Rớ tới một tờ báo, Minh có tật thích đọc ngay những truyện, thơ của những người viết mới, những cây bút mới. Những sáng tác đã trải qua nhiều gạn lọc, thử thách. Phải có cái gì mới lạ, hấp dẫn lắm mới được chọn đăng. Minh tin rằng những bài viết đầu tay của những cây bút mới chắc chắn sẽ làm Minh hài lòng hay ít ra cũng không làm Minh đến nỗi phải thất vọng.

     Cũ đi mới tới, tre tàn măng mọc cho phù hợp với luật đào thải của thiên nhiên? Không hẵn như vậy cho giới cầm bút, Minh nghĩ. Thông thường cũ chưa đi thì mới đã tới, tre chưa tàn thì măng đã mọc. Xen lẫn với nhau. Và hầu hết những người viết, từ amateur cho đến chuyên nghiệp, đều là những cây tre không chịu tàn, đều là những dòng mực không chịu cạn. Viết như thở, ngưng viết là ngưng thở. Vì vậy phải viết đến chết. Rồi thậm chí nhiều người đã viết đến chết mà còn trăn trối: chưa viết hết được những gì mình muốn viết.

     Hóa ra người cầm bút có cái tham vọng còn to lớn hơn những người làm chính trị nữa. Không ai chịu về hưu, không ai thích làm ẩn sĩ. Vùng vằng không chịu nhường đất, nhường vườn cho thế hệ sau. Tại sao không giao cho những người mới, với những tư tưởng mới, hành động mới? Tại sao không giao cho lớp trẻ, với những khuynh hướng trẻ, tiếng nói trẻ? Nói chính trị có khác! Tre không chịu tàn thì măng cũng khó mà mọc. Tội lỗi. Tội lỗi là sự không cạn dòng, càng viết nhiều càng kinh nghiệm càng hay. Tre không tàn mà tre thành cổ thụ. Thế mới lạ. Những cây cổ thụ tàn rộng xum xê che hết những vùng trời. Những cây cổ thụ đó họa hoằn mới thấy trổ hoa, những nụ hoa để đời, vẫn mọc đầy trong những ban biên tập chủ lực của nhiều tờ báo.

     Vốn là người viết cũ, Minh hiểu rõ hơn ai hết và Minh hết sức mến phục những người đã mang đầy tội lỗi đó. Minh nghĩ rằng là một người cầm bút, không ít thì nhiều, trong người phải có cái chất thần thánh . Không thần thánh sao được một khi chỉ là số trăm trong số triệu. Ðào tạo kỹ sư, bác sĩ nếu không dễ thì khó vẫn còn thực hiện được, nhưng đào tạo một thần thánh thì việc khó dễ đã không còn là vấn đề. Chẳng có trường nào đào tạo nhà văn, nhà thơ cả. Chỉ là thiêng liêng un đúc mà thôi. Bởi vậy, nhiều khi đọc những bài bình luận văn học, đọc những lời hạ bệ dành cho một thần thánh lớn vì hoàn cảnh ép buộc mà phải trao thân cho một chủ nghĩa, một chính trị, một xu thời, Minh thấy tội.

     Riêng Minh với năm ba cuốn sách chẳng ra hồn, Minh gọi mình là dead wood danh từ mà người bạn trẻ người Mỹ làm gần bên hay xài cho đám già. Minh vui vẻ chấp nhận tình trạng dead wood của mình vì từ lâu Minh thấy mình cạn dòng. Một trường hợp bất thường của những người cầm bút? Cái thân cây chết lịm của Minh đang đứng trơ trọi giữa rừng xanh như một biểu tượng của sự lạc hậu, lỗi thời? Minh không còn viết nữa. Chỉ đọc thôi. Như cố gắng tìm chút sinh khí cho cái thân cây chỉ biết hấp thụ mà không còn phát tiết. Ở tình trạng dead wood cũng chưa chắc đã yên. Sớm muộn rồi sẽ có ngày bị đốn làm củi, bị hạ bệ sát ván. Ngay cả vấn đề ngâm nga một hai câu thơ để quên đời, cũng đặt Minh vào tình trạng đi xuống:

     - Than ôi! Tuổi còn xanh sao tóc đà đã bạc? Hồ trường? Hồ trường biết đổ về đâu? Ðổ về Ðông Phương thì xa xôi ngàn dặm. Mà đổ về Tây Phương thì cũng ngàn dặm xa xôi...

