Trong cuộc đời làm văn của tôi, tôi vẫn thường đặc biệt lưu tâm tìm đọc những sáng tác phẩm đề cập tới tình yêu của các tác giả gốc miền Nam, với một sự háo hức pha trộn tò mò rất dễ hiểu, vì tôi thấy đó thực vẫn là một khoảng trống cần phải được lấp đầy, nhất là sau 1954 khi cả triệu người Bắc Trung di tản vào lập nghiệp tại vùng đất dưới vỹ tuyến 17. Tôi cũng thấy phần nào có sự bất công khi cứ nhắc đến tình yêu là mọi người hầu như chỉ nhắc tới những mối tình của văn chương lãng mạn gọi là tiền chiến, như Dũng-Loan của Ðoạn Tuyệt , Chương-Thu của Bướm Trắng , Ngọc và Lan của Hồn Bướm Mơ Tiên hoặc Mai-Lộc, Hiền-Vọi của Nửa chừng Xuân và Trống Mái v.v. Sự lấn át khá là dai dẳng của các mẫu mực về tình yêu của giòng văn chương lãng mạn còn được tăng cường khi đông đảo các tác phẩm của thời kỳ này được chính thức đưa vào giảng dạy tại các cấp Tiểu Trung và Ðại học, và quả thật sự trông chờ các tác phẩm hay tế nhị sinh động và sâu sắc do các nhà văn gốc Nam do vậy vẫn chưa được đáp ứng thỏa mãn ít ra riêng đối với trường hợp của tôi, một nhà văn gốc Bắc-Trung.

     Cho nên sau này tôi đã rất thú vị đọc tác phẩm Ðò Dọc của anh Bình Nguyên Lộc, một bạn văn cùng nhóm Văn Hóa Ngày Nay và Chú Tư Cầu của anh Lê Xuyên. Tôi rất thích cái giọng văn khỏe khoắn tự nhiên và cũng rất dí dỏm của hai nhà văn này. Tôi không chú ý tìm ở các tác phẩm của các anh sự phân tích sâu sắc về tâm lý hay những đoạn văn trong sáng óng chuốt xen lẫn tả cảnh vật và tình cảm, mà chỉ thích thú những câu đối thoại với lối nói duyên dáng ngọt ngào đặc biệt của dân miền Nam và những diễn biến tâm lý dồn dập khá ly kỳ lắt léo và những gặp gỡ kỳ thú đưa dẫn đến những gút thắt tâm lý mang đến sự ngạc nhiên cho người đọc. Thực sự tôi không hiểu có phải các nhà văn gốc miền Nam này khi dựng chuyện một cách vô thức đã bị phần nào ảnh hưởng của nghệ thuật trình diễn cải lương hay không, cho nên cốt truyện khá ly kỳ với những đột biến tâm lý nên giữ được sự chú ý theo rõi của người đọc, và dĩ nhiên lối dựng truyện này cũng rất hấp dẫn và lôi cuốn, khiến người đọc phải hối hả đọc một mạch từ đầu đến cuối truyện để biết kết cục sẽ ra sao, ai yêu ai ai thất vọng với ai, ai hạnh phúc với ai. Những điểm nổi bật tôi đã tìm thấy và thích ở các nhà văn vừa nêu là tình yêu giữa các nhân vật trong chuyện quả diễn ra có khác biệt với giòng văn lãng mạn: khác ở chỗ các nhân vật đó gặp nhau rất hồn nhiên, yêu nhau khá nhanh và được yêu không vui lắm đạt những đỉnh cao xúc động khá dễ và thất tình thời có vẻ cũng không buồn bao nhiêu và nhất là các nhân vật nữ của các anh rất khỏe mạnh ngoại hình đầy đặn hấp dẫn và lại rất đa tình, khi yêu rất nồng nàn cuồng nhiệt không suy tính mầu mè hoặc bị chế ngự quá đáng bởi những cấm kỵ của đạo lý.

