Go:
[MAIN PAGE]
Fonts:
[VIQR]
[VNI]
[UNICODE]
[VISCII]
[VPS]
Ru't Nga('n DDoa.n DDu+o+`ng Da`i
Nguye^~n Ta^'n Hu+ng
Ha~y khoan, ddu+`ng no'i dde^'n co~i thie^n thai, nhu+
Lu+u Tha^`n va` Nguye^~n Trie^.u dda~ tu+`ng la.c va`o, la`m
chi cho xa xo^i, nhu+~ng ai co' di.p ro+`i kho?i xo'm la`ng,
lu~y tre xanh cu~ng dde^`u ca?m tha^'y bo+~ ngo+~, bo+ vo+,
la.c lo~ng . Bu+o+'c va`o ca?nh nu'i ru+`ng a^m u tru`ng ddie^.p
kho^ng mo^.t bo'ng ngu+o+`i qua hay dda(.t cha^n le^n ba~i
hoang chu+a in da^'u ve^'t ke? du ha`nh, ha(?n la` co' ca?m
gia'c la` la. ngay . Nhu+ng cu~ng co`n di'nh vo+'i dda^'t
lie^`n ... Xa ho+n, bay le^n ma^'y tu+`ng ma^y xanh ba(`ng
phi co+ hoa(.c le^nh dde^nh giu+~a dda.i du+o+ng me^nh mo^ng
ba(`ng ta`u thu?y ... chi? tha^'y tro+`i va` nu+o+'c, chu'ng
ta bo^~ng ca?m tha^'y nho? nhoi, hoang mang, so+. ha~i . Ro^`i
co^' ddi.nh phu+o+ng hu+o+'ng, ddi.nh vi. tri' xem mi`nh ddang
o+? dda^u, no+i na`o cho vu+~ng bu.ng, an lo`ng . Ba^y gio+`,
ddi xa ho+n chu't nu+~a, ta la.i thu+? ... ddi.nh phu+o+ng
hu+o+'ng, ddi.nh vi. tri' cu?a mi`nh trong co~i ca`n kho^n,
vu~ tru. xem sao! DDe^? co' the^?, vi` mo^.t ly' do na`o
ddo', tha^'y ngo.n ta^m dda(ng ma` co`n ti`m ddu+o+`ng ddi
to+'i!
Well, no'i dde^'n ca`n kho^n, vu~ tru. ..., thie^?n nghi~,
to^'t ho+n he^'t la` du+.a va`o kinh ddie^?n . Trong "Tha'nh
Ngo^n Hie^.p Tuye^?n," pha^?m "Ye^'n Sa'ng Chie^'u Tro+`i
Nam," Tha^`y, tu+'c Ngo.c Hoa`ng Thu+o+.ng DDe^' co' da.y:
Chu+ Mo^n dde^. va` chu+ nhu nghe: Chim ve^` co^.i, nu+o+'c
ta'ch nguo^`n, tu+` xu+a kie^'p con ngu+o+`i giu+~a the^',
cha(?ng qua la` kha'ch ddi ddu+o+`ng, pha^.n su+. muo^'n cho
hoa`n toa`n, ca^`n pha?i co' be^`n chi' va` kho^? ta^m; co'
be^`n chi' mo+'i dda(.ng dda.t pha^?m vi. thanh cao; co' kho^?
