Con Ngu+o+`i Va` Bu't Pha'p
cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng
qua "MO^.T NO^~I BUO^`N RIE^NG"*

     Chie^`u nay to^i la.i ddu+o+.c ca'i vinh ha.nh la^'n chie^'m dda`i pha't thanh, no'i theo kie^?u Kie^.t Ta^'n, dde^? gio+'i thie^.u nha` va(n kie^m chu? nha^n nha` xua^'t ba?n Mie^.t Vu+o+`n Nguye^~n Ta^'n Hu+ng vo+'i quye^?n Mo^.t No^~i Buo^`n Rie^ng mo+'i ra lo` co`n tho+m phu+'c mu`i gia^'y mu+.c .

     To^i quen bie^'t vo+'i Nguye^~n Ta^'n Hu+ng qua tho+ tu+` trao ddo^?i cho nhau tu+` na(m 1988, khi anh hoa`n tha`nh ta^.p truye^.n dda^`u tay Mo^.t DDo+`i DDe^? Ho.c va` go+?i ta(.ng . To^i ddo.c xong va` bie^'t ra(`ng Hu+ng se~ la` mo^.t ca^y vie^'t co' ha.ng, kho^ng nhu+~ng vi` nghe^. thua^.t vie^'t la'ch, vi` lo^'i va(n tro^i cha?y ma` ddie^?m no^?i ba^.t o+? ta'c gia? la` ca'i su+'c so^'ng phi thu+o+`ng, ca'i nghi. lu+.c phi thu+o+`ng hie^'m hoi o+? mo^.t nha` va(n mo+'i ba('t dda^`u sa'ng ta'c . Ca'i u+u ddie^?m na^`y va^~n ddu+o+.c the^? hie^.n dde^`u dda(.n o+? ca'c ta'c pha^?m sau . Khi anh nho+` to^i vie^'t ba.t cho cuo^'n Mo^.t Ca?nh Hai Que^ (1989) to^i cu~ng hu+'a lie^`u, nhu+ng trong bu.ng tin ra(`ng anh kho^ng the^' na`o thu+.c hie^.n no^?i . La`m sao trong mo^.t na(m ma` vie^'t ddu+o+.c ba bo^'n cuo^'n lie^n tie^'p . Mo^.t DDo+`i DDe^? Ho.c, Mo^.t Thuo+? La`m "Tru`m", Mo^.t Chuye^'n Ra Kho+i ... To^i vo^'n la`m bie^'ng la('m va` kho^ng co' thi` gio+` nhie^`u . Nhe` dda^u mo+'i vu+`a hu+'a xong thi` ba?n tha?o ddu+o+.c go+?i ngay dde^'n na(`m chi`nh i`nh tre^n ba`n vie^'t vo+'i bu+'c tho+ nho? ke`m theo - "... bie^'t anh ba^.n la('m nhu+ng ra'n giu'p du`m tha(`ng em ." Ro^`i sau ddo' na(m, ba?y cuo^'n nu+~a ta'c gia? go+?i ta(.ng a`o a`o, ddo.c vu+`a he^'t cuo^'n na^`y thi` nha^.n tie^'p theo cuo^'n kia, nhu+ va^.y la` ta'c gia? Nguye^~n Ta^'n Hu+ng o+? go'c tro+`i Winston-Salem kia vie^'t kho^ng ki.p tho+? va` ba.n be` cu`ng ddo^.c gia?, trong ddo' co' to^i, ddo.c cu~ng kho^ng ki.p tho+? . Vu+`a qua, to^i nha^.n ddu+o+.c quye^?n ky' su+. Mo^.t La^`n Xuo^'ng Nu'i ro^`i tie^'p sau ddo' va`i tua^`n la` ta^.p truye^.n Mo^.t No^~i Buo^`n Rie^ng . Trong bao tho+ go+?i ke`m to+` gia^'y nho?, o^i ca'i to+` gia^'y oan nghie^.t co' mo^.t ca^u vie^'t khie^'n to^i xao xuye^'n - "... ho^?ng chu+`ng tha(`ng em se~ ra ma('t sa'ch o+? Montre'al ..."

     Qui' vi. cu~ng bie^'t theo lua^.t giang ho^` cu?a va(n gio+'i, mo^.t ta'c gia? chi? nha^.n xe't phe^ bi`nh hay vie^'t tu+.a, vie^'t ba.t cho ta'c gia? ba.n chi? mo^.t la^`n va` duy nha^'t mo^.t la^`n tho^i . DDie^`u na^`y kho^ng ba('t buo^.c nhu+ng la` mo^.t tho^ng le^., mo^.t qui u+o+'c . Ta.i sao va^.y ? Khi nha^.n ddi.nh ve^` mo^.t ta'c gia? nhu+~ng ne't chi'nh ye^'u, u+u khuye^'t ddie^?m pha?i ddu+o+.c ti`m ra, ghi nha^.n dda^`y ddu? . Ne^'u vie^'t the^m la^`n nu+~a, thi` cu~ng la^.p la.i nhu+~ng y' ddo' ma` tho^i . To^i ye^n chi', ddo.c sa'ch chu`a cu?a ba.n go+?i cho ma` kho^ng so+. bi. ba('t la`m co^ng qua? . To^i dda~ vie^'t cho Nguye^~n Ta^'n Hu+ng ba`i ba.t quye^?n Mo^.t Ca?nh Hai Que^ ro^`i, tu+` na(m 1989 la^.n!

     Nhe` dda^u, mo^.t ho^m o^ng Chu? ti.ch Va(n Bu't Que'bec khe^`u to^i cu+o+`i cu+o+`i:

     - No'i ca'i na^`y anh nghe, co' ba ta'c gia? "ngoa.i quo^'c" muo^'n qua Montre'al mi`nh ra ma('t sa'ch, vui la('m, toa`n la` anh em tha^n ti`nh, to^i dda~ nha^.n lo+`i he^'t ro^`i ...

     To^i vu+`a nghe vu+`a run, chu+a ki.p ho?i gi` he^'t thi` ddu+o+.c nghe tie^'p:

     - Ta^'t ca? co' ba ngu+o+`i: Thu.y Khanh, Nguye^~n va(n Ba, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng ... thi` mi`nh cu~ng co' ba ngu+o+`i .

     To^i ho?i:

     - Mi`nh cu~ng co' ba ngu+o+`i, ai va^.y ?

     O^ng Chu? ti.ch Lu+u Nguye^~n cu+o+`i va` no'i ti?nh ru.i:

     - Thi` anh Trang Cha^u, anh DDo^~ Quy' Toa`n vo+'i anh ne` ...

