DDHDD: Xin anh cho bie^'t qua mo^.t chu't tie^?u su+? .

     NTH: To^i te^n la` Nguye^~n Ta^'n Hu+ng, sinh nga`y 8 tha'ng 5 na(m 1945 ta.i la`ng Bi`nh Phu.c Nhu+'t, qua^.n Cho+. Ga.o, ti?nh My~ Tho; la` con cu?a o^ng Nguye^~n va(n So?i va` ba` Vo~ thi. Trang; hie^.n cu+ ngu. ta.i ... My~ . Tra^n tro.ng dde^. ddo+n na`y ki'nh xin o^ng Cha'nh Lu.c Su+. to`a So+ Tha^?m My~ Tho ... Anh tha^'y ddu? chu+a ? Hay pha?i the^m ... trong khi cho+` ddo+.i su+. cha^'p thua^.n cu?a anh mong anh nha^.n no+i dda^y lo`ng tha`nh ki'nh va` bie^'t o+n cu?a to^i ...

     Ne^'u no'i ro~ ho+n thi` to^i xua^'t tha^n tu+` tru+o+`ng Nguye^~n DDi`nh Chie^?u, My~ Tho . Xong tu' ta`i 2, le^n Sa`i Go`n ghi danh lo+'p Toa'n-Ly'-Ho'a (MPC, Math-Phy-Chem) o+? pha^n khoa Khoa Ho.c . Vi` thi nga`nh ro+'t li.ch bi.ch . Hai na(m dda.i ho.c kho^ng la`m ne^n tro` tro^'ng gi`, to^i be`n ddi li'nh . Kho'a 17 Si~ Quan Ha?i Qua^n Nha Trang . Ra tru+o+`ng ddi ta`u mo^.t tho+`i gian ro^`i tro+? ve^` tru+o+`ng Ca^y Mai ho.c ti`nh ba'o . La`m si~ quan ti`nh ba'o trong Ha?i qua^n cho dde^'n nga`y ma^'t nu+o+'c .

     Cha.y sang My~ to^i ddi ho.c tro+? la.i . Ba('t dda^`u tu+` lo+'p ca'n su+. ddie^.n tu+? o+? tru+o+`ng Western Iowa Tech ta.i Sioux City, tie^?u bang Iowa . Xong, chuye^?n tru+o+`ng ho.c le^n ban ky~ su+ o+? University of Nebraska ta.i Omaha, tie^?u bang Nebraska . Ra tru+o+`ng vu+`a ddi la`m cho Western Electric (ba^y gio+` ddo^?i tha`nh AT&T), vu+`a tie^'p tu.c ho.c le^n ban cao ho.c o+? North Carolina A&T State University ta.i Greensboro, tie^?u bang North Carolina . Xong ba(`ng Master, ba^y gio+` la(m le, ... chi? mo+'i la(m le tho^i, ddi.nh giu+.t luo^n ca'i Ph . D . o+? North Carolina State University thuo^.c tie^?u bang nha`, ba(`ng cuo^'i cu`ng cu?a ngu+o+`i ho.c tro` cho tro.n kie^'p Mo^.t DDo+`i DDe^? Ho.c . DDo', tha^n the^' to^i chi? co' va^.y .

     DDHDD: Mo^.t DDo+`i DDe^? Ho.c dda~ xua^'t ba?n va` Mo^.t Chuye^'n Ra Kho+i sa('p xua^'t ba?n co' pha?i la` nhu+~ng quye^?n tie^?u thuye^'t tu+. truye^.n (romans autobiographiques) cu?a anh kho^ng ? Vi` sao anh xa^y du+.ng no' ? Anh muo^'n gu+?i ga^'m ta^m su+. gi` trong 2 ta'c pha^?m ddo' ?

     NTH: Nhu+ to^i vu+`a mo+'i no'i so+ so+ thi` anh ddu? bie^'t pha^`n lo+'n truye^.n to^i vie^'t la` tu+. truye^.n . Ma` cu~ng la., nhu+~ng tu+. truye^.n cu?a to^i la.i "a(n kha'ch" ho+n la` nhu+~ng truye^.n to^i du+.ng le^n tu+` dda^u dda^u . Chi'nh vi` va^.y pha?i no'i vo^ ti`nh to^i dda~ ti`m ra cha^n ly' . Ca'i cha^n ly' co' the^? chi? ddu'ng vo+'i rie^ng to^i ma` tho^i, chu+a cha('c dda~ ddu'ng vo+'i ba^'t cu+' mo^.t ngu+o+`i na`o kha'c . The^' la` to^i khoan thai tie^'p tu.c bu+o+'c le^n con ddu+o+`ng co' chu't ddi?nh tha`nh co^ng: con ddu+o+`ng vie^'t thu+.c vo+'i lo`ng mi`nh . Kho^ng ca^`n pha?i ma^'t co^ng tie^?u thuye^'t ho'a cuo^.c ddo+`i na`y la`m chi cho no' the^m ru+o+`m ra` ma` cha(?ng lo+.i lo^.c, bo^? i'ch va`o dda^u . Anh ho?i to^i vi` sao to^i xa^y du+.ng Mo^.t DDo+`i DDe^? Ho.c va` Mo^.t Chuye^'n Ra Kho+i ? Tha^.t ra to^i na`o co' xa^y du+.ng mo^.t ca'i gi` . Chuye^.n dda~ co' sa(~n, to^i chi? ke^? la.i ma` tho^i . Cuo^.c ddo+`i cu?a mo^~i ngu+o+`i chu'ng ta ha' cha(?ng pha?i la` mo^~i bo^. tru+o+`ng thie^n tie^?u thuye^'t ? To^i chi? ddu+o+.c ca'i may ma('n la` co' khie^'u vie^'t tha`nh va(n dde^? mo.i ngu+o+`i cu`ng chia xe? nhu+~ng buo^`n vui, nhu+~ng gian trua^n pha^'n dda^'u dde^? vu+o+n le^n cu?a mo^.t ddo+`i ngu+o+`i . Thi` cu~ng gio^'ng gio^'ng nhu+ ha^`u he^'t nhu+~ng ddo+`i ngu+o+`i kha'c tho^i, hi`nh nhu+ ai ai ro^`i cu~ng pha?i tra?i qua nhu+~ng giai ddoa.n bo^n ba, la(.n lo^.i . DDo' kho^ng pha?i la` nhu+~ng ta^m su+. to^i dda~ he^'t lo`ng gu+?i ga^'m va`o truye^.n cu?a to^i sao ?