ta^m mo+'i ro~ tuo^`ng ddo+`i a^'m la.nh . La(ng xa(ng xa.o
xu+., mu`i chung ddi?nh, ve? ca^n ddai, ro^'t cuo^.c cha(?ng
kha'c chi gia^'c huy`nh lu+o+ng mo^.ng . Mo^~i ba^.c pha^?m
dde^`u dda(.ng mo^.t vai tuo^`ng cu?a DDa^'ng ca^`m quye^`n
the^' gia'i ban cho, da^`u thanh cao da^`u he`n ha. cu~ng pha?i
ga('ng la`m cho ro^`i tra'ch nha^.m, ha^`u buo^?i chung cuo^.c,
ho^`n lia` co~i tra^`n, dda(.ng dde^'n no+i kho+?i ha`nh ma`
phu.c ho^`i co^ng ca'n . Ai giu+~ tro.n ba^.c pha^?m thi` dda(.ng
To`a nghie^.t ca?nh tu+o+ng co^ng chie^'t to^.i, dde^? va`o
ddi.a vi. cao ho+n cho^'n DDi.a ca^`u 68 na^`y; ai cha(?ng
ve.n tra'ch nha^.m nho+n sanh, pha?i bi. ddo.a va`o no+i u
minh ddi.a, dde^? tra? cho xong to^.i ti`nh ca(n qua? cho dde^'n
lu'c tro+? ve^` ne?o cha'nh ddu+o+`ng ngay ma` phu.c ho^`i ngo^i
cu~ . Ba(`ng cha(?ng bie^'t su+?a mi`nh thi` lua^.t Thie^n
ddie^`u cho^`ng cha^.p, kho^? A Ty` pha?i vu+o+'ng muo^n muo^n
ddo+`i ddo+`i ma` dde^`n to^.i a'c . Ba^.c nho+n sanh vi` ddo'
ma` pha?i chi.u thie^n nie^n chi`m dda('m va`o so^' lua^n ho^`i;
vay tra?, tra? vay, ca(n qua? cha(?ng bao gio+` tie^u
dda(.ng . Ca'c ba^.c Tha^`n Tha'nh ne^'u cha(?ng bie^'t mo^'i
DDa.o la` phu+o+ng cha^m ti`m nguo^`n trong ru+?a bo+.n tu.c,
thi` bie^?n kho^? tra^`n na^`y cu~ng kho' mong thoa't dda(.ng .
Nhu+ va^.y, qua lo+`i Tha^`y da.y, chu'ng ta ddu+o+.c bie^'t chu'ng
ta ddang o+?, ddang so^'ng tre^n qua? DDi.a ca^`u thu+' 68 . Ta^'t
nhie^n, qua? DDi.a ca^`u na`y kho^ng pha?i la` qua? DDi.a ca^`u duy
nha^'t trong vu~ tru., ca`n kho^n . Cu~ng trong "Tha'nh Ngo^n Hie^.p
Tuye^?n," pha^?m "Kie^'p Lua^n Ho^`i DDe^? Ta^'n Ho'a," Tha^`y co`n
cho bie^'t the^m:
Ca'c con nghe: mo^.t su+. ca'c con chu+a he^` bie^'t dde^'n dda(.ng
hie^?u DDa.o la` qui' tro.ng du+o+`ng na`o, dde^? lo tu ta^m du+o+~ng
ta'nh .
Ca'c con dda~ sanh ra ta.i the^' na^`y, o+? ta.i the^' na^`y, chi.u
kho^? na~o ta.i the^' na^`y, ro^`i che^'t cu~ng ta.i the^' na^`y .
Tha^`y ho?i: Ca'c con che^'t ro^`i ca'c con ra the^? na`o ? Ca'c con
ddi dda^u ?
Cha(?ng mo^.t ddu+'a hie^?u dda(.ng co+ ma^`u nhie^.m a^'y . Tha^`y
da.y: Ca? kie^'p lua^n ho^`i thay ddo^?i tu+` trong no+i va^.t cha^'t
ma` ra tha?o mo^.c, tu+` tha?o mo^.c dde^'n thu' ca^`m, loa`i ngu+o+`i
pha?i chi.u chuye^?n kie^'p nga`n nga`n, muo^n muo^n la^`n, mo+'i
dde^'n ddi.a vi. nho+n pha^?m . Nho+n pha^?m no+i the^' na^`y la.i
co`n chia ra pha^?m gia' mo^~i ha.ng . DDu+'ng ba^.c DDe^' Vu+o+ng
no+i tra'i ddi.a ca^`u na^`y, chu+a dda(.ng va`o bu+.c cho't cu?a
DDi.a ca^`u 67 . Trong DDi.a ca^`u 67, nho+n loa.i cu~ng pha^n ra
dda(?ng ca^'p du+o+`ng a^'y . Ca'i quy' tro.ng cu?a mo^~i ddi.a ca^`u
ca`ng ta(ng the^m hoa`i, cho to+'i DDe^. nhu+'t ca^`u, Tam Thie^n
The^' Gia'i; qua kho?i Tam Thie^n The^' Gia'i mo+'i dde^'n Tu+' DDa.i
Bo^. Cha^u, qua Tu+' DDa.i Bo^. Cha^u mo+'i va`o dda(.ng Tam Tha^.p
Lu.c Thie^n; va`o Tam Tha^.p Lu.c Thie^n ro^`i pha?i chuye^?n kie^'p
tu ha`nh nu+~a, mo+'i dda(.ng le^n dde^'n Ba.ch Ngo.c Kinh, la` no+i
DDa.o Pha^.t go.i la` Nie^'t Ba`n ddo' va^.y .
