To^i ddo.c Nguye^~n Ta^'n Hu+ng tu+` ho^`i nhu+~ng truye^.n nga('n dda^`u tie^n cu?a anh, Mo^.t Tho+`i Xa Xu+a, Ho.c Tro` Que^ ... v.v., dda(ng trong ta.p chi' La`ng Va(n, ro^`i gom la.i tha`nh tuye^?n ta^.p Mo^.t DDo+`i DDe^? Ho.c, La`ng Va(n xua^'t ba?n 1988 . Na(m sau, nha` xua^'t ba?n Va(n Nghe^. in cuo^'n Mo^.t Thuo+? La`m "Tru`m", anh Nguye^~n Ta^'n Hu+ng, tu+` North Carolina go+?i ta(.ng to^i mo^.t cuo^'n . Lu'c ddo', to^i chi? quen bie^'t Nguye^~n Ta^'n Hu+ng qua va(n phong cu?a anh nhu+ va^.y ma` tho^i . Na(m 1992, nha^n ky` DDa.i Ho^.i Va(n Bu't Ha?i Ngoa.i ddu+o+.c to^? chu+'c ta.i Toronto, to^i va` Nguye^~n Ta^'n Hu+ng mo+'i ga(.p nhau .

     Co' nhie^`u nha` va(n, nha` tho+ khi tie^'p xu'c mo+'i tha^'y die^.n ma.o va` ta'nh ti`nh hoa`n toa`n pha?n a?nh the^' gio+'i no^.i ta^m cu?a ho. . Nguye^~n Ta^'n Hu+ng thi` kha'c . No'i chuye^.n vo+'i anh gio^'ng nhu+ ddo.c va(n anh va^.y . Bi`nh di., hie^`n ho`a, cha^'t pha'c . Tha^'y sao no'i va^.y . No'i sao vie^'t va^.y . Va(n chu+o+ng ga^`n vo+'i kha^?u ngu+~ . Buo^?i to^'i, tru+o+'c nga`y DDa.i Ho^.i Va(n Bu't, nha` to^i vo^'n hie^'u kha'ch dda~ hoan hi? dda~i ba.n ddu+o+`ng xa mo^.t bu+~a tie^.c linh ddi`nh . Ngoa`i vo+. cho^`ng nha` va(n Nguye^~n Ta^'n Hu+ng dde^'n tu+` My~, co`n co' vo+. cho^`ng nha` tho+ Lua^n Hoa'n, vo+. cho^`ng nha` va(n Nguye^~n DDo^ng Nga.c, nhie^'p a?nh gia Le^ Quang Xua^n ddi chung mo^.t chie^'c xe tu+` Montreal xuo^'ng, va` nu+~ thi si~ Thu.y Khanh la(.n lo^.i tu+` Pha'p qua . DDe^m ddo', nha` va(n Nguye^~n Ta^'n Hu+ng dda~ co' di.p bo^.c lo^. ta`i na(ng dda da.ng cu?a anh qua ca'c bo^. mo^n nha.c va` tho+ . Ba.n hu+~u ngo^`i quay qua^`n tre^n sa`n nha` la('ng nghe Nguye^~n Ta^'n Hu+ng ha't nha.c va` ddo.c tho+ cu?a chi'nh mi`nh .

     Qua la`n ho+i tra^`m ddu.c, phe` phe`, ngang ngang cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng, to^i kha(?ng ddi.nh suo^'t ddo+`i anh kho^ng the^? tro+? tha`nh ca si~ ddu+o+.c . Anh ha't ra^'t do+? . Va^.y ma` lu'c o^m dda`n ha't, to^i tha^'y trong anh co' ca'i gi` ddo', ra^'t tu+. nhie^n, thoa?i ma'i, pha mo^.t chu't chu? quan, tu+. tin, va` tha^.t cha^n tha`nh, tu+` to^'n qua tu+`ng ca^u tho+, ne't nha.c thua^`n ha^.u, gia?n di., dda(.c se^.t cha^'t gio.ng Lu.c Ti?nh Nam Ky` . Nguye^~n Ta^'n Hu+ng ha't nghe kho^ng gio^'ng ai, nhu+ng la.i ho+.p vo+'i ta^m ti`nh, ca?m xu'c cu?a anh, mo^.t ca'i go^'c nha^n ba?n ra^'t ... My~ Tho que^ anh . Co' le~ ddie^`u ddo' la.i ta.o cho Nguye^~n Ta^'n Hu+ng mo^.t sa('c tha'i dda(.c bie^.t cho rie^ng mi`nh, kho^ng bie^'n da.ng, kho^ng pha ta.p, kho^ng ba('t chu+o+'c dde^? giu+~ cho do`ng nha.c cu?a mi`nh ga^`n gu~i vo+'i con ngu+o+`i bi`nh da^n cha^'t pha'c, dde^? ngu+o+`i nghe de^~ da`ng ca?m tho^ng vo+'i no^~i lo`ng nha.c si~:

     DDo^`ng que^, trong su+o+ng mai,
         vai va'c ca`y no^ng da^n da^~n tra^u .
     Ruo^.ng sa^u, tro^i me^nh mo^ng,
         luo^`ng gio' so+'m be^n so^ng ddu+a ve^` .
     Nhi`n kia, no+i phu+o+ng ddo^ng,
         ru+.c a'nh ho^`ng lung linh na('ng le^n .
     Cu`ng nhau, ta cha(m lo,
         mu`a lu'a mo+'i ddo+m bo^ng cho+` ddo'n .

