Nga`y Hu`ng sinh ra la` nga`y chie^'n tranh cha^'m du+'t . Hu`ng ra ddo+`i nhu+ mo^.t vi` cu+'u tinh cu?a nha^n loa.i . Hu`ng hay ddu`a vo+'i mi`nh nhu+ va^.y . Tha^.t ra cu~ng co' chu't tru`ng ho+.p vi` Hu`ng sinh va`o na(m cuo^'i cu`ng cu?a the^' chie^'n thu+' hai . Ro~ ho+n, Hu`ng sinh nha(`m nga`y "chie^'n tha('ng A^u cha^u," nga`y Hitler dda^`u ha`ng DDo^`ng Minh . Ma(.c du` ma~i sau na`y Hu`ng mo+'i bie^'t, nhu+ng tho+`i ddo', tho+`i Hu`ng mo+'i lo+'n, mie^`n nam Vie^.t Nam co`n chia la`m hai mu+o+i mo^'t ti?nh, dde.p nhu+ mo^.t ba`i tho+ la`m Hu`ng de^~ nho+':

     Gia Cha^u Ha` Ra.ch Tra`
     Sa Be^'n Long Ta^n So'c
     Thu? Ta^y Bie^n My~ Ba`
     Cho+. Vi~nh Go` Ca^`n Ba.c, Ca^'p

     Gia DDi.nh, Cha^u DDo^'c, Ha` Tie^n, Ra.ch Gia', Tra` Vinh . Sa DDe'c, Be^'n Tre, Long Xuye^n, Ta^n An, So'c Tra(ng . Thu? Da^`u Mo^.t, Ta^y Ninh, Bie^n Ho`a, My~ Tho, Ba` Ri.a . Cho+. Lo+'n, Vi~nh Long, Go` Co^ng, Ca^`n Tho+, Ba.c Lie^u . Va` Ca^'p tu+'c Vu~ng Ta`u . Sau na`y, ma^'y ai bie^'t co' bao nhie^u ti?nh o+? mie^`n Nam . Nhie^`u ti?nh ddo^?i tha`nh qua^.n, nhie^`u qua^.n ddo^?i tha`nh ti?nh, nhie^`u ti?nh bi. ddo^?i te^n xo'a te^n tre^n ba?n ddo^` va` cu~ng co' nhie^`u ti?nh mo+'i mo.c le^n . Thoa.t dda^`u nghe kho^ng ho+.p tai, Thu? Da^`u Mo^.t ra Bi`nh Du+o+ng, Be^'n Tre ra Kie^'n Ho`a, My~ Tho ra DDi.nh Tu+o+`ng ... nhu+ng nghe rie^'t ro^`i cu~ng quen . Ma^'y la^`n ddo'ng qua^n mie^.t Tra` Cu', DDu+'c Ho`a, DDu+'c Hue^., Hu`ng co' di.p cho.c ma^'y tha(`ng ba.n ba?n xu+':

     - Ha^.u Nghi~a, Kie^'n Tu+o+`ng ... ca'i ti?nh sanh sau dde? muo^.n cu?a tu.i ma`y co' ca'i te^n mo+'i nghe dda~ tha^'y ba^`n co^' no^ng ro^`i, la`m sao ma` so sa'nh vo+'i nhu+~ng ti?nh co' bo^'n nga`n na(m va(n hie^'n nhu+ My~ Tho, Ca^`n Tho+ cu?a tu.i tao ddu+o+.c .

     Ma` thie^.t ti`nh, ti?nh My~ Tho cu?a Hu`ng xu+a nay va^~n la` mo^.t ti?nh co' tie^'ng va` cu~ng la` ti?nh duy nha^'t o+? mie^`n ddo^`ng ba(`ng co' ddu+o+`ng ra^`y xe lu+?a ddi Sa`i Go`n . Co' ca'i hay o+? cho^~ ddo' ma` ro^`i cu~ng bi. nha` Ngo^ go+~ ddi .

     Di ti'ch co^? nhu+'t cu?a My~ Tho co' le~ la` chu`a Vi~nh Tra`ng, mo^.t co^ng tri`nh kie^'n tru'c ddu+o+.c xa^y ca^'t va`o khoa?ng 1840-1842, tho+`i Thie^.u Tri. . Nhu+~ng khu kha'c nhu+ khu Vu+o+`n La`i, cho+. Cu~, be^'n Ta('m Ngu+.a, chu`a Cha` Va`, ca^`u Quay, be^'n ddo` ty co^ng an, chu`a Pha^.t A^n, nha` tho+` Lo+'n, Ba('t-tam-ba(ng, dda`i chie^'n si~, lo` heo, ca^y xa(ng, ca^`u Ba('c, dda^'t tha'nh Ta^y, bo't so^' ta'm, be^'n xe Mo+'i, be^'n xe Cu~, Vo`ng Nho?, Vo`ng Lo+'n ... cu~ng dda^u co' gi` dda(.c bie^.t . Ho.a cha(ng la` hai ca'i gie^'ng nu+o+'c . DDu'ng va^.y, kho^ng co' tha`nh pho^' na`o o+? mie^`n Nam ma` co' mo^.t gie^'ng lo+'n nhu+ va^.y . Ma` ta.i sao kho^ng go.i la` ho^` nhu+ ho^` Chung Thu?y be^n Be^'n Tre cha(?ng ha.n . Ho^` nghe lo+'n ho+n gie^'ng nhu+ng dda(`ng na`y gie^'ng lo+'n ho+n ho^`, tru+o+`ng ho+.p ngoa.i le^. . Gie^'ng cha('c cu~ng la^u ddo+`i, co' le~ ddu+o+.c dda`o lu'c ti?nh mo+'i tha`nh la^.p, tho+`i Ta? qua^n Le^ va(n Duye^.t xa^y tha`nh DDi.nh Tu+o+`ng, tha`nh Nam Vang .

