Hồ Trường An ơi Hồ Trường An, xin anh cảm phiền cho tôi lấn anh một cái để xen vô lãnh vực "giao lưu văn hóa" một chút coi! Anh phải biết tôi định viết bài này để anh bớt "đía" về việc làm như... chỉ có mỗi mình anh là quen hết văn nghệ sĩ Việt Nam. Ðủ mọi thời kỳ từ tiền chiến, cận đại, hiện đại, và luôn cả đến hải ngoại. Tối ngày anh hết giai thoại hồng thì lại giai thoại xanh, hết tâm trạng vàng thì lại tâm trạng tím. Tôi chỉ muốn làm "người viết mới tháng này" trong bộ môn hồng xanh vàng tím của anh thôi.

     Câu chuyện phải nói là bắt đầu từ thầy Từ Mẫn. Số là trong lúc nói chuyện về một cuốn sách tôi định nhờ thầy xuất bản giùm, thầy đã khuyên tôi nhiều điều rất quý giá. Ðại để là trong khi viết văn phải chú ý, đừng để cho sự ảnh hưởng của cá nhân mình hoặc miền của mình sinh trưởng hay đang sống lấn át cái căn bản của văn chương chữ nghĩa. Ðừng để câu đối thoại lấn át dòng văn. Chẳng hạn như trong đối thoại có thể dùng chữ "biểu," "... đã biểu anh làm giúp em cái này tại sao anh không làm?," thí dụ như vậy. Nhưng, chữ "biểu" không thể sử dụng trong dòng văn, vì nó đụng chạm với chữ "bảo" căn bản của ngôn ngữ Việt, tiếng nói chung cho cả ba Miền, cho toàn quân toàn dân, cho quốc gia lẫn cộng sản. Rồi cụ thể hơn thầy nói rằng cuốn sách của Hồ Ðình Nghiêm đã bị những "thợ đọc" của nhà Văn Nghệ sửa chữa rất nhiều về lỗi địa phương trước khi in. Thầy cũng cho biết chính Kiệt Tấn cũng mắc phải lỗi này (nhưng chẳng biết có "bị" sửa hay không?). Tôi giựt mình, bèn hỏi thăm số phần của tôi, số phần của Một Ðời Ðể Học . Không biết thầy "nịnh" tôi ở điểm nào, chẳng lẽ tôi sắp Vào Thiền chăng, mà thầy nói ngay rằng "chưa thấy." Tôi mừng thầm vậy thôi chớ tôi không tin lời thầy đâu, làm gì một cây bút miền Nam trật trờ như tôi lại không phạm lỗi này!

     Nhưng cái "khổ nạn" của tôi không nằm tại đó, mà ở chỗ thầy Từ Mẫn có lòng thăm hỏi về việc phát hành cuốn sách của tôi. Tình thiệt, tôi khoe "hình như khả quan lắm, Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết như vậy." Nhưng thầy đã làm tôi buồn hiu ngay sau đó. Thầy bảo "vậy à, ở bên này sách của anh phát hành chậm lắm." Thôi chết rồi, không buồn hiu sao được khi mà sách bán không chạy ở Cali, một trung tâm văn hóa văn học lớn nhất ở hải ngoại!

     Rồi có lẽ kiếp trước tôi khéo tu, căn duyên nhân quả của tôi chắc cũng được vuông tròn, cho nên tôi không thèm than trời trách đất chi hết, mà tôi than thở với anh bạn đàn anh, rằng "sách của thằng em bán ế qua anh ơi, điệu này chắc phải dẹp nghề..." Chẳng biết anh có sợ tôi dẹp nghề hoặc đổi nghề nhảy ra lo làm giàu thiệt như tôi nói hay không, anh bèn khuyên tôi vài câu và tống cho tôi một đạo bùa hộ mạng: Hưng... Ðạo Vương phải làm như vầy như vầy. Tôi liền làm theo, đúng như lời căn dặn: gửi mây cho gió.

     Ngày anh Bùi Bảo Trúc gọi điện thoại cho tôi trong sở tôi rất ngạc nhiên và hồi hộp. Ngạc nhiên và hồi hộp đây không phải chỉ vì nghe tả cảnh làm việc ở đài VOA. Hoặc là quan điểm làm việc khách quan của anh đối với các tác giả, người mới nổi hay kẻ đang chìm. Cũng như quan điểm làm việc độc lập của anh ít ra trên bình diện nhà xuất bản, cái đang hưng thịnh và cái sắp sập tiệm. Và kinh nghiệm đọc năm ba quyển sách mới tìm được một cuốn cần phải điểm..., (cũng nên biết tánh anh Trúc ảnh nói chuyện điện thoại theo kiểu mệt không chịu nghỉ). Mà là sự ngạc nhiên và hồi hộp về thân phận của tôi, của đứa con tinh thần của tôi. Anh cho biết anh đã mua và đọc sách của tôi rồi và có chương trình nói về nó vào trung tuần tháng tư tới. Tôi tự kết luận suông, như vậy mình viết cũng đâu đến nỗi tệ, chỉ tại mình không biết cách bán sách của mình thôi. Hóa ra câu châm ngôn này của Mỹ cũng chí lý lắm: It takes a foul to paint a picture, but it takes a wiser man to sell it . Có lẽ sự phát hành không thành công vì sự quảng cáo không đúng chỗ đúng mức? Ôi, chữ nghĩa văn chương mà đem đặt kế bên vấn đề thương mại nghe ra nó rẻ tiền làm sao, rẻ như bèo vậy.