     DDHDD: Anh nghi~ sao ve^` que^ hu+o+ng cu?a anh ? Ve^` ti?nh My~ Tho, no+i ma` anh ti`m cha^'t lie^.u va` ca?m hu+'ng cho va(n chu+o+ng ?

     NTH: Nha('c to+'i My~ Tho thi` o^i tho^i ddo^'i vo+'i to^i co`n nhie^`u chuye^.n dde^? ma` ke^?, nhie^`u truye^.n dde^? ma` vie^'t la('m . To^i ddang dde^? da`nh, la^u la^u ddem ra nga('m mo^.t ca'i, so+` mo^.t ca'i cho tho?a lo`ng . Dung nhan, tie^'ng no'i va` ta^m ti`nh cu?a que^ hu+o+ng My~ Tho, tu+` tha`nh thi. dde^'n tho^n que^, nhu+ dda~ a(n sa^u va`o ta^m ho^`n to^i ta^.n xu+o+ng tu?y . Cha(.t kho^ng ddu+'t bu+'t kho^ng ro+`i . Nha^'t la` tha`nh pho^' My~ Tho . Chi? vi` to^i co' mo^.t tho+`i gian da`i xa nha` tro. ho.c, ne^n kha('p hang cu`ng ngo~ he?m ha^`u nhu+ to^i dde^`u dda~ dda(.t cha^n to+'i . Trong ca'i thu' ddi hoang . DDa'm ba.n co' gia ddi`nh ta.i ti?nh la`m gi` co' ddu+o+.c ca'i die^~m phu'c na`y . Nhu+ng no'i anh nghe, to^i kho^ng da'm o^m ddo^`m he^'t ve^` pha^`n mi`nh dda^u, pha?i chia cha't cho anh em nu+~a cho+' . Ma` cu~ng la. mo^.t ddie^`u la` pha^`n lo+'n nhu+~ng ngu+o+`i ca^`m bu't go^'c mie^`n Nam o+? ha?i ngoa.i dde^`u dda~ co' mo^.t tho+`i so^'ng vo+'i My~ Tho . Anh Huy`nh Hu+~u Cu+?u la` cu+.u ho.c sinh trung ho.c Le Myre de Vilers, tu+'c Nguye^~n DDi`nh Chie^?u va`o tho+`i Pha'p . Ca'c anh Ho^` Tru+o+`ng An, Kie^.t Ta^'n cu~ng la` cu+.u ho.c sinh tru+o+`ng O^ng DDo^`, vie^'t nhie^`u truye^.n ve^` tuo^?i nho?, ve^` nhu+~ng mo^'i ti`nh ho.c tro` hay kho^ng cho^~ che^ . Co`n anh Nguye^~n va(n Sa^m thi` dda(.c bie^.t ho+n nhie^`u . Anh kho^ng thi'ch la`m mo^.t mo^n sinh thua^`n tu'y du+o+'i ma'i tru+o+`ng tha^n ye^u co^? ki'nh na`y dda^u, anh ddo`i ... ddu+o+.c la`m tha^`y . Ro^`i ca'c anh Pha.m Tha(ng va` Nguye^~n va(n Ba dde^`u co' ba.n tha^n o+? My~ Tho, to+'i cho+i ha` ra^`m . Cu~ng da'm ta('m so^ng cho^~ chie^'c ta`u chi`m va` cu~ng da'm ba(ng qua co^`n Ro^`ng ddi ha'i ma^.n . Ngay ca? o^ng Vo~ Phie^'n tha`ng ha^.u cu~ng bie^'t nhie^`u ve^` My~ Tho, vi` co' ngu+o+`i ca^.u la`m So+? Ho?a Xa, lu'c My~ Tho co`n ddu+o+`ng ra^`y xe lu+?a ... Nhu+ng to^i he^'t su+'c ddau buo^`n la` nghe no'i My~ Tho ba^y gio+` tie^u ddie^`u du+~ la('m, kho^ng co`n la` mo^.t tha`nh pho^' e^m dde^`m ma` to^i dda~ ti`m cha^'t lie^.u va` ca?m hu+'ng cho va(n chu+o+ng nhu+ anh no'i nu+~a dda^u!

     DDHDD: Xin anh cho bie^'t ne^'p so^'ng o+? no+i anh ddi.nh cu+ . Va` ne^'u co' the^? ddu+o+.c, xin anh cho bie^'t "Mo^.t nga`y cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng," dde^? ddo^.c gia? hie^?u ro~ anh ho+n .

     NTH: Tha`nh pho^' to^i ddang o+? ra^'t i't ngu+o+`i Vie^.t, chi? ddo^. khoa?ng hai mu+o+i gia ddi`nh . Pha^`n ddo+`i so^'ng be^n na`y tu+. no' dda~ ta.o ne^n su+. ca'ch bie^.t va` pha^`n kho^ng ma^'y ai cu`ng chi' hu+o+'ng vo+'i to^i cho ne^n hoa.t ddo^.ng co^.ng ddo^`ng no'i chung, sinh hoa.t va(n nghe^. no'i rie^ng coi nhu+ kho^ng co' . Mo^.t nga`y cu?a Nguye^~n Ta^'n Hu+ng la.i buo^`n ho+n . Ne^'u kho^ng vie^'t la'ch chu't ddi?nh thi` kho^ng bie^'t to^i pha?i la`m ca'i gi` sau ta'm gio+` la`m vie^.c o+? so+? . Coi bo^. no' kha'c mo^.t tro+`i mo^.t vu+.c ne^'u ddem so sa'nh vo+'i ddo+`i so^'ng be^n Cali anh DDa'n ha? ?