     Gie^'ng chu+'a nu+o+'c ngo.t cho ca? tha`nh pho^' trong mu`a gio' nam vi` nu+o+'c bie^?n ngu+o+.c do`ng Cu+?u Long len lo?i va`o ta^.n dda^y . Mu`a nu+o+'c ngo.t cha(?ng ai the`m dde^? y', qua mu`a nu+o+'c ma(.n mo+'i tha^'y mu+.c nu+o+'c gie^'ng tha^'p da^`n . Khoa?ng mu+o+`i na(m gie^'ng ddu+o+.c tu bo^? su+?a sang mo^.t la^`n . Nu+o+'c ddu+o+.c bo+m ra va` gie^'ng ddu+o+.c pho+i kho^ . Mo^.t ma`n ba('t ca', mo` o^'c ga.o, nghe^u, so` ... ro^`i mo+'i to+'i co^ng ta'c dda`o gie^'ng, dda`o sa^u the^m dde^? chu+'a the^m nu+o+'c . Gie^'ng tro+? tha`nh mo^.t mo? lo^. thie^n va` co^ng nha^n la`m dda^'t nhung nhu'c nhu+ ba^`y kie^'n . DDa`o mo^.t hai thu+o+'c ma` ma^'t ddo^i ba tha'ng, xong, xa? nu+o+'c vo^, ddo^i ba tha'ng sau nu+o+'c va^~n co`n ho^i mu`i bu`n, vi. chi pha?i ma^'t nu+?a na(m gie^'ng mo+'i tro+? la.i ti`nh tra.ng bi`nh thu+o+`ng ...

     Da^n chu'ng so^'ng xung quanh gie^'ng ddu+o+.c quye^`n xa`i nu+o+'c gie^'ng nhu+ng kho^ng ddu+o+.c ta('m gie^'ng, ca?nh sa't ba('t . Ngoa.i tru+` dda'm ho.c tro`, nhu+'t qui? nhi` ma, dda~ mang danh la` ha`ng thu+' ba thi` ma(.c du` ca?nh sa't co' ru+o+.t, ho.c tro` co' cha.y, la^u la^u cu~ng pha?i ta('m gie^'ng tru+a tru+o+'c khi ddi ho.c hay cu~ng ta('m gie^'ng chie^`u tru+o+'c khi ddi pho^' . Va` no'i dde^'n ho.c tro` thi` pha?i ke^? dde^'n tru+o+`ng trung ho.c Nguye^~n DDi`nh Chie^?u, cu~ng la^u ddo+`i, co' le~ chi? sau tru+o+`ng Bu+o+?i o+? Ha` No^.i va` tru+o+`ng Pe'trus Ky' o+? Sa`i Go`n ve^` phu+o+ng die^.n tha^m nie^n .

     Ti?nh My~ Tho co' na(m qua^.n: Ca'i Be`, Cai La^.y, Cha^u Tha`nh, Be^'n Tranh va` Cho+. Ga.o . Trong na(m qua^.n, qua^.n Cho+. Ga.o co' le~ la` qua^.n nho? nhu+'t, nghe`o nhu+'t . Nhi`n ca'i nha` lo^`ng cho+. thi` ddu? bie^'t, chi? lo+'n ba(`ng hai ca'i ddi`nh . Na(m qua^.n na(`m do.c theo so^ng Tie^`n Giang va` hi`nh nhu+ ca`ng xa ra bie^?n da^n cu+ ca`ng nghe`o . Con ga'i la^'y cho^`ng ve^` mie^.t ga^`n bie^?n na`y thi` bi. che^, la^'y cho^`ng ddi le^n chu+' ai la^'y cho^`ng ddi xuo^'ng . Mi`nh lo+~ sinh ra trong vu`ng na`y thi` cu~ng ma('c to^.i la^y, co~ng nghe`o ddem lie^.ng vo^ bu+ng, cong lu+ng vu.t cha.y e^ ... e^ ddu+`ng cha.y theo . Ro^`i cu~ng cha.y theo . Nhu+ng co' le~ nho+` ca'i nghe`o ma` ho.c tro` vu`ng na`y la.i co' tie^'ng ho.c gio?i ... Cho dde^'n vu`ng gia'p ranh vo+'i ti?nh Go` Co^ng, vu`ng Ho`a DDo^`ng, cho+. Dinh mo+'i tha^'y da^n cu+ ddo^ng ddu'c, ddo+`i so^'ng tru` phu' tro+? la.i . Pha^`n lo+'n ba` con be^n ngoa.i, ma^'y ca^.u ma^'y di` cu?a Hu`ng o+? vu`ng na`y .

     DDo^' anh con ri't ma^'y chu+n
     Ca^`u O^ ma^'y nhi.p, cho+. Dinh ma^'y ngu+o+`i
     Ma^'y ngu+o+`i ba'n a'o con trai
     Cho+. trong ba'n chi?, cho+. ngoa`i ba'n kim

     Cho+. Dinh ddo^ng ngu+o+`i chen chu+n nhu+ chu+n ri't ? Co`n ca^`u O^ co' pha?i la` ca^`u dden na(`m giu+~a DDo^`ng So+n va` cho+. Dinh ? Ca^`u so+n dden, sau na`y co`n ke^u la` ca^`u Sa^.p, bo+?i vi` bi. Vie^.t Minh giu+.t sa^.p . Va` ta.i sao ba'n a'o con trai, ba'n chi? ba'n kim ?