     Tro+`i dda^'t! Ca'i vu. Vo~ DDi`nh vu+`a mo+'i xa?y ra, ro^`i ke'o da`i the^m nhu+~ng vu. ra('c ro^'i be^n le^`, anh em Va(n Bu't Vie^.t Nam Ha?i Ngoa.i vo+'i Va(n Bu't Que'bec muo^'n khu`ng luo^n ho+i su+'c dda^u co`n vie^'t la'ch vo+'i no'i na(ng . Nhu+ng da^`u sao thi` ba.n Lu+u Nguye^~n dda~ hu+'a ro^`i, mo.i chuye^.n dda^u va`o ddo' nhu+ "va'n dda~ ddo'ng ho`m" la`m sao ma` ca.y cho ra . To^i suy nghi~ thie^.t kho^n ngoan gia`nh tru+o+'c - To^i cho.n no'i cho Thu.y Khanh . Da^`u sao thi` Thu.y Khanh cu~ng dde.p dde~, duye^n da'ng ho+n hai o^ng ba.n "mie^.t vu+o+`n" cu?a to^i . Mo^.t be^n la` da^n Parisiense sang tro.ng qui' pha'i, mo^.t be^n la` da^n o+? Nha Ma^n, Sa DDe'c vo+'i Quo+n Long, Bi`nh Phu.c Nhu+'t, My~ Tho, ca'c ba.n nghi~ coi mi`nh pha?i cho.n ai ? De^~ qua' ma`!

     Nhu+ng o+? ddo+`i, mu+o+`i chuye^.n mi`nh muo^'n thi` he^'t chi'n kho^ng nhu+ y' . Vie^.c co^ng vie^.c tu+ do^`n da^.p, tha`nh ra tro+`i xui dda^'t khie^'n sao ddo' loay hoay anh Trang Cha^u dda(.t co.c co^ Thu.y Khanh, DDo^~ Quy' Toa`n xi' pha^`n Nguye^~n va(n Ba, va` o^ng Tru`m Nguye^~n Ta^'n Hu+ng lo.t vo^ vo`ng tay tha^`y gia'o la`ng la` to^i dda^y . To^i dda^m nghi ngo+` co' su+. a^m mu+u sa('p xe^'p cu?a o^ng Chu? ti.ch Lu+u Nguye^~n vo+'i o^ng To^?ng tho+ ky' Le^ Ta^'n Lo^.c trong vu. na^`y . Tho^i kho^ng bie^'t la` duye^n hay no+., cu~ng dda`nh ra'n ma` o^m o^ng Tru`m, cho+' thie^.t ti`nh trong bu.ng, muo^'n o^m ngu+o+`i kha'c! Tha`nh ra ho^m nay to^i no'i hay hay do+? o^ng Tru`m ra'n ma` go^`ng mi`nh chi.u tra^.n . Mo^.t la^`n cho to+?n to+'i gia` ... Nhu+ng cuo^'i cu`ng thi` to^i tha^'y hi`nh nhu+ mo.i su+. co' ba`n tay cu?a ddi.nh me^.nh an ba`i . Ho^m ga(.p Kie^.t Ta^'n trong co+n say nhe`, anh ta chi? va`o ma(.t to^i no'i - Ho^` Tru+o+`ng An, Nguye^~n va(n Ba, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng thuo^.c va(n chu+o+ng mie^.t vu+o+`n, co`n Vo~ Ky` DDie^`n kho^ng pha?i, ba.n thuo^.c va(n chu+o+ng mie^.t cu` lao . To^i ngo+' ra, sau va`i phu't mo+'i hie^?u, mi`nh ddu+o+.c sanh dde? o+? cu` lao Phu' Quo^'c ro^`i la.i vie^'t ve^` cu` lao Bidong, hie^.n ddang sinh so^'ng o+? cu` lao Montre'al . Va(n chu+o+ng cu` lao ddi chung vo+'i va(n chu+o+ng mie^.t vu+o+`n la` xu+'ng dda`o xu+'ng ke'p . Tho^i va^.y cu~ng hay . Tha`nh ra ho^m nay la` buo^?i no'i chuye^.n cu?a nha` va(n cu` lao Vo~ Ky` DDie^`n no'i ve^` con ngu+o+`i va` ta'c pha^?m cu?a nha` va(n mie^.t vu+o+`n Nguye^~n Ta^'n Hu+ng .

     Tru+o+'c khi ddi va`o ca^u chuye^.n, to^i xin phe'p ddu+o+.c ne^u le^n dda^y va`i thua^.t ngu+~ ma` to^i se~ pha?i du`ng vi` ddo' la` nhu+~ng chu+~ rie^ng bie^.t cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng . No'i ve^` Nguye^~n Ta^'n Hu+ng ma` kho^ng du`ng nhu+~ng chu+~ cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng thi` la`m sao tri`nh ba`y he^'t ddu+o+.c con ngu+o+`i Nguye^~n Ta^'n Hu+ng!

     DDo' la` nhu+~ng chu+~ "dda`n anh, dda`n em ." Nguye^~n Ta^'n Hu+ng ba('t dda^`u la`m quen vo+'i va(n gio+'i lu'c co`n o+? be^n que^ nha`, ho^`i co`n ddi ho.c ro^`i ddi li'nh . Theo nhu+ to^i bie^'t, anh dda~ vie^'t cho ba'o Va(n cu?a Mai Tha?o va` co' dde^'n to`a soa.n dde^? ga(.p nha` va(n na^`y . Ba(~ng ddi mo^.t giai ddoa.n da`i - ddi li'nh, cha.y gia(.c, ty. na.n, ddi ho.c la.i - anh ba('t dda^`u ca^`m bu't la.i va` ba`i vo+? co' dda(ng kha('p tre^n ca'c ma(.t ba'o ha?i ngoa.i . Va` to^i cu~ng ca^?n tha^.n ghi chu' la` anh du`ng chu+~ "dda`n anh, dda`n em" kho^ng co' nghi~a la` vie^'t cao vie^'t tha^'p, vie^'t hay vie^'t do+?, cu~ng kho^ng pha?i la` vie^'t tru+o+'c vie^'t sau ma` la` ca(n cu+' va`o tuo^?i ta'c . He^~ lo+'n tuo^?i la` anh ma` nho? tuo^?i la` em, no'i theo kie^?u nha` binh, trong qua^n tru+o+`ng, kho'a dda`n anh, dda`n em . To^i may ma('n ddu+o+.c sanh ra tru+o+'c Hu+ng va`i ba na(m ne^n ddu+o+.c la`m anh, ngon la`nh . Co`n o^ng ba.n Nguye^~n Hu+~u Chung tuy lo+'n tuo^?i ho+n to^i nu+~a nhu+ng vi` o+? xa la.i kho^ng quen bie^'t nhau, co' le~ the^' he^. cu?a anh Chung la` the^' he^. "gia`" qua' ro^`i ne^n Hu+ng kho^ng bie^'t, ti'nh tuo^?i lo^.n ga^`n mu+o+`i na(m, ke^u Chung ba(`ng dda`n em ngon o+! La^`n dda^`u tie^n khi ddo.c ngang qua cho^~ sai so't na^`y, to^i khoa'i he^'t su+'c la`m im thinh thi'ch, kho^ng cho Hu+ng hay, trong bu.ng muo^'n dde^? o^ng ba.n gia` Nguye^~n Hu+~u Chung la`m dda`n em cu?a to^i luo^n, la^u chu+`ng na`o hay chu+`ng na^'y, ca^`u tro+`i kha^?n Pha^.t ddu+`ng co' ai nha('c nho+? dde^? Nguye^~n Ta^'n Hu+ng ddi'nh cha'nh, ma^'y thuo+? ddu+o+.c la`m dda`n anh cu?a mo^.t ngu+o+`i no^?i tie^'ng nhu+ Nguye^~n Hu+~u Chung!

