Be^n ngoa`i tuye^'t ro+i . Tuye^'t ro+i kho^ng ddu'ng ky` . Gia'ng sinh dda~ qua, ne^n lo`ng mong ngo'ng tuye^'t cu?a da^n A^u Cha^u cu~ng dda~ ta`n . Tuye^'t ro+i . Nhu+~ng phie^'n tuye^'t bay bay trong khung tro+`i mu` ddu.c . Tro+`i la.nh . Lo`ng ngu+o+`i chu`ng la.i vo+'i no^~i nho+' va` nho+' nhie^`u nha^'t la` ve^` nhu+~ng cuo^.c ti`nh dda~ qua . Pha?i cha(ng vi` la.nh ne^n ta muo^'n ti`m la.i chu't ho+i a^'m cu?a ngu+o+`i xu+a hay nhu+~ng xao xuye^'n ye^u ddu+o+ng cu?a tho+`i son tre? ? Hie^?n nhie^n la` ta kho^ng the^? kho^ng de^~ que^n nhu+~ng ha.nh phu'c nu+?a vo+`i, nhu+~ng xo't ddau tha^`m ki'n cu?a mo^.t tho+`i hu+o+ng lu+?a ...

     Ba(`ng ta^m ca?nh na`y, ddo.c tho+ cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng, ta mo+'i ca?m nha^.n ddu+o+.c hu+o+ng vi. dda('ng-cay-ngo.t-bu`i cu?a ti`nh ye^u . Tu+` Mo^.t Thoa'ng Trong Mo+, Mo^.t Thoa'ng Trong Tho+, Mo^.t Thoa'ng Hu+~ng Ho+` dde^'n Mo^.t Thoa'ng Bo+ Vo+, ta tha^'y tha^'p thoa'ng chu+~ "Ti`nh" - mo^.t thu+' ti`nh ye^u day du+'t, da(`n va(.t, qua(`n qua.i, xo't xa tra'ch cu+'; mo^.t cuo^.c ti`nh si me^ ngang tra'i, oa'i a(m, kho^ng ddoa.n ke^'t . Pha?i cha(ng ti`nh ye^u va^'n vu+o+ng, qua^'n qui't kho^ng ro+`i cu?a tho+`i ky` Lamartine trong ne^`n va(n ho.c la~ng ma.n Pha'p dda~ ta.o nhie^`u a^m hu+o+?ng va` la`m cha^'t lie^.u dinh du+o+~ng cha?y va`o do`ng tho+ cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng vo+'i nhu+~ng cuo^.c ti`nh mong manh nhu+ lu+?a kho'i:

     Vi` em la` lu+?a ho^`ng
     Ne^n anh la` kho'i mo?ng
     Kho'i la`m ma('t em cay
     Lu+?a ddo^'t anh cha'y, pho?ng
     ...
     Lu+?a na`o kho^ng no'ng bo?ng
     Kho'i na`o cha(?ng cay no^`ng
     Cuo^.c ti`nh kho^ng tan bie^'n
     Da^~u qua ma^'y mu`a ddo^ng
     ...
     Cuo^.c ti`nh the^' ma` hay
     Kho^ng ke'm pha^`n sinh ddo^.ng
     Ke? da^'u ki'n trong lo`ng
     Ngu+o+`i do^'c ta^m ti`m kie^'m
     ...
     Ho'a ra so+.i chi? ho^`ng
     Se ca`ng lo+i ca`ng cha(.t
     Ti`nh nhu+ co' nhu+ kho^ng
     Se~ co' lu'c cha.nh lo`ng ...

     (trong Kho'i Lu+?a Cuo^.c Ti`nh, trang 45)

     "Ti`nh nhu+ kho'i lu+?a, cay no^`ng cha'y bo?ng . Ti`nh nhu+ so+.i chi? ho^`ng, se ca`ng lo+i ca`ng cha(.t . Ti`nh nhu+ co' nhu+ kho^ng!". Lo+`i tho+ mang a^m hu+o+?ng cu?a mo^.t cung nha.c buo^`n . Lo+`i tho+ dung chu+'a mo^.t mo^'i ti`nh tra('c tro+? tuye^.t vo.ng, dde^? chung cuo^.c pha?i a^m tha^`m nuo^'t le^. mang xuo^'ng tuye^`n dda`i nhu+ chuye^.n ti`nh cu?a Felix Arvers (1806-1850) trong:

     Mon a^me a son secret, ma vie a son myste`re
     Un amour e'ternel en un moument concu
     Le mal est sans espoir, aussi j'ai du le taire
     Et celle qui l'a fait n'en a jamais rien su .
    