     Qua^.n Cho+. Ga.o ddu+o+.c chia la`m na(m xa~: Ho`a DDi.nh, Bi`nh Phan, Bi`nh Phu.c Nhu+'t, Bi`nh Phu.c Nhi` va` An Tha.nh Thu?y . Ngoa.i tru+` xa~ An Tha.nh Thu?y gia'p ranh vo+'i ti?nh Be^'n Tre, co`n bo^'n xa~ kia na(`m do.c theo kinh Cho+. Ga.o, con kinh no^'i lie^`n mie^`n Tie^`n Giang va` Sa`i Go`n qua kinh Nu+o+'c Ma(.n mie^.t Go` Co^ng va` so^ng Lo`ng Ta?o mie^.t Vu~ng Ta`u . No'i dde^'n kinh Cho+. Ga.o thi` pha?i no'i dde^'n ba('c Cho+. Ga.o tre^n ti?nh lo^. 21 My~ Tho-Go` Co^ng, loa.i ba('c ke'o tay, ddo^i khi la`m tro+? nga.i lu+u tho^ng cho ca? ddu+o+`ng thu?y la^~n ddu+o+`ng bo^. . Mo^~i la^`n ta`u to+'i, pha?i xa? da^y ca'p chi`m xuo^'ng dda'y cho ta`u qua, tha('ng ta`u kho^ng a(n la('m ne^n ta`u co' quye^`n u+u tie^n . Co`i xu'p-le^ ba'o ddo^.ng tu+` dda(`ng xa va` nha^n co^ng ke'o ba('c pha?i nha('m chu+`ng va^.n to^'c cu?a ta`u ma` la`m vie^.c . Nhie^`u lu'c u+o+'c lu+o+.ng sai, pha?i xa? da^y ca'p kha^?n ca^'p khi ba('c ddang o+? giu+~a do`ng, ngu+o+`i va` xe le^nh dde^nh tro^i da.t va`o bo+` ca? tie^'ng sau mo+'i ve^` ddu+o+.c be^'n . Ma~i dde^'n lu'c sa('p ve^` nu+o+'c co^ng binh My~ mo+'i ca^'t ddu+o+.c ca^`u Cho+. Ga.o . Tha^.t la` tie^.n lo+.i, xe qua ca^`u ma(.c da^`u cu~ng pha?i ddo'ng tie^`n nhu+ng kho^ng pha?i cho+` ddo+.i, ta`u ghe du+o+'i kinh qua la.i cu~ng kho^ng ca^`n pha?i ha. co^.t buo^`m vi` mo'ng ca^`u tha^.t cao . Chi? to^.i cho be^'n pha`, bi. bo? que^n, tro+? tha`nh hoang la.nh im va('ng, cu`ng chung so^' pha^.n vo+'i hai ca^y co^.t da^y the'p le? loi buo^`n te? su+`ng su+~ng be^n tro+`i, da^'u ve^'t cu?a Ta^y dde^? la.i . Do.c hai bo+` kinh Ta^y cu~ng la`m lo^., lo't dda' ong hoa(.c dda' ddo?, cho xe cha.y . DDe^'n lu'c Vie^.t Minh no^?i da^.y thi` lo^. bi. ca('t, ca^`u bi. sa^.p ddu+o+`ng lo+'n bie^'n tha`nh ddu+o+`ng mo`n, ro^`i nhie^`u ddoa.n ma^'t hu't trong ru+`ng ca^y .

     Hu`ng sinh ra o+? xa~ Bi`nh Phu.c Nhu+'t . Muo^'n to+'i xa~ chi? co' hai ddu+o+`ng, ddu+o+`ng thu?y ba(`ng kinh Cho+. Ga.o, ddu+o+`ng bo^. ba(`ng con lo^. dda' ddo? xua^'t pha't tu+` ti?nh lo^. 21, co`n con ddu+o+`ng do.c theo bo+` kinh thi` da`nh rie^ng cho Vie^.t Co^.ng . Ne^'u ddi ddu+o+`ng bo^., ddo^. nu+?a chu+`ng lo^. dda' ddo?, thi` ai cu~ng nga.c nhie^n vi` hai to`a nha` ddo^` so^. mo.c le^n giu+~a ddo^`ng, nha` co' ho^` ta('m tre^n sa^n thu+o+.ng co' ca'i tu.c danh la` la^`u Co^-Ta'm-Co^-Chi'n . Co^ Ta'm, co^ Chi'n co' cho^`ng Ta^y dda~ ve^` Ta^y ma^'y mu+o+i ddo+`i Ta^y ro^`i, tha`nh thu+? la^`u bi. bo? hoang, su.p ddo^?, ba^y gio+` chi? co`n la` cho^~ nghi? cha^n cu?a dda'm tre? cha(n tra^u . Ma^'y la^`n ba ma' Hu`ng bao xe ngu+.a ve^` tha(m que^ trong di.p Te^'t, cuo^'i tha^.p nie^n 50, Hu`ng ca?m tha^'y bu`i ngu`i mo^~i khi ddi ngang qua dda^y .