     Danh tu+` thu+' hai ma` Nguye^~n Ta^'n Hu+ng u+a nha('c ddi nha('c la.i la` chu+~ "Va(n chu+o+ng mie^`n Nam." Anh tha thie^'t chu+~ na^`y cho dde^'n no^~i hai la^`n anh le^n Washington D .C . la` hai la^`n anh nha('c dde^'n no' trong nhu+~ng ba`i no'i chuye^.n - La^`n dda^`u trong buo^?i ra ma('t sa'ch Giai Thoa.i Ho^`ng cu?a Ho^` Tru+o+`ng An, Hu+ng dda~ thuye^'t tri`nh dde^` ta`i DDo^i Lo+`i Ve^` Va(n Chu+o+ng Mie^.t Vu+o+`n (ta.i tru+o+`ng DDa.i Ho.c George Mason, thu? ddo^ Washington va`o nga`y 25-6-1989).

     La^`n thu+' hai, buo^?i ra ma('t hai quye^?n Tuye^?n Ta^.p Nhu+~ng Ca^y Vie^'t Mie^`n Nam va` Mo^.t Chuye^'n Ra Kho+i, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng dda~ nha('c la.i va^'n dde^` na^`y trong ba`i Ti'nh Cha^'t Chung Quye^'t Trong Va(n Chu+o+ng Mie^.t Vu+o+`n . Trong ca'c nha` va(n co' va(n phong mie^`n Nam, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng la` ngu+o+`i dan di'u, me^ man ma^'y chu+~ "Mie^`n Nam" la^~n "Mie^.t Vu+o+`n" nhu+'t . Nguye^~n va(n Ba cu~ng co' nie^`m say na^`y nhu+ng xe't ra thua ca'i ddam me^ cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng xa la('m . Do ddo' ma` sau loa.t ba`i no'i chuye^.n ve^` dde^` ta`i na^`y, o^ng Tru`m bi. mo^.t ddo^.c gia? la` o^ng Nguye^~n Hoa`ng la`m mo^.t ba`i tho+ du~a mo^.t ma'ch te tua, dda.i y' cho la` ky` thi. Nam Ba('c . Thu+.c ra theo cho^~ to^i tha^'y, Hu+ng kho^ng bao gio+` co' y' xa^'u na^`y, anh ki'nh tro.ng Mai Tha?o cho+i vo+'i Nguye^~n Mo^.ng Gia'c, Ha` Huye^`n Chi, Duy Lam ... nghi~a la` ai anh cu~ng qui' tro.ng nhu+ nhau, dda^u co' pha^n bie^.t nhu+ng vi` anh thi'ch vie^'t theo lo^'i va(n phong ddi.a phu+o+ng qua' su+'c, tha`nh ra u+a nha('c ddi nha('c la.i ma` tho^i . Vi` anh thu+o+`ng du`ng la^~n lo^.n chu+~ "va(n chu+o+ng mie^`n Nam" vo+'i "va(n phong mie^`n Nam" ne^n mo+'i co' su+. hie^?u la^`m ddo' . Va(n phong mie^`n Nam la` mo^.t khuynh hu+o+'ng nho?, mo^.t ca'ch vie^'t vo+'i gio.ng va(n cu?a mie^`n Nam, na(`m trong mo^.t ne^`n va(n ho.c mie^`n Nam . Va(n chu+o+ng mie^`n Nam, la` mo^.t ne^`n va(n chu+o+ng go^`m ta^'t ca? ca'c ca^y vie^'t Nam Trung Ba('c ... ta^'t ca? cu`ng ddo'ng go'p co^ng su+'c ta`i na(ng nghe^. thua^.t cu?a mi`nh cho que^ hu+o+ng, dda^'t nu+o+'c . Nhu+~ng nha` va(n na^`y so^'ng be^n bo+` so^ng Gianh nhu+ DDa`o Duy Tu+`, Nguye^~n Cu+ Trinh, Nguye^~n Hu+~u Ha`o tho+`i Tri.nh Nguye^~n hoa(.c be^n na^`y vi~ tuye^'n 17, sau na(m 1954 nhu+ Mai Tha?o, Thanh Ta^m Tuye^`n, Doa~n Quo^'c Sy~, Bi`nh Nguye^n Lo^.c, So+n Nam ...

     DDe^? tra? lo+`i cho su+. hie^?u la^`m na^`y, o^ng Tru`m dda(.t te^n luo^n cho nha` xua^'t ba?n cu?a mi`nh la` nha` xua^'t ba?n Mie^.t Vu+o+`n . Nguye^~n Ta^'n Hu+ng cu~ng kho^ng tha thu+' cho ba^'t cu+' ai ddu.ng cha.m to+'i anh em ca^`m bu't cu?a nho'm na^`y nhu+ tru+o+`ng ho+.p Tra^`n Vu~ nha^.n ddi.nh trong ba`i Nhu+~ng Vo`ng Tu+o+`ng Ghetto dda(ng tre^n Ho+.p Lu+u so^' 2 va` o^ng Tru`m dda~ dda^.p la.i tha(?ng tay nhu+ sau - " ... mo+'i co' mo^.t hai ta'c pha^?m tri`nh la`ng ma` da'm vie^'t mo^.t ba`i nhu+ va^.y thi` co`n chu+~ na`o ddu'ng ho+n hai chu+~ lo^.ng ngo^n dde^? du`ng, pha?i kho^ng qui' vi.!"