     He'llas! j'aurai passe' pre`s d'elle inapercu
     Toujours a` ses co^te's, et pourtant solitaire
     Et j'aurai jusqu'au bout fait mon temps sur la terre
     N'osant rien demander, et n'ayant rien recu ...

     (Sonnet d'Arvers: un Secret)

     va` dda~ ddu+o+.c nha` va(n Kha'i Hu+ng di.ch tha`nh "Ti`nh Tuye^.t Vo.ng" vo+'i nhu+~ng va^`n tho+ tra'c tuye^.t:

     ...
     Lo`ng ta cho^n mo^.t kho^'i ti`nh
     Ti`nh trong gia^y phu't ma` tha`nh thie^n thu
     Ti`nh tuye^.t vo.ng, mo^'i tha?m sa^`u
     Ma` ngu+o+`i gieo tha?m nhu+ ha^`u kho^ng hay

     Ho+~i o+i, ngu+o+`i ddo' ta dda^y
     Sao ta thui thu?i dde^m nga`y chie^'c tha^n ?
     Da^~u ta ddi tro.n ddu+o+`ng tra^`n
     Chuye^.n rie^ng na`o da'm mo^.t la^`n he' mo^i ...

     Arvers hay Kha'i Hu+ng cu?a giai ddoa.n phong kie^'n dda~ kho^ng da'm he' mo^i tru+o+'c mo^'i ti`nh ddo+n ddie^.u . Ngu+o+.c la.i ta^m ca?m cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng - cu?a nhu+~ng thi nha^n nga`y nay, la.i co' the^? trang tra?i ta^m ti`nh cu?a mi`nh cho nhie^`u cuo^.c ti`nh, ma` cuo^.c ti`nh na`o anh cu~ng mong muo^'n tro`n dda^`y . Vi` the^', khi co' nhu+~ng da^'u a^'n tan vo+~ hay nhu+~ng tra('c tro+? kho^ng the^? gia?i quye^'t, anh la.i bi lu.y xo't xa "tra? em ve^`" vo+'i bo^?n pha^.n la`m vo+., la`m me. . Tho^i the^':

     Thi` tho^i, em ha~y ve^` ddi
     Cho^`ng con cho+` ddo+.i, ca^`n gi` tra'i ngang
     ...
     Be^n anh em nghi~ dde^'n cho^`ng
     Xa anh em co' nho+' mong ti`nh na`y
     Mo^.t mi`nh nga^.m dda('ng nuo^'t cay
     Ye^u nhau ma` cha(?ng ddoa'i hoa`i gi` nhau!

     (trong Tra? Em Ve^`, trang 22)

     "Be^n anh em nghi~ dde^'n cho^`ng" cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng la`m chu'ng ta lie^n tu+o+?ng dde^'n nha` tho+ TTKH trong "Hai Sa('c Hoa Ti Go^n" dda~ qua(`n qua.i ddau thu+o+ng khi pha?i ro+`i bo? ngu+o+`i ye^u dde^? le^n xe hoa ve^` nha` cho^`ng:

     ...
     Ne^'u bie^'t ra(`ng to^i dda~ la^'y cho^`ng
     Tro+`i o+i ngu+o+`i a^'y co' buo^`n kho^ng
     Co' tha^`m nghi~ dde^'n loa`i hoa vo+~
     Tu+.a tra'i tim phai, tu+.a ma' ho^`ng

