Tôi có hai quê hương: Vĩnh Long và Mỹ Tho. Vĩnh Long là quê nội của ba tôi, nơi tôi mở mắt chào đời. Mỹ Tho là quê ngoại của má tôi, nơi tôi trải qua tuổi thơ ấu thần tiên, và cũng là nơi tôi đeo đuổi học vấn ở bậc trung học đệ nhị cấp tại trường Nguyễn Ðình Chiểu.

     Nguyễn Tấn Hưng là dân Mỹ Tho, lại là cựu học sinh trường Nguyễn Ðình Chiểu. Có lẽ vì lẽ đó khi ra quyển truyện dài Một Thuở Làm "Trùm" , anh nhờ tôi, kẻ đồng hương của anh viết Bạt chăng?

     Ngành văn chương ở hải ngoại ngoài lực lượng các cây bút nữ đáng kể còn thêm hiện tượng các nhà văn gốc miền Nam. Văn chương hay thì bất luận của người Nam hay của kẻ Bắc. Nhưng mà hiện tượng các cây bút miền Nam ở hải ngoại sở dĩ được nói tới là tại cái tính chất hồn nhiên, xuề xòa, dễ hiểu, dễ gây cảm thông với độc giả của tác phẩm họ. Phạm Thăng, Huỳnh Hữu Cửu, Hồ Trường An, Kiệt Tấn, Nguyễn Văn Sâm, Võ Kỳ Ðiền, Võ Hoàng, Nguyễn Văn Ba, Ngô Nguyên Dũng, Vũ Nam, Phan thị Trọng Tuyến, Cao Bình Minh, Nguyễn thị Ngọc Nhung, Trần thị Kim Lan, Nguyễn thị Ngọc Diễm đã là những cây bút thành danh, dù có người chưa có tác phẩm đầu tay.

     Ở đây, tôi xin nêu ra cái quá khứ để viết văn của hai thế hệ. Phạm Thăng, Huỳnh Hữu Cửu, Kiệt Tấn, Hồ Trường An, Võ Kỳ Ðiền, Nguyễn Văn Ba là thế hệ đã có đi và sống ở trên đất nước từ thuở tiền chiến, hoặc từ thuở chiến tranh Việt Pháp, hoặc từ thuở bình minh của chế độ Ðệ Nhứt Việt Nam Cộng Hòa. Bởi đó, văn chương họ dồi dào những tập tục, những cảnh sống ngoài thành phố, ngòi bút họ len lỏi được vào thôn quê trong thuở thanh bình để sống với cái truyền thống của dân tộc.

     Lớp trưởng thành từ cuộc nội chiến như Phan thị Trọng Tuyến, Nguyễn thị Ngọc Nhung, Nguyễn thị Ngọc Diễm, Cao Bình Minh, Vũ Nam thì ngòi bút của họ chỉ khai thác được những câu chuyện ở thành phố, ở các vùng ngoại ô. Ðôi khi, họ cũng viết về đồng quê, nhưng họ chỉ đóng vai khách tỉnh về thăm quê, làm nhân chứng cảnh quê hương loạn lạc trong cuộc giao tranh giữa hai phe Quốc Cộng, chứ không phải là những cây bút hòa mình vào nhịp đập của trái tim thôn quê, thở theo hơi thở dân quê.

     Còn Nguyễn Tấn Hưng thì sao?

     Nguyễn Tấn Hưng xuất thân từ một gia đình nghèo ở miệt vườn. Anh trải qua thời thơ ấu, thời mới lớn thiếu thốn đủ thứ về phương diện vật chất, nhưng anh cố ăn học để có một địa vị sáng sủa dưới bóng mặt trời. Anh trưởng thành từ thuở Ðệ Nhất Việt Nam Cộng Hòa. Rồi anh bước chân vào quân đội (quân chủng Hải quân). Anh trải qua từ thời bình đến thời nhiễu nhương. Trừ Vũ Nam và tôi ra, trong các cây bút nam mà tôi vừa kể, không có cây bút nào dấn thân vào cuộc chiến như anh. Nhưng tôi là thứ sĩ quan văn phòng, quanh quẩn mãi ở Quân Khu III. Còn anh thì len lỏi nhiều địa danh ở đất nước. Từ Huế, Ðà Nẵng, Sông Cầu, Nha Trang anh nhào ra Phú Quốc. Tại Phú Quốc, anh giữ chức vụ trưởng phòng Tình báo cho tới ngày rã ngũ...

     Phú Quốc, nơi đã tạo cho Nguyễn Tấn Hưng biết bao chất liệu để anh viết cuốn Một Thuở Làm "Trùm."