Ca'c con coi ddo' thi` ddu? hie^?u ca'c pha^?m tra^.t ca'c con no'
nhie^`u la` du+o+`ng na`o; song a^'y la` pha^?m tra^.t Thie^n Vi. .
Ro^`i ha~y khoan ddi tha^.t xa, dde^'n Tam Thie^n The^' Gio+'i, Tu+'
DDa.i Bo^. Cha^u, Tam Tha^.p Lu.c Thie^n ..., ma` chi? ca^`n ti`m
to+'i qua? DDi.a ca^`u 67 tho^i, xem su+. the^? va` ddo+`i so^'ng o+?
dda^y nhu+ the^' na`o ? Tuy la` chu+a to+'i ddu+o+.c, nhu+ng hie^?n
nhie^n chu'ng ta bie^'t ra(`ng qua? DDi.a ca^`u na`y a('t pha?i na(`m
ngoa`i Tha'i du+o+ng he^. . Va`, ma?i cho dde^'n nga`y nay, na(m
2002, ba(`ng ca'c du.ng cu. to^'i ta^n, ca'c khoa ho.c gia ddang co^'
ga('ng ti`m kie^'m trong vu~ tru. bao la na`y xem co' mo^.t ha`nh tinh
na`o chu+'a ddu? ngu~ ha`nh ... kim, mo^.c, thu?y, ho?a, tho^? dde^?
co' kha? na(ng nuo^i du+o+~ng ddo+`i so^'ng hay kho^ng, ma` ... than
o^i, va^~n vo^ hie^.u qua?!
Gio+` ddi xa ho+n mo^.t chu't, du+o+`ng nhu+ Tha^`y chi? muo^'n ne^u
le^n mo^.t pha^`n nho? nha(`m de^~ tha^'y, cho+' theo to^i ta.m hie^?u,
"Tam Thie^n The^' Gia'i" na`y ra^'t co' the^? la` "Tam Thie^n Tie^?u
Thie^n The^' Gia'i" vi` trong kinh Pha^.t, kinh "Duy Ma Ca^.t" pha^?m
"Co~i Pha^.t," co' the^m hai chu+~ "DDa.i Thie^n" dde^? tha`nh "Tam
Thie^n DDa.i Thie^n The^' Gio+'i" nhu+ sau:
To^i nghe nhu+ va^`y (lo+`i o^ng A Nan thua^.t la.i): Co' mo^.t
lu'c, ddu+'c Pha^.t ngu+. ta.i tha`nh Ty` Da Ly, trong vu+o+`n ca^y
Am La vo+'i ba't thie^n Ty` Kheo, tam tha^.p nhi. thie^n DDa.i Bo^`
Ta't vo^'n dda~ tha`nh tu+.u dda.i tri' va` bo^?n ha.nh .
...
Trong so^' tam tha^.p nhi. thie^n Bo^` Ta't co' ca'c Bo^` Ta't nhu+
DDi.nh Tu+. Ta.i Vu+o+ng, Bie^.n A^m, Hu+ Kho^ng Ta.ng, Ba?o Tha('ng,
Thie^n Vu+o+ng, Hoa.t Ma, Tu+. Ta.i Vu+o+ng, Su+ Tu+? Ho^'ng,
Thu+o+`ng Tinh Ta^'n, Hoa Nghie^m, Qua'n The^' A^m, DDa('c DDa.i
The^', Di La(.c, Pha'p Vu+o+ng Tu+? Va(n Thu` Su+ Lo+.i, DDa(?ng
Quan, Ba^'t DDa(?ng Quan ..., v .v ...
La.i co' the^m tha^.p thie^n Pha.m Thie^n Vu+o+ng nhu+ Thi Khi' ...,
v .v ... tha^.p nhi. thie^n Thie^n DDe^', chu+ Thie^n Long Ba't Bo^.,
chu+ Ty` Kheo, Ty` Kheo Ni, U+u Ba` Ta('c, U+u Ba` Di ...