     DDHDD: Anh nghi~ gi` ve^` nhu+~ng to+` ta.p san va(n nghe^. ddu+'ng dda('n o+? ha?i ngoa.i nhu+ Va(n, Va(n Ho.c, La`ng Va(n ? Xin no'i nhu+~ng dda(.c ddie^?m cu?a ba to+` na`y .

     NTH: To^i dda~ dan di'u vo+'i Va(n tu+` ho^`i o+? Vie^.t Nam, cho ne^n qua be^n na`y to^i la`m la.i cuo^.c ddo+`i cu~ng tu+` Va(n . Bie^'t ddu+o+.c Va(n tu.c ba?n o+? ha?i ngoa.i la` mo^.t su+. he^'t su+'c ti`nh co+` . Trong mo^.t chuye^'n du li.ch thu? ddo^ Hoa Thi.nh DDo^'n, chi'nh lu'c cho+` vo+. to^i lu+.a ha`ng to^i pha't hie^.n ra mo^.t sa.p ba'o . Va` to^i bo^`i ho^`i tha^'y cuo^'n Va(n . Tro+`i o+i, cu~ng mo^.t vo'c da'ng nhu+ nga`y na`o . Nhu+ng, to^?ng thu+ ky' to`a soa.n ba^y gio+` la` o^ng Mai Tha?o (kie^m chu? nhie^.m, chu? bu't) cho+' kho^ng pha?i Tra^`n Phong Giao ... The^' la` mo^.t no^'i tie^'p la.i ba('t dda^`u . Sau ddo' cha(?ng bao la^u to^i bie^'t La`ng Va(n la` nho+` trang qua?ng ca'o mo^.t cuo^'n sa'ch cu?a anh Nguye^~n Ngo.c Nga.n tre^n Va(n . Co`n Va(n Ho.c thi` do mo^.t ngu+o+`i ba.n o+? San Jose gio+'i thie^.u . Ba`i vo+? tre^n Va(n, theo to^i nghi~, thi` cu~ng cha(?ng ke'm phong ddo^. khi xu+a bao nhie^u . La`ng Va(n ho+i nghie^ng ve^` nhu+~ng sa'ng ta'c dda^'u tranh chi'nh tri. va` ti`nh tu+. que^ hu+o+ng, i't tha^'y nhu+~ng ba`i negative . Co`n Va(n Ho.c thi` ho+i nghie^ng ve^` bie^n kha?o, vo+'i nhie^`u ba`i nghie^n cu+'u tuy kho^ khan nhu+ng ra^'t co^ng phu va` ra^'t co' gia' tri. . No'i va^.y cho+' nhu+~ng nha^.n xe't na`y cu~ng chi? co' ti'nh ca'ch nha^'t tho+`i ma` tho^i . DDie^`u dda'ng ne^u le^n la` kho^ng ai co' the^? phu? nha^.n su+. ddo'ng go'p he^'t su+'c lo+'n lao cu?a ba to+` ba'o na`y va`o ne^`n va(n ho.c ha?i ngoa.i . Bo+?i the^', nga`y na`o to^i tha^'y ba`i cu?a mi`nh co' dda(ng tre^n nhu+~ng to+` ba'o na`y la` nga`y a^'y to^i vui .

     DDHDD: Theo anh, mo^.t ta'c pha^?m va(n chu+o+ng ddu'ng nghi~a ra sao ?

     NTH: Y' anh muo^'n ne^u le^n su+. kha'c bie^.t giu+~a mo^.t ta'c pha^?m va(n chu+o+ng thua^`n tu'y vo+'i mo^.t quye^?n tie^?u thuye^'t ba xu hay mo^.t cuo^'n da^m thu+ ? DDie^`u na`y thi` hie^?n nhie^?n tu`y thuo^.c va`o quan nie^.m ddo.c cu?a ddo^.c gia? nhie^`u ho+n . Du+o+'i ma('t ngu+o+`i na`y co' the^? la` nhu+~ng gia' tri. va(n chu+o+ng, nhu+ng du+o+'i ma('t ngu+o+`i kia co' the^? chi? la` nhu+~ng hi`nh thu+'c ca^u ddo^.c gia? . Tu.c ma` thanh va` thanh ma` tu.c, kho' lo`ng gia?i thi'ch la('m .

     DDHDD: Ne^'u to^i kho^ng la^`m, Nguye^~n Ta^'n Hu+ng la` mo^.t nha` va(n vie^'t do^`i da`o ma` tha^.n tro.ng . Anh nghi~ sao ve^` nha^.n xe't na`y ? Anh thuo^.c tru+o+`ng pha'i na`o ?