     Kho^ng hie^?u ba ma' Hu`ng di chuye^?n ve^` xa~ Bi`nh Phan va`o na(m na`o, chi? bie^'t ra(`ng o^ng no^.i Hu`ng muo^'n ba Hu`ng ve^` dda^y la^.p nghie^.p, no^'i nghie^.p o^ng la`m nghe^` "tra.i ca^y ." Tra.i ca^y cu?a ba Hu`ng ca^'t ta.i Ca^`u Sa('t ca'ch cho+. qua^.n khoa?ng mo^.t ca^y so^' . Phi thu+o+ng ba^'t phu', o^ng no^.i Hu`ng no'i hoa`i ca^u no'i tre^n . Ba ma' Hu`ng ca^'t tra.i kho^ng bao la^u thi` gia ddi`nh ba` co^ Hu`ng cu~ng do.n theo, nhu+ng ve^` cho+. qua^.n, ca^'t nha` mo+? tie^.m tre^n mie^'ng dda^'t ma` ba Hu`ng mo+'i sang . Coi nhu+ cho kho^ng . Kho^ng ngo+` cu+?a tie^.m cu?a co^ Hu`ng pha't dda.t nhanh cho'ng va` tu+` tu+` tro+? tha`nh cu+?a tie^.m lo+'n nha^'t trong cho+. qua^.n, la^`u le^n hai ba tu+`ng . Co^ Hu`ng gia`u, nhu+ng dda'm cha'u nhu+ Hu`ng cu~ng cha(?ng nho+` va? ddu+o+.c gi` . Gia`u cha gia`u me. thi` ham, gia`u co^ gia`u chu' ai la`m na^'y a(n . Va? la.i co^ Hu`ng ddo^ng con la('m, mu+o+`i la(m mu+o+`i sa'u ddu+'a . DDe? dde^'n ddu+'a thu+' mu+o+`i kho^ng co`n dda(.t te^n nu+~a, cu+' ke^u so^', mu+o+`i, mu+o+`i mo^.t, mu+o+`i hai ... cho dde^'n kho^ng bie^'t mu+o+`i ma^'y thi` ba('t dda^`u dda(.t te^n tro+? la.i, Bi'ch Va^n, Bi'ch Thu?y .

     Ba Hu`ng kho^ng gia`u ddu+o+.c la` ta.i vi` o^ng ba'n chi.u nhie^`u qua', ba'n chi.u kha('p ca? la`ng kha('p ca? qua^.n . To^'i nga`y chi? vie^.c ddi ddo`i no+. cu~ng he^'t thi` gio+` . Ro^`i da^`n da^`n bi. ke.t vo^'n kho^ng pha't trie^?n ddu+o+.c . Nhie^`u tra.i cu+a ma'y no^?i le^n, tra.i mi`nh co`n cu+a tay thi` la`m sao ma` ca.nh tranh ddu+o+.c . Tuy va^.y cho^~ la`m a(n la^u cu~ng co' ca'i ti`nh, ba` con trong xa~ cu~ng co`n lui to+'i tra.i cu?a ba Hu`ng, cho ne^n gia ddi`nh Hu`ng mo+'i co`n co+ ho^.i so^'ng . Mo^~i la^`n "kie^'n su'c" tu+` Sa`i Go`n ve^` be^'n cu~ng vui la('m, cho`m xo'm dde^'n phu. ra~ be` cho ca^y chi`m xuo^'ng so^ng, pha?i co' thu+' tu+. lo+'p lang, dde^? kho?i bi. tro^i . Xong vie^.c ro^`i nha^.u nhe.t, tie^.c tu`ng . Lu'c ke'o "su'c" le^n dda` dde^? "ra~ ta`o pho^," xe? ddo^i, cu~ng va^.y . Ngu+o+`i ta du`ng da^y xie^`ng bu+. co+~ co^.t mo^.t dda^`u va`o su'c co`n dda^`u kia qua^'n va`o ba'-la(ng co' hai ca'i lo^~ to dde^? xo? hai ca^y ddo`n, ro^`i quay le^n vo`ng vo`ng theo kie^?u tra^u dda.p ra. . Mo^~i la^`n ra~-ta`o-pho^ ma` ca^y dda(.c thi` ba Hu`ng mu+`ng la('m, tha^'y co' lo+`i, co`n ca^y bo^.ng thi` may ra hue^` vo^'n . La`m nghe^` ca^y ta`i nghe^. duy nha^'t la` bie^'t lu+.a ca^y, nhie^`u ca^y be^n ngoa`i lo^~ hang va^.y ma` be^n trong dda(.c nhu+ sa'p, tra'i la.i nhie^`u ca^y be^n ngoa`i tro^ng la`nh la(.n ma` be^n trong da^.p na't cu~ng kho^ng bie^'t chu+`ng . Ca^y co' lo^~ co' hang thi` mua ddu+o+.c re? ne^n de^~ kie^'m lo+`i . Ba Hu`ng ti'nh tie^`n ba(`ng ba`n toa'n la('c ca('c le. la('m, le. ho+n la` la`m tre^n gia^'y nhie^`u . La`m tre^n gia^'y cha^.m la` vi` o^ng pha?i la^?m nha^?m ca'i cu+?u chu+o+ng chu+~ nho cu?a o^ng mo^~i la^`n o^ng vie^'t ra mo^.t con so^' . Hu`ng nghe rie^'t ro^`i cu~ng thuo^.c chu't i't, ma` no' cu~ng co' va^`n ... cu+?u cu+?u ba't nha^'t, ba't cu+?u tha^'t nhi`, tha^'t cu+?u lu.c tam, lu.c cu+?u ngu~ tu+' ... dda^u kha'c gi` chi'n la^`n chi'n ta'm mo^'t, chi'n la^`n ta'm ba?y hai ...

     Nghe^` ca^y cu?a ba Hu`ng ca`ng nga`y ca`ng xuo^'ng do^'c, ba'n chi.u ddo`i chu+a he^'t thi` dde^'n lu'c o^ng ba('t dda^`u mua chi.u o+? Sa`i Go`n, mo^~i la^`n ho. xuo^'ng ddo`i no+., co+m nu+o+'c dda~i dda(`ng ma' Hu`ng me^.t tho+? kho^ng ra ho+i . Le~ di~ nhie^n cu~ng pha?i quo+ qua`o dda^u ddo' chu't ddi?nh ma` tra? cho ho. dde^? ho. vui lo`ng ra ve^` chu+' dda^u bao gio+` tra? he^'t mo^.t la^`n .

