Nguyen Tan Hung Book's Introduction - Nhn c Mt K Nim Щp...
Go:
[
MAIN PAGE
]
Fonts:
[
VIQR
]
[
VNI
]
[
UNICODE
]
[
VISCII
]
[
VPS
]
Nhn c "Mt K Nim Щp"
ca Nguyn Tn Hng
MN M V CH V NGA
Bin kho ca Trc Huy
Mc du c bit anh Nguyn Tn Hng l mt trong
nhng cy bt phong ph hin nay hi ngoi, cho xut
bn mt s vn truyn c nhiu c gi bit
n v khen ngi, song ti phi th nhn l cho n nay ch
c c duyn c mi mt tc phm gn y ca anh:
l cun bin kho ngin cu
"Mt K Nim Щp"
1.
Tuy ch bit anh qua cng trnh ngin cu ny, song ti
c mt cch say sa v thch th v ging vn t nhin,
t߽i mt ca anh v nht l v s nhit tnh, thit tha
ca anh trong cng cuc tm ti v sng to tm ra
mt ph߽ng php xp ch Vit bng my in ton c
nhn. S c gng ca anh trong cng cuc tm ti v sng to
ny khng ngoi mc ch t im v lm p thm dng
ch Vit m anh t ra ht sc nng niu, trn trng.
Cun bin kho
"Mt K Nim Щp"
ca Nguyn Tn Hng
cho chng ta c hi hc hi c t nhiu v cc
k thut xp ch Vit bng my in ton. Anh Nguyn
Tn Hng thnh cng trong n lc lm p thm dng
ch Vit v ph߽ng din k thut.
ooOoo
S thit tha mun lm p thm ting Vit cn a anh
i xa hn na khi anh ng b du hi m ch dng
ton du ng (xem ch߽ng
"n Xun, em tm tnh vit ting
Vit"
2). ni ch߽ng ny, anh a ra bn ci v tho
lun v mt s kin v ng ca chnh anh v ca
mt s ng߶i khc v cc ph߽ng thc nhm gin d
ho v thng nht ho cch vit ting Vit. S d ti
c bit ch trng v thch th khi c n ch߽ng ny,
l v chnh bn thn ti cng tng thit tha v mong
mun c mt li vit ch Vit gin d v thng nht.
Tht ra, nu em so snh ch vit ca ta vi mt s
ch vit khc trn th gii nh Anh ng, Php ng chng
hn, chng ta hn phi t ho rng ch vit ca chng
ta qu tht gin d lm ri: pht m sao, vit ra nh
vy. Tuy nhin, ti thit ng cng cn i ba iu
chng ta c th sa i c hu lm cho ch vit ca
chng ta c gin d v hon ho hn na.
Sau y l nhng kin v ng m tc gi Nguyn
Tn Hng cp n v em ra tho lun trong
ch߽ng k trn:
(1) - Tr߾c ht l ng ca chnh tc gi v vic
b du hi v ch dng du ng trong tt c cc tr߶ng
hp. Th d: "bin i" (bin i), "thng thc"
(thߗng thc) v. v... Anh a ra l do v hai du hi ng
pht m gn nh nhau (nht l i vi ng߶i min Nam
nh anh v c ng߶i min Trung). Hn na, theo anh, du hi
khng c trong mu t quc t.
Cng nh s nhn xt ca ng L Vn Ln, trong bi Bt in
phn cui sch3, ti thy li ng x߾ng xut
b du hi ca anh kh c th c mi ng߶i chp
nhn, v l trong ch vit ca ta, du no cng cn
thit v quan trng c. Mi mt ch, nu vit sai du,
khng nhng sai li chnh t, m nga li thay i hon ton.
Li vn vit ra cn s trong sng v nga cn c
r rng. Vit sai du hi ng, nga ca ch s thay i
khc i, cng nh nga mt ch s thay i khi ta vit
cui ch c "g" hay khng "g", hay vit cui ch bng "c"
hay "t" v. v... Tm li, tuy khi pht m, s phn bit nhiu
lc khng c r rng v minh bch cho lm, nhng khi
vit ra cn vit ng chnh t nga mi ch
c r rng, sng sa, hu trnh s hiu lm sai lch.
(2) - Ngoi vic ng b bt du hi, anh Nguyn Tn
Hng cn x߾ng thay th ch "" c nt ngang c
bit bng ch "d" th߶ng, v thay ch "d" th߶ng bng
ch "gi". Anh a ra cc th d: "gi hiu" (d hiu),
"kh dc" (kh c) v. v...
