Người ta biết nhiều về Nguyễn Tấn Hưng qua những tác phẩm có tựa đề khởi đầu bằng chữ Một. Qua văn chương, Nguyễn Tấn Hưng là một người bộc trực. Anh nói thẳng những gì anh nghĩ. Anh được đánh giá là người viết văn thành thực nhứt. Ðức tính đáng quí này được anh đem vào thơ khiến âm vận thơ anh thêm phần phóng khoáng, cởi mở.

     Có nhiều cánh cửa để bước vào thế giới tâm tư của người nghệ sĩ. Ngày xưa, Tử Kỳ đến với Bá Nha không qua ngã bình phẩm, khen chê. Qua tiếng đàn, Tử Kỳ "ngộ" được tâm hồn của người nghệ sĩ Bá Nha, khi lâng lâng thanh thoát tận non cao, lúc cuồn cuộn bất tận như dòng nước chảy. Tri kỷ cảm nhau, ngộ nhau chứ không tâng bốc nhau. Phẩm bình để phân hạng, xếp loại nhau là việc làm của những "thợ thơ", tự trói buộc mình trong những qui luật do chính mình tạo ra. Không nên đến với Một Thoáng Hững Hờ qua cánh cửa này.

     Tình cảm, tâm tư con người được bộc lộ dưới nhiều hình thức như thơ, văn, nhạc, họa... Mỗi loại có qui luật riêng của nó. Trong khi họa đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng của màu sắc và đường nét, văn bị ràng buộc bởi văn phạm và cú pháp, nhạc chịu qui luật hòa âm, thì thơ tương đối ít bị ràng buộc hơn. Nói thế không có nghĩa là thơ đứng ngoài khuôn phép của luật bằng trắc cũng như âm vận. Nhưng so với các bộ môn khác, thơ có phần phóng khoáng hơn. Nhà thơ có thể muợn bất cứ phương tiện ngôn ngữ nào, miễn sao dòng thơ được tuôn chảy tự do, không gượng ép. Ý nghĩa của văn tự không giới hạn được hồn thơ của thi sĩ. Ví như hai chữ "yêu em" của nhà thơ không nhất thiết là sự diễn tả tình cảm trai gái. Với thi sĩ, chữ "em" ở đây có thể là thiên nhiên, là hoa lá, là núi rừng, là quê hương v.v.. Người nghệ sĩ sẽ không mấy thích thú khi thấy đứa con tinh thần của mình bị mổ xẻ, phân tích, dù là để nêu lên những ưu điểm. Ngược lại, nhà nghệ sĩ sẽ hài lòng với những ai đó "cảm" được những gì mà tác giả muốn gửi gấm. Ðem qui luật âm vận để phân loại thơ, ta đã phụ lòng những nhà thơ. Bình thơ không phải là thưởng thức thơ. Thơ là để cảm, để "ngộ" chứ không phải để phân hạng, xếp loại!

     Trong tinh thần đó, chúng ta thử cảm với lối dùng chữ của nhà thơ Nguyễn Tấn Hưng:

     Ðào nguyên lạc lối thiên thai,
     Mộng mơ chưa dứt đã hoài uổng công
     Nửa đêm thức giấc bên chồng,
     Nửa quên, nửa nhớ, nửa không thiết gì.

     (trong bài Chiều Em , trang 32)

     Ba cái "nửa" trong câu cuối chắc chắn sẽ làm khó chịu những ông thầy dạy toán, nhưng khi Chiều Em , Nguyễn Tấn Hưng vẫn cảm được đầy đủ nỗi lòng của nàng thơ.

     Cái tính ngang ngang, bộc trực của Nguyễn Tấn Hưng hiện rõ trong bài Dễ Ghét , nơi trang 35:

     ...
     Anh muốn theo em về thăm nội
     Ðã nói không được...
     Thôi thì, anh muốn theo em về nhà em
     Lại càng không được...
     Thí sinh thử năm keo đều trượt!
     Vậy giữa hai đứa mình liên hệ nhau cái giống gì
     Ư, hình như có tí ti ràng buộc...
     Thật không?
     Nhớ đừng cho anh đi tàu suốt!
     Ừa, được, được...