     Cuối tuần đó giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, mới bay về từ Chicago, lại gọi điện thoại cho tôi cho biết anh đã nhận được sách tặng và có nhã ý mời tôi về thủ đô Hoa Thịnh Ðốn chơi. Ðể luôn thể gặp bạn bè văn nghệ sĩ trong vùng nhân dịp anh tổ chức buổi thuyết trình về văn học, với thuyết trình viên là anh Nguyễn Hưng Quốc từ bên Pháp sang. Ðề tài và cũng là tựa sách của anh Quốc: Tìm Hiểu Nghệ Thuật Thơ Việt Nam . Tôi trả lời anh rằng để tôi sắp xếp, rồi nếu lên được tôi sẽ cho anh hay. Thật ra tôi không muốn mình làm cái bóng mờ trước một người dù trong tương lai sẽ là một nhân tài lớn cho văn học Việt Nam. Nhưng, cuối cùng hai vợ chồng tôi quyết định cùng đi vì tôi biết đây là dịp tốt nhất để tôi có thể gặp hết một lần các anh chị em trong Văn Bút Miền Ðông Hoa Kỳ. Tôi không thể bỏ lỡ cơ hội bằng vàng này được.

     Sau khoảng 6 giờ lái xe và 15 phút lạc đường (quẹo về phía Tây theo exit chỉ qua vùng Springfield từ xa lộ I-95 theo mạn Nam đi lên), tôi tìm được nhà anh chị Bích. Người ra cửa đón tụi tôi không phải là ông bà chủ nhà mới là lạ. Qua vài câu chào hỏi tôi biết ngay người mình đang tay bắt mặt mừng là người hiền (hiền nhân) từ Paris, vì anh Quốc đã đến đấy từ ngày hôm trước. Tụi tôi kéo nhau vào phòng khách nói chuyện. Một lúc sau chị Bích mới ra hỏi thăm và lại mất hút trở vào trong để... makeup. Như vậy kể ra người bạn văn nghệ đầu tiên tôi gặp trong đời là anh chàng trẻ tuổi tài hoa này. Vì hồi xưa khi còn ở quê nhà, mặc dù tôi có vài lần ghé báo quán Văn ở số 38 Phạm Ngũ Lão (trong đó có một lần tôi mặc quân phục tới đòi tiền nhuận bút), tôi có giáp mặt với một số anh em tại đó nhưng tôi không rõ ai là ai, kể cả Trần Phong Giao đang làm tổng thư ký tòa soạn. Không biết sao mấy ông nhà văn hồi đó ít nói và hờ hững với tôi quá xá!

     Tôi thấy Nguyễn Hưng Quốc là người dễ làm quen, dễ kết bạn, dễ làm thân qua cách thức nói chuyện hết sức là bình dân và cởi mở của anh. Tôi không biết anh có một cái nhìn tương tự ngược lại cho tụi tôi hay không. Nếu không được như vậy thì tội cho tụi tôi quá! Anh cho biết qua tên thật, tuổi tác và hoàn cảnh gia đình hiện thời. Cũng như một vài chi tiết về nơi sinh trưởng, nơi vật lộn với đời lúc trưởng thành và sự học hành đỗ đạt, v.v.. Những chi tiết cá nhân này dĩ nhiên tôi không được phép tiết lộ ra đây. Phần tôi thì dễ quá, tôi tặng anh cuốn sách của tôi và đại khái nói như ngụ ý: đọc đi, văn là người mà lị, cả cuộc đời tôi nằm hết trong đó đó.

     Ngay lúc ấy có thân nhân của anh Quốc tới thăm. Những người này đang sống tại Hoa Kỳ, trong số có anh Tuấn, em bà con chú bác với anh Quốc đến từ New York. Anh Tuấn có mang theo một cái máy quay phim cầm tay để quay phim video tape cho anh Quốc làm kỷ niệm chuyến viếng thăm nước Mỹ của anh. Chắc chắn một trong những minh tinh thượng hạng trong cuốn băng đó là tôi.

     Anh Bích bận công chuyện chắc còn lâu mới về. Chị Bích đưa tụi tôi đi vòng vòng xem nhà. Một cái thư viện thì đúng hơn vì đâu đâu cũng có kệ sách và sách, tầng chính cũng như basement. Nói không ngoa, hai ba chục ngàn cuốn thì có. Xong, chị xuống bếp làm cơm cho tụi tôi ăn. Món thịt ram mặn, món thịt xào với đậu dẹp (snow peas) và củ cải trắng, và món canh chua tép lột vỏ nấu với đậu bắp, khóm và cà chua. Khác với món canh chua miền Nam, món canh chua này có mùi sả, có những tép sả chặt khúc dài độ ba lóng tay bỏ vô làm gia vị. Anh Quốc và vợ chồng tôi ăn ngon miệng lắm, nói xin lỗi, không biết vì chị Bích làm món ăn ngon hay là vì tụi tôi đói bụng.