Lu'c a^'y co' mo^.t thanh nie^n te^n la` Ba?o Ti'ch, con cu?a mo^.t
tru+o+?ng gia? o+? tha`nh Ty` Da Ly cu`ng ngu~ ba' ba.n hu+~u dde^'n
dda?nh le^~ Pha^.t va` cu'ng du+o+`ng mo^~i ngu+o+`i mo^.t ca^y lo.ng
ba?y ba'u . Nga`i lie^`n du`ng su+'c tha^`n tho^ng bie^'n ngu~ ba'
lo.ng ba'u tha`nh mo^.t ca^y duy nhu+'t, che tru`m kha('p tam thie^n
dda.i thie^n the^' gio+'i . Trong lo.ng a^'y hie^.n ra dda^`y ddu?
ca'c the^' gio+'i, ca'c nu'i Tu Di, Thie^'t Vi, so^ng, bie^?n,
ra.ch, ngo`i, ma(.t tro+`i, ma(.t tra(ng, ca'c tinh tu', Thie^n
Cung, Long Cung, Tha^`n cung cu~ng nhu+ chu+ Pha^.t mu+o+`i phu+o+ng
ddang la`m Pha^.t su+. .
Ba^y gio+` chu'ng ta ta.m hie^?u, theo nghi~a tho^ng thu+o+`ng, la`
mo^.t vi` sao (star) va` ca'c ha`nh tinh (planets) cu?a no' se~ ta.o
tha`nh mo^.t "tie^?u the^' gio+'i," thi' du. nhu+ "Tha'i du+o+ng he^."
ma` chu'ng ta ddang so^'ng dda^y (gia` khoa?ng 4.5 ty? na(m) . Ro^`i,
mo^.t nga`n "tie^?u the^' gio+'i" ta.o tha`nh mo^.t "tie^?u thie^n the^'
gio+'i," mo^.t nga`n "tie^?u thie^n the^' gio+'i" ta.o tha`nh mo^.t
"trung thie^n the^' gio+'i," va` sau cu`ng mo^.t nga`n "trung thie^n
the^' gio+'i" ta.o tha`nh mo^.t "dda.i thie^n the^' gio+'i ." Va^.y thi`,
co^.ng tru+` nho+n chia va('n ta('t la.i la` "tam thie^n dda.i thie^n
the^' gio+'i" chu+'a ddu+.ng 3 nga`n ty? "tie^?u the^' gio+'i" tu+'c
3 nga`n ty? vi` sao (3 trillion stars) . No'i to'm la.i, ta.m hie^?u
theo lo+`i Tha^`y da.y be^n tre^n, thi` trong mo^~i "Tam thie^n tie^?u
thie^n the^' gia'i", tu+'c ... 3000 Tha'i du+o+ng he^., chu'ng ta se~
ti`m tha^'y "tha^'t tha^.p nhi. DDi.a ca^`u," tu+'c 72 ha`nh tinh co'
nhu+~ng ddie^`u kie^.n sinh so^'ng gio^'ng gio^'ng tra'i dda^'t .
Ro^`i, ta thu+? la`m mo^.t cuo^.c ha`nh tri`nh tu+` DDi.a ca^`u 68 hay
tu+` "tie^?u the^' gio+'i tha'i du+o+ng he^." cu?a chu'ng ta, ra ngoa`i
kia vu~ tru. me^nh mo^ng dde^? ti`m nhu+~ng ... con ngu+o+`i anh em ha`ng
xo'm, la'ng gie^`ng cu?a chu'ng ta xem sao! Mo^.t ca'ch khoa ho.c
thay vi` huye^`n bi'!
Tru+o+'c tie^n, gia? su+? qua? DDi.a ca^`u 67 se~ la` mo^.t trong nhu+~ng
ha`nh tinh cu?a vi` sao na(`m ga^`n chu'ng ta nhu+'t, thi` thu+? ho?i vi`
sao ddo' la` vi` sao na`o va` ca'ch xa chu'ng ta khoa?ng bao xa ? Xin
thu+a, du+.a va`o Tu+. DDie^?n Ba'ch Khoa cu?a My~, la` he^. tho^'ng 3
vi` sao (triple star) mang te^n Proxima Centauri va` chi? ca'ch chu'ng ta
ddo^. chu+`ng, u+ ..., 4.29 na(m a'nh sa'ng ma` tho^i .