     Trong bức thư từ Winston-Salem đề ngày 18 tháng 2 năm 1989, Nguyễn Tấn Hưng than rằng tác phẩm đầu tay của anh bán hơi chậm. Tôi sẵn sàng chia xẻ với Hưng, nhưng tôi nghĩ rằng hơi chậm còn hơn là bán không trôi. Bán không trôi còn hơn là bán chạy mà không có một tính chất nghệ thuật để không tạo một chỗ đứng nào ở văn đàn cho tác giả.

     Tác phẩm Hưng bán chậm là vì anh viết thật quá , anh không thèm pha tính chất tiểu thuyết cho tác phẩm mình. Anh nghe gì thấy gì viết nấy, không bịa tình tiết gay cấn theo kiểu tiểu thuyết ba xu. Một Thuở Làm "Trùm" là một tác phẩm tự truyện đúng hơn là tiểu thuyết tự truyện. Ðộc giả phải có tinh thần tìm hiểu một cảnh sống, một đoạn đời trên đất nước cố hương mới có thể thưởng thức tác phẩm anh một cách thống khoái. Còn ai đó, muốn thưởng thức những tình tiết gay cấn éo le theo kỹ thuật dựng truyện phiêu lưu, hay muốn tìm tình tiết thắt mở như tình tiết phim ảnh video của Tàu, chắc sẽ thất vọng lắm, khổ sở lắm. Nguyễn Tấn Hưng rất bướng bỉnh, tôi xin báo trước. Anh không chiều theo thị hiếu của ai cả. Anh chỉ nhằm vào Chân Thiện Mỹ mà làm cuộc bút trình.

     Tôi xinh trích một đoạn thư khi anh nhờ tôi viết Bạt tác phẩm thứ ba của anh... Nản thì nản thiệt, nhưng làm thì cứ làm, tới đâu hay tới đó. Bởi vậy, gửi sang anh tác phẩm thứ ba vừa viết xong . Một Thuở Làm "Trùm" đây. Và khi đọc xong anh làm ơn viết giùm cái Tựa hay cái Bạt. Anh nhớ đọc kỹ một chút cho Hưng này nhờ. Cuốn sách này tôi viết ra bằng những lời chân thành tâm huyết đó ... Quả nhiên, đọc xong Một Thuở Làm "Trùm" , tôi mới nhận thấy đây là một tác phẩm mà Nguyễn Tấn Hưng viết bằng tâm cơ, bằng tận cùng của nhiệt thành.

     Khoảng đời làm tình báo của anh, nếu được theo dõi toàn bộ, phải bắt đầu từ truyện Trăng Mật Bến Sông Cầu trong tác phẩm Một Chuyến Ra Khơi và truyện Sợi Dây Ðịnh Mệnh trong tác phẩm Một Ðời Ðể Học , cùng một tác giả. Ðó là hai chương gối đầu cho tác phẩm thứ ba này, để nói lên nguyên do nào nhân vật xưng tôi, tên Hoàng, chọn nghiệp tình báo, cũng như những hoạt động có ít nhiều liên hệ với những biến động của đất nước trong cuộc nội chiến Quốc Cộng, mà tác giả xem là "những hoạt động liêm chính trong đất liền." Rồi Một Thuở Làm "Trùm" mở ra, tuy cảnh máu lửa chết chóc không còn, nhưng biết bao biến cố cứ nườm nượp xảy ra, tạo một giòng cuồng lưu sôi động khác một cách kỳ thú.

     Tại sao tác giả đặt cái tựa Một Thuở Làm "Trùm" cho quyển sách của mình? "Trùm" đây tức là "trùm tình báo," trưởng phòng Nhì Vùng 4 Duyên hải Phú Quốc. Cái nhiệm sở trưởng phòng tình báo mới nghe qua là bọn nằm vùng, hoặc bọn có dây mơ rễ má với Cộng Sản thuở đó đã nổi da gà. Cái chức vụ "trùm" trong guồng máy điều hành một Tiểu khu, Ðặc khu, hay Vùng Duyên hải là một chức vụ nếu không sáng giá thì cũng le lói lắm. Nhưng, khi làm "trùm" tại Phú Quốc cũng như trong đất liền, thật ra tác giả hầu như không có dịp nào để hét ra lửa. Tựa sách này có một ngụ ý mỉa mai châm biếm hết sức nhẹ nhàng, mà khi đọc xong cuốn sách chúng ta mới thấy rằng các nhân viên phòng tình báo xưa nay thường chỉ biết lo ăn nhiều hơn lo diệt địch. Mang tiếng "trùm" mà đúng ra anh chỉ làm nhân chứng cho những diễn biến xảy ra trên một vùng đất quê hương có biển vây quanh. Ðây là một ông "trùm" hư vị, có rất ít thực quyền. Một thứ "trùm" đặc biệt đã tạo cái bất ngờ cho quyển sách.