     NTH: Do^`i da`o thi` cha(?ng bie^'t co' do^`i da`o thie^.t hay kho^ng, ddu+o+`ng da`i mo+'i bie^'t ngu+.a hay . To^i mo+'i sa?i va`i ba vo' thi` so+'m qua' dde^? kha(?ng ddi.nh ddie^`u na`y . To^i chi? so+. mi`nh peak, ro^`i tu+` tu+` tuo^.t do^'c ho^`i na`o kho^ng hay . Co`n tha^.n tro.ng thi` cha(?ng qua chi? la` ca'i tho'i quen hay su+?a ba`i cu?a to^i tho^i . Ba^y gio+` co' le~ kho^ng rie^ng gi` o^ng Mai Tha?o ma` ca'c anh Nguye^~n Mo^.ng Gia'c, Nguye^~n Hu+~u Nghi~a ... cu~ng dde^`u bie^'t ca'i tho'i quen la^u nga`y tha`nh ta^.t na`y cu?a to^i . No'i anh nghe anh ddu+`ng cu+o+`i la` o+? giai ddoa.n dda^`u, ca'i ta^.t na`y pha't hie^.n chi? vi` su+. nghi ngo+` ta`i na(ng cu?a mi`nh . So^' la` ba`i to^i gu+?i ve^` Va(n cho o^ng Mai Tha?o ma` bi. o^?ng "nga^m to^m" thi` to^i ddoa'n cha('c la` trong ddo' co' ca'i gi` kho^ng o^?n, tru.c tra(.c . Be`n ddo.c la.i, su+?a la.i, va` co' khi vie^'t la.i . Mo^~i la^`n la`m va^.y thi` mo^~i la^`n o^ng Mai Tha?o la.i dda(ng . Tha`nh thu+? to^i hay ddo.c la.i ba`i to^i vie^'t . Kinh nghie^.m ba?n tha^n cho bie^'t va` ddu'ng nhu+ lo+`i o^ng Mai Tha?o dda~ no'i, mo^~i la^`n su+?a la` mo^~i la^`n ba`i hay the^m . Ca'c ba.n va(n ne^'u ai kho^ng tin cu+' kho+i kho+i la`m thu+? mo^.t la^`n thi` ro~ . Nhie^`u la^`n to^i ba^'t cho+.t tu+. ho?i: ta.i sao o+? cho^~ na`y, ngay lu'c ddo' mi`nh vie^'t te^. nhu+ va^.y . Nhu+ng kho^ng pha?i su+?a hoa`i hay hoa`i, mo^.t hai la^`n la` tro+? ne^n ... cha'n nga('t . Sau na`y ta.i vi` to^i bie^'t la`m typesetting ne^n thie^'u so't mo^.t chi tie^'t hay sai mo^.t chu+~, thu' thie^.t, kho^ng su+?a to^i chi.u kho^ng no^?i . Ho'a ra chuye^.n "xua^'t bu't tha`nh va(n" thi` chi? da`nh cho nhu+~ng ai co' thie^n ta`i ve^` va(n chu+o+ng tho^i, co`n nhu+ to^i thie^.t ti`nh co' to^'n co^ng go.t du~a ddo' . No'i nhu+ va^.y thi` theo anh, anh xe^'p to^i va`o tru+o+`ng pha'i na`o dda^y ?

     DDHDD: Trong ca'c ta'c pha^?m anh co' bao nhie^u pha^`n tra(m su+. tha^.t ? Va` ne^'u to^i kho^ng la^`m, anh giu+~ nguye^n te^n ca'c nha^n va^.t ma` anh cho va`o truye^.n cu?a anh nhu+ ba` Le^ thi. Ba^'t Tri cha(?ng ha.n .

     NTH: Ty? so^' su+. tha^.t trong ta'c pha^?m cu?a to^i co' le~ ho+i cao . Rie^ng cuo^'n Mo^.t DDo+`i DDe^? Ho.c thi` tre^n 90 pha^`n tra(m la` ca'i cha('c . Ta^'t ca? nha^n va^.t phu., Vie^.t cu~ng nhu+ My~, dde^`u la` te^n thie^.t, ngu+o+`i thie^.t . Ngoa.i tru+` nha^n va^.t chi'nh . Anh la`m to^i ho+i giu+.t mi`nh khi dda(.t ddie^`u ho?i ve^` ba` Le^ thi. Ba^'t Tri . Ma^'y chi. Ba^'t Tri, Ba^'t Minh ... dda~ no^?i danh mo^.t tho+`i con nha` nghe`o ho.c gio?i, va^.y ma` ngay ca? o+? My~ Tho cu~ng i't ngu+o+`i nha('c to+'i . Ngu+o+`i ta hay dde^` ca^.p dde^'n te^n Ha?i DDu+o+`ng bo+?i ca'i a'n ma.ng vi` ti`nh ru`ng ro+.n o+? khu Ha~ng Xa'ng . To^i tha^'y kho^ng co^ng ba(`ng ne^n to^i lo^i ma^'y chi. a^'y vo^ .

     DDHDD: Trong ca'c nha` va(n V .N . anh thi'ch nhu+~ng ai ? Ly' do ? Va` trong ca'c nha` va(n quo^'c te^', anh thi'ch nhu+~ng ai ? Ly do ?

     NTH: Ho^`i co`n ddi ho.c trung ho.c to^i thi'ch ddo.c ca'c nha` va(n trong nho'm Tu+. Lu+.c va(n ddoa`n vi` co^ va` tha^`y hay khuye^'n khi'ch la`m ta^.p ddo.c sa'ch . Ta^.p ddo.c sa'ch la` ta^.p vie^'t la.i so+ lu+o+.c co^'t truye^.n cu?a nhu+~ng sa'ch ma` mi`nh dda~ ddo.c . Ca'ch tri`nh ba`y, ve~ ro^`ng ve~ ra('n trong ddo' cu~ng ddu+o+.c cha^'m ddie^?m nu+~a . Sau na`y lo+'n le^n to^i thi'ch ddo.c nhu+~ng ca^y bu't go^'c mie^`n Nam nhu+ Bi`nh Nguye^n Lo^.c, So+n Nam ... va` nhu+~ng nha` va(n vie^'t tre^n ta^.p san Va(n . Tuy nhie^n, he^~ ga(.p nhu+~ng gi` qua' sa^u xa, trie^'t ly' thi` to^i ra^'t sa(~n sa`ng la`m lo+ . Ve^` ca'c nha` va(n ngoa.i quo^'c thi` to^i chi? ddo.c nhu+~ng cuo^'n tie^u bie^?u ma` hi`nh nhu+ ai cu~ng ddo.c he^'t ma` tho^i . DDa.i kha'i nhu+ Vo^ Gia DDi`nh cu?a Hector Malot, Nhu+~ng Ke? Kho^'n Cu`ng cu?a Victor Hugo, La~o Ngu+ O^ng Va` Bie^?n Ca? cu?a Ernest Hemingway, Ti`nh Nghi~a Vo+. Cho^`ng cu?a Leon Tolstoi ... vv . Ngoa`i ca'c bo^. truye^.n Ta`u nhu+ Tam Quo^'c Chi', Thu?y Hu+? ..., to^i co`n ddo.c truye^.n kie^'m hie^.p cu?a Kim Dung, truye^.n lie^u trai ma qua'i cu?a Bo^` Tu`ng Linh, truye^.n nga('n cu?a Ba Kim . Le~ di~ nhie^n toa`n la` sa'ch di.ch cho+' to^i chu+a ddu? kha? na(ng ddo.c nguye^n ta'c .