     Nga`y mai, the^m ye^n vui,
         vang tie^'ng ca ro^.n ra`ng tho^n xo'm .
     ...
     Ho` o+, anh em o+i,
         tre^n bu+o+'c ddu+o+`ng cho^ng gai tie^'n le^n .
     ...
     Toa`n da^n, tay trong tay,
         ti`nh dda^'t nu+o+'c chan ho`a ma.ch so^'ng .
     Nga`n na(m danh kho^ng sai,
         ta gio^'ng da^n ra.ng ngo+`i A' DDo^ng .

     (lo+`i nha.c Ti`nh DDa^'t Nu+o+'c)

     Tho+ Nguye^~n Ta^'n Hu+ng cu~ng va^.y . Lo+`i tho+ ddo+n so+, ga^`n vo+'i kha^?u ngu+~ . Anh kho^ng vu+o+'ng va`o nhu+~ng ngo^n tu+` sa'o va` ro^~ng, nhu+~ng nhie^~u xa. ro^'i ra^'m mang hi`nh thu+'c khoa tru+o+ng:

     Tu+'c mi`nh xuo^'ng lu~ng he't cho+i
     Nho+' o+i la` nho+', tro+`i o+i la` tro+`i!
     Xa nhau la` de^~ que^n tho^i
     Co+' sao la.i nho+' tha^'u tro+`i ta^.n ma^y ?

     (trong Tu+'c, Gia^.n, Ho+`n Ghen)

     Ca'i tu+'c cu?a con ngu+o+`i hie^`n ho`a thu+.c su+. kho^ng co' gi` hung hie^?m, pha?i kho^ng ?

     Ba`i tho+ pho^? nha.c DDa~ Ye^u Ai cu~ng la` ba`i tie^u bie^?u . Cho du` kho^ng co`n ddo^i mo^i ho^`ng, kho^ng co`n nu. ho^n, cha(?ng co`n nu+~a ddo^i vai ga^`y v.v..., ngu+o+`i tho+ va^~n cha^.m ra~i ca^'t le^n lo+`i tho+ tie^'ng nha.c nhe. nha`ng, vi. tha:

     Co`n dda^u ddo^i mo^i ho^`ng
     Nu. ho^n trong dde^m va('ng
     Tre^n ddu+o+`ng ve^` ngo~ to^'i
     Im li`m hi`nh ha`i to^i
     Tu+o+.ng dda' phu't chia pho^i

     Co`n dda^u ddo^i vai ga^`y
     Ngu? que^n tre^n tay a^'m
     Bao la^`n ngoa`i ba~i va('ng
     A^m tha^`m ngu+o+`i ti`nh o+i
     Sao bo^~ng xa nhau ro^`i!
     ...
     Vi` sao kho^ng ai mo+`i
     Ma` to^i luo^n ddi to+'i
     Xin ngu+o+`i ddu+`ng gia? do^'i
     Trong ddo+`i mo^.t la^`n tho^i
     To^i dda~ ye^u ai ro^`i!

     DDo.c tho+, nghe nha.c Nguye^~n Ta^'n Hu+ng, to^i kho^ng tha^'y no^~i ddau kho^?, nie^`m tuye^.t vo.ng, ma^'t ma't na`o dde^'n no^~i pha?i va^.t va~ cuo^`ng ddie^n trong the^' gio+'i ngo^n tu+` cu?a anh . Cu`ng la('m cu~ng chi? la` man ma'c buo^`n, mo^.t no^~i buo^`n ... len le'n ta^m tu+ ma` tho^i . Ti`nh ye^u ddo^i lu+'a trong tho+ va` nha.c Nguye^~n Ta^'n Hu+ng cha(?ng bao gio+` co' ha.nh phu'c . Kho^ng tan vo+~ ngay tu+` dda^`u, thi` cu~ng do+? dang ddoa.n cuo^'i . Ngu+o+`i o+? la.i Nguye^~n Ta^'n Hu+ng dda`nh go+?i ga('m no^~i lo`ng va`o nha.c va` tho+ nhu+ dde^? than tha^n tra'ch pha^.n mo^.t khi ngu+o+`i ti`nh dda~ ra ddi cha(?ng bao gio+` vo.ng a^m . Ke? si ti`nh kho^ng may dda`nh o^m mo^.ng Mo^.t DDo+`i Mo?i Mo`n Tro^ng:

     Xa nhau tho^i dda`nh lo+~
     Cuo^.c ti`nh che'p va`o tho+!
     ...
     Ra ddi tro+`i mu+a gio'
     Nga`y ve^` co' cu`ng kho^ng ?
     DDe^m nay sa('t se lo`ng ...