     Danh tu+` thu+' ba cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng la` danh tu+` o^ng Tru`m . DDa^y la` te^n ma` ta'c gia? tu+. dda(.t cho mi`nh qua nhan dde^` cu?a ta'c pha^?m Mo^.t Thuo+? La`m "Tru`m" . Quye^?n na^`y ga^y xao ddo^.ng trong du+ lua^.n va(n gio+'i, cu~ng co' ke? che^, cu~ng la('m ngu+o+`i khen . Da^`u khen hay che^, ta'c pha^?m na^`y la` mo^.t ta'c pha^?m no^?i tie^'ng la`m ne^n te^n tuo^?i cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng . Danh hie^.u o^ng Tru`m no^?i ba^.t, ba.n be` go.i ma~i tha`nh te^n . Nguye^~n Ta^'n Hu+ng bie^'n tha`nh o^ng Tru`m . Tru`m dda^y la` tru`m ti`nh ba'o, Tru+o+?ng Pho`ng Nhi` Vu`ng 4 Duye^n Ha?i, DDa(.c Khu Phu' Quo^'c . Chu+~ "tru`m" ddu+o+.c ddo'ng trong ngoa(.c ke'p vu+`a co' y' no'i le^n su+. tha^.t mi`nh la` ca^'p tre^n cu?a mo^.t so^' dda`n em tha^n ti'nh vu+`a co' y' mi?a mai, gie^~u co+.t ca'i chu+'c vu. an ninh ti`nh ba'o ...

     DDa.i kha'i Nguye^~n Ta^'n Hu+ng co' tho'i quen du`ng nhu+~ng chu+~ thoa.t mo+'i nhi`n qua thi` co' ve? ngang ta`ng nhu+ng xe't ky~ thi` tha^'y ne't de^~ thu+o+ng cu?a no' . Ne't de^~ thu+o+ng cu?a mo^.t ngu+o+`i co`n mang trong mi`nh do`ng ma'u ruo^.ng vu+o+`n mie^`n Nam . Nhu+ng nhu+~ng ngu+o+`i no^ng da^n mie^`n Nam cu~ng co' chung go^'c ga'c la` no^ng da^n dda^'t Ba('c, vi` nghe`o kho^? (la`m ruo^.ng, ddi li'nh, bi. dda`y ...) ne^n pha?i ma.o hie^?m la`m cuo^.c Nam tie^'n theo chi'nh sa'ch ddo^`n ddie^`n cu?a chu'a Nguye^~n, ti`m dda^'t mo+'i khai pha' dde^? so^'ng co`n . Ho. vu+`a chie^'n dda^'u vu+`a ca`y ca^'y . Ti'nh ti`nh do ddo' ma` na^?y no+? pha't sinh theo hai chie^`u hu+o+'ng ddo^'i nghi.ch . Khi thie^.t hie^.n ta'nh cha^'t pha'c, khi thie^.t ngang ta`ng, du+~ do^.i, ca`ng nga`y ca`ng kha'c bie^.t vo+'i ne^'p so^'ng ne^'p suy nghi~ cu?a ngu+o+`i gia`u co', ngu+o+`i tri' thu+'c co`n la.i o+? dda^'t Tha(ng Long nga`n na(m va(n va^.t . Bo+?i vi` nhu+~ng ngu+o+`i no^ng da^n mie^`n Nam ddo' vu+`a la`m da^n, vu+`a pha?i la`m he^'t . Nguye^~n Ta^'n Hu+ng thu+`a hu+o+?ng tro.n ve.n hai dda(.c ta'nh na^`y cu?a dda^'t Nam Ky` Lu.c Ti?nh ho+n ca'c ba.n va(n cu?a anh . Chu'ng ta ha~y nghe anh Vo~ DDi`nh nha^.n xe't - "Nhu+ng Nguye^~n Ta^'n Hu+ng co' nhu+~ng dda(.c bie^.t kha'c vo+'i nhu+~ng ngu+o+`i kia la` Nguye^~n Ta^'n Hu+ng dda~ lo+'n le^n, dda~ tru+o+?ng tha`nh trong qua^n ddo^.i ... la` ca'i ddie^?m ra^'t dda(.c bie^.t ma` nhu+~ng ngu+o+`i kia, nhu+~ng Vo~ Ky` DDie^`n, Kie^.t Ta^'n, Nguye^~n va(n Sa^m, Nguye^~n va(n Ba ... kho^ng co' . Ho^` Tru+o+`ng An cu~ng tu+`ng o+? trong qua^n ddo^.i nhu+ng Ho^` Tru+o+`ng An chi? la` si~ quan va(n pho`ng, tu+`ng thu' nha^.n la` to^i chi? ngo^`i cho+i lai rai va^.y tho^i . Chu+' co`n o^ng Nguye^~n Ta^'n Hu+ng na^`y thi` pha?i le^n ta`u, tro^i da.t kha('p ddo' dda^y ."

     Ca'i do`ng ma'u li'nh thu' cu?a to^? tie^n tho+`i Tri.nh Nguye^~n ddu+o+.c ta(ng cu+o+`ng bo^? xung ba(`ng nhu+~ng na(m gia nha^.p binh chu?ng ha?i qua^n ro^`i the^m nhu+~ng na(m theo nga`nh khoa ho.c, nga`nh ddie^.n tu+? o+? DDa.i Ho.c dda~ khie^'n cho Nguye^~n Ta^'n Hu+ng xo^ng xa'o, la(n xa?, ba^'t cha^'p mo.i tro+? nga.i . Con ngu+o+`i ly' tri' vu+o+.t tro^.i con ngu+o+`i ti`nh ca?m . Nguye^~n Hu+ng Quo^'c co' la^`n dda~ no'i - Co' nha` va(n thie^n ve^` ta^m, co' nha` va(n thie^n ve^` tri' . Theo to^i, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng la` mo^.t nghe^. si~ dda ta`i - anh vie^'t va(n, la`m tho+, vie^'t bie^n kha?o, dda(.t nha.c - nhu+ng du` bo^. mo^n na`o ly' tri' anh cu~ng vu+o+.t tro^.i ho+n ti`nh ca?m . Chu'ng ta thu+? nghe ddo^i lo+`i than tho+?, chi? ho+i buo^`n ma` kho^ng co' nu+o+'c ma('t ru+ng ru+ng:

     Cha`ng co`n dda^u no^.i ngoa.i dde^? ve^` . DDe^? vie^'ng tha(m trong nhu+~ng khi ro^~i ra?nh hay dde^? ta' tu'c trong nhu+~ng khi hoa.n na.n . No^.i ngoa.i cu?a cha`ng gio+` o+? xa la('m, mu't ta^.n be^n kia bo+` dda.i du+o+ng . Ca'i co+n ba~o ngoa`i ddo+`i da^~u co' cho+.t dde^'n ro^`i cu~ng cho+.t ddi, nhu+ng nhu+~ng co+n ba~o trong lo`ng Quo^'c thi` hi`nh nhu+ ma~i ma~i kho^ng bao gio+` ta('t li.m . Nga`y na`o co`n Co^.ng sa?n ngu+. tri. tre^n mie^`n dda^'t nu+o+'c tha^n ye^u thi` nga`y ve^` la.i co^' hu+o+ng, ti`m ga(.p nhu+~ng ngu+o+`i tha^n thu+o+ng cu?a Quo^'c nhu+ ma~i ma~i co`n xa (truye^.n nga('n Mo^.t No^~i Buo^`n Rie^ng trang 33) .