     Một Thuở Làm "Trùm" kéo dài từ chương 1 có cái tựa cùng tên sách cho tới chương 7, Trong Cảnh Sống Còn , tới đây chúng ta bỗng thấy cuộc đời của nhân vật đã quẹo qua một khúc quanh mới, đó là cuộc dấn thân trên đường di tản. Bước qua chương 8, Ngày Qua Trên Xứ Lạ , tác giả đưa độc giả đi lần vào cuộc sống định cư mới... Ở đây, nếu tôi không lầm là chương mở đầu của một tác phẩm kế tiếp mà Nguyễn Tấn Hưng sẽ viết về cái xứ Mỹ, đất tạm dung dài hạn ở Mỹ. Bối cảnh Phú Quốc và cuộc đời đi đi về về giữa những nhiệm sở và các chuyến hải trình trong tác phẩm nầy gồm những chương Một Thuở Làm "Trùm," Một Lần Ði Một Lần Ở, Ðường Vào Bến Mê, Tâm Sự Kẻ Sang Miên, Ðông Phương Ngư Nghiệp Công Ty , và Những Kẻ Cướp Của Giết Người . Tới chương Trong Cảnh Sống Còn là chương kết thúc một thuở làm "trùm" của tác giả. Và Ngày Qua Trên Xứ Lạ là chương gia đình tác giả ở trên đất Thái Lan, chờ ngày qua định cư ở Mỹ.

     Trong tác phẩm Một Thuở Làm "Trùm" chỉ có hai chương Một Thuở Làm "Trùm" và Một Lần Ði Một Lần Ở tương đối có một không khí an lành, thanh thản. Những chương khác đều sôi động, với nhiều gay cấn, trầm luân như những chuyến phiêu lưu trên màn ảnh. Ðó không phải là những tình tiết hư cấu, mà trái lại, rất sống thực. Từ chương Ðường Vào Bến Mê , độc giả đã bị Nguyễn Tấn Hưng thôi miên, cuốn hút. Anh bắt mọi người cùng tham dự một thuở làm "trùm" của anh, chia xẻ tâm sự với anh, cùng anh đi ngăn chận bọn ngư phủ Thái Lan xâm nhập vào hải phận Việt Nam, cùng đi bắt bọn buôn lậu, cùng điều đình du di với bọn buôn lậu để đôi bên không ai thiệt hại về lợi lộc lẫn danh dự. Chưa hết đâu, Nguyễn Tấn Hưng còn dắt chúng ta sang Cao Miên trao đổi con tin, dắt chúng ta tiếp đón đoàn người di tản từ Vùng 2, Vùng 1 bị thất thủ, dắt chúng ta chứng kiến cuộc hành quyết các kẻ cướp của giết người trên đoạn hải trình di tản này. Và tới chương Trong Cảnh Sống Còn , tác giả kể lại đoạn đường rời bỏ đảo Phú Quốc, di tản sang Thái Lan trong cảnh tan hàng rã ngũ, vượt thoát chế độ Cộng Sản với nỗi cam go, mà độc giả hồi hộp từng phút từng giây theo hành trình ngọn bút của anh.

     Nguyễn Tấn Hưng, một nhà văn có biệt tài chiêu niệm và tái sinh cái quá khứ đầy hứng thú của riêng anh, của một thuở chống Cộng cứu nước của dân miền Nam. Nguyễn Tấn Hưng viết Một Thuở Làm "Trùm" với tâm trạng người chiến binh rã ngũ, ở một góc trời hải ngoại nhìn về tổ quốc đã mất, ngoái trông một quá khứ hào hùng càng lúc càng lùi xa. Anh viết bằng cả tâm huyết, nhưng mạch văn anh luôn trong sáng, điềm tĩnh, không sướt mướt, tỉ tê. Vậy mà càng đọc Một Thuở Làm "Trùm" , độc giả càng thấm thía, càng chua xót ngậm ngùi. Và, chúng ta cùng có một cảm nhận là tác giả không phải chỉ ngừng bút ở quyển này. Còn có cơ hội tốt, tác giả sẽ viết thêm về đời lính hải quân, tỉ mỉ hơn, hào hùng và đam mê hơn. Và trong mọi tình cảnh, dù sôi động hay dịu dàng, mạch văn anh cứ thao thao, muốn phơi bày trăm điều ngàn việc, bắt độc giả cùng tham dự, chia xẻ cái quá khứ và cuộc đời binh nghiệp của anh. Ðộc giả cứ thế bị anh lôi cuốn, không thể rời được nữa, bắt đầu từ chương Ðường Vào Bến Mê .