     Du` ra(`ng, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng, cu~ng nhu+ bao nhie^u thi si~ dda ti`nh kha'c, kho^ng the^? ba('t chu+o+'c nhu+ Alfred Musset la^.p thuye^'t ve^` thi pha'i la~ng ma.n, nhu+ng tho+ va(n la` tie^'ng no'i cu?a ca?m xu'c tu+` tra'i tim; ne^n tra'i tim dda~ tie^'t ra cha^'t lie^.u nuo^i du+o+~ng cho nie^`m hu+'ng ca?m cu?a ngu+o+`i nghe^. si~ . Tu+` ddo', tie^'ng vo.ng cu?a tho+ va(n mo+'i ddi va`o ca?m xu'c cu?a tra'i tim nha^n the^' . Pha?i cha(ng nghe^. si~ la` ngu+o+`i chi? so^'ng va` sa'ng ta'c cho ngu+o+`i kha'c ...
     Nhu+ng ti`nh trong tho+ cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng la` so+.i to+ ti`nh qua^'n qui't nhu+~ng cuo^.c ti`nh ngang tra'i, nhu+~ng mo^'i ti`nh ca^m ni'n ddo+n phu+o+ng, nhu+~ng so+.i to+ ho^`ng se duye^n tre^~ tra`ng kho^ng ddu'ng ddo^'i tu+o+.ng, ne^n thi nha^n dda`nh nhi`n ha.nh phu'c cu?a ngu+o+`i dde^? xo't xa cho tha^n pha^.n mi`nh:

     ...
     DDa~ la^u ro^`i ngu+o+`i say ti`nh mo+'i
     Ti`m dda^u nu+~a ddo^?i trao ca^u ddo'n mo+`i
     ...
     Mo^.t khi dda~ trao duye^n kho^ng ddu'ng ngu+o+`i
     Thu?y chung mi`nh to^i vo+'i ddo+n co^i
     Chu'c cho ngu+o+`i nga`y xua^n va^~n ra.ng ngo+`i
     Tha'ng na(m da`i ti`nh to^i va^~n kho^ng vo+i ...

     (nha.c ba?n Ti`nh To^i Va^~n Kho^ng Vo+i, trang 26)

     The^' nhu+ng anh va^~n cu+' ma~i nuo^i cuo^.c ti`nh a?o vo.ng va` thu+o+`ng tu+. an u?i mi`nh:

     ...
     Hoa kia co`n pha?i theo mu`a
     Ti`nh na`y ha(?n pha?i nha(.t thu+a, ma^'t co`n ...

     (trong DDo+.i Mu`a, trang 28)

     Tu+` cuo^.c ti`nh si nha(.t thu+a ma^'t co`n ddo', ngu+o+`i tho+ sinh ra ddo^i co, so sa'nh:

     To^i go+?i em ... a^n ca^`n a^u ye^'m
     Ma` em, luo^n dda'p la.i hu+~ng ho+`
     ...
     To^i cho em ... di.u ngo.t e^m dde^`m
     Ma` em, luo^n dda'p la.i chua cay
     ...
     To^i da^ng em ... ye^u thu+o+ng tri`u me^'n
     Ma` em, luo^n dda'p la.i gia^.n ho+`n

     Da^ng hie^'n cho em ta^'t ca? nhu+ the^', ma` thi nha^n chi? nha^.n ddu+o+.c nhu+~ng hu+~ng ho+`, chua cay, ho+`n gia^.n . Ha(?n chu'ng ta cu~ng ddo^`ng y' vo+'i thi nha^n, vo+'i Nguye^~n Ta^'n Hu+ng la` pha?i ba('t dde^`n, pha?i ddo`i la.i cho ba(`ng ddu+o+.c:

     Tra? la.i to^i a^n ca^`n a^u ye^'m
     Tra? la.i to^i di.u ngo.t e^m dde^`m
     Tra? la.i to^i ye^u thu+o+ng tri`u me^'n
     Co`n em, ha~y giu+~ nhu+~ng ba('t dde^`n ...

     (trong Ba('t DDe^`n, trang 30)

     Nhu+ng co' ba('t dde^`n, co' ddo`i la.i ddu+o+.c kho^ng ? Cuo^'i cu`ng anh cu~ng cam dda`nh tra'ch mi`nh ye^u lo+~, cho.n la^`m:

     ...
     Tho^i the^' thi` tho^i cu~ng mo^.t ddo+`i
     Duye^n la^`m, ti`nh lo+~ ho+~i ai o+i
     Sang, gia`u, tre?, dde.p ... o^i ngao nga'n
     Tu+. tra'ch mi`nh ho+n, cho+' tra'ch ngu+o+`i ...