     Khoảng ba giờ chiều thì có anh Giang Hữu Tuyên, chủ báo Hoa Thịnh Ðốn Việt Báo , và anh Ngô Vương Toại, chủ báo Diễn Ðàn Tự Do đến chơi. Ban đầu tôi tưởng hai anh này tới chơi không thôi ai dè họ tới chơi có mục đích. Lúc họ bày ra máy thâu băng cassette loại bỏ túi tôi mới chưng hững. Làm cái gì đây? Phỏng vấn, họ định phỏng vấn anh Quốc! Tôi xin rút lui có trật tự vì thấy mình không hợp với cái ngữ này. Nhưng hai anh Toại và Tuyên không cho, bảo là: tới đây thì phải ở lại đây ... Anh Quốc yêu cầu chỉ xem đây là buổi hội thảo về thơ, tay tư khơi khơi vậy thôi, chớ đừng cho là một cuộc phỏng vấn chính thức. Nhờ vậy lâu lâu tôi mới xía vô một vài điều cho ra vẻ tay tư. Bây giờ đụng vô thơ, tôi mới thấy mình thật sự là một cái bóng hết sức mờ trước một túi thơ có quá nhiều ngăn như anh Quốc. Trong buổi nói chuyện khơi khơi này coi vậy mà có nhiều cái hay, những cái hay mà ngay cả những người đi dự buổi thuyết trình chính thức của anh ngày hôm sau cũng không được thưởng lãm. Như bốn sự thay đổi chính của cộng sản đối với nền văn học hiện nay trong nước chẳng hạn.!

     Cuộc hội thảo đang đi đến phần kết thúc thì cũng vừa lúc anh Bích về. Anh là một tâm hồn trẻ, hăng say hoạt động với tiếng nói điềm đạm và mái tóc đã hoa râm. Tôi xiết chặt tay anh thân mật chào hỏi. Nhưng, công tác chính bây giờ là gấp rút chuẩn bị mọi thứ cho buổi đại hội quần hùng, văn hào thi bá ngay tối hôm đó. Món ăn chính sẽ không là bê thui mà là thịt bò (tender loin?) ướp ngũ vị hương (của Ðại Hàn pha chế?) nướng than (charcoal) ngoài trời. Có lẽ biết có anh Quốc và vợ chồng tôi đến nên sau nhiều ngày liên tiếp mưa dầm gió bấc, ông trời thương tình thưởng cho Hoa Thịnh Ðốn hai ngày nắng ấm cuối tuần rất thích hợp cho việc nướng barbecue. Món phụ thì có bánh cuốn Bắc nhưn thịt, với củ hành thái mỏng chiên vàng như tôm chấy rải lên mặt. Thêm món chả lụa và rau cải tươi ăn sống như cần tây, carrot, cà chua, olive. Ðặc biệt có nồi canh chua ăn với bún rau sống, lúc nào như cũng sẵn sàng trên lo than, ăn dài hạn như ăn bún riêu...

     Trong giới cầm bút tại địa phương, người tôi gặp trước tiên là chị Trương Anh Thụy, đi cùng với phu quân là anh Long. Chị Bích vồn vã giới thiệu "đây chị Thụy đây, ối giời ơi, người ta còn là một nhà thơ đấy, thi sĩ đấy."

     Tôi chào chị
     Tôi thấy chị đẹp và hiền
     Ðã vậy còn có nốt ruồi duyên dưới cằm

     Rồi tất cả chúng tôi cùng đi xuống basement là chỗ sẽ nhập tiệc, vì sắp đến giờ thiên hạ rủ nhau kéo đến. Dặn kỹ là sáu giờ, nhưng bây giờ đã bảy giờ hơn, giờ Việt Nam vẫn là giờ dây thung. Người đến kế chị Thụy cũng là một nhà thơ, đồng thời là một nhà văn: Phan Tấn Hải. Lại hiền, nói năng chậm rãi hòa nhã. Rồi tới giáo sư dạy võ Hồ Bửu, to con đạo mạo, nhưng trên gương mặt tôi nào thấy đao kiếm, roi quyền gì của Tây Sơn đâu.

     Tới phiên anh chị Quỳnh Giao và Dương Ngọc Hoán. Qua vài câu xã giao tôi thấy chị Quỳnh Giao có cách nói của một người quý phái, khác hẳn với anh Hoán. Hình như tôi thấy có điều gì không ổn, mà thôi chưa tiết lộ bây giờ được, để dành đó, sẽ trở lại vấn đề này. Tưởng là gặp bồ nhà trong đoàn người áo trắng, vì tôi có đọc bài của Quỳnh Giao trong một số Lướt Sóng . Ai dè chị cho biết chị chưa hề viết cho báo Hải Quân bao giờ làm tôi... xụi lơ. Thì ra có nhiều người lấy trùng bút hiệu Quỳnh Giao của chị. Nhưng nếu nội dung bài viết có liên quan đến nhạc thì mới có thể là bài của chị thôi, chị phụ đề thêm cho tôi rõ. Anh Bích (tưởng tôi không biết) nói Quỳnh Giao là ca sĩ nổi tiếng ở Sài Gòn trước đây. Không nhớ nổi là đã có lần nào tôi làm khán thính giả nhìn chị đang hát ở trên sân khấu hay không, nhưng bây giờ thì tôi cảm thấy rất hân hạnh được dịp làm quen và thấy tận mắt người ca sĩ duyên dáng này. Vẫn trẻ đẹp như thuở nào phải không anh chị em? Tôi quý chị!