     - Ðây, đổ vô đây, đổ vô họng em đây nè. Hennessy ở bên này coi vậy chớ cũng còn mắc lắm anh Minh à. Khỏi cần Ðông phương, Tây phương chi cho xa xôi ngàn dặm, ngay đây cho nó thực tế hơn. Làm thơ được như anh cũng là hay lắm. Nhưng, làm thơ mà phải được năm bảy đồng một giờ, thì em cũng rán ngồi làm thơ như anh từ lâu rồi. Thôi, vô đi ông ơi. Cụng với ông một ly nè...

     Rượu không cay mà câu nói chí tình đó làm Minh cay. Cái thế hệ sau, cái lớp trẻ trôi sông lạc biển nơi xứ lạ quê người này quả tình đâu cần thơ, văn. Ở Việt Nam nghề cầm bút là nghề kiếm tiền để sống, bên này nghề cầm bút là nghề gì đây? Là nghề hy sinh? Hy sinh cái thì giờ dành để kiếm tiền trong cái xã hội kiếm tiền là mục đích chính của mình? Sự hy sinh của những Bá Nha đã biết triệu triệu Tử Kỳ quên đi cái thú nghe đàn. Chính vì vậy mà Minh cạn dòng, lui về ở ẩn. Rồi đi xa hơn một bước, Minh đã lùi về cõi chết, từ lâu chẳng còn tiếp xúc với ai trong cộng đồng người Việt.

     Vậy mà Minh lại biết rành rẽ ngọn nguồn hơn ai hết những gì xảy ra trong cộng đồng người Việt. Chỉ cần mấy cái miệng độc thân tại chỗ ở hãng lựa đồ vụn của Minh là Minh có thể biết luôn cả tình hình thế giới. Ai nói đàn ông không lắm chuyện? Cũng là niềm vui cho cuộc sống qua ngày. Minh không ngờ cuộc đời "ngụy quan" của mình chỉ còn lại những ngày tháng nhìn những lớp vụn vằn, dập dẹp, rơi rớt từ những xác xe phế thải chạy hoài không ngừng trên sàn máy dây chuyền. Sắt theo sắt, nhôm theo nhôm, đồng theo đồng..., và quarter theo quarter , dime theo dime . Cứ thế mà bê, mà lượm.

     Minh kéo chăn đắp lên tới cổ, buông mắt trở lại trang báo đọc tiếp. Nguồn giải trí duy nhất còn lại của Minh. Không hiểu người viết mới tháng này viết chuyện gì mà tâm trí Minh nãy giờ nhảy tuốt ra ngoài. Là một mục măng chai, mới nhú lên khỏi đất thì ủ rủ, tàn lụn cũng không biết chừng. Cặp mắt Minh tiếp tục ngấu nghiến những dòng chữ li ti phải cần cái kính già phóng đại lên đôi chút mới thấy rõ nét... Chuông điện thoại bỗng reo vang. Giờ này mà ai gọi bất lịch sự vậy cà? Không sợ làm mất giấc ngủ của người ta sao? Ðợi tới tiếng reng thứ ba Minh mới chụp cái ống nghe, giọng ngái ngủ:

     - Hello.

     - Hello, bác Minh đó hả? Mạnh giỏi bác? Công đây. Xin báo cho bác biết một tin buồn: Mẹ của anh Trung mới mất lúc chín giờ ở nhà thương Baptist.

     Rồi, một người đã thật sự đi vào cõi chết, Minh xót xa:

     - Vậy à. Tội nghiệp quá hả. Mấy tuần trước mới gặp bà bác, thấy bả vẫn còn sân sẩn.

     - Vâng, vậy mà chết rồi. Tin cho bác hay bác có xuống thăm thì xuống ngay bây giờ kẻo trễ. Thiên hạ đang rần rần ở đây, kẻ lãnh may đồ tang, người lo nhang khói, nghi lễ...

     - Ðể tôi tính coi. Cám ơn anh đã báo tin cho tôi.

     Mười một giờ hơn thì còn tính gì nữa, Minh nhìn đồng hồ. Ở dưới đó thế nào quân sư cũng nhiều, mà thừa tướng cũng không thiếu. Như vậy Minh có tới cũng muộn thôi, không ai chia phần cho Minh giúp họ đâu. Ngủ lấy sức mai đi làm, Minh với tay tắt đèn. Bóng đêm chợt đưa cuộc đời buồn tẻ, lẻ loi của Minh chìm vào quá khứ.