     DDo' la` nhu+~ng na(m Hu`ng ddi ho.c so+ ho.c, tie^?u ho.c . Tru+o+`ng so+ ho.c xe'o xe'o vo+'i nha` Hu`ng be^n kia so^ng, so^ng Tham Thu, mo^.t nha'nh so^ng lo+'n cha?y va`o kinh Cho+. Ga.o . No'i la` tru+o+`ng nhu+ng thu+.c ra dda^y la` mo^.t trong nhie^`u nha` nghi? ma't cu?a o^ng Ho^.i ddo^`ng Lu+o+.ng . Nha` ne^`n ddu'c ca^'t theo kie^?u Ta^y cao ra'o ma't me? . Mo^~i nga`y ba Hu`ng pha?i la^'y xuo^`ng ddu+a Hu`ng sang so^ng va` ru+o+'c Hu`ng ve^` . Trong ca'i ca(.p da'n ba(`ng gia^'y da^`u cu?a Hu`ng chi? vo?n ve.n co' cuo^'n va^`n ABC . Qua na(m sau o^ng Ho^.i ddo^`ng la^'y nha` la.i va` Hu`ng ddu+o+ng nhie^n to^'t nghie^.p . Tru+o+`ng so+ ho.c pha?i do+`i le^n cho+. qua^.n nha^.p chung vo+'i tru+o+`ng tie^?u ho.c . Thu+.c ra dda^y cu~ng la` nha` cu?a o^ng Huye^.n la^'y la`m tru+o+`ng . Qua^.n gi` ma` nghe`o qua'! Hu`ng ba('t dda^`u theo anh chi. cu?a Hu`ng cha.y bo^. tu+` nha` dde^'n tru+o+`ng mo^~i nga`y, mo^.t ca^y so^' ddi mo^.t ca^y so^' ve^` . Hu`ng pha?i cha.y mo+'i ki.p ngu+o+`i lo+'n ddi bo^., tuy nhie^n Hu`ng cu~ng co' ca'i ca(.p dde^.m hai nga(n nhu+ ngu+o+`i lo+'n chu+' kho^ng co`n o^m ca(.p da'n ba(`ng gia^'y da^`u nu+~a .

     DDu+o+.c nu+?a na(m thi` qua^.n co' chu+o+ng tri`nh xa^y ca^'t tru+o+`ng mo+'i, tra? nha` cho o^ng huye^.n . Nu+?a buo^?i ddi ho.c nu+?a buo^?i ddi la`m tru+o+`ng, ai cu~ng pha?i ddi ke^? ca? lo+'p ddo^`ng a^'u . Tru+o+`ng ddu+o+.c du+. tru` ca^'t la`m ba da~y theo hi`nh chu+~ U vo+'i hai nha` hi`nh ba't gia'c o+? ma(.t tie^`n la`m va(n pho`ng hie^.u tru+o+?ng va` pho`ng ho.p cho tha^`y co^ . Cho^~ giao ddie^?m cu?a hai lo^'i ddi hi`nh chu+~ tha^.p se~ la` sa^n co+` co' vu+o+`n bo^ng . Bo^'n go'c co`n co' sa^n ta^.p the^? du.c the^? thao, sa^n cho+i vu~ ca^`u, bo'ng chuye^`n ... Kho^ng ngo+` du+. a'n bo^ng hi`nh coi dde.p nhu+ va^.y ma` la.i ca^'t tre^n mo^.t bi`a ru+`ng hoang va('ng . Ma^'y lo+'p nho? nhu+ Hu`ng ddi theo dde^? cho+i nhie^`u ho+n dde^? la`m nhu+ng cu~ng la` lo+'p tro^ng dde^'n gio+` ddi la`m tru+o+`ng nhie^`u nha^'t . Cha(.t ca^y pha' ru+`ng, ban go` la^'p no^?ng, ro^`i ddem tra^u ca`y le^n mo^.t ba^.n . Tha^'y ddu+o+.c mie^'ng dda^'t tro^'ng nhu+ tha^'y ddu+o+.c nu+?a ddu+o+`ng, kho^ng bao la^u nu+~a se~ xong . Ro^`i dde^'n lu+o+.t khua^n dda^'t dda^'p ne^`n, dda^'p ddu+o+`ng ddi . DDa^'t tro^.n vo+'i tra^'u, ra?i tre^n ma(.t dda^'t cho mau kho^, dda^u dda^u cu~ng tha^'y tra^'u ... Co^ng ta'c cu?a ho.c tro` cu~ng chi? dde^'n chu+`ng ddo', pha^`n co`n la.i du+.ng tru+o+`ng, lo+.p tru+o+`ng, co^.t ke`o phe^n va'ch thi` do dda'm tho+. chuye^n mo^n lo . Va`i tha'ng sau ti?nh tru+o+?ng xuo^'ng ca('t ba(ng long tro.ng kha'nh tha`nh, co' ddo^`ng ca na`y co^ng da^n o+i ddu+'ng le^n dda'p lo+`i so^ng nu'i ... va` co' ai bao na(m vi` so^ng nu'i que^n tha^n mi`nh ... Ne^`n tru+o+`ng ca`ng nga`y ca`ng kho^, nu+'t ne? ca`ng nga`y ca`ng lo+'n, ba`n ghe^' ca`ng ga^.p ghe^`nh cho^?ng dda^`u cho^?ng go.ng, va^.y ma` cha(?ng ai pha`n na`n . Ma^'y tru+o+`ng so+ ho.c quanh vu`ng la^`n la^`n ddo'ng cu+?a ta^.p trung ve^` tru+o+`ng qua^.n, ho.c tro` ca`ng nga`y ca`ng ddo^ng . Gio+` ra cho+i co' ca` rem ca^y, co' ke.o ke'o quay so^', co' nu+o+'c dda' ba`o si ro^ ... mo^.t ca('c hai ca('c cu~ng ddu? xa`i .