     Sau khi vào đề khá dài dòng như trên, tôi nghĩ có thể nói thẳng ra đây là cuốn Một Giấc Mơ Tiên là một cuốn truyện thuật những mối tình của giới trẻ đọc rất hấp dẫn và lôi cuốn, cuốn truyện đã khiến tôi đã phải đọc một mạch hết hơn 200 trang và khi gập sách lại vẫn chưa hết thắc mắc là cái anh chàng Hiếu nhân vật chính sau khi lên Sài gòn học tiếp có trở lại gặp và yêu cô Ðiệp hay không và tình yêu đến có qua những cảnh ân ái cuồng nhiệt tương tự hay sâu đậm hơn cái sen ân ái dở dang giữa Hiếu và Thủy một người tình khác nhân vật phụ hay không? Cái sen mà tác giả đã chót để ngòi bút lôi đi quá xa tạo thành một điểm cao kích động (climax) khiến trọng tâm của truyện hơi bị kéo lệch về hướng phụ và khiến tác giả khá miễn cưỡng bỏ lửng mối tình chính Hiếu-Ðiệp mà người đọc đơn giản như tôi chẳng hạn cứ đọc nhanh hơn để xem tác giả đưa dẫn mối tình chắc rất gợi cảm này đi về đâu. Còn những nhân vật phụ như Yến sao tác giả lại lơ là không cống hiến cho độc giả vài gặp gỡ diễn biến tâm lý đưa đến tình yêu là cái chắc với chàng Chiêu, một nhân vật phụ khác dễ mến và rất hứa hẹn sẽ yêu say đắm nếu có cơ hội gặp lại Yến.

     Trên đây là vài nhận xét về cốt truyện, sau đây tôi xin tiếp tục nêu một số những ưu điểm nổi bật khác của Một Giấc Mơ Tiên đã khiến tôi chú ý, những ưu điểm theo tôi đã tạo thành một cái nền khá vững chắc cho tính chất nhà văn trong anh Nguyễn Tấn Hưng, mà những tác phẩm trước đây vẫn chỉ được coi là những loại truyện tự sự hay hồi ký, như anh Hưng đã tự nhận xét khá đúng "... Tuy đời sống nội tâm rất hời hợt, nhưng có lẽ hấp dẫn độc giả ở câu chuyện và những sự kiện đã xảy ra..." và đại cương cũng trùng hợp với những góp ý chân tình của tôi với anh là cần phải đào sâu hơn vào tâm lý nhân vật ở những đoạn nào, hầu tạo bề sâu tâm lý và độ tế nhị cần thiết để tạo một không khí riêng cho tác phẩm.

     Trước hết tôi muốn nói tới một thành công đáng kể của anh Hưng là anh bỏ khá nhiều công để dựng lên cái khung cảnh nông thôn và một thành phố nhỏ của đồng bằng sông Cửu Long như Mỹ Tho. Một khung cảnh rất hiện thực rõ nét và cũng không thiếu những đoạn nên thơ, cái nên thơ riêng của đồng quê trù phú với vườn cây ăn quả sông rạch và các loại nhà cửa phố phường, và đã tạo nên những mầu sắc địa phương (couleurs locales) rất đặc biệt hấp dẫn người đọc, nhất là những người đọc sinh trưởng ở các miền khác. Anh cũng đã chứng tỏ có một trí nhớ sắc bén và tốt, hành trang rất có lợi và thật cần thiết cho một nhà văn. Anh đã mô tả với một sự trìu mến say đắm rất dễ thương từng con đường từng kiểu nhà từng địa điểm đáng lưu tâm và cũng không quên chu đáo chú thích ai cư ngụ ở nơi đó và lịch sử tóm tắt của mỗi địa danh thắng cảnh. Phải là người tha thiết và yêu quê hương lắm mới đặt bút viết và làm nổi bật trong trí tưởng người đọc một cách cụ thể và hiện thực nhất cả cái khung cảnh trù phú và đẹp đẽ, nơi mà những nhân vật của anh lớn lên sống gặp gỡ vui chơi kết bạn với nhau và yêu nhau cũng phải nói là rất hồn nhiên dung dị và cũng tự nhiên khỏe khoắn như cỏ cây hoa lá của miền Nam hiền hòa mưa nắng hai mùa. Phải nói cho rõ đó quả là một khung cảnh khá lý tưởng cho các người trẻ hẹn hò công khai vụng trộm kín đáo nhiều hay ít nhưng rõ ràng là rất thuận tiện. Cái thuận tiện này nó phân biệt và khác hẳn cái cảnh trai gái hẹn hò gặp nhau ân ái khó khăn hơn nhiều đã khiến các cây bút gốc Bắc, Trung khi phải tìm cách cho các nhân vật của họ tìm đến nhau trong cảnh đồng khô cỏ cháy cồn cát chói chang với hàng thông gầy hay cảnh đồng chua nước mặn đất ít người đông mà mọi hành vi của trai gái bị theo rõi khá là chặt chẽ và có phần cay nghiệt.