     "Cái giống gì" của nhà thơ đủ để phác họa một Nguyễn Tấn Hưng ngổ ngáo. Bài thơ chấm dứt một cách tức tưởi qua ba chữ ngang trắc, nhưng lại diễn tả đầy đủ sự vội vã, hối hả của nàng thơ, khi sợ vuột mất "Ông Một"!

     Phóng khoáng nhưng không phóng túng. Từng là sĩ quan Hải Quân, Nguyễn Tấn Hưng biết thế nào là nề nếp, quân phong quân kỷ, nhất là ở binh chủng có tiếng là "quan liêu", lễ nghi quân cách. Trong tinh thần đó, Nguyễn Tấn Hưng đã biết cách đem thơ vào nhạc, đem cái phóng khoáng, tự do của thơ vào nề nếp, qui luật của thế giới âm thanh. Không như thơ, nhạc đòi hỏi phải có khuôn phép nhất định. Luật trường canh không cho phép hồn nhạc trào dâng tùy hứng. Phải biết chấm câu đúng lúc và đúng luật. Một bản nhạc thường phải chấm dứt bằng chủ âm; hoặc đôi khi có thể thay thế bằng âm thanh quảng ba hay quảng năm chứ không thể tùy tiện chấm dứt bằng âm thanh quảng sáu hay quảng bảy. Trong nhạc, không thể Ừa, được, được... một cách "vô trật tự" như khi nhà thơ muốn Chiều Em . Trước những "ràng buộc" này, Nguyễn Tấn Hưng vẫn thể hiện đầy đủ tình tự quê hương, nơi đang chịu cảnh cơ hàn, ly tán dưới chế độ phi nhân của Cộng Sản, trong khuôn khổ bài nhạc. Không lê thê, ủy mị như nhạc thương mại, không hùng hục sắt máu gây căm thù như nhạc của Bác và Ðảng, không nhuốm mùi tuyên truyền có tính cách chính trị, tiết điệu Slow Rock trong bài Ðuổi Phường Bất Lương đã dung hòa được khí phách tranh đấu kiên cường trong tình yêu quê hương tha thiết:

     Quê hương tang tóc điêu tàn,
     Từ ngày Cộng Sản Việt gian
     Ðọa đày toàn dân oán than
     Ðói khát, cơ hàn, ly tán...

     Còn nhớ không em ngày ấy lên đường
     Từ giã quê hương vượt biển đêm trường
     Lánh nạn làm thân vong quốc tha hương
     Cùng nhau chung sức tranh đấu kiên cường
     Dành lấy chiến thắng đuổi phường bất lương!

     (trong bài Ðuổi Phường Bất Lương , trang 98)

     Ðây chỉ là một bài điển hình trong số 12 bài nhạc trong Một Thoáng Hững Hờ .

     Mỗi câu thơ, mỗi bài nhạc mang hương sắc riêng. Toàn tập thơ-nhạc Một Thoáng Hững Hờ nói lên đầy đủ từng ý tứ trong tâm tư của Nguyễn Tấn Hưng. Tâm hồn con người, tự nguyên thủy, vẫn ung dung tự tại, không bị bất cứ qui luật nào của thế gian trói buộc. Tinh thần này thể hiện rõ ràng trong văn, thơ, nhạc của Nguyễn Tấn Hưng.

     Nguyễn Tấn Hưng đã cảm được, tuy chưa rõ nét, tính chất hư ảo của cuộc đời:

     Cuộc tình dìm dưới vực sâu
     Chìm trong ký ức một màu thê lương
     Mới hay thế sự vô thường
     Thực hư rồi cũng như tuồng chiêm bao!

     (trong bài Chiều Em , trang 32)

     Ðể rồi một hôm, bất chợt nhà thơ nghiệm ra niềm vui của đời sống không phải là cõi xa vời, huyễn mộng:

     Thần tiên không khác gì trần thế
     Bồng lai nào phải cõi xa xăm!