     "Thấy mặt là tôi biết ngay, giống cái hình," một câu nói vui như tiếng chim sâu văng vẳng bên tai tôi, trong lúc tôi, anh Long, và anh Bửu đang phụ ăn (chớ không phải nướng) mấy miếng thịt chín tới ngoài patio. Người phụ trách nướng thịt là Giang Hữu Tuyên. Tôi nhủ thầm giống cái hình trên sách của mình thì đỡ chớ giống cái hình "the most wanted" thì... "bỏ mẹ" (nháy theo giọng đãi bôi của ai đây?). "Như vậy tôi đoán chị là...," "Nguyễn thị Hoàng Bắc," anh Bích nói thay tôi. "Vậy à, rất hân hạnh được biết chị." Tôi ngạc nhiên cũng phải vì chị Hoàng Bắc có nét mặt dễ thương trong vóc dáng nhỏ con mảnh khảnh. Tôi trau đổi với chị vài câu xã giao.

     Cầm dĩa thịt trở vào trong tôi đi tìm bà xã tôi, may quá, nàng đang nói chuyện với chị Thụy. Anh Bích chuẩn bị màn giới thiệu anh Quốc và hai đứa tôi với mọi người. Khách khứa lúc này coi như đã tới đông đủ, đứng chật cả căn phòng rộng. Tụi tôi biết qua anh Ðặng Ðình Khiết, chủ nhà sách Thế Hệ kiêm phó nhòm đêm nay. Anh Khiết xông xáo, bặt thiệp ra phết, vậy mà hỏi ra cũng còn độc thân. Ngô Vương Toại sau màn hội thảo tay tư xin phép vọt đi có công chuyện riêng, chắc về nựng bà xã, cũng đã trở lại. Anh Bùi Bảo Trúc thì dễ nhận ra lắm vì anh cao hơn ai hết. Nhưng cây trúc này hơi mập và những lá trúc đầu cành lại quăn và dài tự nhiên như Trần văn Trạch vậy. Rồi Hoàng Xuân Sơn, hiền lành và bình dân hơn cái hình trong tập Viễn Phố nhiều (cái hình này trông vừa già vừa mean ). Rồi đến Ngọc Dũng với mái tóc trắng nhiều hơn đen. Lẽ ra tôi phải gọi Ngọc Dũng bằng bác vì anh cùng thời với Mai Thảo (tôi vẫn gọi ông Võ Phiến, ông Mai Thảo bằng bác), nhưng thấy lớn nhỏ ai cũng gọi Ngọc Dũng bằng anh nên tôi cũng gọi anh bằng anh luôn. Ngọc Dũng ít nói. Chỉ có Nguyễn Mạnh Hùng là không có một điểm gì đặc sắc ngoài cái dáng dấp nhỏ con, tép riu, vậy mà là công thần rất lớn trong vùng. Vì không có anh thì không có trường đại học George Mason. Mà không có trường đại học George Mason thì không có cái trung tâm ra mắt sách khang trang, sang trọng đó cho dân cầm bút. Dân cầm bút không những ở miền Ðông, ở Canada mà luôn cả miền Tây Hoa Kỳ nữa.

     Rồi thêm một nhóm vừa tới muộn: vợ chồng anh Trương Hồng Sơn, vợ chồng chuyên viên tin tức đài VOA Nguyễn Thiên Ân (em của đại tá Nguyễn văn Ánh, tham mưu trưởng dài hạn của Hải Quân), và nhạc sĩ đẹp trai, trẻ tuổi Trần Lãng Minh...

     Lợi dụng lúc anh chị em đông đủ, tôi làm một phát ra mắt sách không kèn không trống. Tôi mang cả thùng sách ra ký tặng từng người, tặng luôn mấy đứa cháu con anh Trương Hồng Sơn mặc dù tụi nó đòi trả tiền. Ðã mang tiếng Hưng... Ðạo Vương thì lâu lâu cũng phải biết xài giấy Trần Hưng Ðạo chớ. Tôi theo thứ tự do anh Bích sắp đặt, hiển nhiên người nào coi như ngồi chiếu cạp điều mới được tặng trước (bây giờ tôi quên mất ai tiếp theo ai), nhưng lần này quả không có vụ nịnh đầm nữa. Chỉ có một vụ nịnh đầm là trường hợp của anh Dương Ngọc Hoán thôi. Thuở đời nay tôi mới viết bốn chữ "Mến tặng anh chị...," thì anh Bích cho ý kiến... "Quỳnh Giao và Dương Ngọc Hoán." Tôi phân trần "đã nói anh chị thì phải để anh trước chị mới hợp chớ." Anh Bích ngăn "không được, không được... cứ phải để Quỳnh Giao trước, không riêng gì chị ấy mà anh ấy vẫn thích thế hơn." Chết cửa tử cho đấng râu mày, qua bên này không còn là số một nữa. Nếu vậy, theo tôi, phải viết lại "Mến tặng chị anh..." Bởi như tôi đã nói ở trên, hình như có sự không ổn (hay là rất yên ôn) giữa hai vợ chồng văn nghệ sĩ này.