     Khi lo+'n le^n, mo^~i la^`n tro+? ve^` qua ma'i tru+o+`ng xu+a cu+' nhu+ co`n tha^'y bo'ng da'ng tha^`y Ba?y gia`, tha^`y Ta'm Chu+o+ng, tha^`y Chi'n Chu+o+ng, tha^`y Hoa`ng ... va` ca? anh Tu+ ca` rem ... Nho+' ma^'y la^`n bi. ddo`n, bi. khe~ tay, nho+' ma^'y la^`n cho+i u dda'nh lo^.n, nho+' nhu+~ng dde^m tra(ng trung thu ru+o+'c co^. dde`n, co' pha't ba'nh, co' dda^'u xa?o . Hu`ng nghi~ co' ma^'y ai ddu+o+.c ca'i co+ ho^.i tu+. ca^'t tru+o+`ng cho mi`nh ho.c .

     Tro+? la.i va^'n dde^` la`m a(n, ngoa`i vie^.c la`m ca^y ba ma' Hu`ng co`n pha?i lo ca`y ca^'y na(m ma^~u ruo^.ng cu?a o^ng no^.i Hu`ng o+? du+o+'i bo+` lo^. me o^ng chu? Hoa`ng, lo^'i duy nha^'t ddi va`o sa^n banh . Qua kho?i sa^n banh thi` dde^'n khu ru+`ng Ca^y DDie^.p, ro^`i mo+'i dde^'n ruo^.ng . Vu`ng Ca^y DDie^.p na`y no^?i tie^'ng la` linh thie^ng ma qua'i . Thie^n ha. ddo^`n ra(`ng du+o+'i go^'c ca^y ddie^.p, ca^y to nhu+'t trong vu`ng, la` hang co.p . Qui? hie^.n ho^`n tha`nh co.p nha?y ra a(n thi.t ngu+o+`i, xu+o+ng xo'c dda^`y hang . Chu+a tha^'y qui? chu+a tha^'y co.p, nhu+ng tha^'y dda^y la` nghi~a ddi.a cu?a Vie^.t Minh, cu?a nhu+~ng ngu+o+`i che^'t kho^ng cho^~ cho^n . Co' la^`n bo^. ddo^.i cho^n ddo^`ng bo.n o+? dda^y ca? tie^?u ddoa`n, mu+o+`i ma^'y dde^m lie^n tie^'p . Ma` kho^ng pha?i de^~ cho^n vi` dda`o dda^u cu~ng ddu.ng xa'c, la^'p la.i dda`o no+i kha'c, ro^`i cu~ng la^'p la.i dda`o no+i kha'c nu+~a, dde^m qua dde^m . Khu ru+`ng nhu+ dda~ ddu+o+.c cho^n na(m ba?y lo+'p ngu+o+`i .

     DDo^'i vo+'i Hu`ng, chi? kho^? mo^.t ddie^`u la` mo^~i la^`n ra ruo^.ng pha?i ddi qua nhu+~ng ddu+o+`ng mo`n len lo?i trong khu ru+`ng na`y, nha^'t la` ddi ban dde^m, the^m tro+`i mu+a ri? ra? . Ngo.n dde`n lo^`ng soi sa'ng bu+o+'c cha^n mi`nh chu+a ddu? la`m sao soi sa'ng co? ca^y . Tay ba('t a^'n ma` bu.ng run ca^`m ca^.p . DDi ddoa.n giu+~a thi` ddo+~, so+. nha^'t la` ddi sau cho't . Hi`nh nhu+ dda^u dda^u cu~ng co' oan ho^`n che^'t ba('n che^'t tra^.n, che^'t tu+'c tu+o+?i ... kho^ng sie^u thoa't ddu+o+.c, la^?n qua^?n, qua^'n qui't vo+'i na^'m mo^` cu?a mi`nh trong vu`i da^.p la~ng que^n .

     Bo+` ruo^.ng gia'p ranh vo+'i ru+`ng, ca'i xa qua.t du`ng dde^? bo+m nu+o+'c so^ng va`o ruo^.ng dda(.t du+o+'i co^'ng la.i cu~ng hu+o+'ng ve^` phi'a ru+`ng . Mo^~i la^`n dda.p nu+o+'c dde^m, vu+`a ngo' ca^y nhang ddo^'t ti'nh gio+` thay phie^n vu+`a ngo' vo^ ru+`ng tu+o+?ng mi`nh nhu+ ddang cu'ng va'i dda^'t tro+`i cho nhu+~ng vong ho^`n da^.t do+` kia ddu+o+.c sie^u tha(ng ti.nh ddo^. . Mu`i hu+o+ng tra^`m pha?ng pha^'t kho^ng dduo^?i ddu+o+.c ba^`y muo^~i vo ve thi?nh thoa?ng ca('n nhu+ ong chi'ch . Ca^y nhang nhu+ da`i the^m, cha'y hoa`i kho^ng ta('t . La('m lu'c vu+`a dda.p vu+`a ngu?, tra^.t cha^n bi. ba`n dda.p dda^.p muo^'n su+ng o^'ng quye^?n ma` co`n bi. anh ba.n phi'a dda^`u be^n kia pha`n na`n:

     - Ngu? gu.c ha?, mo+'i dda.p co' ma^'y ca^y dda~ ngu? ro^`i, dda.p he^'t bo' nhang ddo' chu+a cha('c dda~ xong . Ba^y gio+` nu+o+'c mo+'i ddu+'ng, ma^'y tie^'ng nu+~a mo+'i ro`ng .

     - Nghe na?n qua', nghi? chu't ddi . Vo^ ru+`ng nho^? mi` ve^` nu+o+'ng a(n ca'i dda~, ddo'i bu.ng ro^`i ...