     (trong Ye^u Ngu+o+`i Ti`nh Phu., trang 37)

     Cu+' ma~i sa(n dduo^?i theo nhu+~ng bo'ng da'ng giai nha^n tre? dde.p gia`u sang, dde^? cuo^'i cu`ng anh cho+.t ti`m ra cha^n ly' "xuo^i mie^`n va~ng sanh":

     ...
     La. thay cho't lu+o+~i dda^`u mo^i
     Ma` to^i cu+' tu+o+?ng ngo.t lo+`i ye^u ddu+o+ng

     (trong Xuo^i Mie^`n Va~ng Sanh, trang 58)

     Bo+?i la` thi nha^n ne^n anh va^~n la.t lo`ng, va^~n quy` lu.y tru+o+'c tha^`n ngo.c nu+~:

     ...
     Tu+` em la.c lo^'i su+o+ng mu`
     Con tim anh bo^~ng giam tu` dda?o hoang

     (trong Qua Ca^`u Gio' Bay, trang 126)

     Tra'i tim ngu.c tu` bi. giam ha~m co^ ddo+n ngoa`i dda?o hoang, cha('c cha('n la` "chie^'u cha(n tra(n tro+? ra va`o u+o+'t mi" (trong Ti`nh Anh, trang 73), bo+?i lu+?a dda~ lu.n ta`n trong hoang va('ng va` ru+o+.u cu~ng kho^ng la`m mo^i tan gia' ba(ng . Ta.i sao ?

     La.nh qua' em o+i la.nh qua' em
     Hi`nh nhu+ run ra^?y cu?a con tim ?
     Lu+?a ta`n ru+o+.u nha.t mo^i ba(ng gia'
     No^`ng a^'m ve^` dda^u ma~i kie^'m ti`m!

     La^u qua' ro^`i nha xua^n sang ha.
     Ba^.n bi.u vi` ai cha(?ng ghe' qua ?
     Tha(m vie^'ng ngu+o+`i xu+a du` chi? no'i
     DDo^i lo+`i cho ti`nh kho?i phai nho`a!

     Cu'c no+? sen ta`n thu ro^`i ddo^ng
     Ca`nh ddo+n tru.i la' da. ha(`ng tro^ng
     Nha^'t tie^'u thie^n kim lo`ng va^~n nho+'
     Hoa dda`o na(m tru+o+'c co' co`n ho^`ng ?

     (trong Va^~n DDo+.i Va^~n Cho+`, trang 44)

     Va^~n ddo+.i va^~n cho+` . Bo^'n mu`a ddo+.i mong, xua^n sang ha. dde^'n, thu la.i ddo^ng qua . Mo^.t lo`ng mo^.t da. ngo'ng tro^ng, the^' ma` sao em cha(?ng mo^.t la^`n ghe' qua du` chi? no'i ddo^i lo+`i tha(m ho?i hay chi? dde^? nhi`n tha^'y ddu+o+.c ma(.t nhau . Anh xo^'n xang, bo+?i lo`ng va^~n ha(`ng nho+' dde^'n nu. cu+o+`i dda'ng gia' nga`n va`ng - nha^'t tie^'u thie^n kim, nhu+ na`ng Kie^`u cu?a Nguye^~n Du:

     ...
     DDa~ ne^n quo^'c sa('c thie^n hu+o+ng
     Mo^.t cu+o+`i na`y ha(?n nga`n va`ng cha(?ng ngoa .

     "Nha^'t tie^'u thie^n kim lo`ng va^~n nho+'", tho+ cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng go+.i nha('c dde^'n tho+ cu?a Ly' Ba.ch "my~ nha^n nha^'t tie^'u thie^n hoa`ng kim" . Chao o^i, nu. cu+o+`i cu?a my~ nha^n kho^ng nhu+~ng chi? co' gia' tri. nga`n lu+o+.ng va`ng ma` co`n la`m cho "nghie^ng nu+o+'c nghie^ng tha`nh" nhu+ nu. cu+o+`i cu?a Bao Tu+. dda~ la`m cho vua U Vu+o+ng ma^'t nha` Cha^u . Tho+ cu?a anh cu~ng go+.i nha('c dde^'n ba`i ca cu?a Ly' Die^n Nie^n ddo+`i Ha'n:

     Ba('c phu+o+ng hu+~u giai nha^n
     Tuye^.t the^' nhi ddo^.c la^.p
     Nha^'t co^' khuynh nha^n tha`nh
     Ta'i co^' khuynh nha^n quo^'c
     Kho+?i ba^'t tri
     Khuynh tha`nh du+~ khuynh quo^'c
     Giai nha^n nan tho. dda('c .