     Trong lúc đàm đạo, thông thường việc đáng bàn vẫn là những sự thực cần được nói ra . Ngặt một nỗi chỉ toàn là phe ta không mới khổ. Chính anh Nguyễn Hưng Quốc cũng tiết lộ là đã nghe đầy hai lỗ tai. Còn riêng tôi thì thú thiệt chắc cũng sắp... điếc. Bây giờ dẫu có ba đầu sáu tay tôi cũng không dám nói ra những chuyện này. Những chuyện mà người trong làng hầu như ai cũng biết, chỉ có tôi thân phận... ếch ngồi đáy giếng nên chưa biết mà thôi. Không biết anh Nguyễn Hưng Quốc thì sao, chớ tấm lòng của tôi vốn mở ra như tờ giấy trắng, vì đây là lần... xuống núi đầu đời của tôi. Trang giấy này nay như đã mang những dòng chữ, rất tiếc có những dòng đục bên những dòng trong, dù phải đứng bên bờ vực nào. Ðó có phải là những gì đã làm nên thơ phú, văn chương? Có hay không có một dòng thơ văn không trong không đục?

     "Bài phỏng vấn trả lời trên Làng Văn hay lắm, nhưng phe đảng quá, nhắc toàn là dân gốc miền Nam," chị Hoàng Bắc "kê" tôi như vậy. Tôi biết là chị chỉ nói đùa với tôi thôi. Nhưng có hay không có một sự phe đảng trong văn nghệ chớ? Tôi nghĩ là có, nhưng với cá nhân mà thôi, không phải ở chính văn chương, thi ca. Trong văn chương, thi ca, theo tôi nghĩ, người cầm bút đều muốn tiến tới cái không có Trung Nam Bắc, không có Chúa cũng không có Phật..., nói chung là không biên giới. Tôi nhớ đại khái tôi nói với chị Hoàng Bắc "tại vì tôi chưa biết chị nên chưa dám nhắc đến chị thôi, sợ chị phiền bất tử..." Biết đâu sau khi đọc bài này lại có người chẳng khiếu nại tôi rằng "khi răng mà không bênh mấy o lớp lớp phù sa của mình, ai lại dựa hơi mấy mụ nói giọng cay xè như bún bò..., câu nào câu nấy cứ "un point final" bằng... "nhá, nhá." Thấy chưa chị Hoàng Bắc, lần sau chị làm ơn đừng có kê tui nữa nhá. Nhưng thực sự tôi nhá chị Hoàng Bắc ở một chỗ khác tuyệt vời hơn. Số là tôi kề, sát quá thành hôn, tai chị và rất thiệt tình hỏi "có phải chị sinh năm 1942 hôn?," chị như đi guốc trong bụng tôi hỏi lại liền "bộ tui khai gian hả?" Cho tới bây giờ tôi không biết phải khen chị Hoàng Bắc giữa đẹp với trẻ cái nào trước hà. Mà thôi, tôi sợ bà con hiểu lầm "chị chị em em" (tại tuổi tôi nhỏ hơn bả thôi nghen) nói mãi "thành cà rem nước dừa," nên xin ngưng bà Hoàng Bắc ở đây đi. Nhưng trước khi ngưng thì tôi cũng vái trời bà xã tôi đừng kiểm duyệt đoạn này.

     Giờ tâm tình cá nhân lẻ tẻ coi như chấm dứt khi chị Hoàng Bắc (lại bả nữa) dám nhảy ra làm thiên sứ đi một vòng phát bánh thánh cho từng người (Moravian cookies, loại bánh nhỏ như bánh bèo Búng của Bình Dương, mỏng như bánh tráng Thành của Nha Trang, chỉ có bán tại tiểu bang North Carolina do tụi tôi mang lên từ nhà). Vì tiếp theo đó là chương trình văn nghệ bỏ túi do anh Bích khởi xướng.