     hoa(.c:

     Thi`nh li`nh, ma('t Gia bo^~ng hoa le^n vo+'i ca?nh vo' ca^u . Ra^.p ri`nh chie^'n ma~, gu+o+m ddao . Ba^'t gia'c, cha`ng kho^ng co`n nho+' gi` nu+~a, la('p ba('p ha't luo^n ca^u ke^'t, nhu+ co^' ti`nh muo^'n ddu+a ca'i di~ va~ng kho^ng ma^'y va`ng son cu?a tho+`i dda.i mi`nh, tha^.t nhanh cho'ng, va`o la~ng que^n (truye^.n nga('n DDu+a Di~ Va~ng Va`o La~ng Que^n trang 47) .

     Co' nhu+~ng gia^y phu't ra?nh ro^~i, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng nho+' ve^` Vie^.t Nam tha^n ye^u, nho+' ma?nh vu+o+`n nho? o+? que^ no^.i, que^ ngoa.i, nho+' lu nu+o+'c ma't sau he`, nho+' ca^y cau gia` tru+o+'c ngo~, nho+' chie^'c vo~ng cho tha(`ng So+n Nha'i, nho+' thu+o+ng ddo+`i so^'ng binh ngu~ ha?i ho^` . Cu+' coi ca'ch anh mie^u ta?, anh thu+o+ng me^'n no' bie^'t bao nhie^u va^.y ma` khi ke^'t lua^.n anh vie^'t ti?nh queo theo nhu+ trong Quo^'c Va(n Gia'o Khoa Thu+:

     Cha`ng ngu+?a ma(.t thi` tha^`m trong bo'ng dde^m:
     - O^i, kho^ng co' ca?nh bie^.t ly nhu+ng sao ma` buo^`n va^.y!

     Hoa(.c dda~ nu+o+ng theo ca^u vo.ng co^?:

     Ro^`i dda`nh cam tho. tu+? vi` ma('c ke^' cu?a Lu+~ Mo^ng ...

     Ca'i ti`nh ca?m da`o da.t phong phu' cu?a ngu+o+`i no^ng da^n ruo^.ng vu+o+`n bi. ca'i ly' tri' cu?a ngu+o+`i khoa ho.c, ngu+o+`i qua^n nha^n cha^.n ddu+'ng . Nguye^~n Ta^'n Hu+ng dda~ ki`m ha~m ddu+o+.c su+. xu'c ddo^.ng . Lu'c na`o cu~ng va^.y, ddo+`i anh la` mo^.t chuo^~i nga`y pha^'n dda^'u vui so^'ng vu+o+n le^n tre^n no^~i kho^? ddau . Do ddo' ma` co' la^`n to^i dda~ vie^'t cho Hu+ng: "Ca'i ly' tri' la^'n a'p ti`nh ca?m trong ta^.p truye^.n la` mo^.t khuye^'t ddie^?m ddo^`ng tho+`i cu~ng la` mo^.t u+u ddie^?m . Tu+` la^u trong tie^?u thuye^'t cu?a ta chu+'a ddu+.ng nhie^`u nu+o+'c ma('t qua', mo^~i la^`n ddo.c xong mo^.t ta'c pha^?m, ca? ngu+o+`i nhu+ muo^'n bi.nh . To^i muo^'n tha^'y nu. cu+o+`i thay cho nu+o+'c ma('t ... tha^'y ddu+o+.c nie^`m vui so^'ng, du` ddang o+? tre^n xu+' ngu+o+`i . Chi? ca^`n bao nhie^u ddo' nha` va(n Nguye^~n Ta^'n Hu+ng cu~ng ddu? ddu+o+.c mo.i ngu+o+`i tra^n tro.ng quy' me^'n ."

     Nhu+ng co' pha?i ca'i ly' tri', ca'i su+'c ma.nh tinh tha^`n ddo' la`m ne^n nha` va(n Nguye^~n Ta^'n Hu+ng ? Kho^ng pha?i . Nguye^~n Ta^'n Hu+ng so+? di~ ddu+o+.c no^?i tie^'ng mau le. nho+` o+? bu't pha'p dda(.c bie^.t . Ngo`i bu't cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng kho?e ma.nh, tung hoa`nh, tro^i cha?y . Vo~ DDi`nh dda~ ghi nha^.n ca'ch vie^'t cu?a anh nhu+ sau: "lu'c na`o cu~ng vie^'t mo^.t ca'ch ra^`m ro^., vui ve? va` thoa?i ma'i nhu+ va^.y, kho+i kho+i nhu+ va^.y ." DDe^? tha^'y ro~ ne't ca'i bu't pha'p dda(.t bie^.t Nguye^~n Ta^'n Hu+ng, chu'ng ta thu+? la`m cuo^.c so sa'nh nho nho? vo+'i va`i ta'c gia? cu`ng nho'm thuo^.c va(n phong mie^`n Nam .

     Theo to^i thi` kho^ng ai co' ddu? tha^?m quye^`n no'i ve^` ddie^`u na^`y ho+n Ho^` Tru+o+`ng An he^'t . Co' la^`n trong cuo^.c pho?ng va^'n, Ho^` Tru+o+`ng An dda~ nha^.n ddi.nh ve^` va(n mi`nh ... Va(n to^i ho+i gio^'ng va(n cu?a Kie^.t Ta^'n, cu?a Nguye^~n DDu+'c La^.p va` cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng o+? va`i cho^~ . Co' le~ bo+?i vi` Kie^.t Ta^'n, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng va` to^i dde^`u o+? tre^n pha^`n dda^'t Tie^`n Giang (ti?nh My~ Tho va` ti?nh Vi~nh Long) ne^n co' cu`ng mo^.t ngo^n ngu+~ cha(ng ?