     Minh không ngạc nhiên về cái chết của mẹ anh Trung. Chết vì yếu tim, lên tăng xông máu. Chuyện mổ tim, nối ống dẫn tim, open heart surgery , by pass , là chuyện bác sĩ Mỹ làm hàng ngày như cơm bữa. Nhưng, đừng thấy vậy mà coi thường. Gặp trường hợp này, cũng nên có ý kiến thứ hai, second opinion . Chỉ thấy mệt mệt rồi nghe lời dụ dỗ của bác sĩ xin đi mổ thì khốn. By pass cũng dễ dàng thành pass away . Tụi Mỹ có sức, nhiều người mới mổ hai ba ngày đã ra phòng ngoài đi tới, đi lui. Còn người mình đâu có khỏe như vậy. Bà bác mổ một tuần mà chưa ra khỏi phòng cứu cấp, phòng intensive care . Lý do hết sức là lạ lùng đối với cái xứ văn minh tột đỉnh này: sút mối nối. Máu rỉ xung quanh lồng ngực. Từ tim qua phổi, rồi từ phổi qua luôn ngũ tạng. Sức già mà mổ, rồi mổ lại lần nữa, lần nữa thì làm sao mà sống. Vậy mà miệng anh Trung lúc nào cũng cái giọng làm tỉnh:

     - Bà già tôi khỏe nhiều rồi, sắp ra khỏi phòng hồi sinh.

     Ðó chỉ là lời nói trấn an. Chưa ra khỏi phòng hồi sinh thì làm sao mà khỏe được. Ðến lúc đi thăm bà bác Minh mới thấy tận mắt cái cảnh chiến đấu vô hiệu quả của những dụng cụ điện tử, những medical hi-tech . Lực lượng ngăn chận bước tiến tử thần. Mặc dù bị cột vô giường bằng những sợi băng trắng mà tay chân bà già vẫn quơ quào như người chạy xe đạp trên không.

     - Mẹ tôi bây giờ thế nào anh?

     - What can I say, men.

     Tiếng trả lời cụt ngẳn của người y tá làm Minh rất đỗi ngạc nhiên, đến độ phải buột miệng lên tiếng:

     - What ? Thằng này nó nói cái gì kỳ cục vậy Trung?

     Người y tá Mỹ muốn chứng tỏ mình nghe hiểu được tiếng Việt, quay qua tiếp chuyện luôn cả Minh:

     - You really don't understand what I say, men! The same thing, men. Nothing changes. Nothing improves.

     Trung xen vào:

     - Ðừng thèm nói chuyện với thằng khùng đó chi cho mệt. Mình hỏi tới hỏi lui hoài, tụi nó phát điên hết rồi.

     - Ê, đám này làm ăn lương chớ đâu phải volunteer , Trung. Tưởng ở Việt Nam mới có thứ y tá loại này, ai dè bên Mỹ cũng lềnh khênh. Bác chắc đâu có nhận ra mình hả Trung?

     - Bà già không biết gì đâu. Tay chân cử động như vậy chỉ là do hệ thần kinh điều khiển thôi. Bây giờ đỡ rồi, hồi sáng bả giựt dữ lắm chớ không nhẹ nhàng như vậy đâu. Chỗ này là chỗ hết cười tới khóc anh ơi, lúc tụi nó nói vầy lúc tụi nó nói khác, không hiểu cái đám bác sĩ ở đây nó làm ăn ra sao. Thôi mình đi ra đi, để bà già nghỉ cho khỏe...

     Chiều ngày sau đi làm về, cơm nước xong xuôi Minh mới xuống chia buồn cùng gia đình người chết. Một người Việt Nam chết đầu tiên trong vùng. Tội cho bà bác mới được chính thức đoàn tụ gia đình với con cháu chưa đầy năm. Một thời gian ngắn như vậy mà ông bà bảo trợ dám nói bà đã enjoy đầy đủ cái hương vị của đời sống Mỹ. Cũng tại đám bác sĩ không có lương tâm chức nghiệp. Nếu còn ở lại Việt Nam, bà già dám chưa chắc đã chết. Xe của người quen đến chia buồn đậu khít khít dọc hai bên lề, Minh nối đuôi vô chiếc cuối. Tản bộ từ đàng xa, Minh thấy bà con trong phố đứng đầy ngoài sân, xen lẫn với những người mặc đồ tang. Có người đội mấn, cầm gậy tre nữa. Anh Ít, chủ tịch hội Ái Hữu Người Việt vội vã chạy lại bắt tay:

     - Sao anh Minh, lúc này khỏe không anh? Lâu quá tôi không gặp anh...

     - Cám ơn anh, tôi vẫn bình thường, vẫn ngày hai buổi sáng vác ô-tô đi chiều vác về. Còn anh thì sao?

     - Mệt lắm anh ơi. Con cái ngày một lớn, lo không kịp với tụi nó... À, anh Trung có nhờ tôi nói giúp, gia đình anh đang cần tiền mặt để thanh toán chi phí cho đám tang, thành thử bà con mình ai muốn phúng điếu thì chỉ cần đưa phong bì thôi nghe anh Minh.

     - Vậy hả? Cũng tiện cho mình, khỏi phải ra tiệm đặt vòng hoa, vòng cườm gì hết.