     Ưu điểm thứ hai tôi muốn nêu ra là cái tài kể truyện và dẫn dắt nhân vật cũng như mô tả ngoại hình lời ăn tiếng nói phục sức và những biểu lộ tình cảm của họ của tác giả. Phải nói là anh Hưng đạt một phong cách kể truyện thật tự nhiên linh động và cũng phải nói là có những đoạn khá thành công và tế nhị về tâm lý. Những nhân vật thật sống xuất hiện vui nhộn và sinh động lần lượt được tác giả đưa vào truyện tự nhiên cứ như cuộc đời vậy và nhịp độ diễn tiến luôn giữ được sự chú ý của độc giả. Tôi nghĩ những đoạn thành công là đoạn Ðiệp được Yến đưa về nhà gặp Hiếu, cái cảnh trèo dừa và hái dừa bổ dừa Yến đến thăm Ðiệp, cảnh đàn đúm lên cơ tại nhà Hiếu và bạn Hiếu, buổi đi tắm sông của Hiếu với hai chị em Dương Châu Hoài Hương. Ðộc giả, đây là tôi, đã tìm thấy nhiều thú vị trước cái lối đối đáp tán tỉnh nhau khá gọi là trực tiếp và thoải mái giữa các cặp trai gái, không có sự giữ kẽ quá đáng và cũng chẳng có những lối chơi từ ngữ bóng bẩy ỡm ờ hay ý nhị thường thấy ở các truyện tình thời kỳ lãng mạn. Chỉ vài lần gặp gỡ khi một cặp trai gái đã có cảm tình với nhau, tác giả đã dẫn họ hò hẹn đi chơi chung để rồi với tất cả những sông rạch vườn cây rậm rạp, đã có thể để họ yêu nhau ân ái với nhau khá là say đắm và dĩ nhiên là đến nơi đến chốn. Cái hay ở đây là độc giả cũng thấy đó là những diễn biến tình yêu tự nhiên và cũng chẳng thắc mắc lắm hay bị shock nhiều với tác giả; tuy có thể có người cho là các đoạn tả ân ái gay cấn ví dụ giữa Hiếu-Thủy hơi dài dòng và quá chi tiết (explicit) và cũng không cần thiết lắm vì tác giả có thể viết gọn hơn. Tôi cũng xin phép đồng ý trước với các độc giả này, vì tôi nghĩ mối tình dang dở và nặng về nhục cảm của cặp này lại không phải là trọng tâm của Một Giấc Mơ Tiên , và mặt khác đã khiến câu truyện giảm bớt cái không khí trữ tình cái nét tươi mát hồn nhiên và ngây thơ của các mối tình đầu đời của lớp trẻ còn đang tuổi theo học Trung học. Nói cho đúng chỉ mới đọc tên truyện và lướt qua các đầu đề của các đoạn của truyện và mới chỉ đọc các trang đầu, nếu tôi đoán không lầm tác giả có dụng ý nêu lên một quãng đời thần tiên của các nhân vật, một quãng đời mà nhân vật chính Hiếu, có thể chính tác giả, một khi đã lên Sài gòn học vào đời sẽ vẫn nhớ lại với một sự cảm hoài man mác, về một cái gì đẹp đã qua đi trong đời. Về phương diện thuần túy kỹ thuật viết nếu không có cái bước lệch sang bên mối tình Hiếu-Ðiệp thời cái dụng ý dựng lên một truyện tình hồn nhiên lành mạnh và khỏe mạnh là khác mà vẫn thấp thoáng cái nét trữ tình và mơ mộng, tác giả đã đạt được, và nhịp văn mạch văn đã thuần nhất từ đầu đến cuối truyện.