Tht ra ng ny khng c g mi l. Vic thay th
ch "" c nt ngang c bit bng ch "d" th߶ng,
trn l thuyt ti cho l rt hp l v xc ng, v a
s cc ngn ng trn th gii u dng ch "d" (pht
m nh ch "" ca ta). Cn ch "d" th߶ng ca ta th c
th thay th bng ch "gi" (nh ng ca anh Hng), hay
bng ch "z" (nh ng ca mt s ng߶i khc), hay
bng ch "" (nhng pht m nh ch "d" th߶ng), trn
l thuyt ti thy cng hp l.
Tuy nhin, tic thay, li ng thay th ny l ra phi
c t ra cho cc v gio s ty ph߽ng ngay t hi
th k th 17, lc h mi pht minh ra ch vit ca ta,
hay t ra cng trong giai on u, lc m ch quc ng
cn ang phi thai, cha c ph bin rng ri. By
gi, nu mun thay th ch "" c nt ngang c bit
bng ch "d" th߶ng cho ph hp vi cch thc pht m
quc t, th th hi cc sch v, ti liu vit bng
quc ng m chng ta c t hn 100 nm nay, chng ta
phi gii quyt ra lm sao? Thi th nh nng niu ch ""
c nt ngang c bit ca ta m th߽ng iu n vy!
(3) - Mt vn khc c tc gi a ra tho lun:
l vic nn dng du gch ni cho nhng ting phc
vn hay nhng ting ghp, hay l nn vit dnh chm li
cc thnh phn ca nhng ting ny? Vn ny cho
n nay vn cha c gii quyt mt cch tho ng.
Mt s hc gi (Trn Trng Kim, Nguyn Duy Cn v. v...)
thch dng du gch ni, mt s khc, rt t, li thch
dng li vit dnh li (Hong Vn Ch, Phm Hong H v.
v...), trong khi a s b hn du gch ni, nga l
vit ri tng ting n vn trong bt c tr߶ng hp
no.
Ting Vit l mt th ting n vn (monosyllabic). Cho
nn dng du gch ni cho nhng ting phc vn hay
nhng ting ghp xem ra khng cn thit cho lm. Tuy nhin, khi
phin m nhng ting ngoi quc, dng du gch ni l
mt iu cn thit. Th d: "a-x-ti-len" (acetylene),
"Ma-h-mt" (Mahomet) v. v... Du gch ni cng th߶ng hay dng
cho nhng ting Hn-Vit (Th d: "gim-st",
"tiu-chun" v. v...).
iu phi cng nhn l khi nhn mt bi vit hay mt
trang sch c chi cht nhng du gch ni mi hng, hay
c nhng ting phc vn hay nhng ting ghp vit dnh
chm li nhau (Th d: "hodimsn", "phthnh" v. v...),
cm gic chung khng c thoi mi cho lm, v thiu tnh
cch thm m, gn gn v sng sa.
(4) - Tr߾c y, ng Nguin Ngu (cn k bit hiu
khc l Ng B L) cng c tham vng ci tin v n gin
ho ch quc ng. Trong nhng ng ca ng, c nhng
ng rt hu l, v cng c nhng ng khc m
anh Nguyn Tn Hng cho l "cu k, qui n"4.
Tr߾c ht, trong vn "ngh", ng ng b ch "h" m
ch gi "ng". Th d: "ngn ngo" thay cho "nghn ngo", "ng
ngip" thay cho "ngh nghip" v. v... y l mt ng
xt ra rt hu l v xc ng. Ti khng tm thy mt
l do no buc chng ta phi vit "ngh" (khi n ng
tr߾c cc nguyn m "e", "" hoc "i") thay v "ng" (khi n
ng tr߾c cc nguyn m khc).
B ch "h" trong vn "ngh", s pht m hon ton nh nhau,
khng c g thay i c. Vic n gin ho v ci tin
ch vit ca ta, t ra trong tr߶ng hp ny, l mt
iu nn lm. ng trn bnh din quc gia, vic b bt
ch "h" trong vn "ngh" li a n cho ta mt li ch
khng th chi b: li th gi (khi vit hoc nh
my), li giy mc (cho tng s sch bo in ra hng nm
trong ton quc v ti hi ngoi), li sn du (cho nhng
tm bch ch߽ng, qung co) v. v...