     Anh chủ tịch này mới qua năm 82 nhưng về mặt chính trị thì thâm niên hơn đám lão làng ở đây nhiều. Chỉ ở một năm mà từ thường dân lên phó chủ tịch, rồi qua năm sau nắm luôn chức chủ tịch. Người Việt làm thợ hàn chung một hãng với anh ta đông lắm, làm gì không thắng phiếu. Ở ghế chủ tịch một năm, theo điều lệ của hội là phải bầu lại, hắn ta lờ luôn không triệu tập bỏ phiếu gì cả. Học sách Marcos, hắn định làm chủ tịch cho đến khi có một người đàn bà nổi dậy. Ðàn bà bên này là số một mà. Ðàn bà không có mà đàn ông cũng không có, hình như chẳng ai màng đến cái chức vụ quan trọng không lương đó. Chỉ ông Triệu là không vui, vì nhiều lần lăm le cái chức đó mà giựt không được. Ổng hay phàn nàn:

     - Bầu bán làm chi, nhiệm kỳ life time cũng đâu có chết Tây, Ma-rốc nào đâu. Mấy thằng tiền hậu bất nhất đó mà nói làm gì.

     Minh bắt tay, nói vài câu xã giao với ông Triệu. Rồi tiếp tục như vậy với những người khác đang đứng thành hàng. Minh như ông tướng đi duyệt binh, không cần biết ai lạ ai quen. Thoáng thấy bóng thằng Hoàng ở cuối hàng thì may hồn nó chuồn đâu mất. Nó đang hận Minh tím gan thì làm sao tay bắt mặt mừng. Thằng Hoàng này thì còn hơn anh chủ tịch một bực, chưa già mà cứ hăm he vuốt râu, nhổ râu mấy tay già. Chỉ không đến dự đem dạ vũ do nó tổ chức mà Minh cũng bị nó làm lớn chuyện:

     - Tại sao mấy lần trước người ta tổ chức thì anh đi, mà tới phiên Hoàng tổ chức thì anh không đến. Anh nói đi, lý do của anh thế nào?

     Mời người ta, người ta đi hay không là quyền của người ta. Tại sao người ta không đi là điều mình phải nhức đầu mà suy nghĩ lấy. Vợ đẻ, con đau, sình bụng, ỉa chảy, personal business ... thiếu gì lý do để nói. Hỗn láo. Tổng thống Reagan cũng không dám ngang nhiên đặt cái câu hỏi vớ vẩn đó với Minh. Ai lại ngược đời, ngu ngốc như vậy.

     - Anh thấy không cần thiết phải trả lời câu hỏi của Hoàng, Hoàng muốn hiểu sao thì hiểu.

     - Anh chơi như vậy thì chơi với ai. Từ rày về sau Hoàng thề có trời, Hoàng không thèm chơi với anh nữa.

     Dễ sợ chưa. Chỉ tại Minh làm lớn mà qua lại với đám nhỏ thì phải chấp nhận cái thiệt thòi, thua lỗ về lời ăn tiếng nói mà thôi. Rồi nó sẽ hối hận, sẽ xin lỗi. I am sorry , Hoàng đã nói câu đó nhiều lần với Minh rồi thì nói thêm một lần nữa cũng chẳng sao... Người cuối hàng bây giờ không phải là Hoàng mà là Trung, xùng xình trong bộ đồ tang mới may bằng vải mùng. Mặt mày còn bơ phờ, hốc hác vì những đêm canh bệnh không ngủ. Minh hỏi trước:

     - Ê, không sợ đảng Ku Klux Klan đốt nhà hay sao mà dám ăn mặc như vầy?

     - Anh khỏi nhắc, tụi nó đã gọi điện thoại cho tôi rồi. Chắc là đám Mỹ đen vòng vòng quanh đây. Nó hỏi tôi nhập đảng hồi nào chớ...

     - Rồi Trung giải thích ra sao?

     - Giải thích cái gì? Tôi bảo tụi nó tới đây tôi cho một cái hòm KKK mang về mà chôn.

     - Thật vậy hả? Ê, rồi vụ chôn cất thật sự cho bác thì bà con mình lo liệu như thế nào đây?

     - Tụi Mỹ nó thầu hết rồi, mình chỉ lo tiền thôi. Xác bà già đã chuyển từ nhà thương ra nhà quàn Vogler. Tắm rửa, tẩn liệm, nhập quan, xe cộ, chôn cất, gì gì... đám đạo tỳ ở đó lo hết. Mua luôn thành một package , rẻ mắc tùy theo túi tiền. Tối mai, gia đình tôi có chương trình tiếp khách và thân nhân đến chia buồn ở ngoài đó. Từ bảy giờ đến chín giờ. Trưa ngày sau, mười một giờ, quan tài sẽ được đưa vô nhà thờ làm lễ, khoảng một tiếng, rồi đưa thẳng ra nghĩa địa Old Town.