DDi xa ho+n mo^.t chu't, chu'ng ta se~ dde^'n vo+'i khoa?ng 8000 vi`
sao ma`, ba(`ng ma('t thu+o+`ng, chu'ng ta nhi`n tha^'y ddu+o+.c . Ro~
ho+n, 4000 vi` sao o+? Ba('c ba'n ca^`u va` 4000 vi` sao kia o+? Nam
ba'n ca^`u . Nhu+ng la.i bi. gio+'i ha.n the^m, bo+?i dde^m va` nga`y,
ne^n tho^ng thu+o+`ng mo^~i to^'i chu'ng ta chi? co`n tha^'y la^'p la'nh
khoa?ng 2000 vi` sao tre^n mo^~i ba^`u tro+`i .
La.i ddi xa ho+n mo^.t chu't nu+~a, ca'c nha` Thie^n va(n co`n cho
bie^'t, kho^ng rie^ng gi` 8000 vi` sao ne^u tre^n, ta^'t ca? ca'c vi`
sao dde^`u kho^ng chi.u ddu+'ng rie^ng re~ ma` lie^n he^. vo+'i nhau
tha`nh nho'm, go.i la` ca'c "thie^n ha`" (galaxy) . Ca'c thie^n ha`
na`y cu~ng kho^ng thi'ch ddu+'ng rie^ng re~ ma` lie^n he^. vo+'i nhau
tha`nh chu`m, ta.m go.i la` "chu`m thie^n ha`" (cluster of galaxies) .
Ca'c chu`m thie^n ha`, hie^?n nhie^n, cu~ng kho^ng u+a ddu+'ng rie^ng
re~ ma` lie^n he^. vo+'i nhau tha`nh xa^u, ta.m go.i la` "xa^u thie^n
ha`" (supercluster of galaxies) . Ga^`n gu~i vo+'i chu'ng ta nhu+'t,
co' "Chu`m thie^n ha` DDi.a phu+o+ng" (Local Group, go^`m khoa?ng 20
thie^n ha`) na(`m trong pha^`n ri`a cu?a "Xa^u thie^n ha` Virgo" chu+'a
ha(`ng trie^.u vi` sao . Ro^`i lo+'n ho+n xa^u, ta co' gia?i, ta.m
go.i la` "gia?i thie^n ha`" (mammoth supercluster of galaxies), nhu+
"Gia?i nga^n ha`" (Milky Way) la` mo^.t, chu+'a dde^'n va`i tra(m
trie^.u "thie^n ha`" hay va`i tra(m ty? vi` sao, chie^'m mo^.t khoa?ng
kho^ng ddu+o+`ng ki'nh ddo^. 100 nga`n na(m a'nh sa'ng . Va^.y ma`,
xen la^~n vo+'i nhu+~ng khoa?ng tro^'ng kho^ng co' gi` he^'t (empty
space), toa`n the^? vu~ tru. (gia` khoa?ng 7-20 ty? na(m) la.i co'
ha(`ng tra(m trie^.u "gia?i thie^n ha`" gio^'ng gio^'ng "Gia?i nga^n
ha`" nhu+ the^' . Va`, toa`n bo^. ca`n kho^n, vu~ tru. ddang tie^'p
tu.c gia~n no+? kha('p mo.i chie^`u trung bi`nh 50-100 ca^y so^' mo^~i
gia^y, do ha^.u qua? cu?a su+. bu`ng no^? to lo+'n buo^?i ban dda^`u
(Big Bang) ... Ho'a ra, ne^'u co^.ng tru+` nho+n chia la^`n nu+~a,
ta co' ke^'t qua? to^?ng so^' la` ... khoa?ng 3 nga`n ty? vi` sao (3
trillion stars), ga^`n ddu'ng ddu'ng nhu+ kinh sa'ch dda~ no'i ...