(5) - Mt ng khc ca ng Nguin Ngu : thay th "y"
bng "i". Th d: "hi vng" thay cho "hy vng", "k nim" thay
cho "k nim" v. v... Vic thay th "y" bng "i" cng l
mt ng hu l, v c mt s hc gi a
dng lu nay (nh Nguyn Hin L, Trc Thin v. v...).
Phn ng trong chng ta th߶ng vit li - ly, qui - quy v.
v... m khng theo mt tiu chun no nht nh. Thit
tߗng n lc chng ta nn thng nht ho cch dng
"i" v "y" nh sau y:
- vit "i" thay th cho "y" trong tr߶ng hp nguyn m ny
ng mt mnh hay u ch (Th d: " kin", "tnh
iu" v. v...), hay ng sau mt ph m (Th d: "hi vng", "k
nim", "li bit", "m thut" v. v...). Ring ch "git
ga" c xem nh l mt tr߶ng hp c bit, v nu
vit "ga" c th c nhm ln ra "gi".
- "y" vn c gi nguyn khi ng sau mt nguyn m
khc nh trong cc vn -ay, -y, -uy (k c cc vn -uya,
uy-, -uyn(h), -uyt, -uyu v. v...), hoc khi ng sau vn qu-
(k hiu pht m l /kw-/). Th d: "lay ng", "by gi",
"nguy him"; "m khuya", "tuyn b", "tuyt ri", "mn
tuyn", "lu hunh", "xe but", "khuu tay"; "quy ch", "cam qut" v.
v...
ng Nguin Ngu sai lm khi mun thay th hn "y"
bng "i". S thiu cn bn v ng m hc khin ng
c li vit m ti cho l lp d, qui g, khi ng vit
tn h ca ng l "Nguin" thay v "Nguyn", hay l vit:
"thai i" thay v "thay i" v. v... Cng v tnh lp d
m ng cn x߾ng b ch "u" trong vn "qu": "qan
trng" thay cho "quan trng", "q h߽ng" thay cho "qu h߽ng"
v. v... Chng ta u bit rng "q" lun lun phi c "u" i
km theo to thnh vn "qu" khi ghp vo mt ch. Cho
nn, cch vit lp d v qui g ny ch c ring mi
mt mnh ng߶i ch x߾ng l ng Nguin thc hnh m
thi.
(6) - Hin nay, c ng߶i a dng "f" thay th cho vn "ph".
Th d: "fi c" thay v "phi c", "fc p" thay v "phc
p" v. v... Ti cng nhn l c phn gin d tht. Song c
v lai cng, u ho qu, v l ph m "f" vn khng c
trong mu t ca ta.
(7) - Ring v vn b du cho cc vn "oa", "oe", v
"uy" (k hiu pht m l /wa/, /we/ v /wi/), trn ph߽ng
din ng m hc, ti ng chng ta nn chn tiu chun
chung l b du trn nguyn m th hai. Th d: "ho
bnh" (thay v "ha bnh"), "kho mnh" (thay v "khe mnh"),
"hu b" (thay v "hy b") v. v...
Trong cc k hiu pht m /wa/, /we/ v /wi/, ta thy ngay
rng du nhn (cc thanh huyn, sc, nng, hi, ng) ch
c th t trn cc nguyn m /a/, /e/ v /i/ m khng
th no t trn ph m /w/ c. Ti nh cch y
lu c ln gio s ngn ng hc Nguyn nh Ho
bin th cho tp san Th K 21 lu v vic, trong ch
"to" ca "to son", to bo b du trn nguyn m "o" thay
v b du trn nguyn m "a", iu m ng cho l khng
c ng.
ooOoo
Vic a ra nhng kin, ng i mi hu
ci tin v gin d ho ting Vit l mt iu cn
c khch l, nu nhng kin, ng a ra xt
thy c phn hu l v xc ng.
Cng nh tc gi
"Mt K Nim Щp"
, ti a ra trn
y mt vi kin v ng xy dng ng hu lm
p thm cho ting Vit. Vic "lm p" ny, theo ti, l
nhim v chung ca tt c nhng ai trong chng ta hng c
lng u t v thit tha vi ngi nh vn ho Vit Nam.
10/95
1 - Nguyn Tn Hng. Mt k nim p: Mt ph߽ng php
xp ch Vit bng my in ton c nhn. California,
U.S.A., i Nam, 1991. 176 tr.
2 - sd, tr.85-96
3 - sd, tr.173-76
4 - sd, tr.92
Trc Huy
Bi Tr߾c
Trang Chnh
Bi K Tip