Ca dao, phong dao, tuïc ngöõ, caâu hoø, caâu ñoá trong daân gian laø taøi saûn chung cuûa nöôùc nhaø, daân toäc. Theo tieán trình vaên hoïc, trong cuõng nhö ngoaøi nöôùc, chuùng toâi nhaän thaáy caàn coù boån phaän phaûi ghi cheùp vaø boå tuùc theâm nhöõng quyeån ca dao ñaõ coù töø tröôùc. Bôûi hai lyù do döôùi ñaây:

     ÔÛ haûi ngoaïi, boãng döng, coù raát nhieàu ngöôøi caàm buùt goác mieàn Nam hoaëc vieát vôùi vaên phong mieàn Nam. Nhö Anh Vaân, Cao Bình Minh, Haûi Baèng, Hoaøng Du Thuïy, Hoà Tröôøng An, Huyønh Höõu Cöûu, Höùa Hoaønh, Kieät Taán, Leâ Baûo Traân, Leâ Myõ Höông, Ngoâ Nguyeân Duõng, Nguyeãn Baïch Mai, Nguyeãn Ñöùc Laäp, Nguyeãn Leâ Hoàng Höng, Nguyeãn Taán Höng, Nguyeãn Tö, Nguyeãn thò Ngoïc Dieãm, Nguyeãn thò Ngoïc Nhung, Nguyeãn vaên Ba, Nguyeãn vaên Saâm, Phaïm Thaêng, Phan thò Troïng Tuyeán, Syõ Lieâm, Traàn Kim Vy, Traàn Long Hoà, Voõ Kyø Ñieàn, Vuõ Nam, Xuaân Töôùc, Xuaân Vuõ... Qua nhöõng saùng taùc cuûa hoï, moãi ngöôøi nhôù moät ít, chuùng ta ñaõ thaáy traøn ngaäp nhöõng caâu ca dao, caâu hoø, caâu ñoá raát ñaëc thuø mieàn Nam. Chaúng haïn:

     Ñôøn coø leân truïc keâu vang
     Qua coøn thöông baäu, baäu khoan coù choàng
     Muoán cho nhôn nghóa ñaïo ñoàng
     Qua ñaây thöông baäu hôn choàng baäu thöông
     Chieàu nay qua phaûn baïn hoài höông
     Nghe baäu ôû laïi vaày vöôn nôi naøo
     Ghe tui tôùi choã caém saøo
     Nghe baäu coù choán muoán nhaøo xuoáng soâng

     hay laø:

     Bao phen quaï noùi vôùi dieàu
     Cuø lao OÂng Chöôûng coù nhieàu caù toâm
     ...
     Cheû tre beän saùo cho daày
     Chaän ngang soâng Myõ coù ngaøy gaëp em

     hoaëc nhöõng caâu hoø nhö theá naøy:

     Hoø ô... (chôù) Beân naày soâng em baéc caây caàu möôøi taám vaùn
     Beân kia soâng em caát caùi quaùn möôøi hai töøng
     Baùn buoân nuoâi meï... (ôø )
     Hoø ô... (chôù) Baùn buoân nuoâi meï caàm chöøng ñôïi anh...

     Thöù ñeán, döôùi söï cai trò ñoäc taøi, gian aùc cuûa beø luõ coäng saûn, nhieàu caâu ca dao môùi ñaõ xuaát hieän vaø ñöôïc truyeàn baù saâu roäng trong daân gian mieàn Nam chuùng ta ngaøy nay. Laém khi raát laø neân thô, raát laø hoø... ô nhö döôùi ñaây:

     Meï giaø con vòt chaét chiu
     Maáy ñôøi coäng saûn noù yeâu daân hieàn
     Yeâu chaêng laø noù yeâu tieàn
     Ñoâ la goõ tôùi cöûa quyeàn môû ra

     hoaëc laø:

     Hoø ô... (chôù) Nguyeät laïc oâ ñeà söông maõn thieân
     Giang phong ngö hoûa ñoái saàu mieân
     Giöõa canh khuya nghe tieáng ai thoû theû beân thuyeàn
     Hoûi thaêm quaân töû... (ôø)
     Hoø ô... (chôù) Hoûi thaêm quaân töû vöôït bieân ñi nôi naøo?

     Chính vì theá maø quyeån MOÄT DOØNG CA DAO, CAÂU HOØ, CAÂU ÑOÁ MIEÀN NAM naøy ra ñôøi. Tuy nhieân, maëc duø teân goïi laø nhö vaäy, quyù ñoäc giaû seõ tìm thaáy trong saùch phaàn lôùn vaãn laø ca dao chung ba mieàn. Ñeå tieän vieäc theo doõi, chuùng toâi saép xeáp theo vaàn ABC, abc, vaø theo thöù töï naêm daáu: khoâng, saéc, huyeàn, naëng, hoûi, vaø ngaõ. Coù nghóa laø, laáy moät thí duï, caùc chöõ A, a, aù, aø, aï, aû, aõ ñi tröôùc roài môùi ñeán AÊ, aê, aé, aè, aë, aú, aü. Tuy vaäy, vì söï ñoái ñaùp lieân tuïc cuûa nhöõng caâu hoø giöõa hai ngöôøi nam vaø nöõ, nguyeân taéc xeáp theo vaàn ñaõ khoâng ñöôïc aùp duïng ôû moät vaøi choã.

     Duø sao ñi nöõa, ñaây chæ laø moät coâng vieäc coù tính caùch söu taàm vaø ghi cheùp. Cho neân, leõ dó nhieân, cuoán saùch khoâng theå traùnh khoûi nhöõng thieáu soùt vaø loãi laàm cuûa noù. Nhaát laø treân phöông dieän chuû quan, öa thích. Kính xin quyù ñoäc giaû nieäm tình tha thöù. Chuùng toâi cuõng khoâng queân caûm ôn nhöõng nhaø vaên, nhaø baùo coù caùc saùng taùc phaåm ñaõ ñöôïc chuùng toâi tham khaûo ñeán, nhaát laø caùc nhaø vaên Hoà Tröôøng An, Kieät Taán, Nguyeãn Ñöùc Laäp..., ñaõ cho chuùng toâi moät cô hoäi ñoùng goùp nho nhoû vaøo kho taøng vaên hoïc Vieät Nam.

     Chuùng toâi raát mong moõi ñöôïc ñoùn nhaän nhöõng chæ daãn vaø nhöõng yù kieán xaây döïng töø quyù ñoäc giaû vaø quyù baèng höõu nhaèm boå tuùc cho cuoán saùch ñöôïc theâm phaàn doài daøo vaø ñaày ñuû hôn. Cho nhöõng laàn taùi baûn saép tôùi, neáu coù theå.

Hoàng Lan & Nguyeãn Taán Höng

---

Baøi Tröôùc Trang Chính Baøi Keá Tieáp

---