Co' ddie^`u dda'ng ne^u la` ca'c nha` thie^n va(n co' the^? chu.p hi`nh
ddu+o+.c ca'c "thie^n ha`, chu`m thie^n ha`, xa^u thie^n ha`, gia?i
thie^n ha`" va` dda~ ghi nha^.n ca'c loa.i hi`nh nhu+ sau: hi`nh xoa'y
tro^n o^'c (spiral galaxies) quay vo`ng vo`ng nhu+ ta ddo^'t pha'o bo^ng,
ddie^?n hi`nh la` ca'c thie^n ha` M81, Andromeda (ca'ch chu'ng ta xa 2.2
trie^.u na(m a'nh sa'ng), Pisces; hi`nh tro`n nhu+ qua? banh nhu+ thie^n
ha` M3 trong cho`m sao (constellation) Hercules; hi`nh di~a tro`n hoa(.c
ba^`u du.c (elliptical galaxies) nhu+ pha^`n lo+'n ca'c thie^n ha` co`n
la.i; hi`nh ca'nh hoa nhu+ ha^`u he^'t ca'c vi` sao hoa(.c thie^n ha`
mo+'i khai sinh (nebulas, novas, supernovas) ...
Tu+o+ng tu+. nhu+ nhu+~ng hi`nh chu.p na`y, chu'ng ta la.i la^'y la`m
la. la` tu+` ho+n 25 the^' ky? tru+o+'c, DDu+'c Pha^.t va` ca'c Bo^`
Ta't du+o+`ng nhu+ dda~ bie^'t ro~ mo^.t ca'ch tu+o+`ng ta^.n ro^`i vi`
dda~ truye^`n da.y trong kinh "Hoa Nghie^m" pha^?m "Hoa Ta.ng The^'
Gio+'i" nhu+ sau (Pho^? Hie^`n Bo^` Ta't thuye^'t):
"Chu+ Pha^.t tu+?! Ta^'t ca? the^' gio+'i chu?ng ddo' hi`nh tra.ng
dde^`u kha'c nhau: hoa(.c hi`nh nu'i Tu Di, hoa(.c hi`nh so^ng, hoa(.c
hi`nh xoay chuye^?n, hoa(.c hi`nh nu+o+'c xoa'y, hoa(.c hi`nh tru.c
xe ..., hoa(.c hi`nh hoa sen ... co' vi tra^`n so^' hi`nh tra.ng nhu+
va^.y ."
Qua pha^`n tre^n, chu'ng ta nha^.n bie^'t ... ca`n kho^n, vu~ tru.
trong thu+.c te^' qua' bao la, qua' me^nh mo^ng! Thie^'t tu+o+?ng,
vo+'i mo^.t phi thuye^`n bay nhanh nhu+'t, co' va^.n to^'c ba(`ng va^.n
to^'c a'nh sa'ng ddi nu+~a, chu'ng ta cu~ng ma^'t ha(`ng tra(m trie^.u
na(m dde^? ddi tu+` gia?i thie^n ha` na`y sang gia?i thie^n ha` kha'c!
Nhu+ va^.y, su+. di chuye^?n ... theo nghi~a bi`nh thu+o+`ng ba(`ng
ca'c phu+o+ng tie^.n ma'y mo'c, co+ ddie^.n khi' ..., v .v ... xuye^n
qua ca`n kho^n, vu~ tru. co' le~ cha(?ng bao gio+` xa?y ra, kho^ng bao
gio+` thu+.c hie^.n ddu+o+.c .
Tuy nhie^n, trong "Ha`nh Tri`nh Ve^` Phu+o+ng DDo^ng", chu+o+ng "Co~i
Gio+'i Vo^ Hi`nh," qua ca^u ho?i cu?a pha'i ddoa`n Gia'o su+ DDa.i ho.c
Oxford, Anh Quo^'c, Pha'p su+ Hamoud El Sarim, co' tra? lo+`i ve^`
ca'ch di chuye^?n trong co~i a^m, mo^.t trong nhu+~ng co~i sie^u hi`nh,
nhu+ the^' na`y:
"O^ng du ha`nh sang co~i a^m the^' na`o ?"
