eám caùi gì maø thaèng nhoû tui ñeâm naøo nguû cuõng ñaùi daàm. Giöôøng tui ñaët anh laø giöôøng phoøng maø, noù eám vaäy thì laøm sao thaèng nhoû aên ôû vôùi vôï con noù ñöôïc.

     Khoâng bieát coù ñaùi daàm thieät hay khoâng nhöng chuù Chín cöù noùi rieát ñeán noãi ba Huøng phaûi ñoåi cho chuù caùi giöôøng khaùc...

     Ñaëc bieät coù oâng thôï chuyeân moân laøm naép hoøm, ngheà cuûa oâng laø ñeõo caây vaït caây vôùi caùi rìu coù caùnh chuoàn daøi hôn caùn rìu. Ñeõo laøm sao cho troøn cho trôn tru cho aên khôùp vôùi khuoân hoøm khoâng phaûi chuyeän deã. Naép hoøm ñaøn oâng thì moâ hôn naép hoøm ñaøn baø cuõng phaûi ñeõo cho ñuùng kieåu ñuùng caùch. Tieàn coâng cuûa oâng gaáp ñoâi maáy oâng thôï kia vaäy maø oâng cöù ñoøi ñi laøm choã khaùc hoaøi. Ba Huøng cuõng böïc mình oâng laém nhöng khoâng tìm ai thay theá oâng ta ñöôïc. Ñeâm naøo ngoaøi traïi hoøm nghe tieáng caây vaën mình keõo keït laø saùng hoâm sau coù ngöôøi tôùi mua hoøm, coù ngöôøi qua ñôøi. Ñeâm naøo ba Huøng cuõng ñoát nhang ôû baøn thôø tieân sö, khoâng hieåu oâng vaùi caùi gì, oâng coù chòu vaùi cho daân trong laøng cheát heát hay khoâng.

     Cho ñeán luùc maù Huøng môû tieäm haøng xeùn thì traïi moäc traïi hoøm cuûa ba Huøng cuõng saép söûa deïp. Luùc ñaàu maù Huøng chæ ñònh baùn nöôùc maém daàu löûa qua ngaøy, nhöng roài tieäm caøng ngaøy caøng phaùt. Ba Huøng xoay qua ngheà boå ñoà vaø soå saùch cho vôï. Maáy muøa baùn Teát maáy naêm ñoù cuõng raàm roä, coù hoa mai, döa haáu, coù phaùo boâng, lì xì... Nhöng roài maáy tieäm lôùn môû ra ngoaøi ñaàu caàu giöït moái, tieäm cuûa maù Huøng bò thuït vaøo trong khoâng thuaän ñöôøng buoân baùn. Tieäm caøng ngaøy caøng eá, keä caøng ngaøy caøng troáng. OÂng laøm khoâng xong ñeán phieân baø roài cuõng thaát baïi, ñôøi ngöôøi nhö con nöôùc luùc leân luùc xuoáng...

     Bìm bòp keâu nöôùc lôùn anh ôi
     Buoân baùn khoâng lôøi cheøo choáng moûi meâ

     Tieác reû chieác ghe luø muïc laàn trong uï, ba Huøng quyeát ñònh trôû laïi ngheà caây, nhaát ñònh laàn naøy laøm lôùn. Chieác ghe luø troâng nhö caùi hoäp duøng ñeå beø caây, chieác ghe chæ caàn troïng taûi maø khoâng caàn gì veà hình daùng beà ngoaøi. Phaûi xaøi noù trôû laïi. Ba Huøng quyeát ñònh nhö vaäy vaø oâng ñaõ ñôï ruoäng laøm voán ñeå môû ñaàu moät maøn phieâu löu môùi.

     Ñoù cuõng laø naêm Huøng baét ñaàu xa nhaø leân tænh theo hoïc ban trung hoïc. Moãi ngöôøi moät queâ höông, moät thuôû thieáu thôøi. Queâ höông vaø thuôû thieáu thôøi cuûa Huøng chæ coù chöøng ñoù, nhöng luoân luoân gaàn guõi gaén boù vôùi Huøng nhö hình vôùi boùng. Môùi ñoù maø ñaõ thaønh xa xöa.

---

Baøi Tröôùc Trang Chính Baøi Keá Tieáp

---