     Va` cu~ng vi` ngu+o+`i ti`nh xu+a cha(?ng he^` vo.ng a^m ne^n ta'c gia? tu+. an u?i mi`nh ba(`ng ca'ch ... vie^'t thay ngu+o+`i trong mo^.ng qua ba`i Tro't DDa~ Lo+~:

     Xin ddu+`ng no'i em ye^u anh
     Va` ddu+`ng ba?o em ngoa.i ti`nh
     Cho du` trong ta^m tu+o+?ng ...
     Nhu+ng,
     Anh cu+' nho+'
     No+i na`y co' em luo^n lo la('ng
     Cho anh ...

     Nguye^~n Ta^'n Hu+ng sa'ng ta'c ra^'t dde^`u tay, bao go^`m nhie^`u the^? loa.i . DDe^` ta`i muo^n thuo+? trong tho+ va` nha.c Nguye^~n Ta^'n Hu+ng chu? ye^'u va^~n la`: ti`nh ye^u, tha^n pha^.n va` que^ hu+o+ng dda^'t nu+o+'c . DDo.c Nguye^~n Ta^'n Hu+ng tu+. nhie^n go+.i le^n trong to^i nhie^`u a^'n tu+o+.ng, nhie^`u ca?m xu'c, va` ky? nie^.m ve^` con ngu+o+`i va` thie^n nhie^n:

     La^'p la'nh chie^`u ro+i tre^n be^'n so^ng
     Mang theo ra'ng na('ng sa('c pha ho^`ng
     Xa xa(m co^`n va('ng chia tro+`i nu+o+'c
     La(.ng le~ thuye^`n tro^i tha? xuo^i do`ng ...

     (trong Chie^`u So^ng Tie^`n)

     Tuye^?n ta^.p Mo^.t Thoa'ng Trong Tho+ co' mo^.t ddie^?m dda'ng lu+u y' la` Nguye^~n Ta^'n Hu+ng thu+o+`ng vie^'t theo the^? thu+' ho+n la` the^? tru+o+?ng . Ngay ca? nhu+~ng ba?n nha.c co' nhi.p ddie^.u nhu+ Fox Moderato anh va^~n vie^'t du+o+'i cung La thu+' . Rie^ng trong tuye^?n ta^.p na`y anh thu+o+`ng su+? du.ng a^m giai La thu+', Mi thu+' va` Re' thu+' dde^? tra?i ro^.ng ca?m xu'c cu?a mi`nh qua nhu+~ng ca^u tho+, do`ng nha.c, ddie^.u ho` mo^.c ma.c, cho+n cha^'t ho+.p vo+'i a^m hu+o+?ng nha.c Vie^.t Nam . Mo^.t ddie^?m dda'ng lu+u y' nu+~a la` Nguye^~n Ta^'n Hu+ng kho^ng (hoa(.c chu+a tu+`ng) su+? du.ng ho+.p a^m nghi.ch, lu.c tri`nh (qua?ng 6), tha^'t tri`nh, nhi.p cho?i ... dde^? vie^'t nha.c . To'm la.i, nha.c Nguye^~n Ta^'n Hu+ng gia?n di., hie^`n ho`a, ga('n lie^`n nu'm ruo^.t vo+'i dda^'t nu+o+'c mi`nh ba(`ng nhu+~ng hi`nh a?nh ruo^.ng ddo^`ng, so^ng ra.ch va` da^n ti`nh Nam bo^.; ve^` ti`nh ca ddo^i lu+'a thi` hu+o+'ng theo nhi.p tru+~ ti`nh thua^`n tu'y, vo+'i lo+`i le~ ddo+n so+ cu?a tie^'ng Vie^.t . DDo' la` mo^.t dda(.c ddie^?m vo^'n qui', mo^.t ca' ti'nh tha^.t tha` cu?a nha` va(n, nha` tho+, nha.c si~ Nguye^~n Ta^'n Hu+ng, ngu+o+`i dda~ va` ddang ddo'ng go'p nhie^`u co^ng tri`nh gia' tri. cho va(n ho'a Vie^.t Nam .

Toronto, cho+'m DDo^ng 1977
Phan Ni Ta^'n (N .D .)

Ba`i Tru+o+'c Trang Chi'nh Ba`i Ke^' Tie^'p

---