     Ưu điểm thứ ba là nhờ đọc cuốn Một Giấc Mơ Tiên của anh Hưng tôi đã tìm thấy cái vẻ nhục cảm (sensualité) rất tự nhiên và dễ mến trong các tiếp xúc trai gái, một nét đặc biệt tôi rất thích ở các tiểu thuyết truyện ngắn của một số tác giả gốc miền Nam. Tôi đã hiểu ra là trai gái dù học Trung học thời hoặc là người nông thôn ra tỉnh học hay người cư ngụ ở tỉnh lại có nhà có quê ở nông thôn, cho nên biên giới giữa người sống ở tỉnh ở quê mờ nhạt và người ở tỉnh có thể dễ dàng về quê và nhập vào những sinh hoạt đồng áng ruộng vườn thật dung dị và thoải mái. Ðặc điểm này khó thấy trong các tiểu thuyết tiền chiến vì sự cách biệt nếp sống học vấn và địa vị xã hội của người dân quê và giới trong thượng lưu thật xa cách. Nhân vật khách qua đò, một người trẻ trí thức ngắm cô lái đò một lần và khi trở lại bến xưa tưởng ngắm người cũ hoá đó là con gái cô lái đò xưa; hoặc chàng trai thành thị trở về làng để mê một thôn nữ đập lúa trong đêm trăng, cám rổ cô ta đến chỗ ân ái để khi chàng trở về thành cô này mang tiếng "hoảng chưa" phải tự tử chết ở ao phủ đầy bèo, theo tôi nghĩ khó có thể quan niệm có thể dựng lên được và thích hợp với một truyện như Một Giấc Mơ Tiên hay Chú Tư Cầu hay trong vài truyện ngắn của Hồ Trường An.

     Ưu điểm thứ tư là tác giả chứng tỏ có tài dựng (camper) các nhân vật khá xuất sắc. So với các cuốn sách trước đây của chính anh, anh Hưng đã tạo được những nhân vật rất sống, khá rõ nét về ngoại hình ngôn ngữ giáng bộ và anh cũng không quên cả cách phục sức và những cái tật nhỏ đáng yêu hay dễ ghét của từng nhân vật phụ. Người đọc nhanh chóng tiếp xúc, đánh giá từng nhân vật để nhanh chóng thú bực bội hoặc ác cảm với nhân vật này hay nhân vật kia.

     Tuy nhiên phải nói rõ ra ở đây là tôi thấy anh có thiên vị với phe đẹp, cho nên các nhân vật nữ của anh đều rõ nét về cá tính ngoại hình và phong cách sống, linh động và mạnh hơn các nhân vật nam ở đây chỉ tạo thành cái nền khá mờ nhạt với tính cách bối cảnh (background) trên đó các nhân vật nữ mặc sức phô diễn cá tính thao túng đôi khi sự chú ý của mọi người dĩ nhiên của cả độc giả. Nhân vật chính Hiếu nhìn và thấy và cảm khá nhiều và yêu cũng nhiều không kém, nhưng từ đầu đến cuối sách người ta khó có thể biết anh có mặt mũi ngoại hình ra sao. Ðó là điểm tác giả bỏ sót khá đáng tiếc, vì có thể đã nhập vào Hiếu nên tự cho mình biết về mình quá nhiều nên quên không cho độc giả biết. Ðiểm đáng tiếc nữa là suy nghĩ nội tâm của Hiếu chưa được tác giả đào sâu đủ cho nên nhân vật chiếm tiền trường này đã không mang lại cho cuốn sách cái nhận thức tế nhị sâu sắc để cái không khí tâm lý của toàn cuốn sách tạo thành một thế giới độc đáo riêng biệt của thời kỳ câu chuyện diễn ra.