     DDHDD: Anh sinh tru+o+?ng o+? mie^`n Nam, co' a^'n tu+o+.ng sa^u dda^.m ve^` que^ hu+o+ng tuo^?i nho?, va` dda~ da`n tra?i ky' u+'c cu?a mi`nh trong ta'c pha^?m mo^.t ca'ch so^'ng thu+.c, xin anh cho bie^'t co' mo^.t phu+o+ng pha'p na`o, hoa(.c a'p du.ng ky~ thua^.t na`o, hay chi? vie^'t mo^.t ca'ch tu+. nhie^n theo xu'c ddo^.ng ti`nh ca?m cu?a mi`nh ?

     NTH: DDo' cha(?ng qua la` su+. tha`nh co^ng chung cu?a nhu+~ng ca^y vie^'t go^'c mie^`n Nam . Va` ddo' cu~ng la` cha^n ly' ma` to^i dda~ ti`m ra sau nhie^`u la^`n tha^'t ba.i khi ba('t mi`nh qua' tie^?u thuye^'t ho'a truye^.n cu?a mi`nh .

     DDHDD: Theo do~i ca'c trang truye^.n trong Mo^.t DDo+`i DDe^? Ho.c mo+'i xua^'t ba?n, to^i nha^.n tha^'y mo^.t ca'ch thu' vi. ra(`ng tha`nh pho^' anh ddang so^'ng, so vo+'i nhie^`u no+i kha'c o+? Hoa ky`, cu~ng gio^'ng nhu+ mo^.t tha`nh pho^' nho? so vo+'i Sa`i Go`n nga`y tru+o+'c . Xin anh cho bie^'t the^m mo^.t ti' ve^` phong tho^?, con ngu+o+`i va` co~i lo`ng rie^ng anh ddo^'i vo+'i ngoa.i ca?nh a^'y, va` ca?m xu'c cu?a anh khi ba^'t cho+.t ba('t ga(.p mo^.t va`i hi`nh a?nh que^ hu+o+ng tre^n vu`ng dda^'t ta.m dung cu?a anh .

     NTH: O+? My~ na`y ddi dda^u to^i cu~ng tha^'y nhu+~ng hi`nh a?nh que^ hu+o+ng, nhu+~ng ca^y o^?i ta`u cu?a o^ng Vo~ Phie^'n, la` ta.i vi` to^i ba('t mi`nh chi.u kho' nhi`n xu+' My~ vo+'i ca(.p ma('t ma`u na^u . To^i muo^'n mi`nh nhu+ mo^.t sinh vie^n du ho.c . Du ho.c co' nga`y ve^` . DDe^? ba('t chu+o+'c o^ng Doa~n Quo^'c Sy~ vie^'t the^m nhu+~ng Sa^`u Ma^y kha'c . Trong no^~i nho+' nhung hu+o+'ng ve^` dda^'t Me. . To^i kho^ng muo^'n mi`nh bi. lai My~, to^i chu+a muo^'n mi`nh bi. ddo^`ng ho'a . Va` may ma('n thay, to^i dda~ ti`m ddu+o+.c nhu+~ng gi` to^i muo^'n nhi`n . Nhu+~ng tha`nh pho^' nho nho? gio^'ng nhu+ nhu+~ng qua^.n ly., ti?nh le? tha^n ti`nh cu?a que^ hu+o+ng Vie^.t Nam . Nha^'t la` o+? South Dakota dda^'t ro^.ng ngu+o+`i thu+a, die^.n ti'ch kho^ng thua gi` ca'c tie^?u bang lo+'n ma` da^n so^' kho^ng ho+n ba?y tra(m nga`n . Va^~n co`n no^`ng na`n ba?n ta'nh hie^`n la`nh cha^'t pha'c cu?a ngu+o+`i no^ng da^n lam lu~ . DDo+`i so^'ng co' ve? ho+i ... la.c ha^.u, nhu+ng thanh bi`nh . Phu` ho+.p vo+'i ba?n cha^'t go^'c mie^`n Nam cu?a to^i, kho^ng thi'ch ddua ddo`i bon chen . Chi'nh vi` va^.y ma` to^i muo^'n ddu+a va`o truye^.n nhu+~ng hi`nh a?nh ddo+n so+ ddu+o+.m ne't que^ nha`, nhu+~ng ta^m ti`nh mo^.c ma.c ho^`n nhie^n ddo' . Chi? tie^'c ra(`ng vu`ng na`y kho^ng co' job cho to^i .

     DDHDD: Anh vu+`a vie^'t va(n va` la`m tho+ . Va^.y xin anh cho bie^'t tho+ anh o+? va`o tru+o+`ng pha'i na`o ?

     NTH: Tru+o+`ng pha'i "Tho+ tha^?n ." Kho^ng bie^'t do ai sa'ng la^.p, nhu+ng anh cu~ng bie^'t tru+o+`ng pha'i na`y lo+'n la('m, qui tu. ha^`u he^'t ca'c nha` va(n ... thi?nh thoa?ng quay ra la`m tho+ . Tho+ cu?a to^i ddu+o+.c coi nhu+ la` nhu+~ng sa'ng ta'c tu+` ca'nh tay tra'i cu?a nghe^` tay tra'i ma` tho^i . Kho^ng ddu? y' tho+, tu+' tho+ ma` o^ng Nguye^~n Hu+ng Quo^'c thu+o+`ng no'i dda^u .