     (Phu+o+ng Ba('c co' ngu+o+`i con ga'i dde.p
     Nha^'t tho+`i kho^ng ai ba(`ng
     Mo^.t la^`n lie^'c ma('t thi` nghie^ng tha`nh
     Hai la^`n lie^'c ma('t nhi`n thi` nghie^ng nu+o+'c
     Kho^ng pha?i la` kho^ng bie^'t
     Tha`nh nghie^ng nu+o+'c ddo^?
     Nhu+ng ngu+o+`i dde.p kho' ti`m) .
    
     Tu+o+ng tu+. nhu+ hai ca^u tho+ cu?a Vu+o+ng Ta(ng Nhu.:

     Ta'i co^' lie^n tha`nh ddi.ch
     Nha^'t tie^'u thie^n kim ma.i .

     Trong ba`i "Va^~n DDo+.i Va^~n Cho+`" Nguye^~n Ta^'n Hu+ng co`n co' ca^u "hoa dda`o na(m tru+o+'c co' co`n ho^`ng ?" . Ca^u tho+ na`y cu~ng go+.i nha('c chu'ng ta nho+' dde^'n hai ca^u tho+ trong Truye^.n Kie^`u cu?a thi ha`o Nguye^~n Du:

     Tru+o+'c sau na`o tha^'y bo'ng ngu+o+`i
     Hoa dda`o na(m tru+o+'c co`n cu+o+`i gio' ddo^ng .

     ddu+o+.c tri'ch tu+` hai ca^u tho+ cu?a Tho^i Ho^. ddo+`i DDu+o+`ng:

     Nha^n die^.n ba^'t tri ha` xu+' khu+'
     DDa`o hoa y cu+.u tie^'u ddo^ng phong .

     Cha(?ng hie^?u Nguye^~n Ta^'n Hu+ng - mo^.t cu+.u Si~ Quan Ha?i Qua^n, co' gio^'ng nhu+ tru+o+`ng ho+.p cu?a Tho^i Ho^., ga(.p mo^.t "thie^n kim tie^?u thu+" - mo^.t "my~ nha^n ngu+" trong chuye^'n ha?i ha`nh na`o ddo' . Na(m sau tro+? la.i ti`m thi` ngu+o+`i xu+a dda~ ho'a ra ngu+o+`i thie^n co^? . Ke^? tu+` ddo^. ddo' anh mu+o+`ng tu+o+.ng co' "mo^.t mu`i hu+o+ng" da(`n va(.t ta^m thu+'c trong mo^.t cuo^.c ti`nh chu+a ve.n:

     ...
     La^?n qua^?n trong tim no^~i nho+' thu+o+ng
     Ru+'t ra la.i vu+o+'ng khu'c ddoa.n tru+o+`ng

     (trong Mo^.t Mu`i Hu+o+ng, trang 31)

     O+? khu'c ddoa.n tru+o+`ng hay giu+~a cho^'n ti`nh tru+o+`ng, khi "va('ng em", va('ng ngu+o+`i thu+o+ng anh mo+'i ca?m tha^'y nhu+ ma^'t ca? thie^n ddu+o+`ng tuo^?i xua^n:

     ...
     Mo+'i hay giu+~a cho^'n ti`nh tru+o+`ng
     Va('ng em, va('ng ca? thie^n ddu+o+`ng tuo^?i xua^n ...

     (trong Va('ng Em, trang 55)

     Tuy va^.y anh va^~n ddeo dda(?ng vo+'i ti`nh, va^~n kie^n ta^m tri` chi':

     Theo em go'c bie^?n cha^n tro+`i
     Xem em lo+i la? co+.t cu+o+`i nhu+~ng ai

     (trong Chung DDo^i, trang 61)

     Du` em co' co+.t cu+o+`i vo+'i ai, co' ho+` hu+~ng vo+'i anh thi` anh va^~n luo^n o+? be^n em . Du` em co' nha^~n ta^m xua dduo^?i thi` anh va^~n luo^n quan ta^m kho^ng ro+`i em mo^.t phu't mo^.t gia^y, bo+?i:

     ...
     Ti`nh anh va^~n o+? be^n em
     Ta.i em ho+` hu+~ng cha(?ng the`m dda^'y tho^i
     Ti`nh anh mo^.t phu't kho^ng ro+`i
     Ma(.c em ruo^`ng ra^?y buo^ng lo+`i dduo^?i xo^