     Cái đáng sợ cho một nhà văn là sống ít, cứ quanh quẩn ở tháp ngà, ở một thành phố an lành. Nguyễn Tấn Hưng từ thuở đi học đã quăng mình vào nghịch cảnh, để rồi khi vào lính, anh quay mòng với bao cơn trốt, phấn đấu với phong ba. Chất liệu sống của anh tràn trề, biến cố xảy đến anh tới tấp. Anh chỉ cần chọn lựa những biến cố hào hùng, những góc cạnh sắc nét của cuộc đời binh nghiệp để đưa vào tác phẩm. Ngòi bút anh cứ thế mà làm sống lại từng chặng đời anh. Và bởi được hướng dẫn bằng niềm ưu ái, bằng sự triều mến cái quân chủng do mình đã chọn lựa, cây bút của anh vẫn giữ được sự từ tốn khi kể lại những điều trái tai gai mắt, không đã kích, không sôi nổi thù hằn, không nói lời thô thiển, ác độc. Ðây là cây bút nhân hậu, đáng mến. Qua cây bút đó, chúng ta đã bắt gặp một đại tá Khương Hữu Bá, Tư lệnh Vùng 4 Duyên hải, người ít ra cũng còn giữ cái liêm khiết, đạo đức khi từ chối việc dây dưa, móc nối của bọn buôn lậu! Chúng ta đã tiếp xúc qua Nguyễn Tấn Hưng một đại tá Thiện hiểm ác, tỏ ra ám muội trong việc ban lệnh hành quyết những kẻ mà ông mệnh danh cướp của giết người. Còn nữa, trong tác phẩm này có một thượng sĩ Nghĩa thực tế, quyền biến, một Lý Bình gian thương, giỏi việc lươn lẹo, móc nối, nhưng không phải là một nhân vật hoàn toàn đáng ghét vì đôi lúc hắn có vài điểm dễ mến. Ðiều mà tôi xúc động hơn là nhân vật cha của tác giả, một người thợ mộc chất phác, đôn hậu nhưng thích tìm hiểu, thích vấn đề cận nhân tình . Trong chuyến ra Phú Quốc thăm con, ông lân la làm quen khắp xóm, khắp đảo. Ông tượng trưng lớp dân miền Nam hiền lành, uyển chuyển trong việc giao tế không phải để cầu lợi mà để thỏa mãn kiến thức, để đi sâu vào tình người. Ngần ấy nhân vật được tác giả vẽ lên bằng nét chấm phá sơ sài, nhưng là những nét phóng bút sắc sảo và ngoạn mục. Ðồng ý với anh Mai Thảo rằng Nguyễn Tấn Hưng có một ký ức bén nhạy và tinh nhuệ. Ðó là một ưu điểm để viết một tác phẩm có tính cách hồi ký. Từng nhân vật, từng bối cảnh, từng sự việc cứ dắt díu nhau mà xuất hiện theo hành trình ngòi bút anh với những nét đặc thù, độc đáo. Và cứ như thế mà bủa giăng khắp trang sách này sang trang sách khác.

     Văn chương hải ngoại có nhiều khuynh hướng thì mới có thể gọi là một văn chương phồn thịnh. Qua Một Chuyến Ra Khơi và Một Thuở Làm "Trùm" , Nguyễn Tấn Hưng có một chiếu riêng, một đường lối riêng về đề tài. Do đó, anh là một cây bút độc đáo với vốn sống quá đỗi dồi dào. Nếu anh viết chậm hơn, tỉ mỉ hơn cuốn sách có thể kéo dài ngót nghét thêm một hai trăm trang nữa.

     Nguyễn Tấn Hưng tuổi đời chỉ độ tứ tuần, không hẳn là còn quá trẻ, nhưng vẫn là cây bút ở vào tuổi sung mãn nhất cuộc đời để sáng tác vừa phong phú vừa chín chắn. Anh không những chỉ đóng góp vào văn đàn bằng tác phẩm của mình, mà anh còn rọi sáng cho chúng ta một đoạn lịch sử có anh tham dự, góp một viên gạch vào việc xây cất ngôi đền tổ quốc trong tâm tưởng người dân mất nước là chúng ta đây. Bởi đó, Một Thuở Làm "Trùm" là một tác phẩm có giá trị ở hai, ba mặt.

Cổ Nguyệt Ðường, chớm Xuân 1989
Hồ Trường An

Bài Trước Trang Chính Bài Kế Tiếp

---