     - Như vậy ở nhà đâu có làm bàn thờ, cúng kiến, vái lạy gì hả? À, mà gia đình anh Trung công giáo thì đâu có mục này?

     - Tôi cũng không rành nữa. Nghe bà chị nói có làm bàn thờ ở nhà quàn. Nhang đèn thì chắc cũng có cho hợp với phong tục người mình. Ai lạy thì tôi lạy trả, ai xá thì tôi xá trả.

     - Không ai lạy đâu, theo tôi nghĩ, qua bên này cũng nên chế bớt... Ðám đàn ông ở ngoài sân, vậy chắc đám đàn bà ở trong nhà hả Trung? Ðể tôi bước vô chào bà con luôn một thể.

     Khỏi cửa, Minh gặp ngay bà chủ tiệm may Meiweh đang ngồi chần dần trong phòng khách. Meiweh là tiếng Mỹ đọc trại từ tên của người đẹp, Mây Huê, đang diện cánh áo hồng bông to tổ bố như đi ăn đám cưới.

     - Chồng tao là bác sĩ. Ðã làm bác sĩ được thì làm cái gì lại không được.

     Ðó là lời tuyên bố của em dành cho anh, còn lời tuyên bố của em dành cho em thì còn quỉ khóc thần sầu hơn nữa:

     - Tao nói tiếng Việt không rành, nhưng chửi lộn tiếng Việt thì tao chưa chắc đã thua con mẹ nào đâu nha. Ðứa nào chọc tao là đứa đó tới số.

     Vợ lai Tàu của một cựu y sĩ quân đội VNCH chạy qua bên này phải đổi lối ăn nói theo kiểu dùi đục chấm mắm ? Trước khi ra tiệm, bà ta cũng có một thời gian làm công học nghề ở một tiệm may người Greek. Trong thời gian này có bốn bà Việt Nam làm chung, kết cuộc một bà di tản xuống Texas, một bà chạy qua Cali, một bà nhảy qua hãng dệt, và một bà đăng ký thất nghiệp. Thâu thập kinh nghiệm của những người đi trước, bà thứ tư chịu đựng được một thời gian kỷ lục, ba tháng, rồi cũng phải tuyên bố đầu hàng:

     - Làm chung với con mẹ đó, suốt ngày tôi không dám hở môi, ngồi nín như nín địt vậy mà con mẻ cũng kiếm chuyện... Tự nhiên con mẻ phát thanh: ngày hôm qua thằng chồng bác sĩ của tao ăn gà tây rồi trong bụng kêu cúc, cúc, cúc... Có phải thiệt là lãng xẹt hôn. Vậy rồi nó dịch ra tiếng Mỹ cho mấy con mẹ Mỹ nghe, cười tôi nữa chớ. Nó phải biết, phải kiêng tên của bà nội nó là Cúc mới phải.

     Gặp đám đàn ông, bà chằn lửa này cũng chẳng từ. Ngó thằng lé làm ơn đừng liếc ngang liếc dọc, đằng này nhè ông Văn mặt rỗ hoa mè mà bà ta đành đoạn hạ một câu không thương tiếc:

     - Ông về ông cà cái mặt ông cho láng đi rồi hãy tới đây nói chuyện với tôi.

     Thiên hạ sợ quá không ai dám qua lại thành thử bà ta chỉ còn nước chơi với Mỹ. Chơi với Mỹ thì thành Tàu lai Mỹ. Chính cha mẹ ruột còn chịu không thấu thì huống hồ gì người dưng. Bảo trợ qua được một tuần thì tống khứ ông bà già về Cali bữa đói bữa no với bạn bè vì sợ cái private life bị xâm phạm... Minh cũng sợ họa vào thân, lên tiếng trước:

     - Chào chị Mây Huê, chị mạnh giỏi chị?

     - Chào anh. Anh mạnh giỏi?

     - ...

     Ngồi tiếp theo bà Mây Huê là đám gia đình ông Lẩu. Gia đình này rất có phước, con cái qua đây đứa nào cũng học thành tài. Bằng bốn năm, kỹ sư, programmer . Chắc vì vậy nên đám này tự cao tự đại, coi thiên hạ ở đây già trẻ đều chẳng ra gì. Tới nhà nó, nó dòm mình như dòm khỉ vậy ta ơi , có người phân trần như vậy. Thằng con trai trưởng nhỏ hơn Minh năm bảy tuổi mà cứ gọi Minh trổng bằng tên, không anh ông chú bác gì hết. Thành thử đám này cũng nổi tiếng, mệnh danh là đám tiên học văn hậu học lễ ... Minh vẫy tay tổng chào mọi người rồi tiện đường đi luôn xuống nhà ăn. Tránh voi chẳng xấu mặt nào. Minh gặp ngay đám độc thân tại chỗ, đầu tàu là Ðăng đang cười toe tét:

     - Ê, Minh, lâu quá không gặp. Lại đây ngồi uống nước trà nói chuyện đời coi.

