Nho+' la.i thuo+? co`n ho.c Trung Ho.c, nhu+~ng na(m 1950-1951, to^i o+? no^.i tru' trong tru+o+`ng Le Myre De Vilers (My~tho) . O+? no^.i tru' kho^ng co' ma'y thu thanh ne^n thu+o+`ng thu+o+`ng chu'ng to^i, nhu+~ng ddu+'a thi'ch a^m nha.c, mo+'i tu. ta^.p no+i nha` cu?a o^ng Concierge dde^? nghe nho+` ma'y thu thanh cu?a o^ng va`o buo^?i to^'i . Nhu+~ng na(m ddo' la` nhu+~ng na(m no^?i ba^.t cu?a nha.c si~ ANH VIE^.T - TRA^`N VA(N TRO.NG . ANH VIE^.T cu~ng ho.c ta.i tru+o+`ng Le Myre De Vilers, tre^n to^i hai lo+'p . Chu'ng to^i qua^y qua^`n be^n ma'y thu thanh dde^? nghe nhu+~ng ba?n nha.c cu?a mo^.t nha.c si~ ddang no^?i danh va` ha~nh die^.n thay la.i la` mo^.t ho.c sinh cu`ng tru+o+`ng vo+'i chu'ng to^i . Nhu+~ng ba`i nha.c cu?a ANH VIE^.T ddu+o+.c chu'ng to^i u+a thi'ch lu'c ddo' la` Chie^`u Trong Ru+`ng Tha(?m, Tu+. Do, Be^'n Cu~, Mo^.t Chuye^'n DDi, v.v...

     Ga^`n nu+?a the^' ky? sau, chu'ng ta ga(.p la.i ANH VIE^.T qua nha` va(n nha.c si~ NGUYE^~N TA^'N HU+NG vo+'i MO^.T DDO+`I MO?I MO`N TRO^NG . Cu~ng nhu+~ng a^m ddie^.u ddo+n so+, kho^ng ca^`u ky` nhu+ng ddu+o+.m dda^`y ma`u sa('c da^n gian, cu~ng nhu+~ng lo+`i ca ra^'t ga^`n gu~i vo+'i nhu+~ng con ngu+o+`i bi`nh da^n cha^'t pha'c, NGUYE^~N TA^'N HU+NG dda~ ddu+a chu'ng ta tro+? ve^` ddo^`ng lu'a so^ng ra.ch mie^`n Nam vo+'i Ti`nh DDa^'t Nu+o+'c:

     DDo^`ng que^ trong su+o+ng mai, vai va'c ca`y no^ng da^n da^~n tra^u
     Ruo^.ng sa^u tro^i me^nh mo^ng, luo^`ng gio' so+'m be^n so^ng ddu+a ve^` ...

     hoa(.c vo+'i chie^'c ca^`u va'n ba('t ngang con so^ng nho?, vo+'i dda`n tra^u nhai co? tre^n dde^ va` xa xa co' nhu+~ng ma'i nha` vo+'i vu+o+`n ca^y ddo+m dda^`y bo^ng tra'i trong Kho^ng Bao Gio+` DDo+`i Thie^'u Ti`nh Thu+o+ng:

     ... Ki`a, do`ng so^ng xuo^i ngang ca^`u va'n
     DDa^y, du+`a to+ bao quanh ddo^`ng a'ng
     Ma'i tranh que^ in bo'ng the^nh thang
     Ven bo+` dde^ the^m dda`n tra^u, nghe' ...

     Trong ti`nh ye^u, NGUYE^~N TA^'N HU+NG cu~ng bi`nh di. nhu+ con kinh dda`o Cho+. Ga.o co' nhu+~ng cu.m lu.c bi`nh ba^.p be^`nh tro^i theo do`ng nu+o+'c, co' chie^'c "ba('c" no^'i lie^`n Go` Co^ng vo+'i My~ Tho . Anh kho^ng ve~ vo+`i hoa bu+o+'m, ra('c ro^'i, kho' hie^?u trong ti`nh ye^u:

     ... Ti`nh mi`nh cho+.t dde^'n nhu+ dda^'t tro+`i xui khie^'n
     La^`n dda^`u ga(.p go+~ dda~ tha^'y lo`ng xao xuye^'n ...
     (DDu+o+`ng Ti`m Va`o Ye^u)