     DDHDD: Anh nghi~ sao ve^` ngo^n ngu+~ cu?a thi ca qua ca'c tho+`i dda.i ?

     NTH: Anh pha?i ddo+.i to+'i chu+`ng na`o to^i chuye^?n tho+ qua tay pha?i thi` to^i mo+'i no'i cho anh nghe tho^ng suo^'t ddu+o+.c . Ba^y gio+` thi` ngo^n ngu+~ thi ca qua ca'c tho+`i dda.i ddo^'i vo+'i to^i chi'nh la` nhu+~ng ca^u ca dao, nhu+~ng ca^u phu+o+ng ngo^n tu.c ngu+~ va^.y .

     DDHDD: Xin anh cho bie^'t khi na`o anh vie^'t va(n ? Khi na`o anh la`m tho+ ? Hoa(.c la` tu`y hu+'ng thi'ch gi` la`m na^'y ?

     NTH: La`m tho+ thi` tho^ng thu+o+`ng pha?i co' hu+'ng to^i mo+'i la`m ddu+o+.c . Nhu+ng ddo^i khi to^i cu~ng tha^?n ... tho+ ra mo^.t hai ba`i, lu'c ddang bi. bi' dde^` ta`i vie^'t va(n . A^'y che^'t, no'i nhu+ va^.y nhu+~ng nha` tho+ chi'nh tho^'ng nghe ddu+o+.c thi` the^m phie^`n . Tho^i anh cho to^i ngu+ng tho+ o+? dda^y ddi .

     DDHDD: Xin anh cho bie^'t trong ca'c nha` tho+ V .N ., anh thi'ch nhu+~ng ai ? Ly' do ? Ca? ca'c nha` tho+ quo^'c te^' nu+~a, anh thi'ch nhu+~ng ai ? Ly' do ?

     NTH: La.i tho+, anh DDa'n na`y kho' ti'nh qua' . A', ma` ca^u na`y tra? lo+`i de^~ nhu+ ... a(n che` . Anh ha~y nghe dda^y, nhu+~ng nha` tho+ Vie^.t Nam ma` to^i thi'ch thi` nhie^`u la('m . DDe^? coi lu'c mi`nh ho.c trung ho.c thi` ba('t dda^`u tu+` nha` tho+ na`o ha` . Nguye^~n Tra~i, Ta?n DDa`, Nguye^~n Khuye^'n, Nguye^~n Co^ng Tru+', Cao Ba' Qua't, Ho^` Xua^n Hu+o+ng, DDoa`n thi. DDie^?m, Nguye^~n DDi`nh Chie^?u ..., Nguye^~n Du . Tho+ tie^`n chie^'n cu?a Huy Ca^.n, Xua^n DDie^.u, Lu+u Tro.ng Lu+, Nguye^~n Bi'nh ... thi` ai la.i kho^ng thi'ch . Tho+ ca^.n dda.i va` hie^.n dda.i thi` nhie^`u ta'c gia? la('m kho^ng sao ke^? he^'t ne^n xin mie^~n ke^? . Co`n nhu+~ng nha` tho+ ngoa.i quo^'c thi` vo^'n lie^'ng cu?a to^i co' le~ chi? la` nhu+~ng gi` to^i ho.c ve^` Va(n ho.c su+? Pha'p ba^.c trung ho.c . U+`a, to^i thi'ch Pierre de Ronsard ...

     DDHDD: Tro+? la.i va^'n dde^` vie^'t va(n, anh co' y' ddi.nh vie^'t mo^.t quye^?n tru+o+`ng giang tie^?u thuye^'t ma` nha^n va^.t chi'nh kho^ng pha?i la` anh kho^ng ?