     Ma ddo'i dda^u so+. dda'm ma dda'm qui? kho^ng mo^` . Mi` kho^ng ai tro^`ng ma` mo.c dda^`y ru+`ng, o+'t va` o^?i do chim a(n chim i?a cu~ng mo.c dda(.c nga^.t trong ddo' .

     Ba Hu`ng la^`n la^`n thu go.n nghe^` ca^y kho^ng la`m lo+'n nu+~a, tro+? ve^` Bi`nh Phu.c Nhu+'t xa^y nha` ma'y xay lu'a . O^ng mua la.i nha` ma'y cu?a mo^.t ngu+o+`i ba.n tre^n be^'n pha`, go+~ ra cho+? ve^` ro^`i ra'p la.i . Lu'c dda^`u la`m a(n ddu+o+.c la('m, da^n trong vu`ng kho^ng co`n cho+? lu'a qua nha` ma'y Quo+n Long nu+~a nhu+ng ba Hu`ng va^~n ba^.n ta^m ve^` va^'n dde^` cu?a mo^.t no+i ngu+o+`i mo^.t nga? . Sau ma^'y tha'ng ddi ddi ve^` ve^`, o^ng quye^'t ddi.nh giao cho chu' Hu`ng qua?n ly' ro^`i la^u la^u xuo^'ng tha(m mo^.t la^`n . O^ng linh ti'nh vie^.c cha` lu'a la^'y tie^`n na`y kho^ng be^`n . Mo^.t dde^m o^ng na(`m chie^m bao tha^'y mo^.t con sa^u ro.m tha^.t to, xanh nhu+ sa^u ma~ng ca^`u, dda^`y lo^ng la' kho^ng hie^?u tu+` dda^u xua^'t hie^.n tre^n ma(.t ba`n ro^`i ba('t dda^`u bo` dde^'n cha^n dde`n, le^n ngo.n dde`n, to+'i bong bo'ng ... bong bo'ng no^? tie^u tan ... Sa'ng nga`y sau co' ngu+o+`i dde^'n ba'o tin ba'nh tro+'n nha` ma'y bi. be^?, phang va`o co^.t nha`, nha` sa^.p va` nhie^`u ngu+o+`i bi. thu+o+ng . DDa^`u ma'y loa.i xu+a co' hai ba'nh tro+'n hai be^n, be^? mo^.t ca'i kho^ng ca^n ba(`ng kho^ng cha.y ddu+o+.c . Ha`n la.i cu~ng kho^ng ddu+o+.c, no' se~ be^? nu+~a tie^`n ma^'t ta^.t mang . Mua ca'i mo+'i cu~ng kho^ng co', kie^?u cu~ kho^ng ai ba'n . Ro^'t cuo^.c ro^`i ba Hu`ng pha?i ba'n sa('t vu.n ca'i nha` ma'y ddo' ...

     Tha^'t ba.i vu. nha` ma'y xay lu'a ba Hu`ng ddo^?i nghe^` la^`n nu+~a, bie^'n tra.i ca^y tha`nh tra.i mo^.c va` tra.i ho`m . O^ng kho^ng co`n ddi Sa`i Go`n kie^'n su'c, be` ca^y ba(`ng ddu+o+`ng so^ng nu+~a ma` mua ca^y va` cu+a ta.i cho^~ ro^`i cho+? ve^` ba(`ng ddu+o+`ng bo^. . Tru+` khi co' ngu+o+`i dda(.t nguye^n mo^.t ca'i nha` hay i't ra va`i bo^. co^.t va`i bo^. ddo`n tay thi` ba Hu`ng mo+'i la`m mo^.t chuye^'n kha kha', ba(`ng kho^ng ddi mo^.t chuye^'n nho? dde^? mua ca^y ddo'ng giu+o+`ng, ba`n, tu?, ghe^', ddi-va(ng, so'ng che'n ... Na(m ba?y o^ng tho+. ddu? la`m ca(n tra.i the^m o^`n a`o na'o nhie^.t, vui nha` vui cu+?a . Va`i ngu+o+`i o+? xa, a(n ngu? la.i tra.i, na(m ba nga`y mo+'i ve^` tha(m nha` mo^.t la^`n . Ban dde^m ho. uo^'ng tra`, tro` chuye^.n, no'i chuye^.n tie^'u la^m . Ma' o+i con muo^'n la^'y anh tho+. ba`o . A?nh khom lu+ng a?nh dda^?y ca'i na`o cu~ng sa^u . Co' ngu+o+`i nga^m tho+, tho+ Lu.c Va^n Tie^n, ngu+o+`i tho^?i ke`n ba(`ng la' co'c ke`n, tie^'ng ke`n nhu+ ke`n dda'm ma .

     La`m tho+. mo^.c muo^'n pha't thi` pha?i e^'m, nhu+'t la` ma^'y o^ng tho+. ca^'t nha`, ma^'y o^ng tho+. co' bu`a Lo^~ Ban . Nhu+ng ma^'y o^ng tho+. ddo'ng ddo^` mo^.c na`y ca^`n gi` pha?i e^'m ? Kho^ng e^'m kho^ng ddu+o+.c . Kho^ng e^'m thi` tho+. mo^.c ca^'t dda^`u kho^ng le^n, ta'n gia ba.i sa?n, che^'t vo+. che^'t con, kho^ng e^'m lo+'n pha?i e^'m nho?, to^? da.y va^.y . Chi'nh vi` va^.y ma` la^`n ddo' ba Hu`ng bi. co^ Ba To? pha`n na`n:

     - Ca'i giu+o+`ng mua cu?a anh thie^.t ky`, ngu? sa'ng da^.y kho^ng bie^'t ddu+o+`ng ra, ca'i cu+?a mu`ng be^n na`y ma` cu+' va.ch va.ch phi'a be^n kia .