     Chị Quỳnh Giao được mọi người đồng ý mời lên hát trước. Chị bắt đầu bằng một bài thơ của Thanh Tâm Tuyền do Phạm Ðình Chương phổ nhạc, bài gì nhỉ? À, bài Ðêm Màu Hồng , một đoạn thơ trích trong Bài Ca Ngợi Tình Yêu thì phải. Với một giọng ca thính phòng như vậy và với lối đệm dương cầm như vậy chẳng trách tại sao chị có cái nhìn lên. Hình như trong tôi ngoài sự khen ngợi ra còn có lòng mến phục. Vỗ tay và bis, bis là chuyện đương nhiên. Chị hát cho anh chị em nghe tiếp bài "Kỷ Niệm," chỉ tổ làm cho lòng người thêm vương vấn. Kế đến là anh Trần Lãng Minh với một bài do chính anh phổ nhạc từ thơ của một người bạn. Mặc dù sở trường của anh là Tây ban cầm nhưng với lối đệm dương cầm đó, theo tôi, anh cũng lả lướt lắm. Tuy nhiên, có lẽ không muốn phô trương cái sở đoản của mình (?) anh đệm đàn và ngâm tiếp một bài thơ, bài Trở Về (chỉ tại vì nhà anh Bích không có Tây ban cầm?). Rồi đến lượt cặp song ca Quỳnh Giao, Dương Ngọc Hoán hát bài rất đặc biệt chính... vợ đã dạy chồng từ thuở bơ vơ mới về. Bài này hay, và tất nhiên sau bao năm dạy dỗ anh Hoán hát bè, hát chẻ rất vững. Ðến phiên anh Hoàng Xuân Sơn ca hai bài với sự phụ họa dương cầm của chị Quỳnh Giao. Phải nói là anh Sơn ca rất có giọng. Tới đây, tài năng ca cũng như ngâm đã bắt đầu... xuống dốc. Anh Giang Hữu Tuyên ngâm bài Tôi Thấy Tôi Về của anh, rồi anh Bích hát một bài nữa với... vắng bóng tiếng đàn. Những ngôi sao sáng chói kể như đã... rụng hết. Sang phần đọc thơ, chỉ đọc thôi, khởi đầu là anh Bùi Bảo Trúc với bài Lời Gửi Một Mối Tình 40 . Rồi anh Phan Tấn Hải đọc tiếp thơ "tiền chiến" của mình (tại vì thơ "hậu chiến" của anh nhiều quá nên anh không nhớ nổi?). Buổi hợp mặt chấm dứt khi anh Nguyễn Thiên Ân từ chối không chịu làm gì hết kể cả ca... vọng cổ. Và vì trời đã khuya quá khuya...

     Ðêm hôm đó vợ chồng tôi tá túc ở nhà anh chị Bích, còn anh Nguyễn Hưng Quốc đi theo mấy người bà con. Ðặt lưng xuống giường mới hay mệt lã cả người.

     Ngày hôm sau, trưa trờ trưa trật tôi mới đưa bà xã ra nhà hàng Sài Gòn Deli, như đã hứa. Sài Gòn Deli là quán ăn đặc biệt của các bạn văn nghệ. Nơi đó, có Ngô Vương Toại giử két, có Hoàng Xuân Sơn chạy bàn. Giang Hữu Tuyên và một người bạn mới nữa mới quen là Nguyễn Ðình Hùng đang... làm khách ăn sáng. Không ngại ngùng chút nào hết, mấy anh bạn của tôi bàn chuyện văn nghệ văn gừng, sách vở báo chí vang rân. Tôi hơi ngượng với những thực khách đang ngồi xung quanh, họ lom lom ngó hai vợ chồng tôi quá chừng. Khổ nỗi bà xã của tôi không ăn được món bún ốc của người Bắc. Không phải vợ tôi chê món Bắc, mà sở dĩ không ăn được là tại vì bộ đồ đang mặc, trắng như tuyết từ đầu đến chân. Lơ tơ mơ, cô nàng đã bị hai ba đốm vàng vàng của nước sốt cà văng lên áo. Rốt cuộc tôi phải lãnh trọng trách làm láng hai tô. Ý là có báo động, có đề phòng mà tôi cũng bị vài đốm vàng văng lên áo. Tôi cũng đang mặc áo trắng. Mới hay có ăn bún ốc được hay không cũng phải coi ngày giờ và lựa áo quần.

     Nguyễn Ðình Hùng còn trẻ, độc thân nhưng tóc đã bạc không thua gì anh Ngọc Dũng. Hùng thành thật, tự nhiên và rất dễ kết thân. Anh dám lãnh sứ mạng làm tài xế đưa vợ chồng tôi đi "tham quan" đây đó. Và theo kinh nghiệm cho biết, cứ giao nhiệm vụ lái xe cho một "thổ địa thổ công" là an toàn nhất. Vợ chồng tôi rất đỗi ngạc nhiên thấy khu thương xá Eden trên đại lộ Wilson không khác gì một trung tâm thương mãi riêng của Việt Nam, trên xứ Việt Nam. Toàn là dân da vàng, mắt nâu, mũi tẹt, tóc đen dập dìu như chợ Tết mặc dù bây giờ là ngày lễ Phục Sinh. Tôi ghé vào nhà sách Thế Hệ của Ðặng Ðình Khiết và nhà sách Alpha của Trần Phùng Linh Duyên. Lần đầu tiên thấy sách mình bày bán ở tiệm sách, nằm đúng vị trí của nó, tôi thực sự lấy làm hân hoan mãn nguyện. Tôi lựa mua mấy cuốn sách và mấy cuốn vần trong khi vợ tôi lựa hột xoàn và nữ trang. So hai thứ, rõ ràng văn chương... hải ngoại rẻ... hơn bèo Mỹ nhiều.