     (trong bài Quà Tặng , trang 56)

     Con người là một thành tố của vũ trụ, không thể đứng ngoài sự sinh hóa của vạn hữu. Hạnh phúc, khổ đau là những đóng góp không thể thiếu của cuộc sống, tựa như sự xoay vần của thời tiết. Không ai có thể đứng bên lề của cuộc đời:

     Hạnh phúc, khổ đau tựa giấc mơ
     Ưng không vẫn đến khỏi mong chờ
     Ngày đêm, mưa nắng không gì khác
     Giở lại từng trang chạm ý thơ...

     (trong bài Tứ Thơ, Ý Thơ , trang 64)

     Các vì sao đêm là những nét đẹp của vũ trụ, tiếc thay lại ở ngoài tầm vói của con người. Nhà thơ của chúng ta có khả năng nhận ra nét đẹp của những vì sao ngay trong thực tại của đời sống. Những vì sao của nhà thơ mầu nhiệm hơn những sao trời vì chúng vẫn hằng lấp lánh ngay cả lúc ban ngày. Nguyễn Tấn Hưng biết dừng chân, quay đầu lại để chợt thấy bờ hạnh phúc ngay nơi vì sao đất mà tâm hồn mình đang ngưng đọng bên thềm với không gian và thời gian:

     Ðẹp biết mấy
         khi ngoài sao trời còn có thêm sao đất
     Hạnh phúc quá
         khi có em ban ngày không phải đợi vào đêm
     Giờ xa cách
         niềm nhớ thương cuồng dâng, cao chất ngất
     Phút gần nhau
         không thời gian sẽ ngưng đọng ở bên thềm!

     (trong bài Những Vì Sao Ðất , trang 102)

     Giây phút cuối của Một Thoáng Hững Hờ , nhà thơ khám phá thực trạng của cái gọi là Nguyễn Tấn Hưng trong bài Ði Tìm , trang 132:

     Ta chẳng là ta của thuở nào
     Từ vương đến sở bởi vì sao
     Chẳng mê chẳng chấp mà chẳng thấy
     Tình yêu nào khác giấc chiêm bao

     Chiêm bao hay thật phút bên nhau
     Thập nhị duyên sanh chẳng phải sao
     Vạn pháp nối liền vòng huyễn, ảo
     Ta đi tìm ta của thuở nào...

     Nguyễn Tấn Hưng đã nhận ra cái tạm gọi là không chân thật của cuộc đời này. Nhà thơ cảm được cái chiêm bao mà đức Phật dạy trong kinh Kim Cang. Từ đó, "Ông Một" bắt đầu xuôi theo dòng huyễn ảo của vạn pháp để tìm lại cái ta chân thật của buổi vô thỉ vô chung. Cái tâm chân thật đó bàng bạc cùng khắp trong văn, thơ của Nguyễn Tấn Hưng. Tính bộc trực, nói thẳng những gì mình muốn nói, không ấp a ấp úng như một số nhà văn thường muợn lớp vỏ văn chương trí thức để ngụy trang cả một chuỗi tâm sở xấu xa; đó chẳng là tâm vương thì gọi là gì. Tính ngay thẳng và thành thực của Nguyễn Tấn Hưng chính là chức năng phản chiếu của tâm không cố chấp. Ở Nguyễn Tấn Hưng, tâm này tuy chưa hoàn nguyên trạng thái toàn bích nhưng ít ra nhà thơ đã khởi ý đi tìm lại cái ta của thuở nào. Ðó là dấu hiệu tốt của kẻ sẽ ngộ lại bản lai diện mục, tuy còn biết bao thiên nan vạn nan đang chờ sẳn. Mừng thay!

     Xin mời đến với Một Thoáng Hững Hờ để cảm, để ngộ tâm tư của Nguyễn Tấn Hưng qua hồn thơ, ý nhạc. Hãy để lại sau lưng những thói quen phê phán, so đo phân biệt, để biết đâu ta lại chẳng tìm thấy trong ta Một Thoáng Hững Hờ ?

Toronto, ngày 5 tháng 9, 1998
Mai Hiền Lương

Bài Trước Trang Chính Bài Kế Tiếp

---