     NGUYE^~N TA^'N HU+NG kho^ng cha.y theo tho+`i trang, kho^ng ca^`u ky`, bi' hie^?m trong lo+`i ca, vie^'t dde^? ngu+o+`i ta hie^?u, dde^? ngu+o+`i nghe de^~ da`ng tho^ng ca?m vo+'i no^~i lo`ng cu?a ta'c gia?:

     ... Va^~n bie^'t ye^u ngu+o+`i, ddo+`i to^i the^m ddau kho^? tho^i
     Nhu+ng to^i ye^u ro^`i, ti`nh o+i ray ru+'t kho^ng nguo^i ...
     (Nhu+ A'nh Sao Tro+`i)

     NGUYE^~N TA^'N HU+NG khai tha'c nhie^`u dde^` ta`i dde^? la`m nha.c trong ddo' co' ti`nh ma^~u tu+? ma` nhie^`u nha.c si~ tru+o+'c anh cu~ng dda~ vie^'t nhu+ng o+? NGUYE^~N TA^'N HU+NG, ti`nh me. trong anh co' mo^.t ca'i gi` ddo' ra^'t ga^`n vo+'i chu'ng ta, ra^'t tha^.t trong lo+`i ca kho^ng trau chuo^'t nhu+ng ra^'t dda^.m dda` y' nghi~a:

     ... Ti`nh me. thu+o+ng con, ca^u ha't ca^u ho`, chie^`u va('ng
     Ti`nh me. thu+o+ng con, ca(n be^'p sau nha`, khoai sa('n
     Ti`nh me. thu+o+ng con, ddo+m a'o luo^ng qua^`n, tu+o+i ta('n
     Mo^.t ddo+`i tie^'p no^'i, khuya so+'m kho^ng ngu+`ng, mau ma('n ...
     (Me.)

     Co~i ta.m vo^'n la` co~i nha^n gian na`y, ha.nh phu'c ddi'ch thu+.c kho^ng pha?i la` ca'i ta ddang co', NGUYE^~N TA^'N HU+NG cho la` mo.i vie^.c dda~ ddu+o+.c an ba`i, sa('c sa('c kho^ng kho^ng, sao ta co`n:

     ... Bie^'t the^' sao kho^ng quay lu+ng du+`ng la.i
     Ti`m ve^` khi xu+a cho^'n a^'y hi`nh ha`i
     DDo+`i ddo+`i kho^ng phai muo^n kie^'p an ba`i ...
     (Muo^n Kie^'p An Ba`i)

     Trong MO^.T DDO+`I MO?I MO`N TRO^NG, co' mo^.t ddie^?m dda'ng cho chu'ng ta chu' y' la` NGUYE^~N TA^'N HU+NG thu+o+`ng su+? du.ng "a^m giai thu+'" ho+n la` "a^m giai tru+o+?ng" dde^? sa'ng ta'c du` ddo' la` mo^.t ba`i vie^'t vo+'i nhi.p ddie^.u nhanh do^`n da^.p, va` trong nhu+~ng a^m giai thu+', NGUYE^~N TA^'N HU+NG thi'ch a^m giai "La thu+'" ho+n ca'c a^m giai kha'c . A^u ddo' cu~ng la` ddie^`u kho^ng ma^'y kho' hie^?u vi` "nha.c" cu~ng nhu+ "va(n," con ngu+o+`i kho^ng ru+o+`m ra`, kho^ng kie^?u ca'ch cu?a ta'c gia? ddu+o+.c the^? hie^.n qua ca'ch ha`nh va(n, ca'ch su+? du.ng a^m giai, qua lo^'i chuye^?n a^m, qua lo^'i du`ng ho+.p a^m va` chu'ng ta cu~ng kho^ng tha^'y NGUYE^~N TA^'N HU+NG du`ng dda?o pha'ch, nghi.ch pha'ch, nhi.p ngoa.i ..., ddo' cu~ng la` mo^.t u+u ddie^?m cu?a anh khie^'n cho chu'ng ta tha^.t ga^`n gu~i vo+'i anh dde^? ke^'t tha^n vo+'i anh, nha` va(n nha.c si~ NGUYE^~N TA^'N HU+NG .

Montreal, va`o DDo^ng na(m Bi'nh Ty'
Le^ Dinh

Ba`i Tru+o+'c Trang Chi'nh Ba`i Ke^' Tie^'p

---