"No'i nhu+ the^' kho^ng ddu'ng la('m vi` a'm chi? mo^.t su+. di chuye^?n
tu+` no+i na`y dde^'n no+i kha'c . Ca'c co~i tha^.t ra o+? cu`ng mo^.t
no+i chi? kha'c nhau o+? chie^`u kho^ng gian va` tho+`i gian (Time, Space
dimension) . Sang co~i a^m la` su+. chuye^?n ta^m thu+'c, su+? du.ng
gia'c quan ve^` the^? Vi'a dde^? nha^.n thu+'c chu+' kho^ng pha?i ddi
dde^'n mo^.t no+i na`o he^'t . So+? di~ co~i tra^`n kho^ng tha^'y co~i
a^m vi` nguye^n tu+? ca^'u ta.o no' qua' na(.ng ne^`, rung ddo^.ng qua'
cha^.m kho^ng the^? dda'p u+'ng vo+'i su+. rung ddo^.ng nhanh cu?a co~i
a^m . Quan nie^.m ve^` kho^ng gian cu~ng kha'c vi` dda^y la` co~i tu+
tu+o+?ng, nghi~ dde^'n dda^u la` ta dde^'n ddo' lie^`n, muo^'n ga(.p
ai chi? ca^`n giu+~ hi`nh a?nh ngu+o+`i ddo' trong tu+ tu+o+?ng ta se~
ga(.p ngu+o+`i ddo' ngay ..."
A^.y, thi` ra nhu+~ng ba^.c sie^u nha^n, tu+` xu+a, nho+` tu luye^.n
dda~ co' nhu+~ng kha? na(ng ... thu nga('n ddoa.n ddu+o+`ng da`i! Tu+o+ng
tu+. nhu+ the^', vo+'i ma'y ddie^.n toa'n (computer) va` bo^. pha^.n pha't
nha^.n hi`nh (video transceiver) chu'ng ta cu~ng co' the^? ... thu nga('n
ddoa.n ddu+o+`ng da`i, dde^? tie^'p xu'c va` trao ddo^?i ti'n hie^.u vo+'i
nhau o+? kha('p na(m cha^u bo^'n be^? qua ma.ng lu+o+'i vo^ hi`nh (internet)
va^.y!
O+? mo^.t ddoa.n kha'c, vi. Pha'p su+ ngu+o+`i Ai Ca^.p na`y cu~ng co'
gia?i thi'ch the^m ve^` "hi`nh tu+ tu+o+?ng":
Khi ta pha't ra mo^.t tu+ tu+o+?ng thi` o+? co~i trung gio+'i mo^.t
hi`nh tu+ tu+o+?ng ddu+o+.c ta.o ra . Ne^'u tu+ tu+o+?ng ddo' co' ti'nh
ca'ch ca' nha^n thi` chu'ng bay vo+ va^?n quanh ta, di~ nhie^n khi ta
co`n so^'ng, ta kho^ng y' thu+'c ddie^`u na`y nhu+ng khi ta che^'t ta
tha^'y no' ro~ ra`ng . Nho+` the^' ta co' the^? bie^'t tu+ tu+o+?ng cu?a
mi`nh to^'t dde.p hay xa^'u xa . Cu~ng nhu+ the^', khi ghen ghe't oa'n
ha^.n ai ta cu~ng ta.o ca'c hi`nh tu+ tu+o+?ng bao quanh ngu+o+`i ddo' . Vi`
kha? na(ng ta^.p trung tu+ tu+o+?ng cu?a con ngu+o+`i ra^'t ye^'u ne^n
hi`nh tu+ tu+o+?ng cu~ng chi? pha^'t pho+ ro^`i tan bie^'n, kho^ng dde^?
la.i da^'u ve^'t . Tuy nhie^n, khi dda~ co' tha`nh kie^'n vo+'i ai,
ta ta.o ne^n mo^.t hi`nh tu+ tu+o+?ng co' the^? so^'ng la^u ho+n va`
tu+ tu+o+?ng na`y bao quanh ke? ddo' . Lua^.t thie^n nhie^n dda~ ddi.nh
"ddo^`ng thanh tu+o+ng u+'ng" nghi~a la` tu+ tu+o+?ng chi? co' ta'c du.ng
khi ddo^'i tu+o+.ng co' rung ddo^.ng tu+o+ng tu+. ...