     Không hẹn mà gặp, Nguyễn Hưng Quốc cũng mò vào mấy tiệm sách. Và rốt cuộc, gần đến giờ diễn thuyết, anh Quốc nhờ Nguyễn Ðình Hùng đưa tới trường đại học George Mason luôn cho khỏi lạc đường. Bỏ đám em út đi sau. Biết giờ Việt Nam vẫn là giờ dây thung, mặc dù đây là buổi nói chuyện chính thức có giấy mời và thông báo cho tất cả đồng bào trong vùng, Hùng vẫn đủ thì giờ đưa tụi tôi trở về lấy xe và ăn bữa ăn trưa ở Sài Gòn Deli. Tụi tôi đến phòng hội ít ra cũng còn sớm hơn anh Ngọc Dũng và phu nhân. Tôi chỉ còn một chút thì giờ đủ để tặng sách cho anh Võ Ðình và chị Nguyễn thị Thanh Bình rồi ngồi vào hàng ghế đầu (tụi tôi "được" anh Bích xếp ngồi hàng ghế "danh dự" cho tiện việc giới thiệu).

     Nội dung bài diễn thuyết của Nguyễn Hưng Quốc thì không thể nói hết ra đây được, chỉ phải đọc cuốn sách của anh là tiện nhất. Nhưng về hình thức thì rõ ràng anh không thiếu cái phong cách diễn giảng của một giáo sư đại học Việt Nam. Tôi không biết phải đọc lại cuốn Nghệ Thuật Nói Trước Công Chúng của Nguyễn Hiến Lê bao nhiêu lần nữa thì mới nói thao thao bất tuyệt, không cần giấy tờ như anh. Bởi vậy số tôi từ nhỏ đến lớn không bao giờ được làm thầy, chỉ được làm học trò thôi, học cho đến cả một đời. Có lẽ anh Quốc xài giờ Việt Nam làm tại Paris nên không có gắn dây thung, anh dừng lại sau đúng một tiếng đồng hồ để chuyển sang phần hội thảo và tranh luận. Phần này hào hứng không kém. Và một lần nữa tôi mến phục tài xoay sở khéo léo của anh Quốc khi trả lời những câu hỏi hơi có phần nặng ký.

     Trong phần bổ túc thêm về cái "ta" và cái "tôi" khác biệt giữa thơ tiền chiến và thơ cận đại của anh Quốc, anh Võ Ðình đã cho tôi thấy anh có những nhận xét rất sâu sắc và có tài hùng biện. Còn chị Nguyễn thị Thanh Bình, nghe vậy chớ không thanh bình chút nào hết cho những ai bị chị chất vấn. Chị Thanh Bình trẻ đẹp. Bây giờ nói ra câu này tôi chỉ sợ bạn đọc cười tôi là dân nịnh đầm thôi, làm như hễ là nhà văn nữ thì phải trẻ đẹp. Nhưng mà tôi nói thiệt. Và lần này khác với trường hợp chị Hoàng Bắc, tôi khen chị Thanh Bình trẻ trước đẹp sau. Cái đẹp của người đàn bà bao giờ cũng rắc rối quá đi thôi. Tôi thấy chị đẹp ở mái tóc Sylvie Vartan đen mượt đó. Rất tiếc nếu chị để dài thêm tí nữa thì Thanh Bình của Xóm Mới này có lẽ sẽ thành Thùy Trang (nữ ca sĩ trong ban nhạc Lực Lượng Ðặc Biệt) nhà thờ Núi ngày xưa, đã một thời hớp hồn tôi. Well , có nịnh đầm hay không là anh Nguyễn Hưng Quốc kia, anh dám cho chị Nguyễn thị Thanh Bình lên cao hơn thần tượng thơ, Phạm Thiên Thư, của chị. Theo anh Quốc, thơ của Phạm Thiên Thư không có gì mới lạ hết (xin dừng lại ở tập Ðộng Hoa Vàng mà thôi).

     Buổi hội thảo chấm dứt lúc sáu giờ hơn. Vợ chồng tôi có lẽ là người ở xa nhất phải về ngay trong đêm. Tôi chỉ nói chuyện với anh Võ Ðình vài lời rồi phải quay ra lo chuyện khác. "Cuối tháng tới anh phải lên đây dự buổi ra mắt sách của Thanh Bình, anh không lên thì làm sao làm bạn văn với Thanh Bình được." "Ðể anh chị sắp xếp rồi nếu thuận tiện thì anh chị sẽ lên" vợ tôi trả lời thay cho tôi. "Anh lái xe hay chị lái xe? Nhưng chị phải xúi vô cho ảnh đi, rồi tới nhà tụi em chơi... À, có ông Mai Thảo qua nữa đó, ông Mai Thảo viết tựa sách cho anh phải không?" Tôi gật đầu, "ừa, mình chung một sư phụ hả?" "Anh có quen anh Nguyễn Mộng Giác không? Anh Giác so với ông Mai Thảo..." Ấy chết, lại những sự thật cần được nói ra...