     NTH: Nhu+ anh bie^'t o+? ngoa`i ddo+`i to^i dda~ bao phen tha^'t ba.i mo+'i co' chu't chu't tha`nh co^ng . Trong va(n chu+o+ng cu~ng va^.y, to^i cu~ng bi. ba chi`m ba?y no^?i mo+'i ddu+o+.c lo+` mo+` lo' da.ng nhu+ ba^y gio+` . Va` to^i dda~ co' mo^.t la^`n tha^'t ba.i o+? truye^.n da`i, suy't chu't nu+~a giu+~a ddu+o+`ng ga~y ga'nh, ne^n to^i ho+i o+'n . To^i be`n dde? ra ca'i lo^'i truye^.n da`i theo kie^?u cu?a to^i nhu+ anh tha^'y o+? ta'c pha^?m Mo^.t DDo+`i DDe^? Ho.c . Ban dda^`u to^i ddi.nh dde^? la` "ta^.p-truye^.n-da`i" nhu+ng so+. cha(?ng ai hie^?u no' la` ca'i qua'i gi` he^'t, ne^n dda`nh dde^? truye^.n da`i kho^ng tho^i . Mu.c ddi'ch cu?a hai chu+~ truye^.n da`i chi? la` dde^? hu+o+'ng da^~n ddo^.c gia? ne^n ddo.c nhu+~ng truye^.n nga('n theo thu+' tu+. tu+` dda^`u dde^'n cuo^'i . DDu+`ng ddo.c ta('t ngang theo kie^?u ta^.p truye^.n nga('n thi` ta'c pha^?m se~ ma^'t ddi pha^`n na`o y' nghi~a . Vie^'t truye^.n da`i theo kie^?u na`y vu+`a de^~ vu+`a co' lo+.i anh bie^'t kho^ng ? De^~ vi` truye^.n nga('n de^~ vie^'t ho+n truye^.n da`i, co' the^? dda^y la` tru+o+`ng ho.p cu?a rie^ng to^i . Co`n co' lo+.i la` toa`n ta'c pha^?m co' the^? ddu+o+.c pho^? bie^'n ro^.ng ra~i tre^n nhie^`u ba'o . Thu+? ho?i anh ddu+a mo^.t cuo^'n truye^.n da`i cho mo^~i mo^.t ta.p chi', ne^'u ho. chi.u tri'ch dda(ng gio+'i thie^.u thi` dda(ng ddu+o+.c ma^'y ddoa.n ? Mo^.t ddoa.n tho^i thi` uo^?ng co^ng mi`nh qua' xa' . Di~ nhie^n ne^'u dda(ng he^'t ta'c pha^?m thi` kho^ng tha`nh va^'n dde^`, kho^ng no'i la`m chi . Ma` kho^ng tha`nh va^'n dde^` la` ddo^'i vo+'i nhu+~ng ngu+o+`i vie^'t nhie^`u nhu+ ca'c anh Nguye^~n Ngo.c Nga.n, Ho^` Tru+o+`ng An ... cho+' nhu+~ng ai cha^n u+o+'t cha^n ra'o nhu+ to^i, mo+'i co' mo^.t hai cuo^'n dda^`u ddo+`i na^ng niu nhu+ na^ng tru+'ng thi` ro~ ra`ng vie^.c pho^? bie^'n ca`ng ro^.ng ra~i ca`ng mu+`ng . Ro^`i ba^y gio+` ne^'u to^i gom na(m ba cuo^'n tu+. truye^.n cu?a to^i la.i thi` kho^ng pha?i la` mo^.t bo^. tru+o+`ng thie^n tie^?u thuye^'t tu+. truye^.n hay sao ? Chi? ke.t mo^.t ddie^?m nha^n va^.t chi'nh cu~ng va^~n la` to^i ha? ? Kho^? thie^.t . No'i va^.y cho+' to^i dda^u pha?i lu'c na`o cu~ng vie^'t tu+. truye^.n . Tu+. truye^.n na`o vie^'t hoa`i la.i kho^ng he^'t . Pha?i vie^'t sang gia ddi`nh truye^.n, ba.n be` truye^.n, la`ng xo'm truye^.n, xa~ ho^.i truye^.n nu+~a cho+' . Nhu+ng ma` tho^i, to^i tha^'y "va(n chu+o+ng" cu?a to^i va^~n co`n na(`m trong giai ddoa.n pho^i thai, co`n so+'m qua' dde^? ba`n dde^'n va^'n dde^` na`y .

     DDHDD: Anh co' nha^.n xe't gi` ve^` va(n chu+o+ng o+? ha?i ngoa.i ?

     NTH: To^i nho+' co' la^`n anh Vo~ Ky` DDie^`n cho ra(`ng va(n chu+o+ng ha?i ngoa.i co' ba khuynh hu+o+'ng de^~ tha^'y la`: dda^'u tranh vo+'i co^.ng sa?n, nho+' to+'i ddo+`i so^'ng cu~ o+? que^ nha`, va` ho^.i nha^.p cuo^.c so^'ng mo+'i o+? xu+' ngu+o+`i . DDa^y la` mo^.t nha^.n xe't ra^'t trung thu+.c, ca(n ba?n . Sau na`y co' ngu+o+`i cu~ng ddu+a ra mo^.t nha^.n xe't tu+o+ng tu+. nhu+ va^.y, go.i la` nhu+~ng khuynh hu+o+'ng: dda^'u tranh, hoa`i co^?, va` xa~ ho^.i . DDo^`ng tho+`i ghi nha^.n the^m hai khuynh hu+o+'ng mo+'i: giao lu+u va(n ho'a va` pho'ng su+. xa~ ho^.i . Nhu+ng va^~n co`n thie^'u . Theo to^i, co`n mo^.t khuynh hu+o+'ng nu+~a ra^'t la` quan tro.ng: bie^n kha?o va` nghie^n cu+'u . Bie^n kha?o va` nghie^n cu+'u ve^` va(n chu+o+ng, va(n ho'a da^n to^.c, ddo' kho^ng pha?i la` mo^.t khuynh hu+o+'ng va(n chu+o+ng sao ? Ngoa.i tru+` khuynh hu+o+'ng to^i vu+`a mo+'i ne^u le^n, ha^`u he^'t trong ca'c khuynh hu+o+'ng kia lo^'i va(n "ho^`i ky'" hi`nh nhu+ ddu+o+.c su+? du.ng ho+i nhie^`u . No'i cho ngay, dda~ go.i la` truye^.n, truye^.n nga('n cu~ng nhu+ truye^.n da`i, kho^ng i't thi` nhie^`u dde^`u dda~ co' ti'nh cha^'t ke^? la.i . Ma` muo^'n ke^? la.i thi` pha?i nho+' la.i, ghi la.i . Tu+'c la` ho^`i ky' ? Ro~, cha.y tro+`i kho^ng kho?i na('ng ... Nhi`n chung, to^i tha^'y ne^`n va(n chu+o+ng ha?i ngoa.i ra^'t do^`i da`o, phong phu' . Va` ca`ng nga`y ca`ng ddi le^n, to^i co' ca'i nhi`n la.c quan nhu+ va^.y .