     To^i ddo^`ng y' ddie^?m ghi nha^.n na^`y o+? ca^u " ... gio^'ng mo^.t va`i cho^~ ." Ba.n Ho^` Tru+o+`ng An dda~ ky~ lu+o+~ng khi vie^'t chi? co' ba^'y nhie^u vi` Kie^.t Ta^'n, Ho^` Tru+o+`ng An va` Nguye^~n Ta^'n Hu+ng, xe't ve^` bu't pha'p kha'c xa nhau nhie^`u la('m . Nguye^~n Ta^'n Hu+ng nghi~ sao vie^'t va^.y, ca^u va(n kho?e ma.nh, tro^i cha?y, tu+. nhie^n kho^ng trau chuo^'t . Xe't theo ti'nh ca'ch gia'o khoa thi` va(n Nguye^~n Ta^'n Hu+ng ra^'t go.n ga`ng, go^`m co' chu? tu+`, ddo^.ng tu+`, tu'c tu+` ... minh ba.ch . Trong khi ddo' va(n cu?a Kie^.t Ta^'n ra^'t nhie^`u tra.ng tu+`, ti~nh tu+` (Nguye^~n Hu+ng Quo^'c dda~ vie^'t "O^ng kho^ng mu+`ng, o^ng mu+`ng hu'm . O^ng kho^ng khoa'i, o^ng khoa'i chi' tu+?, o^ng kho^ng que^n, o^ng que^n tuo^'t luo^'t, o^ng kho^ng ho^n, o^ng ho^n chu`n chu.t) ...

     Rie^ng va(n cu?a Ho^` Tru+o+`ng An vi` me^ Ho^` Bie^?u Cha'nh ne^n trong va(n co' ho+i ha'm cu?a lo^'i bie^`n nga^~u, tu+' lu.c tho+`i quo^'c ngu+~ pho^i thai dda^`u the^' ky? . Ho^` Tru+o+`ng An vie^'t "tim ba?y lo^~ he'o kho^, gan ba?y la' he'o ha('t" hoa(.c "chu+a chi ma` chi. ddo^? ho^ con hai Tu'y Hoa na^`y ho^~n du+~, bu+?a dda^`u ma~nh ho^~, bo'p co^? Thie^n Lo^i, xe' ddo^i ga^'u ngu+.a, va^.t ngu+?a Cha(`ng Tinh ."

     Kho^ng cu+o+`ng ddie^.u dda^`y xu'c ca?m nhu+ Kie^.t Ta^'n, kho^ng da`i do`ng ddo^'i cho.i my~ mie^`u nhu+ Ho^` Tru+o+`ng An, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng kho^ng vie^'t thi` tho^i ma` he^~ vie^'t thi` nhu+ "le^n xe sang so^' va` dda.p he^'t ga, cha.y tha(?ng mo^.t ma.ch kho^ng quanh qua que.o la.i, kho^ng bie^?u die^~n uo^'n e'o gi` ra'o . Ne^'u ga(.p chu+o+'ng nga.i va^.t, nhu+ co' ai la'ng cha'ng che^ to+'i che^ lui, la` ta`i xe^' pho'ng xe le^n ca'n luo^n, che^'t bo? ra'n chi.u ." Va^.y ma` la.i hay, mo+'i la. cho+'! Chu'ng ta thu+? ddo.c mo^.t ddoa.n anh ta? ca?nh ba~o to^':

     Ba^'t thi`nh li`nh, tre^n tro+`i nhu+ co' mo^.t ddoa`n chim sa('t ddang bay to+'i, ra^'t ddo^ng: h ... u`m, u`m u`m ... Du+o+'i dda^'t cu~ng va^.y, mo^.t ddoa`n ta`u ddang cha.y ngang qua: h ... u`m, u`m u`m ... Mang theo nhu+~ng tie^'ng se't ddo^`ng loa.t no^? long tro+`i, va` nhu+~ng la(`n cho+'p xanh ma tro+i bu?a va^y tu+' phi'a . Co' le~ tro+`i ddang sa^.p thie^.t . Quo^'c tha^'y mi`nh nhu+ ddang la.c va`o cho^'n ddi.a dda`ng cu?a loa`i khu?ng long, vo+'i nhu+~ng tie^'ng ga`o the't tha^'t thanh tru+o+'c khi la^m chie^'n, tu+? na.n . Cha`ng cha.y la.i khung cu+?a ke'o, slide door, ro.i dde`n pin ra ngoa`i . Nho+` bo'ng to^'i be^n trong ma` cha`ng tha^'y ro~ he^'t . Tro+`i dda^'t, nhu+~ng ha.t mu+a na(`m ngang da^`y dda(.c, vu`n vu.t bay kho^ng ngo+'t du+o+'i su+'c ma.nh cu?a cuo^`ng phong . Nhu+~ng tha^n ca^y to lo+'n o+? bi`a ru+`ng phi'a sau nha` cong vo`ng nhu+ nhu+~ng ca^y sa`o cu?a ca'c lu+.c si~ ddie^`n kinh . Ngo.n nhi.p le^n nhi.p xuo^'ng nhu+ ngo.n ca^`n ca^u ca('m ddang bi. ca' a(n . Nhu+~ng con ddom ddo'm bay dde^m dda~ bi. dda'nh ra.t xuo^'ng lo+'p co?, ddang na(`m im mo^.t cho^~ thoi tho'p cho+'p ... (truye^.n nga('n Mo^.t No^~i Buo^`n Rie^ng trang 21) .

     Co' the^? xem dda^y la` mo^.t ddoa.n va(n tie^u bie^?u cho bu't pha'p Nguye^~n Ta^'n Hu+ng, lo^'i vie^'t ddo+n gia?n nhu+ no'i chuye^.n "co' le~ tro+`i dda^'t ddang sa^.p thie^.t" the^? hie^.n ddu+o+.c ca'i ta'nh ti`nh vu+`a cho+n cha^'t vu+`a de^~ thu+o+ng . Chu'ng ta cu~ng de^~ da`ng ba('t ga(.p ne't ruo^.ng vu+o+`n bi. lai gio^'ng vo+'i o'c khoa ho.c pho^'i ho.p vo+'i tinh tha^`n xo^ng xa'o . Su+. quan sa't be'n nha.y, tri' nho+' sa'ng suo^'t Nguye^~n Ta^'n Hu+ng dda~ ha^'p thu. va` ddo^`ng ho'a cuo^.c so^'ng o+? My~ ra^'t nhanh, kha'c ha(?n vo+'i ca'c ba.n va(n kha'c cuo^.c so^'ng o+? xu+' ngu+o+`i kho' kha(n, lo+.n co+.n nhu+ nu+o+'c vo+'i da^`u . Vie^.c na^`y chu'ng ta tha^'y ro~ anh du`ng nhie^`u tu+` ngu+~ ddi.a phu+o+ng mo^.t ca'ch tu+. nhie^n, kho^ng co^' y' . Tuy nhie^n do a?nh hu+o+?ng ne^'p so^'ng mo+'i, mo^.t hie^.n tu+o+.ng la. la` anh la.i i't du`ng ca dao, ca^u ho`, ca^u ha't nhu+ pha^`n ddo^ng ca^y vie^'t mie^`n Nam, ba.n anh . To^i no'i anh du`ng nhie^`u tu+` ngu+~ ddi.a phu+o+ng co' hai y' . Tu+` ngu+~ ddi.a phu+o+ng cu~ la` no+i anh dda~ so^'ng nu+?a ddoa.n ddo+`i dda^`u o+? Bi`nh Phu.c Nhu+'t, o+? My~ Tho ... va` tu+` ngu+~ ddi.a phu+o+ng mo+'i, la` vu`ng dda^'t anh ddi.nh cu+ o+? My~, Winston-Salem . Anh no'i tie^'ng ddi.a phu+o+ng mie^.t vu+o+`n Ha^.u giang, Tie^`n giang kho+i kho+i, ddo^`ng tho+`i anh no'i tie^'ng My~, chu+?i the^` tie^'ng My~ ... cu~ng kho+i kho+i .