     Minh kéo ghế ngồi:

     - Sao, lúc rày làm ăn có khá không Ðăng?

     - Cũng vậy thôi, có khá lên cái gì đâu. Làm lao động cực thấy mẹ mà cái xương sống vác tre rừng hồi mình đi cải tạo nó không chịu hợp tác. Khá hay không là tùy cái đám chiropractic đó Minh ơi. Tụi nó bẻ xương đã lắm, không bẻ nó nhức chịu không thấu. Kẹt cái là hãng bảo hiểm sức khỏe nó không chịu trả một trăm phần trăm. Minh qua đây trước, không có đi cải tạo, đỡ quá mà. Minh biết hôn, tre đốn không sợ mà lúc vác về mới sợ, cái xương sống của mình phải ẹo qua ẹo lại đặng lách cây tre qua những cây khác mà đi...

     - Ai cũng có số phần hết Ðăng ơi. Hồi 75 tôi đâu có tính chạy qua Mỹ đâu. Tôi ở đảo, tôi xin đi về đất liền mà về không được đó chớ. Tụi tài công lái ghe lạc đường rốt cuộc tụi Thái vớt, đưa tôi về Thái Lan luôn. Bằng không thì tôi cũng có cơ hội nếm mùi tù Việt Bắc với Ðăng rồi.

     - Ê, nghe đồn sắp sửa đổi đi chỗ khác hả? Ở lại đây cho vui, Minh đi mất thêm một người bạn già cùng lứa. Ðám già mình ngồi nói chuyện với nhau còn hiểu nhau chút chút chớ còn đám nhỏ, mình tấp vô không hợp gu chút nào hết.

     - Ai đồn mà lẹ vậy. Muốn về Cali còn phải chờ cái số của mình nó có tới hay không nữa chớ. Thời buổi này công ăn việc làm ở bên đó cũng đâu phải dễ kiếm. Chắc tôi sẽ hưu trí, dưỡng già ở cái xứ này thôi...

     Nhờ cái đám ma mà người Việt trong cộng đồng Burlington này có cơ hội gặp nhau. Minh cũng có cái cơ hội nhận diện nhiều khuôn mặt mới qua, đã thay đổi nhanh chóng theo sự đi lùi của nền văn hóa dân tộc. Việt Nam ở đâu cũng vậy, càng đông càng nhiều chuyện , câu nói này đi đâu cũng nghe. Nhìn chung, thành phố Burlington này là ít lộn xộn nhất.

     Ở thành phố lớn Durham, còn có nhiều nhân vật nổi tiếng hơn nữa. Ðặc biệt nhứt là ông Ưng làm ở cơ quan xã hội, đặc trách giúp đỡ dân tỵ nạn Việt Miên Lào. Tự nhiên trở thành cha nuôi của đám con mồ côi, đám trẻ dưới tuổi vị thành niên chạy qua đây không cha mẹ anh em. Vợ con đó mà ông dám cả gan dẫn con gái nuôi đi biển chơi cả tuần. Ðến lúc ông Vĩnh vượt biên chạy qua mới té ra ông cha ruột là bạn thân của ông cha nuôi. Lôi nó ra tòa, phải lôi nó ra tòa. May là có nhiều người khuyên can, cho nên ông cha ruột nghĩ tình, dằn lòng bỏ qua. Chuyện này nhờ vậy mà chưa tới tai người Mỹ, đỡ tai tiếng cho đám dân Việt lưu vong. Xứ Durham đúng là xứ xô bồ, lính lên quan, thường dân thành tri phủ, master ra doctor . Ðó là chưa dám đá động tới mấy bà ngày xưa lấy Mỹ, nhất là bà Dangerfield hay khoe của, khoe hột xoàn, và khoe luôn cái gái nhà lành của mình. Chỉ có ai thiên lôi đánh ba búa không chết mới dám tin.

     Qua ngày sau Minh nghỉ làm nửa buổi để đưa bà bác đến nơi an nghỉ cuối cùng. Cũng là dịp tốt để Minh biết thêm việc chôn cất máy móc ở bên này như thế nào. Chuẩn bị tương lai cho chính mình, Minh nghĩ. Từ nhà quàn, cảnh sát có còi hụ hướng dẫn đoàn xe về nhà thờ. Linh cửu người chết được đưa vô chánh điện cho Cha làm phép. Hát vài bài ca xưng tụng Chúa, giúp người quá cố vui vẻ về chầu thiên đình.

