Ca dao, phong dao, tục ngữ, câu hò, câu đố trong dân gian là tài sản chung của nước nhà, dân tộc. Theo tiến trình văn học, trong cũng như ngoài nước, chúng tôi nhận thấy cần có bổn phận phải ghi chép và bổ túc thêm những quyển ca dao đã có từ trước. Bởi hai lý do dưới đây:

     Ở hải ngoại, bỗng dưng, có rất nhiều người cầm bút gốc miền Nam hoặc viết với văn phong miền Nam. Như Anh Vân, Cao Bình Minh, Hải Bằng, Hoàng Du Thụy, Hồ Trường An, Huỳnh Hữu Cửu, Hứa Hoành, Kiệt Tấn, Lê Bảo Trân, Lê Mỹ Hương, Ngô Nguyên Dũng, Nguyễn Bạch Mai, Nguyễn Ðức Lập, Nguyễn Lê Hồng Hưng, Nguyễn Tấn Hưng, Nguyễn Tư, Nguyễn thị Ngọc Diễm, Nguyễn thị Ngọc Nhung, Nguyễn văn Ba, Nguyễn văn Sâm, Phạm Thăng, Phan thị Trọng Tuyến, Sỹ Liêm, Trần Kim Vy, Trần Long Hồ, Võ Kỳ Ðiền, Vũ Nam, Xuân Tước, Xuân Vũ... Qua những sáng tác của họ, mỗi người nhớ một ít, chúng ta đã thấy tràn ngập những câu ca dao, câu hò, câu đố rất đặc thù miền Nam. Chẳng hạn:

     Ðờn cò lên trục kêu vang
     Qua còn thương bậu, bậu khoan có chồng
     Muốn cho nhơn nghĩa đạo đồng
     Qua đây thương bậu hơn chồng bậu thương
     Chiều nay qua phản bạn hồi hương
     Nghe bậu ở lại vầy vươn nơi nào
     Ghe tui tới chỗ cắm sào
     Nghe bậu có chốn muốn nhào xuống sông

     hay là:

     Bao phen quạ nói với diều
     Cù lao Ông Chưởng có nhiều cá tôm
     ...
     Chẻ tre bện sáo cho dầy
     Chận ngang sông Mỹ có ngày gặp em

     hoặc những câu hò như thế này:

     Hò ơ... (chớ) Bên nầy sông em bắc cây cầu mười tấm ván
     Bên kia sông em cất cái quán mười hai từng
     Bán buôn nuôi mẹ... (ờ )
     Hò ơ... (chớ) Bán buôn nuôi mẹ cầm chừng đợi anh...

     Thứ đến, dưới sự cai trị độc tài, gian ác của bè lũ cộng sản, nhiều câu ca dao mới đã xuất hiện và được truyền bá sâu rộng trong dân gian miền Nam chúng ta ngày nay. Lắm khi rất là nên thơ, rất là hò... ơ như dưới đây:

     Mẹ già con vịt chắt chiu
     Mấy đời cộng sản nó yêu dân hiền
     Yêu chăng là nó yêu tiền
     Ðô la gõ tới cửa quyền mở ra

     hoặc là:

     Hò ơ... (chớ) Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên
     Giang phong ngư hỏa đối sầu miên
     Giữa canh khuya nghe tiếng ai thỏ thẻ bên thuyền
     Hỏi thăm quân tử... (ờ)
     Hò ơ... (chớ) Hỏi thăm quân tử vượt biên đi nơi nào?

     Chính vì thế mà quyển MỘT DÒNG CA DAO, CÂU HÒ, CÂU ÐỐ MIỀN NAM này ra đời. Tuy nhiên, mặc dù tên gọi là như vậy, quý độc giả sẽ tìm thấy trong sách phần lớn vẫn là ca dao chung ba miền. Ðể tiện việc theo dõi, chúng tôi sắp xếp theo vần ABC, abc, và theo thứ tự năm dấu: không, sắc, huyền, nặng, hỏi, và ngã. Có nghĩa là, lấy một thí dụ, các chữ A, a, á, à, ạ, ả, ã đi trước rồi mới đến Ă, ă, ắ, ằ, ặ, ẳ, ẵ. Tuy vậy, vì sự đối đáp liên tục của những câu hò giữa hai người nam và nữ, nguyên tắc xếp theo vần đã không được áp dụng ở một vài chỗ.

     Dù sao đi nữa, đây chỉ là một công việc có tính cách sưu tầm và ghi chép. Cho nên, lẽ dĩ nhiên, cuốn sách không thể tránh khỏi những thiếu sót và lỗi lầm của nó. Nhất là trên phương diện chủ quan, ưa thích. Kính xin quý độc giả niệm tình tha thứ. Chúng tôi cũng không quên cảm ơn những nhà văn, nhà báo có các sáng tác phẩm đã được chúng tôi tham khảo đến, nhất là các nhà văn Hồ Trường An, Kiệt Tấn, Nguyễn Ðức Lập..., đã cho chúng tôi một cơ hội đóng góp nho nhỏ vào kho tàng văn học Việt Nam.

     Chúng tôi rất mong mõi được đón nhận những chỉ dẫn và những ý kiến xây dựng từ quý độc giả và quý bằng hữu nhằm bổ túc cho cuốn sách được thêm phần dồi dào và đầy đủ hơn. Cho những lần tái bản sắp tới, nếu có thể.

Hồng Lan & Nguyễn Tấn Hưng

Bài Trước Trang Chính Bài Kế Tiếp

---