     (trong Ti`nh Anh, trang 73)

     Ye^u thu+o+ng nhu+ the^', si me^ nhu+ the^' . "Ba na(m ba^'m bu.ng" nuo^i mo^'i ti`nh ca^m, da^~u bie^'t ra(`ng cuo^.c ti`nh co' the^? cha(?ng ddi dde^'n dda^u, nhu+ng anh va^~n ddo^.i dda' va' tro+`i, ta't nu+o+'c bie^?n ddo^ng, mong co' mo^.t nga`y "ngu+o+`i" ddoa'i thu+o+ng tro+? la.i:

     Ba na(m ba^'m bu.ng ye^u ngu+o+`i
     Da^~u ra(`ng bie^'t cha(?ng to+'i no+i cho^'n na`o
     Vi' ba(`ng ddo^.i dda' non cao
     Bie^?n sa^u mu'c ta't tu+`ng ga`u tha^u dde^m

     (trong Co~i So^'ng DDua DDo`i, trang 68)

     Cha(?ng hie^?u ngu+o+`i tho+ Nguye^~n Ta^'n Hu+ng co' ddu+o+.c "ngu+o+`i dde.p" ddoa'i hoa`i hay kho^ng, nhu+ng anh dda~ tu+`ng chu+'ng kie^'n ca?nh ngu+o+`i mi`nh thu+o+ng la.nh lu`ng theo ke? kha'c le^n xe hoa . Tho+ cu?a anh la`m chu'ng ta lie^n tu+o+?ng dde^'n ca^u ca dao:

     Tie^'c co^ng anh dda`o ao tha? ca'
     Ba, bo^'n na(m tro+`i dde^? ngu+o+`i la. dde^'n ca^u .

     Kho^ng nhu+~ng ngu+o+`i la. dde^'n "ca^u", ma` ho. co`n "cho^m" luo^n ngu+o+`i dde.p cu?a anh ddi ma^'t luo^n! The^' nhu+ng khi ye^u anh va^~n hu+'a:

     ...
     Thu+o+ng em anh no'i mo^.t lo+`i
     Da^~u cho va^.t ddo^?i sao do+`i va^~n thu+o+ng

     (trong Em DDang Nghi~ Gi`, trang 104)

     Nghe anh hu+'a cha('c ni.ch nhu+ va^.y, ngu+o+`i dde.p mo+'i me^`m lo`ng tho? the? lo+`i ye^u . Nghe ddu+o+.c ye^u, anh la.i ba^ng khua^ng ca?m tha^'y ti`nh ye^u mong manh nhu+ chi? ma`nh treo chuo^ng, ro^`i anh la.i so+. - so+. khi ye^u, anh tro+? tha`nh ngu+o+`i kha'ch lo+~ ddo`, so+. cuo^.c ti`nh thu+o+`ng hay ngang tra'i ddau thu+o+ng, so+. cuo^.c ddo+`i thu+o+`ng hay gie^'t che^'t mo^.ng mo+ . Nhu+ng ca`ng so+., anh la.i ca`ng ye^u nhie^`u, ca`ng da'm lie^`u vi` ye^u ...:

     Tu+` em cho+.t ngo? lo+`i ye^u
     Lo`ng anh cho+.t tha^'y i't nhie^`u ba^ng khua^ng
     Da(.m xa du+o+`ng no^'i ddu+o+`ng ga^`n
     Tho+? chung ho+i tho+? nga.i nga^`n a^u lo
     So+. la`m kha'ch lo+~ con ddo`
     So+. so'ng ca? so+. gio' to kho' lu+o+`ng
     So+. ngang tra'i so+. ddau thu+o+ng
     So+. xa ca'ch no^~i cha'n chu+o+`ng ba^ng quo+
     So+. ddo+`i thu+o+`ng gie^'t mo^.ng mo+
     So+. ddu? thu+' ... ddang chu+.c cho+` qua^?n quanh
     Ti`nh ye^u na`o cha(?ng mong manh
     Ti`nh ye^u na`o cha(?ng chi? ma`nh treo chuo^ng
     Va^.y ma` da^~u che^'t cu~ng thu+o+ng
     Co`n thu+o+ng nhie^`u cha(?ng chi.u nhu+o+`ng nhi.n ai
     Thi` ra tro+`i dda^'t an ba`i
     Ca`ng so+. cho la('m ca`ng hoa`i ye^u nhau ...