     Ta ddo.c thu+? mo^.t ddoa.n:

     ... duy nha^'t chi? co' su+. da^~n nhie^.t tu+` tu+`, heat transfer, tu+` ddie^?m no'ng dde^'n ddie^?m la.nh tu+.a ho^` nhu+ nhu+~ng pha^n tu+? kho^ng khi' dda~ dda(.c la.i tha`nh cha^'t cu+'ng . Ma'y la.nh . Ro~ ra`ng cha`ng ca^`n ga^'p mo^.t ca'i ma'y la.nh . Cha`ng dde^` ma'y, ma'y no^? ngo.t nga`o . Ga.t ca^`n ddie^`u chi?nh air-conditional tu+` vi. tri' normal qua ga.ch maximum, cha`ng mo+? qua.t o+? to^'c ddo^. thie^.t lo+'n, high . Ho+i no'ng pha? va`o ma(.t thie^'u ddie^`u muo^'n cha'y ra^u, pho?ng tra'n .

     - Damn it!

     (truye^.n nga('n Mo^.t No^~i Buo^`n Rie^ng trang 12) .

     Trong mo^.t ddoa.n nga('n 9, 10 do`ng, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng dda~ du`ng to+'i 6 tie^'ng My~ anh no'i tie^'ng tro+n tru nhu+ chu'ng ta no'i ... tie^'ng Vie^.t . DDa^y la` mo^.t hie^.n tu+o+.ng mo+'i pha't xua^'t o+? trong ca'c ta'c pha^?m ha?i ngoa.i . To^i cu~ng ti`m ga(.p nhie^`u ta'c gia? kha'c o+? My~ thi` vie^'t xen tro^.n tie^'ng My~ (Anh), tie^'ng Pha'p o+? be^n Ta^y, tie^'ng Ho`a Lan o+? xu+' dda^'t tha^'p va` tie^'ng DDu+'c o+? xu+' so+? cu?a Hi't Le ... To^i kho^ng co' y' kie^'n ve^` vie^.c pha tro^.n na^`y . Tuy nhie^n vi` to^i la` tha^`y gia'o, nga`y xu+a co' da.y ho.c, to^i kho^ng the^? tu+o+?ng tu+o+.ng ddu+o+.c ne^'u ca'c nha` gia'o Vie^.t Nam mi`nh ba^y gio+`, ga(.p pha?i mo^.t ba`i va(n ma` dda^`y tie^'ng My~, tie^'ng Ta^y, tie^'ng DDu+'c, tie^'ng Na Uy ... thi` ca'c vi. ddo' la` sao ddo.c, la`m sao hie^?u va` la`m sao gia?ng da.y cho ho.c tro` ?

     DDie^`u nha^.n xe't cuo^'i cu`ng, chu'ng ta cu`ng nhau ba`n ve^` ta'nh ca'ch tha`nh thu+.c cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng . Nha` phe^ bi`nh Nguye^~n Hu+ng Quo^'c dda~ vie^'t "Tie^u chua^?n quan tro.ng nha^'t dde^? dda'nh gia' tu+ tu+o+?ng mo^.t trie^'t gia la` ti'nh cha^'t ddo^.c sa'ng . Tie^u chua^?n quan tro.ng nha^'t dde^? dda'nh gia' tu+ tu+o+?ng mo^.t nha` va(n la` su+. cha^n tha`nh ." Va` o^ng dda~ dda'nh gia' va` tin tu+o+?ng nha` va(n Kie^.t Ta^'n la` tha`nh tha^.t nhu+'t . O^ng cu~ng to? y' hoa`i nghi ve^` su+. tha`nh tha^.t cu?a ca'c nha` va(n kha'c . Rie^ng to^i, to^i cu~ng tin la` nha` va(n Kie^.t Ta^'n trong ta'c pha^?m chu+'a dda^`y su+. tha`nh tha^.t nhu+ng ne^'u so sa'nh ky~ vo+'i o^ng Tru`m thi` e ra(`ng chu'ng ta pha?i cu`ng nhau xe't la.i . No'i chung ca'c nha` va(n mie^`n Nam i't hay nhie^`u dde^`u bo^.c lo^. ne't mo^.c ma.c, tha`nh tha^.t . Hi`nh nhu+ ta^'t ca? dde^`u co' nhu ca^`u bo^.c ba.ch ta^m su+., ke^? le^? chuye^.n ddo+`i rie^ng tu+ cu?a mi`nh kha'c ha(?n dda so^' ca'c nha` va(n go^'c Trung, go^'c Ba('c . Vi` le~ ddo', ta ddo.c trong truye^.n cu?a ho., nha^n va^.t cha'nh xu+ng "to^i" de^~ da`ng tu+. nhie^n . Trong ta'c pha^?m, Kie^.t Ta^'n dda~ vie^'t ve^` gia ddi`nh mi`nh, cha me., anh chi., cu`ng ca'c ngu+o+`i ye^u ra^'t ro~, ra^'t ky~ . Nhu+ng anh dda~ vie^'t ve^` nhu+~ng ca?nh so^'ng nghe`o kho^? o+? no+i tha^m so+n cu`ng co^'c, cha me. anh go^'c no^ng da^n tha^.t que^ mu`a kho^ng mie^'ng dda^'t ca('m du`i, ngu+o+`i chu' thu+' chi'n thi` ca^m, ngu+o+`i anh tuy ho.c gio?i nhu+ng nghe`o pha?i bo? ho.c ddi la`m tho+. mo^.c, co`n ca'c ngu+o+`i ye^u cu?a anh la` Tuye^'t ba'n qua'n o+? ba('c My~ Thua^.n, Hoa be^'n ddo` Ra.ch Mie^~u, ma^'y em Ho^`ng, Tuye^'t o+? Nga~ Na(m, Nga~ ba ... cho dde^'n khi du ho.c thi` ngu+o+`i ye^u cu?a Kie^.t Ta^'n cu~ng la` nhu+~ng em dda^`m Diane, Danielle va` mo^.t dda'm ye^u nu+~ to'c va`ng, ma('c xanh ga(.p tre^n ta`u, o+? qua'n ru+o+.u ... Nhu+ng thu+.c te^' thi` ba.n Kie^.t Ta^'n dda~ gia^'u ddi pha^n nu+?a ta`i sa?n ma` o^ng co' . Kie^.t Ta^'n dda~ bo? qua giai ddoa.n tha`nh co^ng, gia`u sang cu?a gia ddi`nh anh . Nhu+ tie^.m ba'n ddo^` go^~ cu?a ba ma' anh lo+'n nhu+'t nhi` o+? Vi~nh Long, ngu+o+`i anh va`o qua^n ddo^.i la`m qua^.n tru+o+?ng mo^.t qua^.n lo+'n, anh Le^ Ta^'n Lo^.c va` Kie^.t Ta^'n dde^`u ho.c gio?i va` ddi du ho.c o+? Paris va` khi ve^` nu+o+'c thi` giu+~ ca'c ddi.a vi. tro.ng ye^'u trong cha'nh quye^`n, va` ha^`u nhu+ trong ta^'t ca? truye^.n nga('n, truye^.n da`i cu?a Kie^.t Ta^'n hi`nh a?nh ngu+o+`i vo+. chi? xua^'t hie^.n dde^? canh chu+`ng o^ng cho^`ng hoang dda`ng, ru+o+.u che` be be't ... Anh gia^'u ddi ma^'t bie^.t ba` Kie^.t Ta^'n, mo^.t tho+`i la` hoa kho^i cu?a ti?nh Vi~nh Long, ba` Kie^.t Ta^'n dde.p cho dde^'n no^~i da^`u anh ddi na(m so^ng ba?y suo^'i, cuo^'i cu`ng cu~ng pha?i quay tro+? ve^` ca^`u Ca'i Ca' ti`nh nguye^.n dda(.t du+o+'i quye^`n sai khie^'n, ca(`n nha(`n cu?a ba` . Nhu+ va^.y Kie^.t Ta^'n chi? tha`nh kha^?n khai ba'o vo+'i ddo^.c gia? co' pha^n nu+?a . Trong khi ddo' thi` o^ng Tru`m tuy la`m nghe^` ti`nh ba'o nhu+ng cuo^.c ddo+`i co' bao nhie^u dde^`u khai ra tuo^'t luo^'t he^'t . Anh cu~ng no'i ve^` ca'i que^ mu`a nghe`o kho^? cu?a gia ddi`nh (cha me. o+? tho^n que^, la`m nghe^` buo^n go^~, lu'c nho? ddi tro. ho.c o+? My~ Tho va^'t va? ... ro^`i cuo^.c ddo+`i ty. na.n dda^`y mo^` ho^i, nu+o+'c ma('t) . Anh vie^'t luo^n nhu+~ng ta'nh xa^'u nhu+ khi la`m Tru`m a(n ho^'i lo^., tham nhu~ng ... Nhu+ng Nguye^~n Ta^'n Hu+ng tha`nh tha^.t ho+n ca'c ba.n kha'c khi anh can dda?m vie^'t ve^` nhu+~ng ca'i to^'t, ca'i hay cu?a mi`nh, cu`ng vo+. va` con .