     Co' mo^.t su+. kie^.n xa?y ra he^'t su+'c la` ngoa.n mu.c, ma` anh Ho^` Tru+o+`ng An kho^ng ddo^`ng y' vo+'i nhu+~ng ai hay go.i la` mo^.t hie^.n tu+o+.ng, la` su+. xua^'t hie^.n cu?a nhie^`u ca^y vie^'t go^'c mie^`n Nam . Kho^ng ngoa.n mu.c sao ddu+o+.c khi la~nh vu+.c va(n chu+o+ng thi phu' xu+a nay nhu+ da`nh rie^ng cho nhu+~ng ai sinh tru+o+?ng o+? mie^.t Tha(ng Long tha`nh hay cho^'n Tha'i Ho`a ddie^.n! Vo+'i to^i co`n co' the^m mo^.t su+. kie^.n xa?y ra kho^ng ke'm pha^`n ngoa.n mu.c nu+~a . DDo' la` xu+' la'ng gie^`ng cu?a to^i, ca'ch nhau chi? mo^~i do`ng Cu+?u Long va` ca'i ba('c Ra.ch Mie^~u, bo^~ng nhie^n dde? ra nhie^`u nha` va(n nu+~: Phan thi. Tro.ng Tuye^'n, Nguye^~n thi. Ngo.c Nhung, Cao Bi`nh Minh, va` ga^`n dda^y Nguye^~n thi. Ngo.c Die^~m . Mo^~i ngu+o+`i mo^~i ve? mu+o+`i pha^n ve.n ... mu+o+`i mo^.t, ne^n to^i pha?i ... dde^? y' . Chu me.t o+i, ro~ ra`ng ca'i xu+' Be^'n Tre la` xu+' a^m thi.nh du+o+ng suy (trong va(n chu+o+ng) . Bo+' ca'c o^ng gia` Ba Tri o+i, nho?m da^.y ma` coi! To^i tha^'y hi`nh nhu+ chi? co' mo^.t nu+?a hi`nh ha`i cu?a anh Ngo^ Nguye^n Du~ng la` chi.u kho' ... ddu+'ng le^n dda'p lo+`i so^ng nu'i .

     DDHDD: Ne^'u cho anh ddi la.i tu+` dda^`u, anh se~ la`m gi` ?

     NTH: Kho^ng bie^'t anh co' tin o+? so^' ma.ng hay kho^ng, cho+' rie^ng to^i, to^i dda~ nhie^`u la^`n o+? trong tru+o+`ng ho.p mi`nh kho^ng the^? quye^'t ddi.nh cuo^.c ddo+`i cu?a mi`nh . Vo+'i to^i, ngay ca? vie^.c vie^'t va(n, cha.y qua My~, la`m ti`nh ba'o, ddi li'nh, xa nha` tro. ho.c ... to^i ddang ddi su.t lu`i dda^'y, cu~ng la` chuye^.n do duye^n may dun ru?i hay ddi.nh me^.nh ddu+a dda^?y ma` tho^i . Ma(.c du` cuo^.c ddo+`i to^i co' gian trua^n kho^? so+? ddo', co' le^n voi xuo^'ng cho' ddo', nhu+ng hi`nh nhu+ lu'c na`o to^i cu~ng ye^u ddo+`i, cu~ng luo^n luo^n ba(`ng lo`ng vo+'i hoa`n ca?nh, so^' kie^'p cu?a mi`nh . Cho ne^n, ne^'u cho ddi tro+? la.i tu+` dda^`u thi` no'i thie^.t anh thu+o+ng, to^i chi? mong ddu+o+.c la`m y chang nhu+~ng gi` to^i dda~ la`m . Quye^'t kho^ng the`m la`m to^?ng tho^'ng, thu? tu+o+'ng mo^'c xi` gi` ra'o tro.i .

     DDHDD: Xin anh cho bie^'t du+. ddi.nh (ve^` va(n nghe^.) cu?a anh .

     NTH: To^i ddang tro^ng La`ng Va(n xua^'t ba?n ta^.p truye^.n dda^`u tay Mo^.t Chuye^'n Ra Kho+i cu?a to^i xem ma(.t mu~i ra sao ca'i dda~, ro^`i mo+'i ti'nh to+'i ddu+o+.c . Co' the^? nghi? xa? ho+i mo^.t tho+`i gian dde^? nhi`n la.i qua' tri`nh mi`nh dda~ ddi qua ti`m u+u khuye^'t ddie^?m, ru't kinh nghie^.m cho nhu+~ng la^`n to+'i . Ne^'u nhu+~ng la^`n to+'i thu+.c su+. co' trong tu+o+ng lai . Ma` thu+? ho?i co' ai bie^'t ddu+o+.c chuye^.n tu+o+ng lai ?

     DDHDD: Anh cho bie^'t luo^n ti`nh tra.ng ba'o chi' o+? ha?i ngoa.i .

     NTH: To^i o+? xa ca'c trung ta^m ba'o chi' ne^n to^i kho^ng ra`nh ma^'y . Chi? nghe no'i so^' nha` ba'o tie^'ng Vie^.t o+? ha?i ngoa.i dda~ vu+o+.t qua' con so^' 250 va` ca`ng nga`y ca`ng ta(ng . Nhu+ va^.y thi` la`ng ba'o chi' ta pho^`n thi.nh qua' mu+'c ro^`i pha?i kho^ng anh ?

     DDHDD: Xin anh cho bie^'t ca'c thu' gia?i tri' cu?a anh .

     NTH: Ngoa`i tro+`i thi` to^i me^ tennis, cha.y bo^., va` ca^u ca' . Trong nha` thi thi'ch cho+i guitar, tro^'ng, va` nghe nha.c . Co`n tre^n giu+o+`ng thi` ... ddo.c sa'ch cu~ng la` mo^.t trong nhu+~ng thu' gia?i tri' tha^`n tie^n cu?a to^i va^.y .

     DDHDD: Anh muo^'n no'i gi` vo+'i ddo^.c gia? La`ng Va(n dda^y ?

     NTH: Xin tha`nh tha^.t ca'm o+n ddo^.c gia? La`ng Va(n, ddo^.c gia? kha('p na(m cha^u the^' gio+'i, dda~ bo? chu't thi` gio+` quy' ba'u dde^? nghe to^i no'i ve^` to^i . Xin ta.m bie^.t va` he.n nga`y ta'i ngo^. ne^'u anh DDa'n da'm xa^m mi`nh pho?ng va^'n to^i la^`n nu+~a .

DDa`o Huy DDa'n

Ba`i Tru+o+'c Trang Chi'nh Ba`i Ke^' Tie^'p

---