     (trong So+. ..., trang 79)

     So+. nhu+ the^' ma` mo^~i la^`n ddu+o+.c ye^u la` mo^~i la^`n anh thu+o+`ng thu+'c tra('ng canh tha^u, dde^? ca?m tha^'y tha^'m thi'a ca`ng ye^u ca`ng kho^? tra(m chie^`u:

     Va^?n vo+ tho+ tha^?n bo+?i vi` dda^u
     Du+o+`ng nhu+ "air-head" o+? trong dda^`u
     Mo^~i la^`n em no'i em thu+o+ng nho+'
     La` mo^~i la^`n thu+'c tra('ng canh tha^u!

     So+. qua' ro^`i em chu+~ ti`nh ye^u
     Ca`ng ye^u ca`ng tha^'y kho^? tra(m chie^`u
     La`m sao bie^'t ddu+o+.c em ye^u tha^.t ?
     Cha(?ng so+. ma` nhu+ uo^'ng thuo^'c lie^`u!

     (trong Anh Nho+' Em, trang 101)

     Ye^u la` kho^?, vi` so+. ti`nh em ye^u kho^ng tha^.t, vi` so+. chi`m trong bie^?n sa^`u khi cuo^.c ti`nh tan "dda(`ng sau nu. cu+o+`i tu+o+i, la` bie^?n sa^`u da die^'t" (trong Ba^'t DDa('c Di~, trang 123) .

     ***

     Nha^n di.p na`y, to^i cu~ng xin dde^` ca^.p dde^'n ngo^n ngu+~ trong tho+ cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng . Qua thi ta^.p Mo^.t Thoa'ng Bo+ Vo+, i't nhie^`u ta cu~ng ti`m tha^'y ddu+o+.c ngo^n tu+` Pha^.t Gia'o . DDie^`u ddo' cha(?ng co' gi` la., bo+?i Nguye^~n Ta^'n Hu+ng la` mo^.t Pha^.t tu+?, ne^n nhu+~ng tho+`i co^ng phu tri` tu.ng kinh chu' "ga('ng co^ng tu.ng nie^.m mie^.t ma`i mo~ chuo^ng" dde^? mong "gia?i nghie^.p" ma` "ngu+o+`i ta.o nghie^.p" pha?i "tu+. ta^m qua'n chie^'u to? ba`y phu+o+'c duye^n" mo+'i mong "nu+o+ng ca^u ba't nha~ xuo^i mie^`n va~ng sanh" . Tu+` ddo' mo+'i tha^'y ro~ ddu+o+.c ly' vo^ thu+o+`ng va` le~ ho+.p tan ve^` tha`nh tru. hoa.i kho^ng cu?a "mo^.t vo`ng xoay chuye^?n lua^n ho^`i va`o ra" va` "nghie^.p duye^n nha^n qua? ta ba`" ...