     Hai vợ chồng tôi phải vọt gấp vì trời bên ngoài đã tối, không kịp bắt tay từ giã nhiều người. Với sáu tiếng bồng bềnh trên xa lộ, tụi tôi dự trù sẽ về đến nhà lúc một giờ khuya. Chẳng biết có nên khai bệnh nghỉ ngày hôm sau không? Trên đường đi hai vợ chồng tôi lấy làm thích thú nhắc lại những gì đã xảy ra trong hai ngày vừa qua. Tựu trung, tấm thâm tình của anh chị em đã dành cho anh Quốc và hai đứa tôi thật là sâu đậm không sao tả nổi. Tôi bỗng có cái cảm giác như tôi đang thực sự bước vào một đại gia đình mới. Bây giờ với một số anh chị em ở đây, và trong tương lai với thật nhiều anh chị em khác ở khắp các phương trời. Những người đã tự nhiên coi nhau như ruột thịt, chân tay thủ túc, mặc dù nhiều người chưa biết được mặt mũi, tánh tình như thế nào. Như những khóa sinh của một khóa sĩ quan chẳng hạn, đúng là huynh đệ chi binh, sống chết có nhau.

     "Chị đoán coi em bao nhiêu tuổi," vợ tôi đưa đề nghị. "Tôi trông chị khoảng ba mươi trở lại," chị Bích cho ý kiến. "Còn chú Quốc nữa, chú đoán xem chị bao nhiêu tuổi nè." "Em nghĩ chị khoảng hai mươi lăm." "Thôi đi, chú nịnh vừa vừa chớ, chị hai mươi lăm tuổi làm sao có con mười tám tuổi được." "Thiệt mà, trông chị trẻ cỡ đó..." Những câu nói này làm tôi nở lỗ mũi nhiều hơn là vợ tôi. Tôi biết vợ tôi nhan sắc dễ coi bởi vậy tôi hay "xách" đi khoe. Chỉ kẹt cái vợ tôi ít khi chịu đi chung với... hoàng tử lọ lem của mình (nói vậy chớ tôi nào có lọ lem cho lắm phải không?). Sở dĩ vợ tôi không chịu đi chung với tôi cũng có nhiều lý do. Thứ nhất là hợp hành ở đâu cũng vậy, khói thuốc mù mịt, cay xé mắt là chỗ vợ tôi không thích (chị Bích chắc cũng chạy làng vụ này luôn). Thứ đến là sự bơ vơ lạc lõng bên cạnh những tâm hồn đã không những lớn mà còn nặng về... văn chương thi phú. Tôi không biết các đấng phu quân của các văn nghệ sĩ phái nữ có cảm thấy như vậy hay không? Tội cho vợ tôi quá. May là mấy chị Hoàng Bắc, Thanh Bình, Trương Anh Thụy, Quỳnh Giao... có lòng để tâm săn sóc đến. "Chị có cảm nghĩ như thế nào khi có anh viết văn," chị Thanh Bình hỏi vợ tôi như vậy. "Thì cũng hãnh diện lây vậy thôi..." vợ tôi trả lời. Câu trả lời này có vẻ khiêm tốn quá. Thật ra, trong trường hợp riêng tôi (không biết có trùng hợp với ai khác không), tâm hồn vợ tôi rõ ràng đã dự phần, ảnh hưởng đến và lấp lánh trên dòng "văn chương" (nếu được gọi là văn chương) của tôi. Chính vợ tôi phản đối và kiểm duyệt những đoạn tôi định lăm le làm một Kiệt Tấn thứ hai. "Anh không nên viết như vậy," vợ tôi rầy. Dĩ nhiên những đoạn Kiệt Tấn của tôi đã không là Kiệt Tấn cho nên mới bị cái hậu quả thật là tang thương đó. Và có lẽ chính vì thế mà một vài bạn tâm giao chê "văn chương" của tôi viết hiền quá. Ðành chịu, mặc dù tôi chưa biết chữ hiền đây là để đối chiếu với chữ nào: dữ, bạo, trật búa, ác ôn côn đồ, v.v. Miễn "hiền" mà được tiếp tục viết là được rồi. Vì từ khi trở lại với bút giấy mực, hình như tôi hay quên những công việc sơn nhà, sửa nhà, dọn vườn, cắt cỏ, rửa nhà tắm, chùi cầu tiêu...

     Những gì tôi ghi vội lại đây chẳng qua là những phút sơ giao cùng bằng hữu mà thôi, cho nên nếu có gì thiếu sót, hiển nhiên có rồi, thì chỉ mong anh chị em nghĩ tình bỏ qua cho. Có lẽ tôi chưa thật sự được thức khuya nên chẳng biết đêm dài. Nhưng, điều tôi mong mỏi là đừng ai vì những dòng chữ này mà tự mình biến thể. Thử hỏi nếu cắt "tai mũi họng" của chị Hoàng Bắc (danh xưng riêng của chị đó), thì than ôi Hoàng Bắc còn đâu là Hoàng Bắc nữa.

     Chuyến hành hương đầu đời của tôi đương nhiên là chuyến đi thành công. Mặc dù trong chuyến hành hương này tôi chưa gặp Phật gặp Chúa, nhưng ít ra tôi đã gặp những người bạn hiền không những mang dáng dấp tiên phong đạo cốt mà còn chất chứa những tâm hồn vương lên vượt thoát. Có lẽ tôi nên bỏ cái am Winston-Salem của tôi để thường xuyên xuống núi hành hương, cho ngòi bút của mình được thêm phần chất liệu.

Bài Trước Trang Chính Bài Kế Tiếp

---