     Sau đó, đoàn xe lại tiếp tục nối đuôi nhau ra nghĩa địa. Là một ngọn đồi trọc thì đúng hơn. Cỏ được cắt sát mặt đất phẳng lì như một lớp thảm xanh. Nghĩa địa mà sao không có mộ bia? Nhìn kỷ mới thấy mộ bia để nằm, làm bằng thép thật dầy. Mục đích không phải để chống lại sương gió mà là để chịu đựng cái sức nặng cả chục tấn của mấy chiếc xe cắt cỏ nặng như máy cày. Muốn làm mộ bia đứng cũng được, nhưng phải tốn thêm tiền. Nhiều hơn tiền mua đất là cái chắc. Tại vì loại bia tháo ra lấp vào này dù gọn gàng cách mấy cũng gây trở ngại lưu thông ít nhiều cho người và xe cắt cỏ.

     Ðiểm hẹn của mọi người là cái tent sọc xanh ve chai dựng lên giữa đồi. Quan tài người chết được máy hạ huyệt giữ thăng bằng bên trên cái lỗ vuông vức góc cạnh đã được đào sẵn cũng bằng máy từ lâu. Cha làm phép lần cuối. Cái bình hương bằng đồng, khói bay nghi ngút được lắc tới lắc lui vòng vòng huyệt. Minh lại gần, nhón chân chồm qua vai mấy người đứng trước nhìn xuống. Trong huyệt đã có sẵn cái kim tỉnh bằng xi măng khoảng vài phân bề dầy trông như một cái hòm cũ. Hạ huyệt. Bốn sợi dây dù to bản ở bốn góc từ từ dài ra theo tiếng khóc của đám con cháu.

     Có người khóc mà phải quay mặt đi không được nhìn quan tài. Các quân sư, thừa tướng đã bấm độn cho biết bà già chết giờ trùng không hợp với phái nữ. Con cháu gái lẽ ra không cho đưa đám nhưng phút cuối cùng quần thần đổi ý, viện cớ giờ giấc tính theo Tây phương chưa chắc đã linh nghiệm thật sự. Tiếng khóc lên đến nấc cao tột đỉnh khi chiếc xe fork lift bê cái nấp xi măng úp lên thùng kim tỉnh. Ðời đời cách biệt. Một cành hoa, một nắm đất rải lên phần mộ như dấu hiệu vĩnh viễn chia tay. Tiếng chiếc xe ủi đất nổ máy sẵn sàng phía bên ngoài đã vô tình tắt hết những lời khóc than ai oán.

     Từ lâu, Minh đã sống âm thầm trong cõi chết. Vậy mà cái chết thật sự của bà bác lại ám ảnh Minh liên tiếp mấy hôm sau. Minh thấy mình như lên tăng xông máu. Thấy mình đau tim, sắp chết đến nơi. Chết trùng hay là một sự trùng hợp oái oăm? Minh không chết mà ông thân sinh của Minh chết. Trời Phật, sao không ai đánh điện tín cho Minh hay hết vậy cà. "... Chị biết nói sao đây? Ba mất ngày... Ba lên nhà chị chơi, mấy ngày trước đó chị thấy Ba đi tới đi lui vẫn bình thường. Không ngờ qua ngày sau Ba bị kiết, đi tiêu ra máu. Chị chở Ba vô phòng cứu cấp ở nhà thương đa khoa, bác sĩ vô cho Ba chai nước biển và Ba từ từ tỉnh lại. Nhưng trưa hôm sau, chị phát hiện hai chân Ba lạnh ngắt, một chân bầm tím, mồ hôi trên trán rịn ra thiệt nhiều. Chị lo quá chừng. Mười giờ đêm, Ba mệt, tăng xông máu lên 20, 21... bác sĩ cho Ba thở bằng bình dưỡng khí. Ba thều thào: Gỡ ống này đi, đem Ba về nhà đi con. Rồi Ba kêu tên từng đứa con một, mở mắt nhìn chị hồi lâu không nói thêm tiếng nào, từ từ nhắm lại. Chị xin cho Ba được thở bằng bình dưỡng khí chờ cho con cháu ở xa về thấy mặt. Sáng ngày sau, bình dưỡng khí vẫn còn hơi, nhưng Ba đã tắt thở từ lúc mười giờ. Con Phương Lan ở Sài Gòn về không kịp. Ba chỉ bịnh có hai ngày rồi chết, không đòi hỏi một sự khổ cực nào của con cháu. Cái chết của Ba quá bất ngờ làm gia đình không ai chuẩn bị, tuy nhiên chị em cũng cố gắng lo cho Ba đầy đủ: có bổn đạo đến tụng kinh, có lễ nhạc, có múa phá hoàn, múa đuốc. Gia đình buồn, nhưng mừng ngày an nghỉ cuối cùng của Ba đông đảo bà con, xóm giềng. Ðèn điện được chuyền từ nhà ra kim tỉnh xây phía sau vườn sáng trưng nên người ta tưởng chừng như đây là những ngày lễ vui. Tình chòm xóm, nghĩa đồng hương từ lúc đem Ba về cho đến giờ an nghỉ cuối cùng thật chí tình, khó quên, khó lòng đền đáp được. Bây giờ mọi việc như đã xong em à. Phim tráng sẵn chị gửi qua em để rửa lớn, giữ bên đó một bổn và gửi về chị một bổn để thờ. Má nhớ Ba nhiều, sức khỏe giảm sút. Bây giờ chị em mình phải dốc lòng, tập trung lo lắng cho Má..."