To'm la.i, qua pha^`n tri`nh ba`y tre^n, tuo^`ng nhu+ mo^.t ca'nh cu+?a
nho? dda~ he' mo+? dde^? chu'ng ta hie^?u bie^'t the^' na`o ve^` su+. lie^n
la.c, va^.n ha`nh trong ca'c co~i huye^`n vi! Hay no'i no^m na la` ve^`
su+. ... ru't nga('n ddoa.n ddu+o+`ng da`i theo lua^.t "ddo^`ng thanh
tu+o+ng u+'ng" (co' nghi~a la` o+? hai dda^`u dde^`u co' nhu+~ng du.ng
cu., phu+o+ng tie^.n nha^.n va` pha't gio^'ng nhau) . Cho du` chu'ng
ta chu+a co' kha? na(ng ... ru't nga('n ddoa.n ddu+o+`ng da`i ha(`ng
trie^.u trie^.u na(m a'nh sa'ng nhu+ chu+ Pha^.t Tie^n Tha'nh Tha^`n ddi
nu+~a! Nhu+ng dda^y chi? la` dde^` ca^.p dde^'n ye^'u to^' kho^ng gian
ma` tho^i, co`n ye^'u to^' tho+`i gian thi`, theo to^i ta.m hie^?u,
xem nhu+ ngu+`ng la.i vi` kho^ng co' dde^m nga`y, ddo^'i dda?i! Va`,
ra^'t co' the^? vi` ca'c le~ na`y ma` trong kinh sa'ch thu+o+`ng co'
lo+`i chi? da.y ra(`ng, o+? ca'c co~i Trung Thie^n, Thu+o+.ng Thie^n,
Nie^'t Ba`n, hai ye^'u to^' kho^ng gian va` tho+`i gian dda~ kho^ng
co`n to^`n ta.i . DDa`n co+ Minh Ly' Tha'nh Ho^.i (Tam To^ng Mie^'u)
nga`y 11, tha'ng 9, na(m 1971 (Tha'nh Gia'o Su+u Ta^.p na(m Ta^n
Ho+.i, pha^?m Ti?nh Mo^.ng Tra^`n) Cho+n Thu+o+`ng DDa.o Si~ (lu'c
sanh tie^`n la` Ba'c si~ Tra^`n va(n Quo^'c) cu~ng dda~ tu+`ng tho^'
lo^. nhu+ sau:
Chu+ lie^.t vi. dda.o ta^m tha^n me^'n! Nho+` mo^.t khoa?ng tho+`i
gian tu ho.c cu`ng ca'c DDa^'ng tro.n to^'t tro.n la`nh ne^n Te^. Si~
ddu+o+.c mo^.t so^' kinh nghie^.m nha^.n xe't ve^` ly' DDa.o . Tuy
ra(`ng ddi sau ho.c muo^.n tre^n ddu+o+`ng DDa.o ly' so vo+'i chu+
lie^.t vi., nhu+ng Te^. Si~ cu~ng muo^'n ne^u le^n dda^y mo^.t va`i
nha^.n xe't nhu+~ng gi` mi`nh dda~ la~nh ho^.i ddu+o+.c sau tho+`i
gian ho.c ta^.p (tuy ra(`ng co~i be^n kia kho^ng co' tho+`i gian va`
kho^ng gian) dde^? chu+ dda.o ta^m xe't coi co' pha?i va^.y cu`ng
cha(ng ?
...
Chu+`ng ho^`n li`a xa'c mo+'i hay ra,
To^.i phu+o+'c hie^?u tho^ng muo^.n qua' ma`!
Da^~u co' a(n na(n ro^`i cha(?ng ki.p,
Ba^y gio+` ai ga'nh the^' cho ta!
Ta bie^'t thi` ra vie^.c muo^.n ro^`i,
Xa'c pha`m dda~ hoa.i nghi~ than o^i!
La^'y chi dde^? co' la`m phu+o+ng tie^.n,
Co^ng qua?, co^ng phu dde^? dda^'p bo^`i .
Bo^`i ho^`i nho+' la.i kie^'p phu` sanh,
Pha?i bie^'t ddu+o+`ng tu so+'m ta^.p ta`nh,
Sa(~n co' xa'c tha^n ha`nh dda.o ddu+'c,
Thi` dda^u a^n ha^.n kie^'p lai sanh!
...
Ghi chu': Trong quye^?n "Be^n Kia Cu+?a Tu+?" cu?a di.ch gia? Tra^`n
Ngo.c Anh co' cho bie^'t Tu+' DDa.i Bo^. Cha^u go^`m co' DDo^ng
Tha('ng Tha^`n Cha^u, Ta^y Ngu+u Ho'a Cha^u, Nam Thie^.m Bo^. Cha^u
(cha^u chu'ng ta ddang o+?), va` Ba('c Cu Lo^ Cha^u .
Ba`i Tru+o+'c
Trang Chi'nh
Ba`i Ke^' Tie^'p