     Ro^`i o^ng Na(m DDa.i cu~ng pha^n tra^`n:

     - Tu+` nga`y la^'y ca'i giu+o+`ng cu?a anh ve^` con vo+. to^i no' ngu? no' quay ma(.t va`o va'ch .

     Nhu+ng kho^ng ba(`ng chu' Chi'n Tra^u, cu+. nu+. ba Hu`ng mo^.t tra^.n du+~ to+.n:

     - Anh nghi~ coi no' e^'m ca'i gi` ma` tha(`ng nho? tui dde^m na`o ngu? cu~ng dda'i da^`m . Giu+o+`ng tui dda(.t anh la` giu+o+`ng pho`ng ma`, no' e^'m va^.y thi` la`m sao tha(`ng nho? a(n o+? vo+'i vo+. con no' ddu+o+.c .

     Kho^ng bie^'t co' dda'i da^`m thie^.t hay kho^ng nhu+ng chu' Chi'n cu+' no'i rie^'t dde^'n no^~i ba Hu`ng pha?i ddo^?i cho chu' ca'i giu+o+`ng kha'c ...

     DDa(.c bie^.t co' o^ng tho+. chuye^n mo^n la`m na('p ho`m, nghe^` cu?a o^ng la` dde~o ca^y va.t ca^y vo+'i ca'i ri`u co' ca'nh chuo^`n da`i ho+n ca'n ri`u . DDe~o la`m sao cho tro`n cho tro+n tru cho a(n kho+'p vo+'i khuo^n ho`m kho^ng pha?i chuye^.n de^~ . Na('p ho`m dda`n o^ng thi` mo^ ho+n na('p ho`m dda`n ba` cu~ng pha?i dde~o cho ddu'ng kie^?u ddu'ng ca'ch . Tie^`n co^ng cu?a o^ng ga^'p ddo^i ma^'y o^ng tho+. kia va^.y ma` o^ng cu+' ddo`i ddi la`m cho^~ kha'c hoa`i . Ba Hu`ng cu~ng bu+.c mi`nh o^ng la('m nhu+ng kho^ng ti`m ai thay the^' o^ng ta ddu+o+.c . DDe^m na`o ngoa`i tra.i ho`m nghe tie^'ng ca^y va(.n mi`nh ke~o ke.t la` sa'ng ho^m sau co' ngu+o+`i to+'i mua ho`m, co' ngu+o+`i qua ddo+`i . DDe^m na`o ba Hu`ng cu~ng ddo^'t nhang o+? ba`n tho+` tie^n su+, kho^ng hie^?u o^ng va'i ca'i gi`, o^ng co' chi.u va'i cho da^n trong la`ng che^'t he^'t hay kho^ng .

     Cho dde^'n lu'c ma' Hu`ng mo+? tie^.m ha`ng xe'n thi` tra.i mo^.c tra.i ho`m cu?a ba Hu`ng cu~ng sa('p su+?a de.p . Lu'c dda^`u ma' Hu`ng chi? ddi.nh ba'n nu+o+'c ma('m da^`u lu+?a qua nga`y, nhu+ng ro^`i tie^.m ca`ng nga`y ca`ng pha't . Ba Hu`ng xoay qua nghe^` bo^? ddo^` va` so^? sa'ch cho vo+. . Ma^'y mu`a ba'n Te^'t ma^'y na(m ddo' cu~ng ra^`m ro^., co' hoa mai, du+a ha^'u, co' pha'o bo^ng, li` xi` ... Nhu+ng ro^`i ma^'y tie^.m lo+'n mo+? ra ngoa`i dda^`u ca^`u giu+.t mo^'i, tie^.m cu?a ma' Hu`ng bi. thu.t va`o trong kho^ng thua^.n ddu+o+`ng buo^n ba'n . Tie^.m ca`ng nga`y ca`ng e^', ke^. ca`ng nga`y ca`ng tro^'ng . O^ng la`m kho^ng xong dde^'n phie^n ba` ro^`i cu~ng tha^'t ba.i, ddo+`i ngu+o+`i nhu+ con nu+o+'c lu'c le^n lu'c xuo^'ng ...

     Bi`m bi.p ke^u nu+o+'c lo+'n anh o+i
     Buo^n ba'n kho^ng lo+`i che`o cho^'ng mo?i me^

     Tie^'c re? chie^'c ghe lu` mu.c la^`n trong u., ba Hu`ng quye^'t ddi.nh tro+? la.i nghe^` ca^y, nha^'t ddi.nh la^`n na`y la`m lo+'n . Chie^'c ghe lu` tro^ng nhu+ ca'i ho^.p du`ng dde^? be` ca^y, chie^'c ghe chi? ca^`n tro.ng ta?i ma` kho^ng ca^`n gi` ve^` hi`nh da'ng be^` ngoa`i . Pha?i xa`i no' tro+? la.i . Ba Hu`ng quye^'t ddi.nh nhu+ va^.y va` o^ng dda~ ddo+. ruo^.ng la`m vo^'n dde^? mo+? dda^`u mo^.t ma`n phie^u lu+u mo+'i .

     DDo' cu~ng la` na(m Hu`ng ba('t dda^`u xa nha` le^n ti?nh theo ho.c ban trung ho.c . Mo^~i ngu+o+`i mo^.t que^ hu+o+ng, mo^.t thuo+? thie^'u tho+`i . Que^ hu+o+ng va` thuo+? thie^'u tho+`i cu?a Hu`ng chi? co' chu+`ng ddo', nhu+ng luo^n luo^n ga^`n gu~i ga('n bo' vo+'i Hu`ng nhu+ hi`nh vo+'i bo'ng . Mo+'i ddo' ma` dda~ tha`nh xa xu+a .

Ba`i Tru+o+'c Trang Chi'nh Ba`i Ke^' Tie^'p

---