     Ngoa`i ra ta co`n ba('t ga(.p nhu+~ng ngo^n tu+` thu+o+`ng tu.c, ra^'t tho^ng du.ng nhu+ "anh cha'n qua' ro^`i, ho+~i em, vi` co`n ... ownership", vi` em la` hoa co' chu? ma` anh bie^'t cha('c ra(`ng "lo+~ la^.m va`o ngu+o+`i e kho' thoa't" . Anh "pha't ddie^n pha't khu`ng" "manh ta^m chuye^.n xe' ra`o" vi` "bu+.c qua', vi` sao to^i va^~n ye^u", "ye^u ngu+o+`i ti`nh phu. dda~ mo^.t chie^`u", "o^m ca^`m cuo^'n go'i sang thuye^`n kha'c" . Co' khi anh cu~ng pha't ho+`n ghen "la^u qua' ro^`i nha xua^n sang ha., ba^.n bi.u vi` ai cha(?ng ghe' qua ?" . The^' ma` anh va^~n bi. em ha`nh to^.i va` anh thu+o+`ng tu+. ho?i "to^.i gi` ma` im i?m trong lo`ng?", ne^n co' la^`n anh no'i vo+'i em: "nghi~ qua^'y cho anh, to^.i la('m nha!" . The^' ma` em va^~n ba('t anh xu+ng to^.i "cho dde^m tho^i buo^`n cha?y buo^`n thiu!" . Ta.i sao, ta.i vi` "ca? tua^`n qua, em ho^.c xi` da^`u" ro^`i "ma^'y nga`y nay, em kho^ng ki.p tho+?" . Me^.t qua' cho ne^n em dda~ no'i vo+'i anh "chie^`u nay ve^` em se~ ddi ca('t to'c, em ca.o dda^`u em nha^'t quye^'t ddi tu!" . Na`y "em no'i gio+~n ? ddu+`ng hu` anh ba^'t tu+?!", anh dda~ tu+`ng ba?o ra(`ng anh "va^~n nguye^.n la`m tra^u ca`y tra? no+. to'c to+" . The^' ma` "khi kho^ng em la.i su`ng anh" "loa.n ca`o ca`o" . Na`y em o+i, anh "dda~ no'i ro^`i, no'i nu+~a nghen em, no'i ma~i cho thie^n ha. ba('t the`m, ba('t ghen ghe't khi mi`nh co' ha.nh phu'c!" . Ma` tho^i em ddu+`ng la`m cho "ghe` tu+o+ng ddo^? buo^ng nhu+~ng lo+`i tra(n tro^'i" bo+?i "to^.i em hai chu+~ u+'a gan, bo+?i anh ca'i ta^.t hoang dda`ng chi the^!", ne^n anh xin em hie^?u giu`m cho "trai na`o tha^'y ga'i kho^ng me^, nhu+ng anh gia^'y ra'ch giu+~ le^` ddo' em, ha~y bi`nh ta^m nghi~ la.i xem, cu~ng ta.i u't me'n ca? me`n ma` tho^i!" ...

     Cuo^'i cu`ng cu~ng ca^`n nha('c dde^'n lo+`i nha.c trong tho+ cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng qua "Ti`nh to^i va^~n kho^ng vo+i", "Ti`nh cha thu+o+ng con", "Tha` xin la`m dda' cuo^.i", "DDu+a va`o ti`nh tho+", "Chie^`u San Diego", "DDu+o+`ng tra^`n tho^i la.i ti`m que^n", "DDe^m xua^n tra(ng sa'ng" ... la` nhu+~ng ba`i tho+ dda~ ddu+o+.c chi'nh ta'c gia? pho^? nha.c .

     Vo+'i to^i, trong thi ta^.p na`y, hai ba`i tho+ tro.n ve.n ca? ngo^n tu+`, la^~n y' ti`nh la` "DDo+.i Mo^.t Ngu+o+`i DDi" va` "Vui Em, Buo^`n Anh" dda~ ga^y cho to^i nhu+~ng ca?m xu'c la^ng la^ng tha^'m nha^.p va`o tra'i tim nhu+ thuo+? mi`nh mo+'i bie^'t ye^u, mu+`ng vui ha.nh phu'c, qua(`n qua.i tha^'t ti`nh ...

     DDe^? ke^'t thu'c ba`i vie^'t chu+a no'i he^'t no^.i dung cu?a thi ta^.p Mo^.t Thoa'ng Bo+ Vo+, to^i nghi~ ra(`ng nha` tho+ Nguye^~n Ta^'n Hu+ng dda~ bu+o+'c the^m mo^.t bu+o+'c tie^'n kha' da`i va` vu+~ng cha('c trong the^' gio+'i thi ca - nha^'t la` thi ca ve^` ti`nh ye^u . Pha?i cha(ng ta^m anh vo^'n an ddi.nh, ne^n anh quan nie^.m chuye^?n bie^'n cu?a nhu+~ng cuo^.c ti`nh he^'t su+'c dung di.:

     ...
     Chu+~ ti`nh kia cu~ng la` chu+~ mo^.ng
     Chuye^.n ddo+`i thu+o+`ng tha? suo^'i tro^i so^ng

     (trong Khoa?ng Tro^'ng, trang 21)

     Mong ra(`ng so^ng suo^'i se~ cuo^'n he^'t bu.i ba^?n ra kho+i dde^? cho nha^n the^' tha^'m nhua^.n ddu+o+.c lo`ng tu+` va` ti`nh ye^u la` nhu+~ng ddo'a hoa ye^u thu+o+ng dda(`m tha('m va^~n no+? tre^n cuo^.c ddo+`i an vui ...

DDu+'c Quo^'c , va`o ddo^ng 2000 .
Tu`y Anh

Ba`i Tru+o+'c Trang Chi'nh Ba`i Ke^' Tie^'p

---