     Ngu+o+`i Vie^.t Nam ta, ma^'y nga`n na(m a?nh hu+o+?ng va(n ho'a Trung Hoa ne^n so^'ng khe'p ki'n . DDie^`u gi` thuo^.c ve^` mi`nh, vo+. va` con cu`ng nha` cu+?a pha?i gia^'u thie^.t ky~ va` ne^'u ca^`n pha?i no'i thi` ne^n bo? bo+'t ddi, ha. tha^'p xuo^'ng . Nha` thi` te^. xa', vo+. thi` tie^.n no^.i, co`n mi`nh thi` ke? he`n na^`y, bi? nha^n, ta.i ha. ... Thoa.t nhi`n thi` nhu+ va^.y la` khie^m to^'n nhu+ng xe't ra cho cu`ng la` gia? do^'i, thie^'u su+. tha`nh tha^.t . Con mi`nh dde.p, vo+. mi`nh dde.p ta.i sao la.i pha?i gia^'u bie^.t ddi, ta.i sao la.i no'i xa^'u ? Nha` mi`nh lo+'n, sang tro.ng, ta.i sao la.i no'i nho? he.p, mi`nh ho.c gio?i, ba(`ng ca^'p lo+'n ta.i sao pha?i no'i ngu+o+.c la.i ? To^i ddo^`ng y' vo+'i Nguye^~n Ta^'n Hu+ng hoa`n toa`n khi anh tri`nh ba`y ra^'t chi'nh xa'c ta`i na(ng ho.c ha`nh anh ddang co', ca'i nhan sa('c tu+o+i mo+~n dde.p nhu+ rau non mo+'i ha'i ngoa`i vu+o+`n cu?a vo+. anh va` ddu+'a con ga'i lo+'n xinh xa('n, dde.p dde~ ma` vo+. cho^`ng anh sung su+o+'ng da^~n con ddi du+. gia?i tuye^?n lu+.a hoa ha^.u cu?a tie^?u bang (truye^.n nga('n Hoa Ha^.u Xu+' Du+o+ng DDa`o trang 147) .

     Nhu+ va^.y ro~ ra`ng Nguye^~n Ta^'n Hu+ng la` nha` va(n tha`nh thu+.c nha^'t trong so^' nhu+~ng ngu+o+`i tha`nh thu+.c . Anh dda~ vu+o+.t le^n tre^n su+. khie^m to^'n gia? vo+` cu?a mo^.t quan nie^.m gia` nua, cu~ ky~ ddo^`ng tho+`i ddie^`u na^`y cu~ng xa'c nha^.n ddu+o+.c ti'nh ca'ch ho^.i nha^.p mau cho'ng va`o xa~ ho^.i thu+.c te^' cu?a dda^'t Ba('c My~ cu?a anh . Va` cu~ng nho+` ca'i dda(.c ta'nh na^`y, ne^`n va(n ho.c Vie^.t Nam o+? ha?i ngoa.i co' ddu+o+.c the^m mo^.t ngo`i bu't dda(.c bie^.t ... khi cho+n cha^'t, lu'c ba.t ma.ng, no'i theo kie^?u phe^ bi`nh cu?a Tra^`n Vu~!

     Rie^ng to^i, to^i ye^u qui' va` tra^n tro.ng ngo`i bu't "khi cho+n cha^'t, lu'c ba.t ma.ng" cu?a o^ng Tru`m Nguye^~n Ta^'n Hu+ng bie^'t bao nhie^u!

Vo~ Ky` DDie^`n
     * Ba`i no'i chuye^.n ra ma('t sa'ch Mo^.t No^~i Buo^`n Rie^ng cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng ta.i Montre'al nga`y 17-10-1992 .

Ba`i Tru+o+'c Trang Chi'nh Ba`i Ke^' Tie^'p

---