     Thật quá bất ngờ và chính Minh cũng chưa chuẩn bị với cái tin sét đánh như vậy. Minh không biết phải nghĩ gì, làm gì cho vơi nỗi sầu riêng tư. Một cái chết ở Mỹ và một cái chết ở Việt Nam, cũng là một cái chết mà sao khác nhau một trời một vực. Thiên hạ, chòm xóm ở đây đâu ai buồn nghĩ đến một cái chết xa xôi bên kia nửa vòng trái đất. Minh phải gửi tiền về nhà. Ở nhà lúc nào cũng cần tiền, nhất là lúc này.

     Ngày sau, Minh nhận thêm một lá thư nữa, của Phương Lan. "... Bảy giờ sáng bé Thanh đã đến Sài Gòn cho em hay, em nghỉ bán về ngay mà không kịp. Ba đã mất trước đó vài giờ, nhưng hai mắt vẫn còn mở trừng trừng. Em vuốt mãi Ba mới nhắm được một con, còn một con không chịu nhắm chắc là còn nuối tiếc đến anh. Ðến lúc gần liệm, chị em cả nhà vuốt nữa, rồi chú Tư, cô Năm, cô Sáu cũng vuốt mà con mắt vẫn mở rộng như còn sống. Tụi em liệm luôn con mắt mở đó. Anh rửa hình ra xem thì thấy rõ hơn..."

     Trớ trêu thay, con tiễn đưa người chết bên này, ai tiễn đưa cha bên đó? Minh thấy mình bất hiếu với phụ thân. Bóng cha già chống gậy trông con bên luống mía cạnh mái hiên xưa nay đã thật sự không còn. Tình phụ tử biết sao đền đáp. Những lo lắng, dặn dò cuối cùng của ngày nào Minh khoác áo ra đi không bao giờ trở lại đã làm tâm hồn Minh thêm tang thương. Minh phải làm gì đây?

     Minh lập một bàn thờ và một mình đốt ba nén nhang khấn nguyện. Cầu cho linh hồn cha được sớm tiêu diêu nơi miền cực lạc... Không được, ta phải ngoi lên từ cõi chết, Minh thì thầm. Minh có trách nhiệm phải làm cho những cái chết bất ngờ này đội mồ sống dậy. Bằng cách gì? Viết trở lại? Phải. Phải ghi lại những phản ảnh của xã hội ngày hôm nay. Cái xã hội đã một lần đẩy Minh lùi về cõi chết. Cái cây dead wood của Minh cũng phải sống trở lại, phải đâm chồi nẩy lộc, phải trổ hoa. Cây tre của Minh không thể tàn vội vàng như vậy. Dòng mực của Minh không thể cạn tức tưởi như vậy. Dù chỉ còn là cái xác không hồn, bệ rạc như người về từ cõi chết, Minh cũng phải cố gắng trở lại làng văn, cái vùng trời không biên giới của mình, để hoàn thành nhiệm vụ thần thánh do thiêng liêng giao phó. Cái chất liệu thần thánh trong người đã làm Minh hãnh diện tách rời khỏi đám đông, mà hầu hết nay đã thành giả nhơn giả nghĩa, như mấy vần thơ xa xưa:

     Một vũng nước trong năm bảy dòng nước đục
     Chín mười người tục không có một người thanh
     Biết ai tâm sự như mình
     Chọn tơ thêu lấy tượng Bình Nguyên Quân

     Với lòng nhân từ, bác ái của vị anh hùng, Minh lại bàn giấy vội vã viết câu vào đề: Người về từ cõi chết...

Bài Trước Trang Chính Bài Kế Tiếp

---