     Còn cái chuyện các nhân vật nữ được tạo thành công có duyên hơn hấp dẫn hơn các nhân vật nam tỷ như Ðiệp, Yến, Thủy, Dương Châu, Hoài Hương thời cũng là một hiện tượng không mới. Các nhân vật nữ của nhà văn Khái Hưng thời tiền chiến và cả đến Bình Nguyên Lộc, Lê Xuyên đều rõ rệt sống và thật hơn các nhân nam. Hầu hết các nhân vật nam đều thiếu sắc cạnh, tính khí không mạnh và thường là ủy mị giao động trước các ngã đường tình yêu và cuộc sống và dĩ nhiên cũng luôn luôn quá nhiều tình cảm hào hoa và hay nhượng bộ lùi bước trước các áp lực xã hội. Có thể đó là một mánh khóe dựng truyện của tác giả đó chăng. Chả vì khi để các nhân vật nam dao động nghiêng ngả và nhượng bộ, các ông đã đẩy các nhân vật nữ trở thành nạn nhân đáng thương của hoàn cảnh và câu chuyện ly kỳ là ở chỗ đó. Có nàng Kiều trước kia và các nàng Kiều khác của nhiều thời kỳ sau này thời mới có các tác phẩm diễm tình trữ tình lãng mạn để các độc giả nữ ham mê.

     Cũng một ưu điểm sau cùng là cái đặc điểm nổi bật của sự thoải mái tự nhiên trong các nhận thức về thân xác của phe đối lập (sexe oppsé), sự phơi bầy thoải mái cái đẹp cái mạnh khỏe tràn trề sinh lực của cơ thể nam nữ những đụng chạm đương nhiên của nam nữ trong các sinh hoạt nửa lao động nửa giải trí như trèo dừa hái dừa, trèo cây hái quả tắm sông v.v. của các lớp trai gái nửa thành thị nửa thôn quê cũng đã là một nét thành công đáng lưu ý của tác giả Một Giấc Mơ Tiên . Nghĩ cho cùng khi người ta ở tuổi mới lớn khỏe mạnh, sống tại một vùng nông thôn phong phú, cây trái rau cỏ tôm cá ê hề như Mỹ Tho chẳng hạn, thời làm sao biết thế nào là đói kém mất mùa, dùng người thay trâu kéo cầy của nông thôn nghèo miền Bắc miền Trung? Và nếu khi chàng trai trèo dừa để lộ... của quý và phe nữ có thấy và ngượng ngùng đôi chút cho phải lẽ và phe nam nữ còn có thể đùa rỡn về sự hở hang của nhau vô tình hay hữu ý thời đó cũng là những cảnh khá thường thấy trong các mối giao tiếp nam nữ, và kết quả chỉ tạo một không khí kích thích khá nhục cảm cho mọi lớp nam nữ khỏe mạnh lăn vào cái trò chơi tình yêu muôn thuở. Dĩ nhiên đặc điểm này của Một Giấc Mơ Tiên cũng mang đến cho cuốn sách cái hấp dẫn ngọt ngào say đắm khó quên của những mối tình đầu, các ôm ấp đụng chạm còn dở dang, cái đặc điểm đã khiến tác giả bỏ hơn 200 trang giấy để thuật lại và cũng mang đến cho các độc giả đã ở... Mỹ Tho trước đây, cảm thấy mình trẻ lại, và sau khi gập sách cũng vừa ngây ngất vừa mơ màng lẫn lộn nhớ lại với niềm hoài cảm bảng lảng như một giấc mơ chưa dứt, giấc mơ về một cảnh thanh bình đã mất và những mối tình cũng đã qua đi, mà tác giả đã làm sống lại thật linh động và tế nhị, qua Một Giấc Mơ Tiên .

Bài Trước Trang Chính Bài Kế Tiếp

---